Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là cơ sở phương pháp luận khoa học trực tiếp đối với công tác tư tưởng, lý luận trong quân đội. Quán triệt sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn sẽ góp phần tích cực nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, lý luận, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Trang 1Chương 4 NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT GIỮA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN
TRONG QUÂN ĐỘI
Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là cơ sở phương pháp luận khoahọc trực tiếp đối với công tác tư tưởng, lý luận trong quân đội Quán triệt sâu sắc nguyêntắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn sẽ góp phần tích cực nâng cao chất lượng côngtác tư tưởng, lý luận, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới
1 Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn - đặc thù của nó trong lĩnh vực quân sự
1.1 Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin
* Cơ sở của nguyên tắc
Vấn đề lý luận và thực tiễn được đề cập nhiều trong lịch sử triết học.Quan điểm triết học trước Mác đề cập tới vấn đề lý luận thường rơi vào quanđiểm duy tâm, đồng nhất lý luận với “ý niệm”, “ý niệm tuyệt đối”, hoặc hoàntoàn do ý chí chủ quan của con người quyết định C Mác đã vạch ra khuyếtđiểm chủ yếu của toàn bộ triết học cũ, kể cả chủ nghĩa duy vật của Phơbách làthiếu tính thực tiễn Đồng thời, ông phê phán chủ nghĩa duy tâm đã tuyệt đốihoá tư duy, tuyệt đối hoá “lực lượng tinh thần” ngoài con người Như vậy, vềcăn bản các quan điểm trước Mác không có khả năng tiếp cận đúng đắn vấn đề
lý luận và thực tiễn và đương nhiên sẽ không bảo đảm được tính khoa học trongviệc giải quyết mối quan hệ lý luận và thực tiễn
Đối lập với các quan điểm trên đây, C Mác và Ph Ăngghen đã thực hiệnbước ngoặt cánh mạng trong lý luận nhận thức; đưa ra quan điểm khoa học, cáchmạng về lý luận, thực tiễn, quan hệ giữa lý luận và thực tiễn
Lý luận là sản phẩm phát triển cao của nhận thức, là hệ thống tri thức phảnánh những mối liên hệ bản chất, tất yếu của hiện thực khách quan Các nguyên lý,
Trang 2phạm trù, quy luật là hạt nhân của lý luận Lý luận không hình thành tự phát màxuất phát từ thực tiễn, được khái quát, hình thành trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn,phục vụ cho thực tiễn và khi được thực tiễn kiểm nghiệm đúng đắn, lý luận đó trở
thành lý luận khoa học Theo Hồ Chí Minh: “Lý luận là sự tổng kết những kinh
nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lạitrong quá trình lịch sử”1, “Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệmtrong các cuộc tranh đấu xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng, rõ ràng, làm thành lý luận,rồi lại đem nó chứng minh trên thực tế Đó là lý luận chân chính”2
Triết học Mác – Lênin đã đưa ra quan điểm đúng đắn về thực tiễn, vai trò của
nó đối với nhận thức, với lý luận Khi đề cập tới vấn đề này, V I Lênin đã chỉ rõ,quan điểm về đời sống, về thực tiễn phải là quan điểm thứ nhất và cơ bản của lý luậnnhận thức Phạm trù thực tiễn không chỉ là phạm trù của lý luận nhận thức mácxít, màcòn là phạm trù trung tâm của triết học mácxít, của toàn bộ lý luận chủ nghĩa Mác
Thực tiễn là những hoạt động vật chất có tính lịch sử – xã hội của con người nhằm
mục đích cải tạo tự nhiên và xã hội Trong hoạt động thực tiễn, con người sử dụng các
phương tiện, công cụ vật chất, sức mạnh vật chất tác động cải tạo tự nhiên, xã hội, làmbiến đổi bản thân sự vật, đáp ứng nhu cầu của mình, cũng từ đó làm cơ sở để biến đổihình ảnh của sự vật trong nhận thức Hoạt động thực tiễn là hoạt động mang bản chấtngười, hoạt động đặc trưng của con người Do vậy, thực tiễn có tính năng động, sángtạo, là quá trình không ngừng của sự chuyển hoá giữa tinh thần và vật chất
Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin Cơ sở của nguyên tắc này là:
Thứ nhất, trong quá trình phấn đấu để thoả mãn nhu cầu vật chất, tinh thần
cho mình là quá trình con người không ngừng nâng cao sự hiểu biết, trong đó có trithức lý luận, cùng với khả năng hoạt động vật chất cải biến tự nhiên trên hiện thực.Giữa hiểu biết và hoạt động vật chất, lý luận và thực tiễn không phải là sự tách rời
