Đội ngũ công nhân Thái Nguyên trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Thực trạng, xu hướng biến động và giải pháp phát triển
MỤC LỤC
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển của giai cấp công nhân
Nếu như công nghiệp hóa là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển mạnh công nghiệp thì hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ chỗ theo những quy trình công nghệ thủ công là chính sang chỗ sử dụng một cách phổ biến những quy trình công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại, dựa trên sự phát triển của tiến bộ khoa học - kỹ thuật, tạo ra năng suất lao động, hiệu quả và trình độ văn minh kinh tế xã hội cao [45, tr.63]. Cùng với quá trình hoàn thiện mình giai cấp công nhân không ngừng nâng cao ý thức giác ngộ chính trị thể hiện ở nhận thức về vai trò, vị trí và sứ mệnh của giai cấp công nhân, cũng như vai trũ của cỏc tổ chức trong hệ thống chớnh trị, mà sự biểu hiện rừ nhất về việc nâng cao ý thức giác ngộ chính trị chính là thái độ đồng tình của đa số công nhân với sự nghiệp đổi mới của Đảng, công tác phát triển Đảng trong công nhân có nhiều tiến bộ, số lượng công nhân được kết nạp vào Đảng và tham gia vào các tổ chức đoàn thể trong tất cả cỏc loại hỡnh doanh nghiệp khụng ngừng tăng lờn rừ rệt.
TÍNH ĐẶC THÙ CỦA ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYấN TRONG QUÁ TRèNH CễNG NGHIỆP HểA, HIỆN ĐẠI HểA
Đặc điểm đội ngũ công nhân Thái Nguyên
Việc tiếp giáp với 6 tỉnh và thành phố đã tạo nên một vị thế hết sức đặc biệt xét về góc độ địa lý: Xưa nay Thái Nguyên vẫn thường được xem như một nét gạch nối giữa vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng với vùng đại ngàn Việt Bắc, với địa thế "tiến khả dĩ công, thoái khả dĩ thủ", nên ngay trong thời kỳ chống sự xâm lược của các triều đại phong kiến phương Bắc, Thái Nguyên đã được cha ông ta chọn là một trong những phòng tuyến quan trọng nhất nhằm bảo vệ thủ đô thân yêu cũng như làm bàn đạp phản công để tiêu diệt quân địch. Hơn thế nữa, Đảng và Nhà nước ta cũng đầu tư xây dựng tại Thái Nguyên nhiều cơ sở quốc phòng quan trọng bao gồm hệ thống các nhà máy (Z) chuyên sản xuất vũ khí, máy móc, chuyên dụng cho quân đội cùng với hàng loạt nhà máy, hầm mỏ, cơ sở tuyển quặng, than đã có từ trước với rất nhiều nhà máy cơ khí, vật liệu nổ, chế biến nông lâm sản mới vừa được xây dựng, Thái Nguyên thực sự trở thành một trong những khu công nghiệp nổi tiếng khu vực Đông Bắc.
Vai trò của đội ngũ công nhân Thái Nguyên trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Xuất phát từ nguyên nhân đó mà sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh bước dần ra khỏi thời kỳ khủng hoảng kéo dài do hậu quả của cơ chế cũ, cùng với việc đổi mới phương hướng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cũng như đổi mới và đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại, kinh tế Thái Nguyên đã có sự khởi sắc đáng ghi nhận, đặc biệt trong giai đoạn 2000-2004 vừa qua, tốc độ tăng trưởng bình quân kinh tế đạt 8,95% và cũng là giai đoạn có tốc độ phát triển ổn định nhất so với tất cả các thời điểm trước. Bản thân họ, là những người đi đầu trong việc ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại vào quá trình sản xuất đem lại hiệu quả kinh tế cao, tạo nhiều sản phẩm đa dạng, tăng năng suất lao động đáp ứng nhu cầu ngày một đa dạng của mọi tầng lớp nhân dân (từ những năm 60 của thế kỷ XX, đội ngũ công nhân Thái Nguyên đã tiếp xúc với dây chuyền công nghệ hiện đại (so với thời kỳ đó) do Liên Xô và các nước Đông Âu tài trợ, hiện nay, do yêu cầu của sản xuất công nhân Thái Nguyên tiếp tục được trang bị những kỹ thuật, công nghệ mới thay thế và cải tạo dây chuyển sản xuất theo hướng hiện đại như chuyển lò nung bằng than, củi sang lò tuy len nung bằng dầu và khí ga. Sử dụng dây chuyền tuyển quặng sắt, thiếc mới của một số nước châu Âu. Công nghệ sản xuất thép và cán thép thế hệ mới của Nhật và một số nước tiên tiến khác. Luyện kim màu và sản xuất vật liệu xây dựng cũng được trang bị công nghệ hiện đại, công nghệ tuyển. than sạch, giấy bìa cũng được nhập từ các nước có nền kỹ thuật phát triển và đang đóng góp vào sự tăng trưởng của tỉnh với giá trị cao. Các sản phẩm dệt, may mặc, da giầy xuất khẩu do cải tiến công nghệ đã từng bước thâm nhập vào thị trường thế giới và được đánh giá cao).
THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYÊN 1. Thực trạng về số lượng
Thực trạng về chất lượng đội ngũ công nhân Thái Nguyên
Có tình trạng trên là do tỉnh chưa có chiến lược về quy hoạch đào tạo đội ngũ công nhân gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; các trường đào tạo nghề chưa bắt kịp với yêu cầu phát triển, chưa có chính sách đầu tư thỏa đáng về kinh phí đào tạo cho người công nhân, chưa tận dụng những tri thức của những công nhân tay nghề bậc cao đã lớn tuổi chuyển giao kinh nghiệm cũng như tri thức trong lao động cho lớp công nhân còn trẻ. Theo báo cáo mới nhất của Liên đoàn lao động tỉnh 2004 từ năm 1999 đến năm 2004 chỉ có 2 vụ tranh chấp lao động kéo dài có diễn biến phức tạp của 2 tập thể: công nhân lao động thuộc Công ty dâu tằm tơ (năm 1999) và tập thể đoàn viên nghiệp đoàn mô tô chở khách bến xe Thái Nguyên thuộc Công đoàn ngành giao thông vận tải Thái Nguyên (năm 2003) hai vụ việc trên đã được giải quyết dứt điểm và đã không còn tranh chấp lao động.
Thực trạng về cơ cấu
Xuất phát từ tình trạng đó, thiết nghĩ tỉnh cũng cần có những chính sách cụ thể để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học kỹ thuật ở các vùng dân tộc, vùng sâu, vùng xa để từng bước rút ngắn khoảng cách trên, tạo điều kiện để nhân dân các dân tộc trong tỉnh vốn đã có truyền thống đoàn kết trong đấu tranh giữ nước nay càng gắn bó chặt chẽ để thực hiện thành công nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong tương lai. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây tình hình tôn giáo đang có những diễn biến phức tạp, vì vậy cũng cần phải nâng cao việc tuyên truyền, giáo dục để công nhân từng bước thoát dần những ảnh hưởng tiêu cực tôn giáo, có ý thức vươn lên trong lao động sản xuất theo phương châm "sống tốt đời đẹp đạo", đồng thời phải đảm bảo nguyên tắc tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng của người công nhân.
XU HƯỚNG BIẾN ĐỘNG CỦA ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYấN TRONG QUÁ TRèNH CễNG NGHIỆP HểA, HIỆN ĐẠI HểA
Những nhân tố ảnh hưởng đến xu hướng biến động của đội ngũ công nhân Thái Nguyên
Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đưa nước ta trở thành nước công nghiệp, ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, đồng thời xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hướng XHCN, phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững; tăng trưởng kinh tế, đi liền với phát triển văn hóa, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến 2020 nước ta cơ bản thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại [16, tr.24]. Đảng và Nhà nước chủ trương chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hiện đại, định hướng phát triển cơ cấu ngành, cơ cấu vùng khiến giai cấp công nhân phát triển theo các chiều hướng: chuyển dịch công nhân từ ngành này sang ngành khác; xuất hiện thêm công nhân các ngành kinh tế mới nhất là công nhân dịch vụ hiện đại, công nhân có trình độ khoa học công nghệ cao khiến cho số lượng công nhân tăng lên và xu hướng trẻ hóa trong đội ngũ.
Dự báo về xu hướng biến động của đội ngũ công nhân Thái Nguyên trong thời gian tới
Trên cơ sở quán triệt đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN của Đảng và Nhà nước, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Thái Nguyên đã có những chủ trương nhằm khuyến khích phát triển rộng rãi và mạnh mẽ kinh tế tư nhân trong những năm tới, tạo điều kiện trong vay vốn sản xuất kinh doanh, ưu đãi trong thuê đất đặt cơ sở sản xuất, phân phối sản phẩm, cung cấp nguồn nhân lực có trình độ và tuổi đời còn trẻ, nhiệt tình có khả năng cống hiến. Vì vậy, cần phải nhận thức một cách đầy đủ về xu hướng biến động của đội ngũ này trong những năm tới để có hướng điều chỉnh một cách hợp lý nhằm hạn chế những điểm tiêu cực trong các xu hướng đó, có như vậy, đội ngũ công nhân Thái Nguyên mới đủ điều kiện để phát triển lớn mạnh, đủ sức đáp ứng những đòi hỏi đặt ra của thực tiễn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYÊN TRONG QUÁ TRÌNH
Phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên gắn liền với phương hướng xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam của Đảng ta trong thời gian
Phát huy cao độ mọi nguồn lực để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội cải thiện đời sống nhân dân, củng cố vững chắc quốc phòng - an ninh, tăng cường đoàn kết, giữ vững kỷ cương, xây dựng đảng bộ trong sạch vững mạnh. Xuất phát từ mục tiêu tổng quát, Đảng bộ tỉnh cũng đề ra chiến lược phát triển kinh tế - xã hội từ 2000 - 2010, trong đó chủ trương phát triển các ngành công nghiệp có thế mạnh sẵn có ở địa phương, ứng dụng ngày càng nhiều thành tựu khoa học - công nghệ phục vụ sản xuất và đời sống, thúc đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, xây dựng tỉnh Thái Nguyên giàu mạnh.
Phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên cả về số lượng và cơ cấu trong đó chú trọng đến bộ phận công nhân trong các doanh nghiệp nhà
Đối với Thái Nguyên, cơ cấu đội ngũ công nhân hợp lý đòi hỏi sự phát triển về số lượng công nhân có tỷ lệ tương xứng với cơ cấu kinh tế của tỉnh là công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp (hiện nay cơ cấu này là: 37,27% - 36,15% - 26,58%), đồng thời phải phát triển số lượng công nhân tương ứng với cơ cấu ngành trong đó chú trọng số lượng công nhân ở các ngành công nghiệp mũi nhọn như: khai khoáng, vật liệu xây dựng, cơ khí, chế biến kim loại và phi kim loại, chế biến nông lâm sản thực phẩm đáp ứng nhiệm vụ phát triển công nghiệp mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh XVI đề ra. Do vậy, phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên về số lượng là hết sức cấp bách, nhưng phải chú ý phát triển đội ngũ công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước, vì nó là lực lượng nòng cốt, lực lượng cơ bản có vai trò hết sức quan trọng trong thực hiện thành công quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa XHCN.
Phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên có tinh thần yêu nước, có giác ngộ xã hội chủ nghĩa, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn
Do vậy, phát triển giai cấp công nhân Việt Nam nói chung, xây dựng đội ngũ công nhân Thái Nguyên nói riêng trước hết phải chú trọng đến việc tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước trực tiếp là các chính sách kinh tế - xã hội thời kỳ đổi mới, thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nâng cao nhận thức chính trị, nâng cao lòng yêu nước, ý thức giác ngộ giai. Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam nói chung và đội ngũ công nhân Thái Nguyên nói riêng về trình độ văn hóa, tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ và tác phong công nghiệp còn rất hạn chế, chưa thể so sánh với giai cấp công nhân trên thế giới mà ngay cả giai cấp công nhân các nước trong khu vực giai cấp công nhân Việt Nam còn thua kém rất nhiều, vì vậy tiếp nhận khoa học - kỹ thuật công nghệ tiên tiến, vận hành nó trong thực tiễn sản xuất còn gặp nhiều khó khăn.
Phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên gắn với việc mở rộng và phát huy dân chủ của công nhân, thực hiện công bằng xã hội
Mở rộng dân chủ và thực hiện công bằng xã hội không chỉ dừng lại ở việc xây dựng và thực hiện cho được quy chế dân chủ ở mọi loại hình doanh nghiệp mà còn phụ thuộc cả vào việc xây dựng và thực hiện tốt các thiết chế dân chủ trong các loại hình doanh nghiệp mà trước hết là xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở các doanh nghiệp như tổ chức cơ sở đảng, công đoàn, thanh niên, phụ nữ. Từ ý nghĩa quan trọng của mở rộng phát huy quyền làm chủ; đảm bảo công bằng xã hội của công nhân lao động trong mọi loại hình doanh nghiệp cho thấy phát triển đội ngũ công nhân Thái Nguyên cần gắn với mở rộng việc phát huy dân chủ trong công nhân lao động và từng bước thực hiện công bằng xã hội.
NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYÊN TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG
- Đẩy mạnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN để tạo điều kiện giải quyết và phát huy mọi nguồn lực cho phát triển sản xuất, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương và cơ cấu đầu tư; khuyến khích các thành phần, các ngành, các nhà đầu tư phát triển sản xuất - kinh doanh; đẩy mạnh quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp, đổi mới phát triển các doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn; nâng cao hiệu quả sản xuất khuyến khích phát triển kinh tế hợp tác, kinh tế tư nhân khai thác mọi thế mạnh với mục đích tăng thật nhiều việc làm cho người lao động. Trong điều kiện hiện nay, để đẩy mạnh hoạt động của đoàn thanh niên, xây dựng và củng cố tổ chức đoàn trong sạch, vững mạnh trong tất cả các loại hình doanh nghiệp, tổ chức đoàn cần đổi mới nội dung, phương thức, hình thức hoạt động cho phù hợp để tập hợp, thu hút thanh niên công nhân tham gia vào các hoạt động do đoàn tổ chức như: Tổ chức các cuộc thi tay nghề, luyện thợ giỏi, thi đua lao động sáng tạo, khuyến khích các phong trào học văn hóa, ngoại ngữ, tin học, ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật; tổ chức nghe thời sự, các cuộc thi tìm hiểu về đường lối, chủ trương, pháp luật của Đảng và Nhà nước, tìm hiểu về Đảng, Đoàn, vị trí, vai trò lịch sử của giai cấp công nhân.