Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ củakhoa học và công nghệ, xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tếsâu, rộng trên nhiều lĩnh vực đã và sẽ mang đến những cơ hội để nền giáo dục
Trang 2Mở đầu
1 Quan điểm của Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn
diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”.
1.1 Bối cảnh và xu thế đổi mới, phát triển giáo dục trên
thế giới hiện nay1.2 Bối cảnh trong nước và thực trạng nền giáo dục Việt
Nam hiện nay1.3 Quan điểm của Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện
nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xãhội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”
2 Ý nghĩa trong đổi mới, phát triển giáo dục ở các
trường đại học quân sự hiện nay.
3.1 Thực trạng công tác giáo dục trong các trường đại học
quân sự3.2 Giải pháp định hướng đổi mới, phát triển giáo dục ở
các trường đại học quân sự
Trang 3phát triển của xã hội loài người Trong xã hội hiện đại, việc xây dựng và đổimới nền giáo dục nhằm đáp ứng ngày càng có hiệu quả cao yêu cầu đòi hỏicủa thực tiễn là “quốc sách hàng đầu” trong chiến lược phát triển của mỗiquốc gia nhằm chấn hưng đất nước
Đối với Việt Nam, trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội đang tạo ra nhiều
cơ hội, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với sự nghiệpphát triển giáo dục, đào tạo của đất nước Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ củakhoa học và công nghệ, xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tếsâu, rộng trên nhiều lĩnh vực đã và sẽ mang đến những cơ hội để nền giáo dụcnước ta thâm nhập, tiếp cận và lĩnh hội những tinh hoa của các xu thế, tri thức
và những mô hình giáo dục hiện đại để tranh thủ các nguồn lực bên ngoài tạođiều kiện đổi mới căn bản, toàn diện nội dung, phương pháp và hình thức tổchức giáo dục; đổi mới quản lý giáo dục, đào tạo, tiến tới xây dựng và pháttriển nền giáo dục Việt Nam mang đậm tính truyền thống, cách mạng, khoahọc, tiến bộ, hiện đại, nhân văn
Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới của nền giáo dục Việt Nam,quá trình giáo dục đào tạo trong các trường đại học quân sự đã không ngừngchủ động đổi mới theo các xu thế tiến bộ của thời đại, phù hợp với đặc điểmcủa thực tiễn nhằm góp phần đẩy nhanh tốc độ chuẩn hóa, nâng cao chấtlượng nguồn nhân lực phục vụ có hiệu quả sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xãhội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, bên cạnhnhững thành tựu đã đạt được, thì chất lượng, hiệu quả giáo dục trong cáctrường đại học quân sự vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập mà một trongnhững nguyên nhân cơ bản là quá trình tiếp cận các xu thế giáo dục mới đểđịnh hướng cho quá trình đổi mới, phát triển công tác giáo dục ở các nhàtrường còn chậm, thiếu chủ động, chưa sáng tạo và kịp thời Tính chất, nhiệm
Trang 4vụ, mục tiêu của sự nghiệp xây dựng quân đội trong thời kì mới đòi hỏi quátrình giáo dục trong các trường đại học quân sự những yêu cầu, nhiệm vụ,thách thức mới Trong đó việc định hướng xu thế, chiến lược phát triển ổnđịnh, có hiệu quả công tác giáo dục là vấn đề cốt lõi, có tầm quan trọng hàngđầu Từ việc nghiên cứu về xu thế phát triển của giáo dục thế giới, thực trạng
và quan điểm chỉ đạo đổi mới, phát triển nền giáo dục nền giáo dục Việt Nam
sẽ làm cơ sở để định hướng quá trình vận dụng vào sự nghiệp đổi mới, pháttriển giáo dục trong các trường đại học quân sự hiện nay
NỘI DUNG
1 Quan điểm của Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”
1.1 Bối cảnh và xu thế phát triển giáo dục trên thế giới hiện nay
