TIỂU LUẬN CHUYÊN đề xây DỰNG lực LƯỢNG dự bị ĐỘNG VIÊN

Với 175 năm tồn tại của mình, nhà Trần đã tạo lập được những kỳ tích thực sự huy hoàng: chấm dứt được tình trạng hỗn loạn của xã hội Đại Việt vào những năm cuối của Vương triều Lý 1009-1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA XÃ HỘI HỌC – CÔNG TÁC XÃ HỘI- ĐÔNG NAM Á



BÀI TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ:

XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG DỰ BỊ ĐỘNG VIÊN

Sinh viên thực hiện : Tô Hạnh Trang

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Quang Quảng

Thành phố Hồ Chí Minh, 15/11/2021



Mục lục

1 Giới thiệu chủ đề: Thời Trần 3

2 Giới thiệu địa điểm đi thực tế: Bảo tàng lịch sử Việt Nam 4

V Gốm kiến trúc Hoàng thành Thăng Long 10

I Lời giới thiệu

1 Giới thiệu chủ đề: Thời Trần

Trong lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc, nhà Trần - Vương triều Trần (1225-1400) có vị thế rất nổi trội và cực kỳ ngời sáng Với 175 năm tồn tại của mình, nhà Trần đã tạo lập được những kỳ tích thực sự huy hoàng: chấm dứt được tình trạng hỗn loạn của xã hội Đại Việt vào những năm cuối của Vương triều Lý (1009-1225); Xây dựng được nhà nước Trung ương tập quyền thống nhất, vững mạnh từ cấp trung ương, tới cấp cơ sở là xã; Lập lại được trật tự chính trị - xã hội; củng cố được sự thống nhất của quốc gia; chăm lo phát triển kinh tế, văn hóa, khoan thai sức dân; thúc đẩy văn minh Đại Việt phát triển lên tầm cao mới

Khi đất nước bị đế chế Mông Nguyên hùng mạnh ba lần xâm lược, Vương triều Trần

đã tổ chức, lãnh đạo quân dân Đại Việt trên dưới một lòng dám đánh,quyết đánh và đã đánh bại cả ba lần xâm lược của đại quân Mông Nguyên, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, bảo vệ sự toàn vẹn của lãnh thổ quốc gia, làm rạng danh lịch sử dựng, giữ nước oai hùng của dân tộc và tạo nên hào khí Đông Á bất diệt

2 Giới thiệu địa điểm đi thực tế: Bảo Tàng Lịch Sử Việt Nam

Bảo tàng Lịch sử Việt Nam là công trình văn

hóa tọa lạc ở khu vực trung tâm của Thành phố

Hồ Chí Minh Bảo tàng lưu giữ, trưng bày, giới

thiệu lịch sử Việt Nam từ thời Tiền sử đến

ngày nay thông qua hệ thống tài liệu, hiện vật

vô cùng đồ sộ, quý giá, trong đó có nhiều hiện

vật là Bảo vật quốc gia Bộ sưu tập chọn lọc từ

trên 43.000 tư liệu, hiện vật của Bảo tàng,

trong đó có 12 bảo vật quốc gia được giới thiệu

tại các phòng trưng bày

II Đại Việt thời Trần (1225-1400)

Năm 1225, triều Trần thay thế triều Lý, tiếp tục công cuộc xây dựng mở mang nước Đại Việt về mọi mặt

Dưới thời Trần, bộ máy cai trị được củng cố, kiện toàn; quân đội được quan tâm xây dựng; nông nghiệp, công thương nghiệp đạt nhiều tiến bộ; các cơ sở giáo dục như Quốc học viện, Võ đường được thành lập; văn hóa, khoa học, nghệ thuật nổi tiếng ra đời Đặc biệt, chữ Nôm bắt đầu được sử dụng trong văn học

Những thành tựu đó đã nâng cao đời sống nhân dân, đưa văn minh Đại Việt lên đến đỉnh cao, tạo sức mạnh tinh thần đoàn kết to lớn giữa triều đình và nhân dân góp phần đánh bại sự xâm lược của quân Mông – Nguyên giữ vững độc lập, đồng thời chặn đứng sự bánh trướng của đế quốc Mông Cổ mạnh nhất thời bấy giờ

1 Trần Cảnh (9/7/1218 – 5/5/1277)

Trần Thái Tông có tên khai sinh là Trần Cảnh, là vị hoàng đế đầu tiên của Hoàng triều Trần của nước Đại Việt

