TIỂU LUẬN trình bày tổng quan quan thương mại điện tử (bối cảnh trên thế giới và việt nam)

Thương mại điện tử theo nghĩa rộng được định nghĩa trong Luật mẫu về Thương mại điện tử của ủy ban Liên Hợp quốc về Luật Thương mại Quốc tế UNCITRAL Như vậy, có thể thấy rằng phạm vi của

Câu 1: Trình bày tổng quan quan Thương mại điện tử (bối cảnh trên thế giới

và Việt Nam)

1 Khái niệm, đặc trưng và phân loại thương mại điện tử

1.1 Khái niệm của thương mại điện tử

Thương mại điện tử (Electronic commerce – E commerce ) là hình thức mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua mạng máy tính toàn cầu Thương mại điện tử theo nghĩa rộng được định nghĩa trong Luật mẫu về Thương mại điện tử của ủy ban Liên Hợp quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL)

Như vậy, có thể thấy rằng phạm vi của Thương mại điện tử rất rộng, bao quát hầu hết các lĩnh vực hoạt động kinh tế, việc mua bán hàng hóa và dịch vụ chỉ là một trong hàng ngàn lĩnh vực áp dụng của Thương mại điện tử, Theo nghĩa hẹp, thương mại điện

tử chỉ gồm các hoạt động thương mại được tiến hành trên mạng máy tính mở như Internet Trên thực tế, chính các hoạt động thương mại thông qua mạng Internet đã làm phát sinh thuật ngữ thương mại điện tử

Thương mại điện tử gồm các hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ qua phương tiện điện tử, giao nhận các nội dung kỹ thuật số trên mạng, chuyển tiền điện tử, mua bán cố phiếu điện tử, vận đơn điện tử, đấu giá thương mại, hớp tác thiết kế, tài nguyên mạng, mua sắm công cộng, tiếp thị trực tuyến tới người tiêu dùng và các dịch vụ sau bán hàng.Thương mại điện tử được thực hiện đối với cả thương mại hàng hóa (hàng tiêu dùng, các thiết bị y tế chuyên dụng) và thương mại dịch vụ (dịch vụ cung cấp thông tin, dịch vụ pháp lý, tài chính); các hoạt động truyền thống ( như chăm sóc sức khỏe, giáo dục) và các hoạt động mới (siêu thị ảo) Thương mại điện tử đang trở thành một cuộc cách mạng làm thay đối cách thức mua sắm của con người

Theo OECD: Thương mại điện tử là việc làm kinh doanh thông qua mạng Internet, bán những hàng hóa và dịch vụ có thể được phân phối không thông qua mạng hoặc những hàng hóa có thể mã hóa bằng kỹ thuật số và được phân phối thông qua mạng hoặc

không qua mạng

AEC (Association for Electronic Commerce): Thương mại điện tử là làm kinh doanh

có sử dụng các công cụ điện tử, định nghĩa này rộng, coi hầu hết các hoạt động kinh doanh từ đơn giản như một cú điện thoại giao dịch đến những trao đổi thông tin EDI phức tạp đều là thương mại điện tử

1.2 Đặc trưng của thương mại điện tử

- Các bên tiến hành giao dịch trong thương mại điện tử không tiếp xúc trực tiếp với nhau và không đòi hỏi phải biết nhau từ trước Trong thương mại truyền thống, các bên thường gặp gỡ nhau trực tiếp để tiến hành giao dịch Các giao dịch được thực hiện chủ yếu theo nguyên tắc vật lý như chuyển tiền, séc, hóa đơn, vận đơn, gửi báo cáo Các phương tiện viễn thông như: fax, telex, chỉ được dùng để trao đổi số liệu kinh doanh Tuy nhiên, việc sử dụng các phương tiện điện tử trong thương mại truyền thống chỉ để truyền tải thông tin một cách trực tiếp giữa hai đối tác của cùng một giao dịch Thương mại điện tử cho phép mọi người cùng tham gia từ các vùng xa xôi hẻo lánh đến các khu vực đô thị lớn, tạo điều kiện cho tất cả mọi người ở khắp mọi nơi đều có cơ hội tham gia vào thị trường giao dịch toàn cầu và không đòi hỏi nhất thiết phải có mối quan hệ với nhau