Trang 5Bước sang thế kỷ XXI, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và côngnghệ thông tin, truyền thông đã làm gia tăng nhanh chóng lượng tri thức củanhân loại về quy mô, tính chất, nội dung và phương pháp tiếp cận Xu thếchung của thế giới hiện đại là hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp, lấy trithức làm động lực phát triển Trình độ, tốc độ và hiệu quả phát triển của cácquốc gia phụ thuộc chủ yếu vào khả năng nghiên cứu, ứng dụng các thành tựucủa tri thức vào các lĩnh vực của đời sống xã hội Cùng với đó thì đòi hỏi nềngiáo dục ở mỗi quốc gia phải không ngừng đổi mới mạnh mẽ mục tiêu; nộidung; phương pháp; hình thức; các mô hình quản lý, chỉ đạo, điều hành;không gian và phạm vi tiến hành các hoạt động giáo dục để nâng cao chấtlượng nguồn nhân lực cung cấp cho xã hội Xu thế toàn cầu hoá và hội nhậpquốc tế vừa là quá trình hợp tác để phát triển đồng thời là sân chơi có tínhcạnh tranh quyết liệt giữa các quốc gia trên con đường hội nhập, phát triển vàkhẳng định cũng như giữ gìn, bảo tồn các giá trị, quyền lợi riêng Toàn cầuhóa và hội nhập quốc tế đã và đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực,khía cạnh của đời sống kinh tế - văn hóa – xã hội trong đó có giáo dục Trong
đó việc giải quyết các nhiệm vụ cơ bản như: kết hợp giữa truyền thống vàhiện đại, giữa tự do với định hướng, quản lý điều hành thống nhất, giữa mởrộng hội nhập để chuyển giao công nghệ và tranh thủ nguồn lực bên ngoài vớiphát huy nội lực bên trong, giữa hội nhập với tự chủ trong phát triển giáo dục
là yếu tố đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục của các quốcgia Mỗi quốc gia, dân tộc phải có biện pháp để bảo đảm cho nền giáo dụcthực hiện được sứ mệnh nhân văn trong tiến trình toàn cầu hóa, biến toàn cầuhóa trong giáo dục thành xu thế tất yếu, có giá trị và ý nghĩa đối với từng conngười với tất cả nhân loại Hiện nay, giáo dục không chỉ bị giới hạn về quyềnnăng là con đường quan trọng để chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng củamỗi đất nước và tạo cơ hội học tập nâng cao trình độ cho mỗi người dân mà
Trang 6còn là một phương tiện để chuyển giao văn hóa, hợp tác, ngoại giao giúp các
cá nhân trong mỗi quốc gia và toàn cầu hiểu biết, giúp đỡ và tương trợ lẫnnhau Phát triển giáo dục đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người dân đãtrở thành đòi hỏi và cam kết của mỗi quốc gia Hệ thống giáo dục, chươngtrình và phương pháp giáo dục của các quốc gia tiếp tục được thay đổi, mởrộng nhằm xóa bỏ mọi ngăn cách giữa nhà trường với xã hội, giữa các quốcgia để cung cấp ngày càng nhiều tri thức cho nhân dân giúp họ chung sống,chung tay giải quyết các vấn đề phức tạp nảy sinh trong cuộc sống của từng
cá nhân và toàn xã hội
Đối với giáo dục đại học, vai trò, tầm quan trọng và vị thế trong xã hộihiện đại ngày càng được mở rộng và nâng cao Các trường đại học khôngngừng tiến hành các cải cách toàn diện, sâu rộng để trở thành những trungtâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, sản xuất, chuyển giao công nghệ và xuấtkhẩu tri thức Xu thế xuất hiện của các công ty đại học, các mô hình liên kếtgiữa trường – viện nghiên cứu – doanh nghiệp được mở rộng và đa dạng hóa
đã và đang tạo ra những phương thức kết hợp có hiệu quả giữa giáo dục vàsản xuất Công nghệ thông tin và truyền thông được ứng dụng trên quy môrộng lớn ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt trong giáo dục Giáo dục
từ xa, dạy học không giáp mặt, giáo dục trong không gian ảo đã và đang trởthành một xu thế phát triển mạnh của thời đại, tạo nên một nền giáo dục mở,phi truyền thống, thích ứng với nhu cầu của từng người học giúp cá thể hóangười học và nâng cao chất lượng giáo dục Đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽcủa các loại hình dịch vụ giáo dục cung cấp cơ hội học tập mọi lúc, mọi nơi