mà luôn có mối quan hệ thống nhất hữu cơ với nhau, sự thống nhất này ngày càng
1 Hồ Chí Minh, to n tàn t ập, Nxb CTQG, H 1996, t 8, tr 497.
2 Hồ Chí Minh, to n tàn t ập, Nxb CTQG, H 1995, t 5, tr 233.
Trang 3cao hơn cùng với quá trình phát triển của loài người Nói cách khác, để có hiệu quảtrong các lĩnh vực hoạt động khác nhau con người không thể “tuỳ thích” chủ quan,cảm tính trong việc định ra phương hướng, giải pháp và lựa chọn công cụ… mà cần
có lý luận khoa học dẫn dắt Ngược lại, để có sự hiểu biết ở trình độ lý luận tất yếuphải đi từ việc khái quát kinh nghiệm thực tiễn - không thấy rõ điều này sẽ rơi vào tưbiện, duy tâm, duy ý chí Hồ Chí Minh khẳng định: “Thực tiễn không có lý luậnhướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là
lý luận suông”3 Việc phát hiện ra nguyên tắc này trước hết phải kể tới học thuyếtMác - Lênin, đồng thời chính học thuyết cách mạng, khoa học này là sự biểu hiệnsinh động, có sức thuyết phục nhất về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
Thứ hai, nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn có ý nghĩa phương
pháp luận rất quan trọng đối với chủ thể nhận thức và cải tạo thế giới; nó là kết quảtổng hợp của nhiều nguyên tắc và cũng chính từ nguyên tắc này đã chi phối, chỉ đạonhiều nguyên tắc cơ bản khác trong triết học mácxít Thực hiện tốt yêu cầu củanguyên tắc cũng là quá trình thúc đẩy sự tiến bộ xã hội
Thứ ba, nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn đã thể hiện trong
toàn bộ quá trình hình thành lý luận mácxít, cũng như trong thực tiễn cách mạngcủa các lực lượng tiến bộ xã hội C.Mác và Ph.Ăngghen là người trực tiếp hoạtđộng trong phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản, tổng kết tri thức kinhnghiệm, tri thức lý luận xây dựng hệ thống lý luận khoa học hoàn chỉnh Lý luậnMác đã phát hiện ra quy luật phát triển của xã hội loài người, đặc biệt là quy luậtcủa xã hội tư bản, tiên đoán một cách khoa học chủ nghĩa tư bản nhất định diệtvong, chủ nghĩa xã hội thay thế, sứ mệnh lịch sử đó là do giai cấp công nhân thựchiện V.I.Lênin đã cụ thể hoá lý luận ấy trong thời đại đế quốc chủ nghĩa Từ khi
lý luận Mác ra đời nó đã trở thành vũ khí tư tưởng, ngọn cờ chỉ đạo, tổ chức,động viên giai cấp công nhân, nhân dân lao động bị áp bức trên toàn thế giới đấutranh cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Lý luận Mác - Lênin là cơ sở khoahọc cho các Đảng Cộng sản định ra đường lối chiến lược, sách lược, dẫn dắtphong trào cách mạng đi từ thắng lợi này tới thắng lợi khác
