n v : T đ ng N m Nhóm n 2009 T ăl (%) 2010 T ăl (%) 2011 T ăl (%) 2012 T ăl (%) Quý II/2013 T ăl ă (%) Nhóm 1 160.510 98.37 230.267 98,32 285.213 97,2 327.054 98,11 324.904 97,10 Nhóm 2 1.660 1,02 2.399 1,02 6.017 2,05 1.412 0,42 2.676 0,80 Nhóm 3 230 0,14 925 0,39 1.071 0,37 995 0,30 1.918 0,57 Nhóm 4 333 0,20 410 0,18 220 0,08 1.789 0,54 1.607 0,48 Nhóm 5 437 0,27 203 0,09 913 0,3 2.106 0,63 3.502 1.05 T ng 163.170 100 234.204 100 293.434 100 333.356 100 334.607 100
Ngu n: BCTC h p nh t đã ki m toán 2009, 2010, 2011, 2012, Qúy II/2013
Thông qua vi c phân lo i n cho th y, ch t l ng n c a Vietinbank th hi n ngày càng suy y u, n c n chú Ủ ngày càng t ng qua các n m và t c đ t ng n x u cao h n nhi u so v i t c đ t ng tr ng tín d ng. Trong 6 tháng đ u n m 2013,
đi m đáng chú Ủ trong c c u n , n x u c a các ngân hàng là s gia t ng liên t c c a n nhóm 5 (n có kh n ng m t v n). Riêng Vietinbank n nhóm 5 t ng g n 98% so v i th i đi m cu i n m 2012. N d i tiêu chu n t ng h n 95%, n nghi ng gi m 29%, do m t ph n b chuy n sang nhóm n có kh n ng m t v n.
2.2.2.2 Tríchăl păd ăphòngăr iăro.
Vi c trích DPRR có lo i tr giá tr TS B theo t l quy đ nh c a NHNN.
Theo Q 493 và Q 18, Q 780 và các quy t đ nh liên quannh sau: d phòng c th đ c trích l p trêngiá tr còn l i c a kho n cho vay tr đi giá tr c a tài s n đ m b o đư đ c chi t kh u (theo các t l đ c quy đ nh trong Q 493 và Q 18) nhân
v i t l trích l p d phòng c th t ng ng c a t ng nhóm n .
B ng 2.9. T l trích l p r i ro tín d ng theo quy đ nh c a NHNN Vi t Nam.
Nhómăn T ăl ătríchăl păd ă phòngăc ăth
T ăl ătríchăl păd ăphòngă
chung N đ tiêu chu n 0% 0,75% N c n chú Ủ 5% 0,75% N d i tiêu chu n 20% 0,75% N nghi ng 50% 0,75% N có kh n ng m t v n 100% 0,00% Ngu n: Quy đ nh c a NHNN v trích l p d phòng. ( n v : T đ ng). 1.551 2.771 3.037 3.673 0 1.000 2.000 3.000 4.000 2009 2010 2011 2012
Hìnhă2.11:ăQu ăd ăphòngăr iăroăchoăvayăkháchăhƠngă(khôngăbaoăg măx ălỦăr iă roătrongăn m)ăVietinbankăgiaiăđo nă2009-2012.
Ngu n: BCTC h p nh t đã ki m toán 2009, 2010, 2011, 2012 c a Vietinbank.
T s li u trên cho th y, qu DPRR cho vay khách hàng t ng d n qua các n m, QuỦ II/2013 gi m 67,4% so v i cùng k và 6 tháng đ u n m 2013 gi m 21,7% so v i cùng k , m c 1.687 t đ ng. Vi c gi m d phòng làm t ng l i nhu n c a ngân hàng. Tuy nhiên, theo báo cáo v k t qu phân lo i n 6 tháng đ u n m 2013 thì trích l p d phòng nh trên là ch a t ng x ng v i r i ro th c t mà ngân hàng gánh ch u. Vi c trích l p d phòng không đ y đ , né tránh r i ro trong đi u ki n n x u t ng cao làm gia t ng r i ro ti m n cho Vietinbank.