Niên hiệu: - Kiến Trung (1225-1231)

- Thiên ứng chính Bình (1232-1250)

- Nguyên Phong (1251-1258)

Trần Cảnh sinh năm Mậu Dần (1218) cùng tuổi với Lý Chiêu Hoàng Nhờ Trần Thủ

Ðộ thu xếp Lý Chiêu Hoàng đã lấy Trần Cảnh và nhường ngôi cho Trần Cảnh (1225), lên làm vua, lấy niên hiệu là Trần Thái Tông

Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông đầu năm Ðinh Tỵ (1257), Trần Thái Tông tự làm tướng đi đốc chiến, xông pha tên đạn

Tháng 12 năm Ðinh Tỵ (21/1/1258) vua Trần Thái Tông cùng Thái tử Hoảng đã chỉ huy quân Trần phá tan quân Nguyên ở Ðông Bộ Ðầu, giải phóng Thăng Long

Trần Thái Tông đã trở thành ông vua anh hùng cứu nước Ông là gương mặt văn hoá đẹp và lạ đến khác thường trong lịch sử Việt Nam

Mùa xuân năm Mậu Ngọ (1258), Trần Thái Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Hoảng Triều đình tôn Thái Tông lên làm Thái Thượng Hoàng cùng trông coi việc nước

Thái Tông trị vì được 33 năm, làm Thái Thượng hoàng 19 năm thì mất, thọ 60 tuổi

2 Trần Hoảng ( 12/10/1240 – 3/7/1290)

Trần Thánh Tông tên húy Trần Hoảng là vị hoàng đế thứ hai của Hoàng triều Trần nước Đại Việt

Niên hiệu: - Thiên Long (1258-1272)

- Bảo Phù (1273-1278)

Mùa xuân năm Mậu Ngọ (1258), Thái tử Hoảng sinh năm 1240 lên nối ngôi lấy hiệu

là Thánh Tông

Thánh Tông là vị vua nhân từ, trung hậu Vua dốc lòng xây dựng đất nước thái bình thịnh trị, quan tâm đến việc giáo hoá dân, khuyến khích việc học hành, mở những khoa thi chọn người tài và trọng dụng họ Do vậy, dưới triều vua Thánh Tông không chỉ có các ông hoàng hay chữ mà còn có những trạng nguyên tài giỏi như Mạc Ðĩnh Chi 21 năm làm vua đất nước không có giặc giã Nơi nơi dân chúng yên ổn làm ăn Ông còn thực hiện chính sách đối ngoại giao mềm dẻo nhưng rất kiên quyết, nhằm bảo

vệ danh dự của Tổ quốc, ngăn chặn từ xa mọi sự dòm ngó, tạo cơ xâm lược của nhà Nguyên Sau này, vua Thánh Tông nhường ngôi cho con là Thái Khâm rồi về ở phủ Thiên Trường làm Thái thượng hoàng và mất năm 1277 Vua Trần Thánh Tông trị vì được 21 năm, làm Thái Thượng Hoàng được 3 năm, thọ 51 tuổi

3 Trần Khâm (1258 – 1308)

Trần Nhân Tông tên khai sinh là Trầm Khâm, trị vì Đại Việt từ năm 1278 đến 1293 Trong cuộc xâm lược lần hai và ba của quân Mông Cổ vào Đại Việt, ông và Thái thượng hoàng đứng ra chỉ huy và giành thắng lợi, từ đó mở ra thời kỳ yên bình và thịnh vượng cho đất nước Trần Nhân Tông là một vị vua sùng đạo vì từ nhỏ đã theo vua cha ra vào Yên Tử tự nhiều lần Về sau, khi đã nhường lại ngôi vị, ông chọn vào Yên Tử tự để tu hành

4 Trần Thuyên (1276-1320)

Vua Trần Anh Tông hay còn gọi là Trần Thuyên tại vị 21 năm, nổi tiếng là một vị minh quân Trong thời gian tại vị, ông đã đưa ra nhiều cải cách mang tính tiến bộ cao Trước đó, vì mục đích chính trị nên nam nhi có thể kết hôn nội tộc nhưng đến đời của ông thì chuyển sang lấy vợ ngoại tộc, ban lệnh nghiêm cấm bài bạc Ông cũng là người không tin vào mê tín dị đoan, lúc sắp mất, con dâu ông đang là hoàng hậu đương triều bảo thầy tăng đến xem lễ thì bị ông gạt đi “Thầy tăng đã chết đâu mà biết được sự chết”

