TIỂU LUẬN môn học PHÁP LUẬT đại CƯƠNG HÌNH THỨC CHÍNH THỂ của một số nước TRÊN THẾ GIỚI

Hình thức Nhà nước hình thành từ 3 yếu tố: hìnhthức chính thể, hình thức cấu trúc và chế độ chính trị.1 Thứ ba, Chế độ chính trị chính là tổng thể các phương pháp cách thức mà các cơ qua

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO



TIỂU LUẬN MÔN HỌC: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

HÌNH THỨC CHÍNH THỂ CỦA MỘT SỐ NƯỚC

TRÊN THẾ GIỚI

GVHD: ThS Nguyễn Thị Tuyết Nga

Mã LHP: GELA220405_21_1_10CLC (Sáng thứ năm tiết 3 -4)

Nhóm SVTH: 1 Trần Thị Ngọc Trâm Huỳnh Thanh Bảo

Lê Quang Hùng Nguyễn Thanh Bình Đặng Trần Gia Bảo

Tp Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021

HỌ TÊN - MSSV

TỰ

1 Trần Thị Ngọc Trâm - Phần mở đầu

Hoàn thành tốt

21151175 - Viết chương 1

Hoàn thành tốt

21151439 - Viết chương 1

Hoàn thành tốt

21151112 - Phần kết luận

4 Nguyễn Thanh Bình - Viết chương 2

Hoàn thành tốt

21151444 - Phần kết luận

5 Đặng Trần Gia Bảo - Tổng hợp

Hoàn thành tốt

21151438 - Chỉnh sửa nội dung

Nhận xét của giáo viên

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

KÝ TÊN

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Phương pháp nghiên cứu 1

PHẦN NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1: Lý luận chung về hình thức chính thể 2

1.1 Khái niệm hình thức Nhà nước 2

1.2 Khái niệm hình thức chính thể 3

1.3 Các yếu tố cơ bản của hình thức chính thể 3

1.3.1 Cách thức trình tự tổ chức quyền lực nhà nước 3

1.3.2 Mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực nhà nước 5

1.3.3 Sự tham gia của nhân dân vào việc tổ chức quyền lực nhà nước trung ương 6

1.4 Phân loại hình thức chính thể 6

1.4.1 Chính thể Quân Chủ 6

1.4.2 Chính thể Cộng Hòa 7

1.5 Đặc điểm của một số loại chính thể 7

1.5.1 Chính thể Quân Chủ 7

1.5.2 Chính thể cộng hòa 8

CHƯƠNG 2: Hình thức chính thể của một số nước trên thế giới 10 2.1 Hình thế chính thể cộng hòa lưỡng tính nước Nga 10

2.1.1 Giới thiệu sơ lược về nước Nga 10 2.1.2 Các đặc đặc điểm cơ bản hình thức chính thể cộng hòa lưỡng

hệ ở Nga 10 2.1.3 Ưu điểm, nhược điểm Hình thức chính thể cộng hòa lưỡng

tính nước Nga 11 2.2 Hình thế chính thể cộng hòa lưỡng tính nước Singapore 12

2.2.1 Giới thiệu sơ lược về nước Singapore 12 2.2.2 Các đặc đặc điểm cơ bản hình thức chính thể cộng hòa đại

nghị ở Singapore 12 2.2.3 Ưu nhược điểm hình thức chính thể cộng hòa đại nghị

ở Singapore 13 2.3 Hình thức chính thể của Nhật Bản 14

2.3.1 Sơ lược về Nhật Bản 14 2.3.2 Các đặc điểm cơ bản của hình thức chính thể quân chủ lập

hiến của Nhật Bản 14 2.3.3 Ưu nhược điểm hình thức chính thể Quân Chủ Lập Hiến

ở Nhật Bản 15 PHẦN KẾT LUẬN 16

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đối mặt với tốc độ phát triển như vũ bão về mọi mặt như: chính trị, kinh tế, vănhóa – xã hội,…trong công cuộc đổi mới đất nước, đã xuất hiện nhiều vấn đề phức tạp

đe dọa đến nền an ninh kinh tế, chính trị, trật tự an toàn xã hội, văn hóa quốc gia Từ