- Các giao dịch thương mại truyền thống được thực hiện với sự tồn tại của khái niệm biên giới quốc gia, còn thương mại điện tử được thực hiện trong một thị trường không có biên giới (thị trường thống nhất toàn cầu) Thương mại điện tử trực tiếp tác động tới môi trường cạnh tranh toàn cầu Thương mại điện tử càng phát triển, thì máy tính cá nhân trở thành cửa sổ cho doanh nghiệp hướng ra thị trường trên khắp thế giới Với thương mại điện tử, một công ty dù mới thành lập

đã có thể kinh doanh ở Nhật Bản, Đức hay Mỹ…, mà không hề phải bước ra khỏi nhà, một công việc trước kia phải mất nhiều năm mới thực hiện được

- Trong hoạt động giao dịch thương mại điện tử đều có sự tham gia của ít nhất 3

chủ thể, trong đó có một bên không thể thiếu được là người cung cấp dịch vụ mạng, các cơ quan chứng thực Trong thương mại điện tử, ngoài các chủ thể tham gia quan hệ giao dịch giống như giao dịch thương mại truyền thống đã xuất hiện một bên thứ 3, đó là nhà cung cấp dịch vụ mạng, các cơ quan chứng thực… là những người tạo môi trường cho các giao dịch thương mại điện tử Nhà cung cấp dịch vụ mạng và cơ quan chứng thực có nhiệm vụ chuyển đi, lưu giữ các thông tin giữa các bên tham gia giao dịch thương mại điện tử, đồng thời họ cũng xác nhận

độ tin cậy của các thông tin trong giao dịch thương mại điện tử

- Đối với thương mại truyền thống thì mạng lưới thông tin chỉ là phương tiện để trao đổi dữ liệu, còn đối với thương mại điện tử thì mạng lưới thông tin chính là thị trường Thông qua thương mại điện tử, nhiều loại hình kinh doanh mới được hình thành Ví dụ: các dịch vụ gia tăng giá trị trên mạng máy tính hình thành nên các nhà trung gian ảo làm các dịch vụ môi giới cho giới kinh doanh và tiêu dùng; các siêu thị ảo được hình thành để cung cấp hàng hóa và dịch vụ trên mạng máy tính

1.3 Phân loại thương mại điện tử

- Phân loại theo công nghệ kết nối mạng: Thương mại di động ( không dây ), thương mại điện tử 3G- 4G

- Phân loại theo hình thức dịch vụ: Chính phủ điện tử, giáo dục điện tử, tài chính điện tử, ngân hàng điện tử, chứng khoán điện tử,

- Phân loại theo đối tượng tham gia: Có bốn chủ thể chính tham gia phần lớn vào các giao dịch thương mại điện tử: Chính phủ (G), doanh nghiệp (B), khách hàng

cá nhân (C), người lao động (E) Việc kết hợp các chủ thể này lại với nhau sẽ cho chúng ta những mô hình thương mại điện tử khác nhua

1 số mô hình thương mại điện tử phổ biến hiện nay:

+ B2C: Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng

+ B2B: Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp

+ C2C: Thương mại điện tử giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng

+ G2C: Thương mại điện tử giữa Cơ quan nhà nước và cá nhân

2 Bối cảnh thương mại điện tử ( Sự phát triển TMĐT qua từng gđoạn,B2C làm chung nhất )

2.1 Bối cảnh thương mại điện tử trên thế giới

Trong vài năm gần đây, thương mại điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong khuôn khổ bán lẻ toàn cầu Giống như nhiều ngành công nghiệp khác, bối cảnh bán lẻ đã trải qua một sự chuyển đổi đáng kể sau sự ra đời của Internet, và nhờ vào quá trình số hóa liên tục của cuộc sống hiện đại, người tiêu dùng từ hầu hết mọi quốc gia hiện nay đều thu được lợi nhuận từ các đặc quyền của giao dịch trực tuyến