và cho mọi người, trở thành giải pháp hiệu quả nhất để đáp ứng các yêu cầungày càng tăng về giáo dục hiện nay
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện thông tin,truyền thông, tốc độ của xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng tạo ra
Trang 7những khó khăn, thách thức đối với sự phát triển giáo dục ở các quốc gia Sự
du nhập, ảnh hưởng đan xen của hệ thống giá trị giữa các quốc gia đang đặt ranhững yêu cầu cho quá trình bảo tồn tính truyền thống, bản sắc văn hóa, địnhhướng tự chủ trong phát triển giáo dục Đặc biệt cuộc đấu tranh gay gắt giữacác hệ tư tưởng, quan niệm, xu hướng, trường phái phát triển giáo dục là mộtthực tế diễn ra thường xuyên và ngày càng quyết liệt Toàn cầu hoá và hộinhập quốc tế còn làm nảy sinh những mặt trái trong phát triển giáo dục, nuôidưỡng những mầm mống của các tiêu cực trong giáo dục như: lệch chuẩntrong giáo dục; thương mại hóa giáo dục; các chia rẽ, xung đột về lợi íchtrong giáo dục; chủ nghĩa cá nhân trong giáo dục; sự đảo lộn các quan niệm
về môi trường giáo dục giữa thực và ảo; sự bất bình đẳng trong giáo dục Tóm lại, sự phát triển của quá trình toàn cầu hóa, quốc tế hóa và hộinhập quốc tế cũng như sự bùng nổ của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ,thông tin, truyền thông đã và đang tạo ra những điều kiện và xu thế mới cho
sự vận động, phát triển của giáo dục thế giới đồng thời cũng đặt ra nhữngthách thức, thời cơ và khó khăn cho các quốc gia khi tiến hành phân tích,hoạch định cho đường hướng phát triển giáo dục trong đó có Việt Nam
1.2 Bối cảnh trong nước và thực trạng nền giáo dục Việt Nam hiện nay
Sau hơn hai thập kỉ tiến hành công cuộc đổi mới, đất nước đang bướcvào thời kỳ phát triển mạnh với vị thế và diện mạo mới Đặc biệt trong 10năm từ 2001 - 2010, chúng ta đã tranh thủ thời cơ, thuận lợi, vượt qua nhiềukhó khăn, thách thức, nhất là những tác động tiêu cực của hai cuộc khủnghoảng tài chính - kinh tế khu vực và toàn cầu, đạt được những thành tựu tolớn và rất quan trọng, đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển Kinh tếliên tục phát triển đạt tốc độ bình quân 7,26%/năm Thu nhập bình quân theođầu người các năm tăng liên tục, năm 2011 là 1.300USD Cơ cấu kinh tế tiếptục chuyển dịch theo hướng tăng cường công nghiệp và dịch vụ Đời sống của
Trang 8nhân dân được cải thiện rõ rệt Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện Các lĩnh vực văn hoá, xãhội đạt thành tựu quan trọng trên nhiều mặt, nhất là xóa đói, giảm nghèo.Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt Chính trị -
xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được giữ vững Công tác đối ngoại, hộinhập quốc tế được triển khai sâu rộng và hiệu quả, góp phần tạo môi trườnghòa bình, ổn định và tăng thêm nguồn lực cho phát triển đất nước Việt Namđang tích cực tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế với nhịp độ tăng trưởngkinh tế khá cao Việc chủ động tích cực hội nhập quốc tế, và gia nhập Tổchức Thương mại Thế giới (WTO) tạo thêm nhiều thuận lợi cho quá trìnhphát triển kinh tế xã hội của đất nước.Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta vẫn lànền kinh tế có mức thu nhập thấp Các chỉ số về kết cấu hạ tầng, phát triểncon người vẫn ở thứ hạng thấp so với nhiều nước trên thế giới Năng suất laođộng còn thấp, cơ cấu kinh tế có chuyển dịch nhưng còn chậm: tỷ trọng dịch
