7. Cấu trúc đề tài nghiên cứu
2.3.3. Chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế
Theo xu hướng chung ngày càng giảm dần vai trò của các thành phần kinh tế nhà nước, tăng dần vai trò của các thành phần kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế, góp phần thúc đẩy CDCCKT. Vì vậy phương hướng chuyển dịch trong thời gian tới sẽ là:
- Đổi mới cơ chế quản lý, phát triển mạnh mẽ sức mạnh kinh tế đa thành phần trong đó tiếp tục phát huy vai trò của KTTT, đổi mới và nâng cao hiệu quả kinh tế HTX nhằm tạo điều kiện thu hút vốn đặc biệt đối với ngành ngư nghiệp.
- Cần đẩy mạnh sự phát triển kinh tế Cá thể, đây là thành phần kinh tế chủ chốt, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Bảng 2.10: Cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp các thành phần kinh tế của tỉnh Cà Mau 2009
Nguồn: Tính toán từ Niên giám thống kê Tỉnh Cà Mau.
- Kinh tế Nhà nước Thành phần Giá trị sản xuất ( triệu đồng) Cơ cấu (%) Tổng số 1.303.347 100 Kinh tế Nhà nước 50.155 3.84 Kinh tế tập thể 204.165 15.67 Kinh tế cá thể 1.047.862 80.40 Kinh tế tư nhân 1.165 0.09
Năm 2009, giá trị sản xuất của các doanh nghiệp Nhà nước đạt 50.155 triệu đồng, chiếm gần 3.84% giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp của các thành phần kinh tế. Điều đó cho thấy doanh nghiệp Nhà nước đã chưa phát huy vai trò của mình trong sản xuất nông nghiệp trong những năm qua. Các doanh nghiệp Nhà nước giữ một vị trí rất quan trọng trong phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá của tỉnh Cà Mau. Các doanh nghiệp này vừa là nơi cung ứng các yếu tố đầu vào, vừa là nơi tiêu thụ các sản nông nghiệp do nông dân sản xuất ra chưa qua chế biến, tạo điều kiện nâng cao chất lượng hàng hoá nông - lâm sản, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp trên thị trường trong nước và thế giới.
- Thành phần kinh tế tập thể.
Kinh tế tập thể trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh trong những năm qua cũng có những bước phát triển đáng kể, mà điển hình là các hợp tác xã nông nghiệp, thành phần kinh tế này đã đóng góp không nhỏ vào giá trị sản xuất ngành nông nghiệp trên địa bàn tỉnh trong những năm qua, thành phần kinh tế này ngày càng phát huy khả năng và đem lại hiệu quả cao với tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của thành phần kinh tế tập thể. Cụ thể: Năm 2009 đã công nhận mới 70 trang trại, nâng tổng số trang trại toàn tỉnh đến nay lên 929 trang trại (trồng trọt 68, chăn nuôi 14, thuỷ sản 594, sản xuất - kinh doanh tổng hợp 253); diện tích bình quân của mỗi trang trại là 4.5 ha (trồng trọt 2.5 ha, thuỷ sản 5.2 ha, sản xuất - kinh doanh tổng hợp 4 ha). Bình quân 1 trang trại trồng cây hàng năm có diện tích: 5.37 ha và sử dụng thường xuyên 2.73 lao động.
Nhìn chung trang trại sản xuất - kinh doanh nông nghiệp ở tỉnh Cà Mau có quy mô nhỏ, vốn đầu tư ít, sử dụng lao động của chủ trang trại là chủ yếu, thu nhập bình quân trước thuế của 1 trang trại khoảng dưới 100 triệu đồng/năm. Như vậy, bước đầu đã tạo được chuyển biến nhận thức trong nhân dân về HTX kiểu mới, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và dịch vụ góp phần thúc đẩy kinh tế hộ phát triển.
Bảng 2.11: Số trang trại phân theo huyện/thành phố thuộc tỉnh
Trang trại 2007 2008 2009 Tổng số 3.407 3.506 3.477 TP. Cà Mau 328 326 334 Huyện Thới Bình 22 20 20 Huyện U Minh 305 303 291
Huyện Trần Văn Thời. 224 232 237
Huyện Cái Nước 207 192 333
Huyện Phú Tân 391 391 399
Huyện Đầm Dơi 405 405 404
Huyện Năm Căn 1.210 1.165 963
Huyện Ngọc Hiển 315 472 496
Nguồn: Tính toán từ Niên giám thống kê Tỉnh Cà Mau.
Trong những năm qua thành phần kinh tế cá thể phát triển khá nhanh, và chủ yếu dưới các hình thức trang trại hộ gia đình. Hiện nay ở khu vực nông thôn trên địa bàn toàn tỉnh có 3.477 trang trại.
Kinh tế trang trại thực chất là kinh tế hộ sản xuất nông nghiệp hàng hoá (kể cả lâm nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản), có quy mô tương đối lớn so với mức trung bình của kinh tế hộ tại địa phương tương ứng với từng ngành sản xuất cụ thể.
Hàng năm kinh tế trang trại đã tạo ra một khối lượng hàng hoá khá, đáp ứng nhu cầu về nông sản phẩm trong nước và thế giới. Với tổng giá trị sản xuất của kinh tế trang trại năm 2008 đạt 1.001.182 triệu đồng, năm 2009 đạt 1.047.862 triệu đồng (chiếm 80.40%). Mặc dù vậy, kinh tế trang trại trên đại bàn tỉnh nhìn chung quy mô trang trại còn nhỏ, phân tán, hiệu quả sản xuất và kinh doanh chưa cao.
Những năm gần đây, kinh tế trang trại đã đóng góp đáng kể vào sự tăng trưởng kinh tế, đồng thời góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho lao động của các hộ sản xuất nông nghiệp. Sự phát triển của kinh tế trang trại là động lực mới cho phát triển kinh tế hộ nông dân, bên cạnh đó đã tạo ra các vùng sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hàng hoá tập trung, làm tăng khối lượng và giá trị hàng hoá, tạo tiền đề cho công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản và thực phẩm phát triển, mở rộng các ngành nghề dịch vụ ở nông thôn. Phát triển kinh tế trang trại góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, thay đổi cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng chất lượng hiệu quả cao hơn.
- Thành phần kinh tế tư nhân.
Thành phần kinh tế tư nhân tham gia trong sản xuất nông nghiệp không đáng kể. Năm 2009 giá trị sản xuất của thành phần kinh tế này đạt 1.165 triệu đồng (chiếm 0.09%). Sở dĩ như vậy là do thành phần kinh tế tư nhân hoạt động trong nông nghiệp mới hình thành từ năm 2005 với quy mô nhỏ và chưa thực sự phát huy vai trò, khả năng trong sản xuất nông nghiệp nên hiệu quả đạt được còn rất khiêm tốn.
Nhìn chung, sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Cà Mau đã có sự tham gia đa dạng của các thành phần kinh tế, trong đó đáng chú ý là thành phần kinh tế cá thể mà chú trọng là kinh tế trang trại phát triển khá mạnh, phát huy được tiềm năng lợi thế của một số vùng trong nước. Sự tham gia và phát triển của các thành phần kinh tế trong nông nghiệp đã góp phần to lớn làm cho sản xuất nông nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, sản xuất nông nghiệp của tỉnh Cà Mau trong những năm qua vẫn còn rất nhiều hạn chế, tồn tại cần có giải pháp thiết thực và hiệu quả hơn nhằm thúc đẩy nhanh quá trình CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn và phát triển nền nông nghiệp bền vững và ổn định.
2.4. Tác động của các nhân tố đến quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Cà Mau