Vào năm 2020, hơn hai tỷ người đã mua hàng hóa hoặc dịch vụ trực tuyến và trong cùng năm đó, doanh số bán lẻ điện tử đã vượt qua 4,2 nghìn tỷ đô la Mỹ trên toàn thế giới và dự kiến đạt 4.89 nghìn tỷ đô la vào năm 2021

Thương mại điện tử trên thế giới chứng kiến sự tăng trưởng mạnh kỷ lục do nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng thay đổi ngày càng phong phú và đa dạng

Đặc biệt trong năm 2019- 2020 đã chứng kiến một xu hướng mới trong thương mại điện tử trên toàn cầu do tác động mạnh mẽ của đại dịch Covid 19, xu hướng mua sắm của người tiêu dùng trên thế giới cũng ghi nhận sự thay đổi đáng kể

Trước khi xảy ra dịch bệnh, dự báo doanh thu bán lẻ toàn cầu sẽ tăng lên 4,4% - lên 26,460 nghìn tỷ đô la vào năm 2020 và đối với thương mại điện tử cũng dự báo với mức tăng trưởng cao 18,4% và doanh thu tương ứng là 4,105 nghìn tỷ dô la

Với những lệnh giới nghiêm, phong tỏa các cửa hàng bán lẻ hay dịch vụ của một số nước thì mua sắm thông qua mạng Internet đã gia tăng, và sự dịch chuyển sang xu hướng mua sắm online dự kiến vẫn sẽ tiếp tục tăng trong 5 năm tới do diễn biến phức tạp của dịch bệnh

M-commerce hay mobile commerce dự báo sẽ tiếp tục bùng nôt trong vài năm tới

nhờ những tiến bộ và phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin, giờ đây khách hàng

có thể dễ dàng mua sắm chỉ thông qua những thiết bị thông minh như điện thoại, laptop, máy tính bảng, Các doanh nghiệp nhỏ , công ty B2B cũng đã bắt đầu tạo trang Web riêng nhằm tăng cao khả năng tiếp cận khách hàng như B2C do đại dịch

Số liệu thống kê về mua sắm qua điện thoại năm 2016-2021

Nguồn: Statista

Ngoài ra, trong bối cảnh đại dịch diễn biến phức tạp thì thương mại điện tử thoàn thế giới cũng ghi nhận con số gia tăng kỷ lục do lệnh giới nghiệm của mỗi quốc gia Theo báo cáo của UNCTAD được công bố vào ngày 3 tháng 5 thì tổng tỷ trọng bán lẻ trực tuyến đã tăng từ 16% lên 19% vào năm 2020 Ghi nhận sư gia tăng rõ rệt ở Hàn Quốc với tỷ trọng cao nhất là 25,9% vào năm 2020, tăng hơn 20,8% so với năm trước

Trong khi đó, doanh số thương mại điện tử toàn cầu đã tăng lên 26,7 nghìn tỷ USD trên toàn cầu vào năm 2019, tăng 4% so với năm 2018, theo ước tính mới nhất hiện có Điều này bao gồm doanh số bán hàng giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) và doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C), và tương đương với 30% tổng sản phẩm

quốc nội (GDP) toàn cầu trong năm đó.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp B2C cũng phải thay đổi để thích ứng với bối cảnh đại dịch, thay đổi chiến lược nhằm tiếp cận được với khách hàng Theo dữ liệu của 13 công ty thương mại điện tử hàng đầu, 10 trong số đó đến từ Trung Quốc và Hoa Kỳ, cho thấy sự đảo ngược vận may đáng chú ý đối với các công ty nền tảng cung cấp các dịch vụ như gọi xe và du lịch (Bảng 2)

Như vậy có thể nói rằng thương mại điện tử đang dần trở thành một mắt xích quan trọng của các tập đoàn và doanh nghiệp lớn, nhất là với xu thế toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ 4.0 thì doanh thu trong ngành này vẫn sẽ tiếp tục tăng nhanh