vụ và công nghiệp trong GDP còn thấp, tỷ trọng nông nghiệp tuy có giảmnhưng vẫn ở mức khá cao Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đáp ứng đượcyêu cầu phát triển Hoạt động kinh tế đối ngoại còn hạn chế, thiếu lộ trình chủđộng hội nhập quốc tế Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa còn nhiều vướng mắc, chưa đồng bộ Hiệu lực quản lý nhà nước đối vớinhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội còn thấp
Sự phát triển của tình hình kinh tế - chính trị - văn hóa – xã hội của đấtnước trong giai đoạn hiện nay tạo ra nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ranhững thách thức không nhỏ đối với sự nghiệp phát triển giáo dục, đào tạo.Trong điều kiện hiện nay, nền giáo dục nước ta có cơ hội tiếp cận với các xuthế, quan điểm, mô hình, phương thức giáo dục hiện đại để tiếp thu các thànhtựu, công nghệ, nguồn lực nhằm phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục đàotạo Đây là điều kiện thuận lợi để đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục đáp
Trang 9ứng nhu cầu của xã hội và từng cá nhân Quá trình hội nhập với các trào lưuđổi mới mạnh mẽ trong giáo dục đang diễn ra ở quy mô toàn cầu tạo cơ hộithuận lợi cho nước ta tận dụng các kinh nghiệm quốc tế để đổi mới làm thuhẹp khoảng cách phát triển giữa nước ta với các nước khác Hợp tác quốc tếđược mở rộng tạo điều kiện tăng đầu tư của các nước, các tổ chức quốc tế vàcác doanh nghiệp nước ngoài, tăng nhu cầu tuyển dụng lao động qua đào tạo,tạo thời cơ để phát triển giáo dục Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-
2020 với yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng cùngvới Chiến lược phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2011-2020 là tiền đề lýluận cơ bản để chúng ta thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức mới đốivới sự nghiệp phát triển giáo dục, đào tạo, như: khoảng cách phát triển kinh
tế, khoảng cách về giáo dục, đào tạo giữa nước ta và các nước ngày càng mởrộng Quá trình hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế thị trường làm nảy sinhnhững nguy cơ xâm nhập của văn hóa và lối sống không lành mạnh làm xóimòn dần bản sắc văn hóa dân tộc trong giáo dục; sự thâm nhập của các loạidịch vụ giáo dục, đào tạo kém chất lượng từ bên ngoài có thể gây rủi ro lớnđối với giáo dục, đào tạo Khả năng xuất khẩu giáo dục kém chất lượng từmột số nước có thể gây nhiều lực cản đối với giáo dục Việt Nam khi mà nănglực quản lý của ta đối với giáo dục xuyên quốc gia còn yếu, thiếu nhiều chínhsách và giải pháp thích hợp để định hướng và giám sát chặt chẽ các cơ sở giáodục có yếu tố nước ngoài Ở trong nước, sự phân hóa trong xã hội có chiềuhướng gia tăng Khoảng cách giàu nghèo giữa các nhóm dân cư, khoảng cáchphát triển giữa các vùng miền ngày càng rõ rệt Điều này có thể làm tăngthêm tình trạng bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền vàgiữa các đối tượng người học Ngoài ra, nhu cầu phát triển nhanh giáo dục,đào tạo đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
Trang 10nước, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế đang đặt ra yêu cầu ngàycàng cao đối với phát triển giáo dục, đào tạo, trong khi nguồn lực đầu tư chogiáo dục, đào tạo có hạn, tạo sức ép lớn cho sự phát triển giáo dục, đào tạo.Những vấn đề đó đang đặt ra yêu cầu cấp bách phải đổi mới cả về triết lý, lýluận cũng như những giải pháp thực tiễn để phát triển giáo dục, đào tạo.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng với sự phát triểncủa xã hội, lĩnh vực giáo dục và đào tạo tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên cả bamặt: nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Đầu tư cho giáodục-đào tạo ngày càng tăng Quy mô đào tạo không ngừng được mở rộng.Chất lượng dạy nghề có nhiều chuyển biến tích cực Đổi mới giáo dục-đào tạođang được tích cực triển khai ở mọi cấp học Việc xã hội hoá giáo dục và xâydựng xã hội học tập đã thu được kết quả bước đầu Về thành tựu của phát