3 Hồ Chí Minh, to n tàn t ập, Nxb CTQG, H 1996, t 8, tr 496.
Trang 4Nguyên tắc thống nhất lý luận và thực tiễn là còn được thể hiện đầy đủtrong các vấn đề mục đích, đặc điểm, vai trò, khả năng của triết học mácxít Mụcđích của triết học mácxít không chỉ là giải thích thế giới mà là cải tạo thế giới
Hiện nay, cách mạng xã hội xã hội chủ nghĩa đang gặp những khó khăn,đang trong giai đoạn thoái trào Nhưng, đó chỉ là sự thất bại của những mô hình
và sự vận dụng thiếu sáng tạo Sức sống của lý luận Mác – Lênin là do nó luôngắn liền với thực tiễn sinh động và được thực tiễn kiểm nghiệm, bổ sung, pháttriển Cách mạng xã hội chủ nghĩa sẽ thành công nếu biết nắm bắt bản chất, linhhồn của lý luận mácxit, biết vận dụng sáng tạo phù hợp với điều kiện, tình hình
cụ thể Đồng thời, trước yêu cầu thực tiễn mới, muốn bảo đảm được tính khoahọc và cách mạng của lý luận mácxit đòi hỏi nó phải thường xuyên được bổ sung,phát triển
* Nội dung của nguyên tắc
Lý luận và thực tiễn trên thực tế là một thể thống nhất giữa hai mặt cơ bảntrong quá trình hoạt động cải tạo thế giới của con người Lý luận và thực tiễn trongmột quá trình vừa tác động, ràng buộc, ảnh hưởng lẫn nhau, vừa đấu tranh với nhaudẫn tới sự vận động, biến đổi và chuyển hoá Trong mối quan hệ đó , thực tiễn luônluôn là tính thứ nhất, giữ vai trò quyết định lý luận, còn lý luận là tính thứ hai, tácđộng tích cực trở lại thực tiễn
- Lý luận chỉ trở thành khoa học khi xuất phát từ thực tiễn, được thực tiễn kiểm nghiệm Điều này được V I Lênin khẳng định: "Thực tiễn cao hơn nhận thức (lý luận),
không những của tính phổ biến, mà cả của tính hiện thực trực tiếp"4 Vai trò thực tiễnvới nhận thức, đối với lý luận trước hết được thể hiện: thực tiễn là cơ sở, mục đích làđộng lực chủ yếu, trực tiếp của nhận thức, trong đó có lý luận và thực tiễn là tiêu chuẩnkiểm tra chan lý
Để đáp ứng nhu cầu của mình, con người phải cải tạo thế giới bằng hoạtđộng thực tiễn, trong quá trình đó, con người cũng biến đổi luôn cả bản thân mình,
4 V I Lênin, to n t àn t ập, Nxb Tiến bộ, M 1984, t 29, tr .230.
Trang 5phát triển năng lực, trí tuệ Con người ngày càng đi sâu vào nhận thức thế giới,khám phá những bí mật của thế giới, càng làm phong phú và sâu sắc hơn tri thứccủa mình Theo đó, thông qua thực tiễn đã xuất hiện nhu cầu, nhiệm vụ, phươnghướng của nhận thức; xuất hiện nhu cầu tổng kết kinh nghiệm, khái quát lý luậncủa con người và thúc đẩy sự ra đời, phát triển của các ngành khoa học.
Thực tiễn có khả năng tạo ra công cụ, phương tiện phục vụ cho quátrình nhận thức mà hoạt động tinh thần không thể có khả năng trực tiếp vềvấn đề đó Những công cụ, phương tiện hiện đại giúp con người nhận thứcngày càng nhanh, xa và hiệu quả, dù trong những điều kiện khó khăn phứctạp hơn
Thông qua động thực tiễn con người tác động vào thế giới, buộc thế giớiphải bộc lộ những thuộc tính, những quy luật để con người có điều kiện, khả năngnhận thức ngày càng sâu sắc hơn V I Lênin đã chỉ ra rằng: Thế giới bí ẩn sẽ hoàntoàn bí ẩn với con người nếu không có sự tác động của con người vào đó Sự tácđộng của con người vào thế giới khách quan diễn ra một quá trình từ việc thu thậpnhững tài liệu cảm tính, những kinh nghiệm, sau đó tiến hành so sánh, phân tích,tổng hợp, khái quát hoá, trừu tượng hoá… để phát triển thành lý luận và từ lý luậnlại trở về chỉ đạo thực tiễn Không có thực tiễn thì không có nhận thức, không có lýluận Mọi tri thức dù trực tiếp hay gián tiếp, đối với người này hay người kia, thế
hệ này hay thế hệ khác, dù ở giai đoạn cảm tính hay lý tính, xét đến cùng, đều bắtnguồn từ thực tiễn
Lý luận trở thành khoa học, trở thành chân lý không những nó phải xuấtphát từ thực tiễn mà còn phải được thực tiễn kiểm nghiệm đúng C Mác viết: “Vấn
đề tìm hiểu xem tư duy của con người có thể đi tới chân lý khách quan hay không,hoàn toàn không phải là vấn đề nhận thức mà là vấn đề thực tiễn Chính trong thựctiễn mà con người phải chứng minh chân lý”1
Từ vai trò to lớn của thực tiễn đối với nhận thức, lý luận, đòi hỏi chủ thể hoạtđộng phải luôn quán triệt đúng đắn quan điểm thực tiễn Trong nhận thức, phải xuất
1 C Mác v Ph à Ph Ăngghen, to n t àn t ập, Nxb CTQG, H 1995, t 3, tr.10.
Trang 6phát từ thực tiễn, dựa trên cơ sở thực tiễn, đi sâu, đi sát thực tiễn, coi trọng việc tổngkết thực tiễn, nghiên cứu lý luận Nếu xa rời thực tiễn sẽ dẫn tới các sai lầm của bệnhchủ quan, giáo điều, quan liêu và chủ nghĩa xét lại.
- Hoạt động thực tiễn chỉ đạt được mục đích khi được lý luận soi đường.
Cùng với việc coi trọng vai trò của thực tiễn đối với lý luận thì vai trò của lý luậnđối với thực tiễn không hề bị hạ thấp mà còn thể hiện rõ hơn tính tích cực, chủđộng, sáng tạo của nó Hay nói cách khác, bản thân lý luận, khoa học không cómục đích tự thân Lý luận, khoa học ra đời chính vì và chủ yếu vì chúng cần thiếtcho hoạt động thực tiễn của con người Thực tiễn là mục đích của nhận thức, lýluận Nhận thức lý luận sau khi ra đời quay về phục vụ thực tiễn, hướng dẫn, chỉđạo thực tiễn Lý luận, khoa học chỉ có ý nghĩa thực sự khi chúng được vận dụngvào thực tiễn, cải tạo thực tiễn, phục vụ cho mục tiêu phát triển Lý luận tác độngtrở lại thực tiễn, góp phần làm biến đổi thực tiễn thông qua hoạt động của conngười
Lý luận giúp cho chủ thể hoạt động thực tiễn có những quan niệm khoahọc về thế giới Lý luận có thể dự kiến được sự vận động, phát triển của sự vật,chỉ ra những phương hướng mới cho sự phát triển của thực tiễn, là “kim chỉnam” soi đường, dẫn dắt, chỉ đạo cho hành động V I Lênin viết: Không có lýluận cách mạng thì cũng không có phong trào cách mạng, chỉ có đảng nào có lýluận tiên phong hướng dẫn thì đảng đó mới làm tròn vai trò chiến sĩ tiên phong.Nhờ có lý luận khoa học mà hoạt động của con người trở lên chủ động, tự giác,hạn chế tình trạng mò mẫm, tự phát Như vậy, lý luận một khi đã thâm nhập vàoquần chúng thì biến thành sức mạnh vật chất to lớn
Lý luận giúp cho chủ thể nhận thức hệ thống nguyên tắc, phương pháptrong hoạt động nhận thức và thực tiễn; giúp chủ thể hoạt động thực tiễn nhữngmục tiêu cần đạt được trong tình hình cụ thể Nhờ có lý luận cách mạng mà chủ thểhoạt động thực tiễn có cơ sở hình thành, phát triển nhân cách và nâng cao chấtlượng hoạt động thực tiễn
Trang 7Như vậy, lý luận có vai trò hết sức to lớn đối với hoạt động thực tiễn Tuynhiên, cùng với nhận thức được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của lý luận thì chủthể hoạt động không nên cường điệu vai trò của lý luận, coi thường thực tiễn, tách lýluận khỏi thực tiễn
* Yêu cầu của nguyên tắc
Để thực hiện yêu cầu của nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, trước
hết, phải nắm vững bản chất khoa học và cách mạng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, làm cơ sở nền tảng tư tưởng và kim nam cho mọi hoạt động Cùng vớiyêu cầu đó, mỗi chủ thể nhận thức và hoạt động thực tiễn phải nắm chắc lý luận củacác môn khoa học cụ thể cùng các môn khoa học chuyên ngành, từ đó vận dụng sángtạo trong điều kiện, tình hình cụ thể
Phải có quan điểm thực tiễn đúng đắn, tích cực hoạt động trong thực tiễn; rènluyện khả năng, trình độ nắm bắt các yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu quả hoạt
động thực tiễn Tuy nhiên, từ lý luận trở về thực tiễn phải có ý chí, tình cảm, có khả
năng tổ chức và khả năng vận dụng
Phải biết kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn Lý luận cần bám sát thựctiễn, vận dụng và cụ thể hoá sáng tạo Đồng thời, trên cơ sở thực tiễn phải thườngxuyên sơ kết, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, khái quát và bổ sung phát triển lý luận;luôn có sự kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng và công tác tổ chức