đó ta nhận thấy được vai trò quan trọng của pháp luật trong việc thiết lập cũng cố vàtăng cường quyền lực nhà nước Pháp luật là các quy tắt sử sự chung do Nhà nước banhành mang tính bắt buộc và được đảm bảo thực hiện bởi quyền lực Nhà nước Việctuyên truyền và phổ biến pháp luật không chỉ là nhiệm vụ riêng của Nhà nước mà còn

là nhiệm vụ chung của toàn dân

Trên thế giới hiện nay có khoảng 204 quốc gia đồng nghĩa với việc có khoảng

204 nhà nước Tuy nhiên, tất cả các Nhà nước trên thế giới đều không theo cùng mộthình thức chính thế Nhà nước giống nhau mà theo nhiều hình thức chính thế nhà nướckhác nhau

Để nắm rõ Nhà nước được tổ chức như thế nào? Cũng như hình thức chính thể

là gì? Các loại hình thức chính thể trên thế giới và cũng như một số Nhà nước đang

thực hiện hình thức chính thể nào? Vì vậy, nhóm 1 chúng em quyết định chọn đề tài

“Hình thức chính thể của một số nước trên thế giới”.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Tập trung làm sáng tỏ hình thức chính thể , các yếu tố của hình thức chínhthể,phân loại hình thức chính thể và hình thức chính thể của một số nước

Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu các khái niệm, hiểu rõ về chức năng, hìnhthức

Về mặt thực tiễn: Làm cho người đọc có thể hiểu rõ về hình thức chính thể, cácyếu tố của hình thức chính thể,phân loại hình thức chính thể và hình thức chính thể củamột số nước

3 Phương pháp nghiên cứu:

Học thuyết Mac – Lenin về vấn đề về Nhà nước và pháp luật làm nền tảng

CHƯƠNG 1: Lý luận chung về hình thức chính

thể 1.1 Khái niệm hình thức Nhà nước

Hình thức Nhà nước là cách thức tổ chức quyền lực Nhà nước cùng với cácphương pháp thực hiện quyền lực đó Hình thức Nhà nước hình thành từ 3 yếu tố: hìnhthức chính thể, hình thức cấu trúc và chế độ chính trị.1

Thứ ba, Chế độ chính trị chính là tổng thể các phương pháp cách thức mà các

cơ quan Nhà nước sử dụng để thực hiện quyền lực Nhà nước Các nước có thể sử dụngcác phương pháp cách thức khác nhau tùy thuộc vào bản chất giai cấp của từng Nhànước cũng như hoàn cảnh xã hội Chế độ chính trị thông thường thì được phân chiathành hai loại chính là: chế độ dân chủ và phi dân chủ.4

Ví dụ:

Nhà nước CHXHCN Việt Nam, Quốc hội có quyền lực tối cao, có

quyền lập pháp, quyền giám sát với các cơ quan nhà nước

Quốc hội được thành lập bằng hình thức bầu cử, do nhân dân bầu ra, có nhiệm

kì 5 năm

Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, do Quốc hội bầu, chịu trách nhiệm

và báo cáo công tác trước Quốc hội, ban hành lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ

1 Những vấn đề cơ bản của pháp luật, trang 11

Các cơ quan đại diện nhân dân được bầu ra qua hình thức bầu cử, bỏ phiếu kín,dựa trên nguyên tắc” dân biết, dân bàn,dân làm, dân kiểm tra”.

1.2 Khái niệm hình thức chính thể

Hình thức chính thể là cách thức tổ chức, trình tự thành lập ra các cơ quan tốicao của nhà nước và quan hệ của các cơ quan quyền lực nhà nước tối cao cũng nhưmức độ tham gia của nhân dân vào việc thiết lập các cơ quan này

Việc xác định hình thức chính thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việcnghiên cứu sự điều chỉnh của luật hiến pháp về tổ chức và hoạt động của nhà nước,ngược lại việc nghiên cứu sự điều chỉnh của luật hiến pháp về tổ chức và hoạt độngcủa cách cơ quan nhà nước trung ương giúp chúng ta xác định được hình thức chínhthể của một nước cụ thể Hình thức chính thể gồm các yếu tố:

Thứ nhất, cách thức trình tự tổ chức quyền lực nhà nước trung ương:

Quyền lực nhà nước ở trung ương được tổ chức thành ba loại: quyền tư

pháp, quyền lập pháp, quyền hành pháp

Thứ hai, Mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực nhà nước trung ương, gồm

hai mối quan hệ:

Quan hệ ngang bằng về vị trí giữa các cá nhân, tổ chức và vì thế mối quan hệgiữa chúng mang tính chất kiềm chế, tác động lẫn nhau, giám sát lẫn nhau

Quan hệ không ngang nhau về vị trí giữa các cá nhân, tổ chức và vì thế mốiquan hệ giữa chúng mang tính không phân thứ bật cao thấp, trên dưới, nhận mạnh sựthống nhất về quyền lực

Thứ ba, Sự tham gia của nhân dân vào việc tổ chức quyền lực nhà nước ở trung

ương: Các cơ quan nhà nước được thành lập thông qua bằng bầu cử, do nhân dân bỏphiếu Sự phát triển của xã hội có một phần đóng góp to lớn của nhân dân, có nhândân tham gia thì đất nước mới phát triển

1.3 Các yếu tố cơ bản của hình thức chính thể

1.3.1 Cách thức trình tự tổ chức quyền lực nhà nước

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất cua Nhân dân, cơ quan quyền lực nhànước cao nhất cua nước Cộng hoà xã hội chu nghĩa Việt Nam

Quốc hội thực hiện quyền lâp̣ hiến, quyền lâp̣ pháp, quyết định các vấn đề quan trọng cua đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động cua Nhà nước.5

Quốc hội chỉ bao gồm một viện được gọi là Một

viện Ví dụ: Trung Quốc, Việt Nam

Quốc hội gồm hai viện gọi là Lưỡng viện.

Ví dụ: Hoa Kỳ,Anh, Campuchia,…

Quyền lực của quốc hội được thể hiện khác nhau tại mỗi quốc gia và là mộttrong ba quyền quan trọng nhất trong hệ thống chính trị của các quốc gia trên thế giới:quyền lập pháp

Nhiệm Vụ của quốc hội đó là:

Lập và sửa đổi Hiến pháp và Luật.

Đưa ra quyết định về các vấn đề quan trọng, cấp thiết của đất nước.

Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luâṭvà nghị quyết cua Quốc hội.

Quy định tổ chức và hoạt động cua Quốc hội, Chu tịch nước, Chính phu, Toà

án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước, chính quyền địa phương và cơ quan khác do Quốc hội thành lâp̣.6

Cấp địa phương

Ở tất cả các nước, chính quyền địa phương là bộ phận bên dưới của chính phủtrung ương có nhiệm vụ để triển khai tổ chức pháp luật, đưa pháp luật vào đời sống Tổchức chính quyền địa phương không giống nhau giữa các nước Các cán bộ chính quyềnđịa phương là dân địa phương.7

Chính quyền địa phương có 2 loại: cấp cơ sở và cấp trung gian

Nhiệm vụ:

Để triển khai thực hiện các quyết định của các cơ quan nhà nước trung ương; Tạo điều kiện để nhân dân địa phương tự quyết định những vấn đề có liên quanđến đời sống của nhân dân địa phương

5 Hiến pháp 2013, chương V, điều 69

7 Trích TCN_CV_TLBD_ Chuyên đề 02: Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

Giảm bớt gánh nặng của chính quyền trung ương, tạo điều kiện để chính quyềntrung ương tập trung sức lực vào giải quyết những công việc tầm cỡ quốc gia.

Tôn trọng quyền lợi của địa phương trong các chính sách, quyết định của nhànước

Ví dụ: Điều 2, Chương I về chế độ chính trị, Hiến pháp khẳng định: Nhà nướcCHXHCN Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhândân, vì nhân dân Đây là nguyên tắc cơ bản nhất thể hiện bản chất của Nhà nước ta Vìthế, trước hết, nội dung của các luật về tổ chức bộ máy nhà nước, đặc biệt là luật về tổchức chính quyền địa phương - cấp chính quyền gần dân nhất càng phải cụ thể hóađược nguyên tắc này

1.3.2 Mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực nhà nước:

Mối quan hệ giữa địa phương và trung ương là một vấn đề chính trị - pháp lý,liên quan đến các nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước và hình thức nhà nước trong

mô hình nhà nước tương ứng

Nguyên tắc để xác định mối quan hệ giữa địa phương và trung ương:

Mối quan hệ giữa địa phương và trung ương được quyết định bởi các nguyêntắc trong tổ chức quyền lực nhà nước và mô hình tổ chức nhà nước Do đó, việc phânđịnh thẩm quyền phải được ghi nhận trong các văn bản quy phạm pháp luật và nhiệm

vụ cấp bách được đặt ra hiện nay chính là hình thành các cơ sở lý luận để xây dựng vàtiếp tục hoàn thiện các nguyên tắc pháp lý cũng như các quy định pháp luật về mốiquan hệ giữa địa phương – trung ương

Mục tiêu, vai trò, ý nghĩa của phân cấp quản lý nhà nước:

Phân cấp là một đòi hỏi bức bách, được hình thành như một giải pháp rồi đếnchính sách và có thể được xem như là một trong những nguyên tắc quản lý nhà nước

Ví dụ: Khi nhà nước muốn ban hành hay sửa đổi một đạo luật nào đó thì phảithông qua quốc hội đầu tiên rồi mới đến chủ tịch nước và cuối cùng là thủ tướng Lúcnày, đạo luật đó mới được xem là đã ban hành Tức là khi muốn thông qua một quyếtđịnh nào đó thì đều phải trải dài ý kiến từ cao xuống thấp của nhà nước Việt Nam đểxem có ai có ý kiến hay sửa đổi bổ sung cho đạo luật để nó trở nên hoàn thiện hơn Đó

là sự liên kết giữa các cơ quan quyền lực nhà nước

Dân chủ trực tiếp: là hình thức mà mọi người dân trực tiếp bỏ phiếu thông qua

luật pháp của quốc gia gồm có các hình thức phổ biến: bầu cử, trưng cầu ý dân, bãimiễ đại biểu,…

Ví dụ: Người dân trực tiếp bầu cử thông qua bỏ phiểu để chọn đại biểu QuốcHội khóa XV và đại biểu Hội Đồng Nhân Dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026

Dân chủ gián tiếp: là hình thức dân chủ thông qua những quy chế để bầu ra

người đại diện thay cho các quyết định của người dân

Ví dụ: Đại biểu quốc hội là người đại diện cho nhân dân, được sự ủy thác củanhân dân, thay mặt nhân dân tham gia xây dựng các đạo luật để quản lí xã hội

Ý nghĩa: Là thể hiện sự làm chủ đất nước của mỗi người dân Đó cũng chính là

cách để mỗi người dân trong một đất nước thể hiện tiếng nói riêng của mình vào sụnghiệp phát triển của nước nhà

Tuy nhiên, cũng có những nhà vua lên ngôi không theo con đường truyền ngôi (những ngoại lệ của nguyên tắc thế tập).

1.4.2 Chính thể Cộng Hòa

Chí́nh thể cộng hoà là hình thức chí́nh thể, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ quan được bầu ra trong một thời hạn nhất định Nhà nước theo chí́nh thể cộng hoà gọi là Nhà nước Cộng Hoà 9

Nếu quan niệm 3 loại quyền lực của Nhà nước là lập pháp, hành pháp và

tư pháp thì thông thường:

Chỉ một phần hoặc cả toàn bộ cơ quan lập pháp được hình thành bằng cáchkhác

Cơ quan hành pháp có thể được hình thành bằng cách bầu cử và bổ nhiệm

Cơ quan tư pháp được thành lập bằng cách vừa bầu cử vừa bổ nhiệm hay chỉbầu cử hoặc bổ nhiệm

Do vậy có những ngoại lệ nhất định bên canh bầu cử, và bầu cử chỉ được coi là nguyên tắc.

1.5 Đặc điểm của một số loại chính thể

Các hình thức chính thể hiện nay được phân loại dựa trên nguồn gốc quyền lựcnhà nước và sự tham gia của nhân dân vào quyền lực nhà nước

Theo cách này, hình thức chính thể được phân thành hình thức chính thể CộngHòa và chính thể Quân Chủ

1.5.1 Chính thể Quân Chủ

Chính thể Quân Chủ là hình thức chính thể trong đó quyền lực tối cao của Nhànước được tập trung toàn bộ hay một phần trong tay người đứng đầu nhà nước theonguyên tắc thừa kế

Chính thể Quân Chủ được phân thành hai loại:

Quân chủ chuyên chế: có đặc điểm là nhà vua (được hình thành bằng con

đường truyền ngôi) nắm quyền lực vô hạn

Công an nhân dân 2021 Chủ biên: PGS.TS Nguyễn Minh Đoan & TS Nguyễn Văn

Quân chủ hạn chế: nghĩa là trong đó quyền lực người đứng đầu bị hạn chế, có

thể được làm hai loại:

• Quân chủ đại nghị nghĩa là nhà vua bị hạn chế bởi Nghị viện

• Quân chủ lập hiến nghĩa là nhà vua bị hạn chế bởi quân chủ Hiến pháp

Ví dụ: Nhà nước trong các triều đại phong kiến ở Việt Nam là quân chủ tuyệtđối, Thái Lan, Campuchia là quân chủ đại nghị, Nhật Bản là quân chủ lập hiến

1.5.2 Chính thể cộng hòa

Cộng Hòa là hình thức được tổ chức theo quyền lực tối cao của Nhà nước

thuộc về một cơ quan hoặc một cá nhận được nhân dân bầu ra trong một thời gian nhấtđịnh

Chính thể Cộng hoà được chia thành ba loại: Cộng hòa tổng thống,Cộng hòa đại nghị và Cộng hòa lưỡng hệ.

Cộng hòa tổng thống là hình thức tổ chức Nhà nước trong đó Tổng thống là

nguyên thủ quốc gia Tổng thống được nhân dân bầu ra, có vai trò rất quan trọng trong bộ máy Nhà nước Tổng thống cũng là người đứng đầu Chí́nh phủ Chí́nh phủ không do nghị viện thành lập mà các thành viên Chí́nh phủ do tổng thống cử và chịu trách nhiệm trước tổng thống Hình thức chí́nh thể này tồ̀n tại ở rất nhiều nước như

Mỹ, Braxin, Hàn Quốc 10

Ví dụ: Nước Brazil là nước theo chế độ cộng hòa tổng thống Nhà nước Brazil

do tổng thống đứng đầu Tổng thống được bầu theo nhiệm kì năm và tổng thống Brazil

có nhiệm kì 4 năm.Tổng thống Brazil là lệnh tối cao đối với lực lương vũ trang

Cộng hòa đại nghị là hình thức chính thể được tổ chức ở những Nhà nước mà

nguyên thủ Quốc gia do Nghị viện bầu ra Nghị viện cũng là cơ quan thành lập rachính phủ và kiểm tra hoạt động Chính phủ.11

Hành pháp có thể bị giải tán thông qua thủ tục bỏ phiếu bất tín nhiệm.Nguyênthủ quốc gia và người đứng đầu hành pháp tách biệt Tổng thống mang tính tập thể cònThủ tướng là người đứng đầu cơ quan hành pháp

Ví dụ: Singapore, Ấn Độ là chính thể cộng hòa đại nghị

10 Những vấn đề cơ bản của pháp luật đại cương, trang 12.

11 Những vấn đề cơ bản của pháp luật đại cương, trang 12.

Cộng hòa lưỡng tính (Cộng hoà hỗn hợp) là mo hinh tô chưc kêt hơp nhưng

đạc điêm cua cọng hoa Tông thông va Cọng hoa đai nghi Chinh thê nay co đạc điêm

la la tông thông do dan bâu; tông thông vưa la nguyen thu quôc gia vưa la nguơi lanhđao nọi cac; Nọi cac do Thu tuơng đưng đâu Thu tuơng do Nghi viẹn thanh lạp vưachiu trach nhiẹm truơc Nghi viẹn vưa chiu trach nhiẹm truơc Tông thông Ngoai ra,Tông thông con co quyên giai tan Nghi viẹn Điên hinh cua loai hinh thưc chinh thênay la chinh thê ơ Phap va Nga.12

Ví dụ: Cộng hòa Lưỡng tính này là hình thức chính thể tiêu biểu là ở Pháp vàCộng Hoà Liên Bang Nga Tổng thống Cộng Hoà Liên Bang Nga do dân bầu, cóquyền lực vô cùng lớn và còn là nguyên thủ quốc gia, đứng đầu hành pháp Tổngthống Vladimir Putin quyết đinh các chính đối nội và ngoại của Nga

12 Những vấn đề cơ bản của pháp luật đại cương, trang 12