triển giáo dục, đào tạo, Đại hội XI của Đảng đánh giá "Đổi mới giáo dục đạt
được một số kết quả bước đầu Chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đào tạo trên 20% tổng chi ngân sách; việc huy động các nguồn lực xã hội cho giáo dục, đào tạo, phát triển giáo dục-đào tạo ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số được quan tâm Quy mô giáo dục tiếp tục được phát triển Đến năm 2010, tất cả các tỉnh, thành phố đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở Tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng, năm 2010 đạt 40% tổng số lao động đang làm việc" 1http://www.tapchicongsan.org.vn/ -_ftn1 Nguyên nhân chủ yếu là do sự ổn định chính trị và những thành quả
phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã cải thiện đời sống nhân dân, tạođiều kiện cho sự nghiệp giáo dục-đào tạo phát triển Dưới sự lãnh đạo củaĐảng, sự quan tâm của Quốc hội và sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ vàchính quyền các cấp, đặc biệt là sự quan tâm, tham gia đóng góp của các đoànthể, tổ chức xã hội trong và ngoài nước, cùng với lòng yêu nước, yêu người,
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, tr 153
Trang 11yêu nghề, ý thức trách nhiệm, sự nỗ lực của đội ngũ nhà giáo và quyết tâm đổimới của ngành giáo dục đã phát huy mạnh mẽ truyền thống hiếu học của dântộc để tạo nên những thành quả giáo dục to lớn, góp phần nâng cao dân trí,phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phát triển kinh tế - xã hội vàgiữ vững an ninh, chính trị của đất nước.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích và tiến bộ đã đạt được, giáo dục vàđào tạo nước ta những năm qua vẫn còn nhiều yếu kém, bất cập kéo dài, chậmđược khắc phục Trong đó, đặc biệt là chất lượng, hiệu quả giáo dục-đào tạo thấp
và công tác quản lý nhà nước về giáo dục-đào tạo còn nhiều yếu kém, chưa theokịp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước Đại
hội XI của Đảng đánh giá: "Chất lượng giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng yêu
cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Quản lý nhà nước về giáo dục còn bất cập Xu hướng thương mại hoá và sa sút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội" 2http://www.tapchicongsan.org.vn/ - _ftn2 Nguyên nhân của những yếu
kém trước hết phải kể đến trên thực tế việc thấu triệt và thực hiện quan điểm
“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu” chưa được tiến hành đầy đủ; tư duy
về giáo dục-đào tạo còn chậm đổi mới, chưa thích ứng với nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; chưa nhận thức đúng vai tròquyết định của đội ngũ nhà giáo và sự cần thiết phải tập trung đổi mới quản lý
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011,
tr167-168
Trang 12nhà nước về giáo dục, đào tạo Mặt khác, trong quá trình hội nhập quốc tế, giáodục và đào tạo phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, bị chi phối bởi tâm lýtruyền thống nặng về khoa cử, bằng cấp và chịu nhiều tác động tiêu cực của mặttrái cơ chế thị trường, sức ép về nhu cầu học tập của nhân dân ngày càng cao,trong khi khả năng đáp ứng của ngành và trình độ phát triển kinh tế của đất nướccòn hạn chế Không có quy hoạch phát triển nhân lực của cả nước, của cácngành và địa phương làm căn để xác định mục tiêu, kế hoạch, quy mô, cơ cấu vàchất lượng giáo dục, đào tạo.