Khắc phục chủ nghĩa giáo điều và chủ nghĩa kinh nghiệm trong nhận thức
và thực tiễn
1.2 Đặc thù nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực quân sự
* Lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực quân sự
Lĩnh vực quân sự là một hiện tượng xã hội mang tính đặc thù Nó xuất hiện
và mất đi gắn liền với giai cấp, nhà nước Lĩnh vực quân sự bao gồm toàn bộ hoạtđộng thực tiễn quân sự và nhận thức quân sự, có tác động ảnh hưởng qua lại đốivới các lĩnh vực khác như kinh tế, chính trị, văn hoá, tư tưởng, khoa học, v.v
Trang 8Đặc thù của hoạt động trong lĩnh vực quân sự thể hiện tập trung ở các mối quan
hệ giữa con người với con người trong sử dụng công cụ đặc biệt - vũ khí, trang bị
kỹ thuật nhằm tiêu diệt đối phương, sử dụng biện pháp đặc biệt - biện pháp bạolực; ở khả năng chuyển hoá, biến động nhanh của môi trường hoạt động, chứađựng sự hy sinh, gian khổ, ác liệt và ở tính chất đối kháng giai cấp Lĩnh vựcquân sự còn chứa đựng nhiều yếu tố bất ngờ, nhiều hiện tượng “đánh lừa” bảnchất, là “vương quốc của các ngẫu nhiên”, nên đòi hỏi cao đối với con người và
tổ chức về khả năng vận dụng thống nhất lý luận và thực tiễn
Với ý nghĩa là giai đoạn cao của quá trình nhận thức trong lĩnh vực quân sự,
lý luận quân sự mang tính chất khái quát hoá, trừu tượng hoá cao, vạch ra bản chất,quy luật của các sự vật, hiện tượng, các quá trình quân sự Lý luận quân sự chỉ có
ý nghĩa hiện thực khi thấm sâu vào thực tiễn quân sự Ngược lại, thực tiễn quân sựchỉ đạt được mục đích khi được lý luận quân sự dẫn dắt Cũng như các lĩnh vựckhác, trong lĩnh vực quân sự, nếu tuyệt đối hoá lý luận sẽ rơi vào lý luận suông,giáo điều hoặc chủ nghĩa kinh viện, làm cho lý luận quân sự trở thành các luậnđiểm không có sức sống Song, tuyệt đối hoá thực tiễn sẽ rơi vào phiêu lưu, mùquáng, không có triển vọng, thậm chí rơi vào chủ nghĩa thực dụng, cơ hội, xét lại
Thực tiễn trong lĩnh vực quân sự là toàn bộ hoạt động vật chất diễn ra gắn liền
với thời gian, không gian, điều kiện hoàn cảnh quân sự cụ thể, bao gồm thực tiễnchiến đấu, bảo đảm chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, xây dựng cơ sở vậtchất kỹ thuật quân sự, thực tiễn công tác chính trị, tư tưởng Trong đó, thực tiễn chiếnđấu và sẵn sàng chiến đấu là những hình thức cơ bản nhất Các hoạt động đó với tưcách là hoạt động thực tiễn quân sự luôn luôn được lý luận, tư tưởng quân sự dẫn dắt
* Biểu hiện đặc thù nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực quân sự
Thứ nhất, sự thống nhất giữa tính vận dụng sáng tạo, linh hoạt lý luận
quân sự với tính khẩn trương, mau lẹ trong khái quát kinh nghiệm thực tiễnquân sự
Trang 9Lĩnh vực quân sự là lĩnh vực xã hội đặc thù, ở đó luôn diễn ra sự đọ sức quyếtliệt về vật chất và tinh thần giữa các bên tham chiến Điều này đã quy định sự nỗ lựctrong vận dụng lý luận quân sự vào thực tiễn quân sự, giảm thiểu sự hy sinh xươngmáu và hao tổn về của cải Hơn nữa, lĩnh vực này chứa đựng đầy những yếu tố biếnđộng khôn lường Cho nên, lý luận quân sự được vận dụng trong thực tiễn quân sựyêu cầu phải có tính sáng tạo.
Trong lĩnh vực quân sự, chủ thể các bên tham chiến luôn có sự năng độngrất lớn trong việc tìm kiếm và thay đổi về phương thức, cách đánh, nghệ thuật tổchức… Để sự năng động đó có hiệu quả, có cơ sở khoa học và đáp ứng trước sựbiến động của thực tiễn quân sự đòi hỏi chủ thể quân sự phải thường xuyên, mau lẹbám nắm tình hình, khái quát kinh nghiệm, tổng kết thực tiễn Vì vậy, vận dụngnguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn vừa đòi hỏi cao ở tính sáng tạotrong vận dụng lý luận quân sự, vừa thể hiện tính khẩn trương, mau lẹ trong kháiquát kinh nghiệm thực tiễn quân sự
Thứ hai, sự thống nhất giữa tính sáng tạo với tính nguyên tắc của lý luận và
thực tiễn quân sự
Nhờ tính sáng tạo mà lý luận quân sự có được khả năng giải quyết tốt cácvấn đề đòi hỏi cao về năng lực chuyên môn quân sự, có được khả năng giải đápđúng đắn các tình huống phức tạp, có vấn đề, kể cả các "bài toán" mới lạ về mặtnguyên tắc, chưa có lời giải sẵn Song, đối tượng nhận thức trong lĩnh vực quân sựvốn đã phức tạp lại luôn có xu hướng ngày càng phức tạp hơn, hơn nữa trong quátrình thực hành chiến đấu có liên quan đến sinh mệnh con người, nên tính sáng tạocủa lý luận quân sự phải được kết hợp chặt chẽ với tính nguyên tắc và “kỷ luậtthép”
Tính sáng tạo của lý luận quân sự và tính nguyên tắc, kỷ luật có sự thốngnhất biện chứng Tính sáng tạo của lý luận quân sự biểu hiện ở việc khám phá, tìm
ra cái mới về kỹ, chiến thuật quân sự, ý định và kế hoạch của từng trận đánh,phương pháp để giải quyết nhiệm vụ phức tạp v.v Song, sự sáng tạo đó phải tuân
Trang 10theo phương pháp luận khoa học, phục tùng nguyên tắc chỉ đạo tác chiến, tuân thủđiều lệnh, điều lệ và những quy định khác Có như vậy, tính sáng tạo của lý luậnquân sự mới có định hướng chính trị đúng đắn, có sự lãnh đạo, chỉ huy và tinh thần
tự giác cao Sáng tạo mà không đi đôi với tổ chức, kỷ luật dễ dẫn tới chệch khỏimục tiêu chính trị Vì vậy, giữa tính sáng tạo với tính nguyên tắc, tính kỷ luật có sựthống nhất cao Đây là một trong những biểu hiện đặc thù của nguyên tắc thốngnhất lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực quân sự
Thứ ba, yêu cầu cao của sự thống nhất giữa kỹ năng, kỹ xảo với phương pháp
luận khoa học trong lý luận và thực tiễn quân sự
Yêu cầu chớp thời cơ giành thắng lợi trong thực tiễn quân sự không chophép chậm trễ, thiếu chính xác về nhận thức và thao tác tư duy Vì vậy, giải quyếttốt mối quan hệ thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong lĩnh vực quân sự phảiđạt được trình độ kỹ xảo, kỹ năng không chỉ trong thực tiễn chiến đấu, trong tìnhhuống gay go, phức tạp, mà cả trong huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu Cùng với
sự biến động của tình hình kinh tế - chính trị - xã hội nói chung, cũng như lĩnh vựcquân sự nói riêng đang đặt ra yêu cầu cao về kỹ xảo, kỹ năng trong các hoạt độngcủa quân nhân Song, các phẩm chất kỹ xảo, kỹ năng phải được đặt trong mối liên
hệ thống nhất với phương pháp luận khoa học Qua đó, bảo đảm cho sự “thuầnthục”, “tự động hoá” trong nhận thức đi đúng hướng và phát triển Đồng thời, việcgiải quyết mối quan hệ thống nhất giữa kỹ năng, kỹ xảo với phương pháp luậnkhoa học sẽ vừa bảo đảm chớp được thời cơ, vừa bảo đảm độ chính xác, tin cậycủa lý luận quân sự trong quan hệ với thực tiễn quân sự
Thứ tư, yêu cầu cao về sự kết hợp giữa trí nhớ và khả năng trực giác trong xử
lý chính xác, mau lẹ các tình huống quân sự
Lĩnh vực quân sự với tất cả các loại hình hoạt động của nó luôn có sự biếnđộng cao trong điều kiện, hoàn cảnh phức tạp; cho nên chủ thể quân sự phải có tốc độghi nhớ và khả năng tái hiện tốt để có hiệu quả trong thu thập và xử lý thông tin đápứng kịp thời các tình huống