5 Trần Mạnh

Trần Minh Tông tên thật là Trần Mạnh, là vị hoàng đế thứ 5 của Hoàng triều Trần nước Đại Việt Ông giữ ngôi từ ngày 3/4/1314 đến ngày 15/3/1329, sau đó làm Thái thượng hoàng đến khi qua đời Trần Mạnh là con thứ tư của Trần Anh Tông Năm

1314, Anh Tông nhường ngôi lên làm Thượng hoàng, Trần Mạnh đăng cơ ở tuổi 14, tức Hoàng đế Minh Tông Ông được sử cũ khen ngợi là một hoàng đế anh minh, trọng dụng các quan viên có năng lực , dùng luật nghiêm minh và duy trì sự hưng thịnh kinh

tế – xã hội Về đối ngoại, Minh Tông giữ được quan hệ ổn định với Nguyên-Mông nhưng ở phương Nam, quan hệ Việt-Chiêm căng thẳng và chiến tranh đã xảy ra hai lần vào các năm 1318-1326

Năm 1329, Minh Tông nhường ngôi cho thái tử Trần Vượng (tức Trần Hiến Tông) rồi trở thành Thái thượng hoàng

Ngày 10/3/1357, Thượng hoàng Trần Minh Tông qua đời tại cung Bảo Nguyên, hưởng dương 57 tuổi Ông được tôn thụy hiệu là Chương Nghiêu Văn Triết Hoàng Đế

6 Trần Vượng

Trần Hiến Tông tên húy là Trần Vượng, là vị hoàng đế thứ 6 của triều đại nhà Trần trong lịch sử Việt Nam, trị vì trong 13 năm (1329 - 1341) Là con trưởng của Trần Minh Tông

Trần Hiến Tông lên ngôi, tự xưng Triết Hoàng, đặt niên hiệu là Khai Hựu Hiến Tông lên ngôi còn nhỏ, quyền hành thực tế ở cả trong tay Thượng hoàng, cho nên tuy có trị

vì 13 năm nhưng Trần Hiến Tông không được tự chủ việc gì cả

Ngày 11/6/1341, ông qua đời hưởng thọ 22 tuổi

Sau khi ông qua đời, Thượng hoàng Minh Tông chọn người con thứ của Hiến Từ Hoàng hậu là Trần Hạo lên ngôi, tức là Trần Dụ Tông

7 Trần Hạo

Dụ Tông Hoàng đế tên thật là Trần Hạo Là vị hoàng đế thứ 7 của triều đại nhà Trần nước Đại Việt, ở ngôi 28 năm từ năm 1341 đến năm 1369 Dụ Tông là con thứ 10 của vua Trần Minh Tông Năm 1341, Trần Hiến Tông qua đời khi mới 22 tuổi, không có con nối dõi Anh trưởng Hạo là Cung Túc vương có thái độ ngông cuồng cho nên Thượng hoàng Minh Tông không lập làm vua mà quyết định chọn Trần Hạo, khi đó mới 6 tuổi Minh Hoàng ra chỉ lập Trần Hạo lên nối ngôi, tự xưng làm Dụ Hoàng Vì lên ngôi khi còn nhỏ, mọi việc đều do Minh Hoàng quyết định Năm 1358, Dụ Tông đổi niên hiệu là Đại Trị, bắt đầu tự thân chuyên chính

Năm 1369, Dụ Tông băng hà ở Quang Triều cung, thọ 34 tuổi Ông cai trị tất cả 28 năm

8 Dương Nhật Lễ

Dương Nhật Lễ - tên ngoại giao với Trung Quốc là Trần Nhật Kiên, là hoàng đế thứ 8 của Vương triều Trần nước Đại Việt Ông nguyên là con trai ruột của người họ Dương, được Cung Túc vương Trần Nguyên Dục – anh vua Trần Dụ Tông nhận làm con nuôi Trần Dụ Tông không có con nên khi chết có di chiếu truyền ngôi cho Nhật

Lễ Ông cai trị hơn một năm, ăn chơi sa đọa, lại định đổi sang họ Dương nên bị hoàng tộc chống đối, đưa đến 2 cuộc đảo chính do các tôn thất nhà Trần lãnh đạo Dương Nhật Lễ bị truất ngôi và bắt giam, sau bị đánh chết và không được các bộ chính sử Đại Việt thời Trần–Hồ–Lê (trong đó bộ sách sớm nhất còn sót lại là Đại Việt sử ký toàn thư) công nhận là vua chính thống của nhà Trần

9 Trần Phủ (12/1321 – 15/12/1394)

Trần Nghệ Tông tên húy là Trần Phủ hoặc Trần Thúc Minh, còn gọi là Nghệ Hoàng, là

vị hoàng đế thứ 9 của nhà Trần nước Đại Việt Ông giữ ngôi 2 năm (1370–1372), ở ngôi Thái thượng hoàng hơn 20 năm (1372–1394) Là con trai thứ ba của Trần Minh Tông

Năm 1329, vua Trần Minh Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Vượng, tức vua Trần Hiến Tông Hiến Tông tôn vua cha làm Thái thượng hoàng

Năm 1369, Dụ Tông chết, truyền ngôi cho người cháu nuôi là Trần Nhật Lễ Vua Nhật

Lễ ăn chơi sa đọa, lại định đổi sang họ Dương, gây oán hận cho các tôn thất nhà Trần Năm 1370, Trần Phủ, bấy giờ là Thái sư Cung Định Đại vương, lãnh đạo cuộc đảo chính giết Nhật Lễ Trần Phủ lên ngôi tức vua Trần Nghệ Tông Nghệ Tông sửa sang chính sự, muốn khôi phục thời thịnh trị của Trần Minh Tông

Năm 1372 Trần Nghệ Tông nhường ngôi cho em là Trần Duệ Tông Duệ Tông tôn anh làm Thái thượng hoàng

Ngày 15/12/1394, Trần Nghệ Tông băng hà tại tẩm điện, thọ 75 tuổi Ông được dâng miếu hiệu là Nghệ Tông, thụy hiệu là Thể Thiên Kiến Cực Thuần Hiếu Hoàng Đế Nghệ Tông Hoàng đế tại vị trong 3 năm, làm Thái thượng hoàng trong 22 năm

10 Trần Kinh (1337- 4/1377)

Trần Duệ Tông hay còn gọi là Trần Kinh - là vị hoàng đế thứ 10 của triều đại nhà Trần trong lịch sử Việt Nam Ông trị vì từ năm 1372 đến khi bị giết vào năm 1377

Trần Duệ Tông là vị hoàng đế duy nhất trong lịch sử Việt Nam bị tử trận khi đương quyền Xét trong 7 thế kỷ chiến tranh Việt-Chiêm, ông cũng là vị Hoàng đế duy nhất

bị tử trận khi đánh nhau với quân Chiêm Thành

Duệ Tông Hoàng đế có lòng dũng cảm, mong muốn chấn hưng Đại Việt đã bị tàn phá

và suy yếu dưới thời Trần Dụ Tông, Dương Nhật Lễ, muốn trấn áp kẻ thù từ thời khai quốc của Đại Việt là Chiêm Thành Nhưng vì ông quá nóng vội đánh bại kẻ địch mà ông xem là yếu ớt, nhược tiểu nên bị bại trận

11 Trần Hiện (6/3/1361 – 6/12/1388)

Trần Hiện (Trần Phế Đế) còn gọi là Xương Phù Đế hay Trần Giản Hoàng, là vị hoàng

đế thứ 10 của Vương triều Trần nước Đại Việt Ông ở ngôi từ năm 1377 đến khi bị phế vào năm 1388, tổng cộng hơn 10 năm trị vì Trần Phế Đế là con thứ của vua Trần Duệ Tông Trong triều đình, Trần Nghệ Tông tin yêu người em họ bên ngoại là Lê Quý Ly nên giao cho quyền lực ngày càng lớn Chính vì lo ngại thế lực của Lê Quý

Ly, Phế Đế đã gầy dựng phe cánh chống đối và cuối cùng thất bại, bị Nghệ Tông thắt

cổ chết

12 Trần Ngung (1378-1399)

Trần Ngung (Trần Thuận Tông) là vị hoàng đế thứ 11 và cũng là hoàng đế áp chót của triều Trần nước Đại Việt Ông trị vì từ năm 1388 đến khi bị ép nhường ngôi năm

1398 Thuận Tông nguyên là con út của Thượng hoàng Trần Nghệ Tông, có tước Chiêu Định vương Thuận Tông ở ngôi 11 năm nhưng chỉ ngồi giữ ngôi, chưa bao giờ nắm thực quyền trị nước Năm 1394, Thượng hoàng chết, Lê Quý Ly nắm toàn bộ quyền bính, ép Thuận Tông dời đô từ Thăng Long về Tây Đô, đồng thời thực hiện một

số cải cách về khoa cử, ruộng đất, tài chính Năm 1398, Quý Ly ép Thuận Tông nhường ngôi cho Thái tử An (2 tuổi) rồi đi tu Đạo giáo, đến năm 1399 sai người giết Thuận Tông Một năm sau cái chết của Thuận Tông, Quý Ly chính thức phế bỏ nhà Trần, lập ra triều Hồ

13. Trần An (1396-1400)

Trần An (Trần Thiếu Đế) là vị hoàng đế thứ 12 và là vị hoàng đế cuối cùng của Triều đại nhà Trần trong lịch sử Việt Nam Lúc Thiếu Đế lên ngôi, Thượng hoàng Trần Nghệ Tông đã băng hà, quyền thần Hồ Quý Ly, cũng là ông ngoại Thiếu Đế, càng nôn nóng muốn tước đoạt ngôi vị họ Trần Năm 1400, Thiếu Đế bị buộc phải nhường ngôi Thiếu Đế bị phế nhưng vì là cháu của Hồ Quý Ly nên không bị giết, chỉ bị giáng xuống làm Bảo Ninh Đại vương Triều đại nhà Trần chính thức bị soán vị sau 175 năm trị vì Đại Việt

Sau này nhà Minh đem quân sang tiêu diệt nhà Hồ thì số phận của ông không rõ

III Chiến Tranh Mông Nguyên

Là một cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc của quân và dân Đại Việt đầu thời Trần dưới thời các vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông trước sự tấn công của đế quốc Mông Cổ và nhà Nguyên Tuy thời gian của cuộc kháng chiến bắt đầu từ năm 1258 đến năm 1288 nhưng thời gian chiến sự chính thức chỉ tổng cộng bao gồm khoảng gần 9 tháng, chia làm 3 đợt Trước, giữa và sau các đợt chiến sự là thời gian tiến hành tích cực các hoạt động ngoại giao Kết quả là Đại Việt bảo vệ được nền độc lập của mình nhưng trên danh nghĩa phải chịu làm một nước triều cống của nhà Nguyên để tránh xung đột trong tương lai Ba cuộc kháng chiến này được xem là một

trong những trang sử hào hùng nhất của người Việt Nam, và cũng là chiến công tiêu biểu của triều đại nhà Trần

IV Phật giáo thời Trần

Trên nền tảng của Phật giáo thời Lý cùng với nhiều điều kiện thuận lợi, Phật giáo thời Trần đã phát triển rực rỡ, đạt được nhiều dấu ấn trong lịch sử Đặc biệt, sự kiện vua Trần Nhân Tông sáng lập ra thiền phát Trúc Lâm Yên Tử đã tạo cho Phật giáo Việt Nam một diện mạo riêng trong tư tưởng và tổ chức Phật giáo thời Trần là Phật giáo nhập thế, vừa liên hệ mật thiết với chính trị, văn hóa, xã hội, vừa hoàn thành tốt đẹp chức năng của mình đối với đạo giáo và chúng sinh Hai tư tưởng nhập thế và xuất thế cùng tồn tại song song và hỗ trợ nhau tạo nên sự gắn bó của Phật giáo với dân tộc, là nét đặc sắc của Phật giáo Việt Nam thời Trần

V Gốm kiến trúc Hoàng thành Thăng Long

Vào giai đoạn đầu, nhà Trần dường như có sự kế thừa gần như nguyên vẹn hệ thống các công trình kiến trúc của thời Lý nhưng về sau thì đã có sự thay đổi về mặt quy

hoạch của kinh thành Thăng Long Vật liệu kiến trúc thời Trần cũng khá tương đồng với thời Lý nhưng được cải tiến theo hướng mỏng và nhẹ hơn, các tượng trang trí trên mái như đầu rồng, đầu phượng, uyên ương cũng được thiết kế rỗng lòng bên trong, góp phần giảm đáng kể trọng lượng cho bộ mái, giúp việc xử lý nền móng được đơn giản hơn Qua những dấu tích còn để lại, có thể thấy các công trình kiến trúc thời Trần

có quy mô không to lớn như kiến trúc thời Lý, thay vào đó nó đơn giản và có những sắc thái riêng biệt tạo nên nét đặc trưng của kiến trúc thời Trần trong hệ thống di tích Hoàng thành Thăng Long