Trong giai đo n 2009 đ n nay, v t qua m i th thách khó kh n chung c a tình hình kinh t , Vietinbank đư t ng b c kh ng đ nh đ c v trí là ngân hàng ch l c trong n n kinh t . Tuy d n cho vay có t c đ t ng tr ng nhanh qua các n m, t l n x u t ng, Vietinbank v n ki m soát t t tình hình n x u, t l n x u g n nh th p nh t trong h th ng các NHNN và th p h n nhi u so v i t l quy đ nh c a NHNN. M c dù, trong quá trình qu n lỦ d n , có trích l p d phòng theo t ng nhóm n , tuy nhiên, vi c trích DPRR có lo i tr giá tr TS B theo t l quy đ nh c a NHNN, trong khi vi c x lỦ TS Bđ thu h i n , đ c bi t đ i v i TS B là b t đ ng s n, th ng khó kh n, kéo dài th i gian và t n nhi u chi phí. Vì v y đ t ng tr ng, phát tri n tín d ng m t cách b n v ng, song song v i vi c phát tri n tín d ng, Vietinbank c n thi t ph i hoàn thi n, nâng cao n ng l c qu n tr RRTD.
2.2.3 Th cătr ngăqu nătr r iăroătínăd ngăt iăNgơnăhƠngăTMCPăCôngăTh ngă
Vi tăNam[1].
T n m 2004, Vietinbank đư đ a ra chính sách qu n tr r i ro tín d ng. Các nguyên t c chung c a chính sách này bao g m: đa d ng hóa danh m c đ u t , quá trình xem xét và phê chu n đa c p, h th ng ch m đi m và XHTD khách hàng đ làm c s c p tín d ng và qu n lỦ quan h tín d ng v i khách hàng, ch c n ng đ c l p c a các thành viên/ b ph n tham gia vào quá trình c p tín d ng, h th ng quy đ nh, quy trình c p tín d ng, quy trình giám sát th ng xuyên và ki m soát h n m c tín d ng,… n gi a n m 2006, Vietinbank đư xây d ng mô hình qu n tr r i ro cho ho t đ ng r i ro tín d ng theo chu n qu c t . Theo đó, các b ph n qu n lỦ
RRTD đ c thành l p xuyên su t t Tr s chính đ n các chi nhánh. Tuy nhiên,
đ u n m 2013, Vietinbank ti p t c chuy n đ i mô hình tín d ng giai đo n 2 theo chu n Basel II, đ m b o qu n lỦ r i ro toàn di n, ch t ch . Tính đ n nay,
Vietinbank là ngân hàng Vi t Nam đ u tiên tri n khai mô hình này.
Hi n nay, Vietinbank đang trong quá trình hoàn thi n h th ng tính đi m tín d ng t đ ng theo các chu n m c qu c t , h th ng này đư b t đ u th c hi n trong
n m 2009 và s ti p t c tri n khai tích c c trong các n mt i.
2.2.3.1. H ăth ngăx păh ngătínăd ngăn iăb ăt iăNgơnăhƠngăTMCPăCôngăTh ngă
Vi tăNam.
H th ng XHTD n i b là m t c u ph n quan tr ng và là m t công c đ c l c trong công tác qu n tr RRTD, h tr phân lo i n . Ngoài vi c đánh giá x p h ng khách hàng theo đúng quy đ nh c a NHNN thì h th ng ch m đi m XHTD
c a Vietinbank đang t ng b c hoàn thi n, phù h p v i các tiêu chu n qu c t mà các t ch c tài chính l n nh Standard& Poor, Moody‟s… đang s d ng.
H th ng XHTD n i b Vietinbank bao g m các thành ph n:
H th ng x p h ng tín d ng n i b dành cho Doanh nghi p.
H th ng x p h ng tín d ng n i b dành cho cá nhân, h gia đình.
(Thamăkh oăPh ăl că01)
2.2.3.2.ăQuyătrìnhăđánhăgiáăr iăroătínăd ngăt iNgơnăhƠngăTMCPăCôngăTh ngă
Vi tăNam.
* Quyătrìnhăđánhăgiáăr iăroătínăd ng:
Trong quá trình ho t đ ng, Vietinbank luôn h ng đ n m c tiêu tr thành NHTM hi n đ i, ho t đ ng an toàn, hi u qu , b n v ng và chu n m c qu c t . Do v y, trong nh ng ngày đ u n m 2013, Ch t ch H QT Vietinbank quy t đ nh chuy n đ i mô hình qu n tr t p trung thí đi m giai đo n 1, áp d ng cho các Chi
nhánh Vietinbank trên đ a bàn Hà N i và TP.H Chí Minh. T ngày 13 đ n
20/05/2013, Vietinbank ti p t c chuy n đ i giai đo n 2 cho các Chi nhánh còn l i trong h th ng.