Nguồn: Statista

Mô hình dự báo doanh thu bán lẻ thương mại điện tử năm 2014-2024

2.2 Bối cảnh thương mại điện tử ở Việt Nam

Đại dịch Covid đã thúc đẩy rõ nét sự thay đổi hành vi mua sắm tiêu dùng truyền thống sang thương mại điện tử, Thị trường thương mại điện tử Việt Nam được ghi nhận có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á Dự báo tốc độ tăng trưởng còn tiếp tục và sẽ vượt xa mốc 11,8 tỷ USD năm 2020 Đặc biệt sau đại dịch Covid, thương mại điện tử sẽ tiếp tục bùng nổ, tạo ra những xu hướng tiêu dùng mới

Theo thống kê của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, từ khi dịch bùng phát, nhu cầu mua sắm qua sàn thương mại điện tử đã tăng mạnh Đến nay đã có hơn 70% dân số Việt Nam tiếp cận mạng Internet, trong đó có gần 50% người dùng Việt Nam đã mua sắm online, 53% người dân đã sử dụng ví điện tử, và thanh toán mua hàng qua mạng

Bên cạnh khái niệm mua hàng truyền thống, đã xuất hiện những khái niệm mới như mua hàng qua mạng, đi chợ hộ, đi chợ mạng…Tỷ trọng tiêu dùng theo ngành hàng

đã có sự thay đổi Người dùng đã giảm tần suất ra ngoài mua sắm, tập trung vào các nhu cầu thiết yếu và quan tâm đến hàng Việt nhiều hơn

Với logigtics, nếu như trước đây thụ động, chủ đơn hàng đi tìm kho bãi, vận tải thì nay trong bối cảnh số hóa, chuyển đổi số, và sự phát triển của thương mại điện tử đòi hỏi logistics thay đổi theo, năng động hơn…

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển như hiện nay, để đáp ứng nhu cầu người dùng, yếu tố tốc độ giao hàng có vai trò không kém so với chất lượng sản phẩm Logistics đang là một trong những yếu tố quyết định hành vi mua hàng của người tiêu dùng, doanh số bán hàng của từng doanh nghiệp thương mại điện tử thị trường ngày càng cạnh tranh gay gắt bởi sự tham gia của các nhiều đối thủ lớn trong và ngoài nước Bên cạnh những công ty truyền thống như Viettel Post, VNPost, Nhất Tín còn có các công ty nước ngoài như FedEx, UPS, DHL và nhiều công ty công nghệ, các siêu ứng dụng… tham gia

Ngoài ra, một số nền tảng mua sắp trực tuyến đang thịnh hành ở Việt Nam cũng góp phần thúc đẩy thương mại điện tử phát triển nhanh chóng trong tình hình dịch

bệnh ví dụ như Shopee, Lazada, Tiki, Sendo, Amazon, Taobao,

Hiện nay tỷ lệ thanh toán tiện mặt trong thương mại điện tử còn cao Hơn 80% người mua hàng trực tuyến vẫn lựa chọn hình thức thanh toán đơn hàng bằng tiền mặt Điều này sẽ dẫn đến hệ lụy tỷ lệ giao hàng thành công thấp, tỷ lệ hủy đơn tăng lên, và nhân viên giao vận phải mang theo một lượng lớn tiền mặt Các doanh nghiệp logistics cho thương mại điện tử cũng đang phải đối mặt với thách thức về

tỷ lệ ứng dụng công nghệ thông tin trong Ecommerce-Logistics còn thấp Hiện nay chỉ có khoảng gần 11% số doanh nghiệp đang ứng dụng công nghệ thông tin cơ bản liên quan đến theo dõi và truy suất hàng hóa, hệ thống giao nhận, kho bãi… Còn lại, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang duy trì hình thức thủ công trong phân loại, chia chọn hàng… dẫn đến sai sót, chi phí cao, nhất là khi sản lượng thương mại điện tử lớn như hiện nay