Những yếu kém của giáo dục nước ta nếu không sớm được khắc phục,không những sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của ngànhgiáo dục mà còn góp phần làm gia tăng nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế sovới nhiều nước trong khu vực và trên thế giới Vì vậy đổi mới toàn diện nềngiáo dục Việt Nam là yêu cầu khách quan, nhu cầu cấp thiết của xã hội
1.3 Quan điểm của Đảng về “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế”
Kế thừa và vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục, đào tạo và tinh hoa của giáodục thế giới vào phân tích thực trạng nền giáo dục Việt Nam Xuất phát từyêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội và nhất quán quan điểm và tư tưởnglãnh đạo giáo dục của các kì đại hội VI, VII, VIII, IX và X Đại hội XI của
Đảng xác định "Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản,
toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục-
Trang 13đào tạo ở tất cả các bậc học Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội" 3http://www.tapchicongsan.org.vn/ - _ftn3
Đổi mới căn bản, toàn diện là yếu tố quan trọng hàng đầu, quyết địnhcho những thay đổi mang tính chiến lược cho nền giáo dục nước ta Đây làvấn đề có ý nghĩa sống còn của nền giáo dục trước ngưỡng cửa của sự pháttriển mới Việc đổi mới toàn diện sẽ khắc phục căn bản những hạn chế quáchú ý chuyên sâu mà thiếu tính đa dạng, toàn diện của nền giáo dục Đổi mớicăn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đạihoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế là một quan điểm đúng đắncủa Đảng thể hiện sự đổi mới, bám sát vào thực tiễn làm cho giáo dục và đàotạo không tách rời với xu thế phát triển chung của đất nước và thế giới Đây làthể hiện cụ thể sự phát triển tư duy lý luận của Đảng về giáo dục-đào tạo Đổimới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo Việt Nam theo Đại hội XI tậptrung thực hiện tốt những quan điểm chỉ đạo chủ yếu sau:
Thứ nhất, phát triển giáo dục, đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước
và của toàn dân, là quốc sách hàng đầu Do vậy, phải tăng cường sự lãnh đạocủa Đảng, huy động cả hệ thống chính trị, phát huy đóng góp của mọi tầnglớp nhân dân chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục, đào tạo;
Thứ hai, đổi mới giáo dục, đào tạo phải nhằm mục tiêu xây dựng nền
giáo dục có tính dân tộc, hiện đại, quán triệt nguyên lý học đi đôi với hành, lýluận gắn liền với thực tiễn, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và
xã hội; đáp ứng nhu cầu nhân lực phát triển đất nước, nhất là nhân lực chấtlượng cao, góp phần xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội bình đẳng để mọingười dân đều có thể đi học và học tập suốt đời;
3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011,
tr130-131
Trang 14Thứ ba, đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển; đa dạng hóa các nguồn
lực đầu tư cho giáo dục, đào tạo; ưu tiên ngân sách nhà nước dành cho pháttriển giáo dục, đào tạo ở vùng khó khăn, cho giáo dục phổ cập và đào tạonhân lực chất lượng cao Phát triển giáo dục, đào tạo phải gắn với phát triểnkinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng và an ninh, với tiến bộ khoa học - côngnghệ và hội nhập quốc tế;
Thứ tư, mở rộng hợp tác quốc tế về giáo dục, đào tạo phải trên cơ sở giữ
gìn và phát huy bản sắc dân tộc, giữ vững độc lập, chủ quyền, định hướng xãhội chủ nghĩa Khuyến khích các cơ sở giáo dục, đào tạo trong nước hợp tácvới các đối tác nước ngoài trong đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học,chuyển giao công nghệ, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên
và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo
Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục-đào tạo là phải tiến hành cuộc cảicách giáo dục toàn diện, hệ thống, thiết thực trên tất cả các mặt, các lĩnh vực vàcác yếu tố của nền giáo dục Đổi mới phải bắt đầu từ nguồn gốc cốt lõi của nềngiáo dục nhưng phải có tính kế thừa, phát triển những quan điểm của Đảngtrong lịch sử tạo được bước phát triển toàn diện cả về số lượng, chất lượng và
trình độ giáo dục-đào tạo của đất nước Đổi mới căn bản phải gắn với đổi mới