Theo mô hình tín d ng m i, công tác qu n tr r i ro tín d ng đ c t ng c ng theo chi u d c, tách bi t các khâu nh m đ m b o chuyên môn hóa cao. Toàn b h s vay v n, h s c p gia h n tín d ng, h s b o đ m ti n vay, h s gi i ngân v n vay sau khi ti p nh n t khách hàng, các Chi nhánh ti n hành th m đ nh s b : t cách pháp lỦ c a khách hàng, tình hình s n xu t kinh doanh, tình tr ng tài chính c a khách hàng hi u qu , tính kh thi c a PA/ DA vay v n, tình hình tr n
c a khách hàng, tình hình TS B (bao g m th m đ nh giá tr pháp lỦ và giá tr th tr ng c a TSB ) ph i h p theo quy trình th m đ nh và đ nh giá tài s n gi a công ty TNHH MTV qu n lỦ n và khai thác tài s n ngân hàng Công th ng (vi t t t AMC) v i các Chi nhánh (trong tr ng h p công ty AMC th m đ nh, đ nh giá TSB ), xác đ nh ph ng th c cho vay, lưi su t,… và l p t trình th m đ nh tín d ng và quy t đ nh kho n tín d ng, d th o H TD, h p đ ng b o đ m.Sau đó, chi
nhánh chuy n toàn b h s ra tr s chính thông qua ch ng trình ICDOC (ch ng trình luân chuy n h s thông qua h th ng máy scan t c đ cao) cho các phòng, ban ch c n ng th m đ nh và quy t đ nh tín d ng cho t ng khách hàng.
Trong m t s tr ng h p (tùy thu c vào các đi u ki n c p tín d ng c a
Vietinbank), cán b tín d ng s th c hi n chuy n đ n đ ngh c p tín d ng và h s , tài li u liên quan sang b ph n t ng ng theo s đ phân lu ng công vi c và luân chuy n h s tín d ng. (Thamăkh oăph ăl că02)
Sau khi nh n đ c thông tin ph n h i v vi c ch p nh n phê duy t t tr s chính, các chi nhánh m i ti n hành các th t c kỦ k t h p đ ng và ti n hành gi i
ngân cho khách hàng.
Kho n tín d ng sau khi đ c ng i có th m quy n phê duy t s đ c b ph n qu n lỦ r i ro giám sát tùy thu c vào m c đ r i ro c a kho n tín d ng đó, trong su t quá trình đàm phán, kỦ H TD, h p đ ng đ m b o, hoàn thi n h s tín d ng và nh p vào h th ng INCAS.
*ă ánhăgiáăqu nătr ăRRTDăt iăNgơnăhƠngăTMCPăCôngăTh ngăVi tăNam:
Vietinbank đư có Ủ th c trong vi c n l c qu n tr r i ro theo thông l qu c t . Nh ng bi u hi n c th :
- Vietinbank đư ban hành chính sách qu n tr RRTD và có đi u ch nh chính sách tín d ng t ng th i k nh : đa d ng hóa danh m c đ u t ,ban hành toàn di n và th ng xuyên c p nh t các quy đ nh, quy trình c p và qu n lỦ tín d ng nh quy đ nh cho vay đ i v i các t ch c kinh t ; quy đ nh cho tiêu dùng,quy trình cho vay d án đ u t , quy trình ch m đi m và XHTD khách hàng, quy trình cho vay v n l u đ ng, quy
trình ki m tra giám sát th ng xuyên kho n vay, quy trình qu n lỦ và x lỦ n có v n đ , xét duy t h n m c tín d ng và phê chu n đa c p, ch c n ng đ c l p c a các thành viên/ b ph n tham gia vào quá trình c p tín d ng…
- Thay đ i mô hình tín d ng và chuyên môn hóa cao các khâu trong quy trình c p
tín d ng t i Chi nhánh và Tr s chính h ng đ n m c tiêu ph c v khách hàng t t nh t đi đôi v i nâng cao hi u qu ho t đ ng. Nh ng đi m n i b t c a mô hình m i này nh sau:
Th ă nh t, đ đ m b o tính đ c l p, khách quan trong quy t đ nh c p và qu n lỦ tín d ng, Vietinbank đư tri n khai thành công mô hình th m đ nh và phê duy t t p trung v i m c tiêu ch y u là qu n lỦ t p trung công tác th m đ nh tr c khi c p tín d ng, t ng c ng kh n ng phát hi n, phòng ng a, c nh báo s m r i ro tín d ng. Theo mô hình này, các chi nhánh th m đ nh s b khách hàng đ a ra đ xu t c p tín d ng đ i v i khách hàng. Vi c tái th m đ nh và phê duy t c p gi i h n tín d ng cho khách hàng, các kho n vay t p trung t i Tr s chính, theo đó vi c đánh giá và phê duy t tín d ng khách quan h n. ng th i, mô hình tín d ng m i quán tri t n i dung ki m soát đ c l p gi a các b ph n, qua ba vòng ki m soát:
- L p b o v th nh t: các đ n v , cá nhân thu c kh i kinh doanh ch u trách
nhi m đ xu t c p tín d ng đáp ng tiêu chí c p tín d ng và ch u trách nhi m chính qu n lỦ RRTD t i đ n v c a mình;
- L p b o v th hai:b ph n qu n lỦ RRTD và ki m soát tuân th ch u trách
c b n c a b ph n qu n lỦ RRTD bao g m xây d ng chính sách tín d ng và qu n lỦ r i ro danh m c tín d ng; xây d ng các mô hình đo l ng RRTD
là công c tr giúp các đ n v kinh doanh đánh giá và l a ch n khách hàng;
- L p b o v th ba: b ph n ki m toán n i b ch u trách nhi m đánh giá đ c
l p v tính phù h p và hi u qu c a quy trình c p tín d ng; quy trình qu n
lý RRTD, bao g m c tính tuân th đ i v i các quy đ nh, quy trình này. Ki m toán n i b giám sát đ c l p l p b o v th nh t và th hai.
Th ăhai, các chi nhánh t p trung vào công vi c ti p th , cung c p s n ph m, d ch v , ch m sóc khách hàng nên các khách hàng c a VietinBank đ u đ c h ng các s n ph m tín d ng đa d ng, ch t l ng cao cùng d ch v h tr , t v n chuyên nghi p.
Th ăba, vi c ki m soát t p trung đư t o ra kênh thông tin g n k t gi a Tr s
chính và chi nhánh, t o đi u ki n thu n l i trong vi c ti p thu, ghi nh n Ủ ki n c a
chi nhánh, c a khách hàng v vi c cung c p s n ph m, d ch v c a ngân hàng. Trên c s đó k p th i có các gi i pháp tháo g khó kh n, v ng m c nh m h ng t i m c tiêu ph c v t t nh t nhu c u c a khách hàng.
Th ăt , kh i QLRR đóng vai trò ki m soát đ c l p v i b ph n kinh doanh, th c hi n ch c n ng giám sát và báo cáo đ c l p đ i v i quá trình nh n di n, đo l ng, qu n lỦ, ki m soát, ng n ng a toàn di n các lo i r i ro phát sinh trong ho t đ ng kinh doanh c a Vietinbank, b o đ m phù h p v i kh u v r i ro c a ngân hàng, phù h p thông l qu c t .
- H th ng công ngh thông tin ngày càng đ c chú tr ng, h tr đ c l c trong vi c qu n lỦ tín d ng. Các kho n n đ c theo dõi hàng ngày. H th ng ph n m m (BDS) t đ ng thông báo cho các CBTD v các kho n n đ n h n, các kho n n s p đ n h n và các kho n n quá h n. Trong tr ng h p khách hàng không tr đ c n , h th ng t đ ng chuy n kho n n sang nhóm n có m c đ r i ro cao h n theo quy đ nh. H th ng này giúp b ph n qu n lỦ n có v n đ theo dõi sát h n tình hình n x u c a ngân hàng, t đó đ xu t trình Ban lưnh đ o các bi n pháp x lỦ thu h i n hi u qu .
Trong giai đo n đ u chuy n đ i s có m t s khó kh n g p ph i khi h s gi i quy t ch m tr h n, công tác gi i ngân v n vay s yêu c u đ y đ h n v ch ng t , m c c p gia h n tín d ng cho khách hàng b nh h ng... Tuy nhiên, vi c chuy n đ i này vô cùng c n thi t nh m nâng cao ch t l ng ph c v khách hàng và hi u qu ho tđ ng c a Vietinbank.
2.3.ăPhơnătíchănguyênănhơnăd năđ năr iăroătínăd ngăt iăVietinbankătrongăth iă
gian qua:
Nh n di n và phân lo i đ c nh ng nguyên nhân d n đ n RRTD là c s đ