Ngoài ra, khi xét về khía cạnh số lượng truy cập websites của các công ty thương mại điện tử quốc tế và nội địa, ta cũng có thể thấy Việt Nam có khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước cao thứ nhì Đông Nam Á, với mức truy cập lên tới 66% ứng với các công ty nội địa

Biểu đồ so sánh lượng truy cập website của các công ty TMĐT quốc tế và nội địa

Nguồn: Bản đồ thương mại điện tử Việt Nam 2019

Dựa trên biểu đồ trên, ta có thể thấy các công ty nội địa như Sendo, Tiki,

Thegioididong, Điện máy xanh và FPT Shop nằm trong top 10 Website được truy cập nhiều nhất Đông Nam á năm 2019, không thua kém gì các công ty lớn khác trên thế giới như Amazon, Ebay,…

Như vậy, năm 2020 có thể ghi nhận là năm có khả năng sinh lợi nhuận về lâu dài, đóng vai trò quan trọng với các công ty thương mại điện tử trong những năm tới nhờ tiềm năng phát triển, cơ sở hạ tầng mạnh mẽ với các dịch vụ hỗ trợ như giao hàng nhanh, thanh toán COD nhằm bắt kịp yêu cầu ngày càng cao của thị trường

Và dự báo những năm tới cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tham gia vào thị trường, nâng cao cơ hội tìm kiếm khách hàng cũng như giải quyết những bài toán cụ thể về thương mại

Câu 2: Trình bày khái niệm Website và vai trò của Website đối với doanh nghiệp?

*Khái niệm Website

Trang mạng (Website ) là một tập hợp các trang Web bắt đầu bằng một tệp địa chỉ tên miền, công ty hoặc các nhân thường sử dụng địa chỉ tên miền để quảng bá tới khách

hàng và độc giả về trang Web của doanh nghiệp Hay nói cách khác, Website là một tập hợp các trang web (web pages) bao gồm văn bản, hình ảnh, video, flashv.v…

thường chỉ nằm trong một tên miền (domain name) hoặc tên miền phụ (subdomain) Trang web được lưu trữ ( web hosting) trên máy chủ web (web server) có thể truy cập thông qua Internet.

Website đóng vai trò là một văn phòng hay một cửa hàng trên mạng Internet – nơi giới thiệu thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp… Có thể coi website chính là bộ mặt của doanh nghiệp, là nơi để đón tiếp và giao dịch với các khách hàng, đối tác trên Internet Website còn được gọi là trang thông tin điện tử được nêu trong Điều 3 Nghị định 72/2013/NĐ-CP

Do đó, Website trở thành phương tiện phát hành thông tin, số điện thoại và chương trình ti vi Đối với kinh doanh, Website đang trở thành trung tâm mua bán lẻ tại nhà, trung tâm thông tin cho thương mại, giải trí và giao tiếp Dựa vào công nghệ Web, các hoạt động kinh doanh và hoạt động cá nhân sẽ được giải quyết nhanh hơn

và dễ dàng hơn so với trước đây

Để sử dụng được Web, cần có

- Mạng Internet, Intarnet hat Extranet

- Ngôn ngữ siêu văn bản ( Hypertext mark-up language )

Ngôn ngữ siêu văn bản là tập hợp các lý hiệu và mã đánh dấu trong một tệp giúp người đọc được bản Web Ngôn ngữ đánh dấu này hướng dẫn trình duyệt Web cách thức trình bày từ ngữ, hình ảnh trên màn hình cho người sử dụng đọc HTML đưa

ra các mô tả của một trang Web và cách thức trình bày trang Web theo dung lượng của máy tính và theo cấu hình cụ thể của máy tính này Vì vậy, cùng một trang Web sẽ không thể xem giống nhau trên bất kỳ một loại máy tình nào mà nó phụ thuộc vào cách đặt cấu hình máy tính

- Giao thức truyền tệp (File transfer protocol)

- Giao thức truyền siêu văn bản (Hypertext transfer protocol)