toàn diện để tạo sự chuyển biến đồng bộ cả về quy mô, trình độ, chất lượng,đến cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý; cả yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hộihóa, dân chủ hóa giáo dục với yêu cầu hội nhập quốc tế trên tất cả các lĩnh vựccủa đất nước Trên thực tế đây là một cuộc cách mạng giáo dục trong tất cả hệthống giáo dục quốc dân và tất cả các bộ phận cấu thành của hệ thống này Đểthực hiện thành công quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạonước ta theo tinh thần Đại hội XI của Đảng, cần thực hiện một số giải pháp chủyếu sau:
Trang 15Thứ nhất, Đổi mới nhận thức và phát huy có hiệu quả vị trí, vai trò của giáo dục và đào tạo vào quá trình phát triển nguồn nhân lực Đại hội
XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu”4 Theo đó, giáodục-đào tạo phải được nhận thức đầy đủ, rõ ràng và cụ thể hơn về vị trí, vaitrò trong mối quan hệ với các lĩnh vực khác, cũng như đối với sự phát triểnchung của xã hội Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục trước hết phải tạo
sự chuyển biến về nhận thức, phải tạo được sự nhất trí đồng thuận cao trong
xã hội về nhận định, đánh giá chính xác và phát huy có hiệu quả vai trò củagiáo dục-đào tạo với sự phát triển xã hội và quốc gia
Thứ hai, Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy
và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thốnglịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành,tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội Đề cao trách nhiệm của giađình và xã hội phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ.Đầu tư hợp lý, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục-đào tạo đạt trình
độ quốc tế Tiếp tục xã hội hóa các nguồn lực đầu tư cho giáo dục đào tạo,huy động mọi nguồn lực để phát triển sự nghiệp giáo dục và xây dựng xã hộihọc tập Đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư cho giáo dục, bảo đảm tính minhbạch, thiết thực, hiệu quả của các nguồn cung cho các chiến lược và dự án
phát triển giáo dục Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trên cơ sở thực
hiện có hiệu quả việc xây dựng, chuẩn hóa đội ngũ giảng viên cả về số lượng
và chất lượng, có trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp, toàn tâm toàn ý với
sự nghiệp giáo dục Nâng cao mức sống, điều kiện làm việc, chất lượng đào tạo
và bố trí, sử dụng hợp lý, hiệu quả đội ngũ giáo viên Cần nhanh chóng khắc
4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, tr130
Trang 16phục các yếu kém trong bố trí, sắp xếp và sử dụng để sớm xây dựng được độingũ nhà giáo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và bảo đảm các yêu cầu vềphẩm chất, đạo đức, năng lực chuyên môn phù hợp với yêu cầu đổi mới giáodục Phải có chế độ chính sách, đặc biệt là chính sách về lương, thưởng, thăngtiến, phát triển chuyên môn, đánh giá, đãi ngộ phù hợp để tạo động lực và hiệuquả làm việc của đội ngũ giáo viên
Thứ ba, Đổi mới và hoàn thiện cơ chế quản lý giáo dục Tổ chức xây
dựng và hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân cho hợp lý theo mô hình giáodục mở, mô hình xã hội học tập với hệ thống học tập suốt đời, đào tạo liêntục, liên thông giữa các bậc học và ngành học Xây dựng được hệ thống các
cơ sở đào tạo nhân lực tiên tiến, hiện đại, đa dạng, cơ cấu ngành nghề đồng
bộ, đa cấp, năng động, liên thông giữa các cấp và các ngành đào tạo trongnước và quốc tế, phân bố rộng khắp trên cả nước Tăng cường hợp tác quốc tếtrong giáo dục đào tạo Đổi mới cơ chế quản lý giáo dục Tập trung vào quản
lý nội dung và chất lượng giáo dục và đào tạo, tăng cường công tác kiểm tra,thanh tra đối với các cơ sở giáo dục và đào tạo Tổ chức lại hệ thống cơ quanquản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo; nâng cao hiệu lực chỉ đạo tập trungthống nhất của Chính phủ trong việc thực hiện chiến lược, chính sách pháttriển giáo dục Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học giáo dục giải quyếttốt những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong quá trình đổi mới giáo dục,đào tạo Nghiên cứu bổ sung hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sáchgiáo dục, đào tạo của Đảng và Nhà nước, đổi mới nội dung, phương phápgiáo dục Thường xuyên đánh giá tác động của các chủ trương, chính sách,các giải pháp đổi mới giáo dục, đào tạo để có biện pháp điều chỉnh giáo dụctiến kịp với yêu cầu của thời đại và không lạc hậu so với tiến trình đổi mớikinh tế, văn hoá, xã hội Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà