Khi bàn về vai trò của người giáo viên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Không có thầy giáo thì không có giáo dục… Không có giáo dục, không có cán bộ thì cũng không nói gì đến kinh tế văn hóa” và “…không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân, thì làm sao mà xây dựng chủ nghĩa xã hội” . Quán triệt quan điểm của Người vào trong quá trình xây dựng và phát triển nền giáo dục Việt Nam khoa học, dân chủ, tiến bộ, hiện đại đáp ứng có hiệu quả yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta đã đề ra chủ trương “Phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt” trong chiến lược “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo”. Đây là quan điểm thể hiện sự đột phá trong tư duy và nhận thức của Đại hội XI về thực trạng đội ngũ giáo viên và vai trò công tác xây dựng đội ngũ giáo viên trong tiến trình phát triển và chấn hưng nền giáo dục nước nhà.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN
BIỆN PHÁP CHUẨN HÓA ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN THEO TINH
THẦN NGHỊ QUYẾT CỦA ĐẢNG HIỆN NAY
Số phách
(Do Phòng SĐH ghi)
Người chấm(Ký, ghi rõ họ tên)
Trang 2ta đã đề ra chủ trương “Phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt” trongchiến lược “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo” Đây là quanđiểm thể hiện sự đột phá trong tư duy và nhận thức của Đại hội XI về thựctrạng đội ngũ giáo viên và vai trò công tác xây dựng đội ngũ giáo viên trongtiến trình phát triển và chấn hưng nền giáo dục nước nhà.
Thấm nhuần quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quán triệt sâu sắcquan điểm của Đảng, Đảng ủy Quân sự trung ương (nay là Quân ủy Trungương) và Bộ Quốc phòng đã không ngừng quan tâm xây dựng và hoàn thiện hệthống cơ chế, chính sách xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên và trongquân đội Ngày 25 tháng 6 năm 2005, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký quyếtđịnh số 85/QĐ- BQP về việc phê duyệt đề án “ Kiện toàn phát triển đội ngũgiáo viên quân đội đến năm 2010” Đây là căn cứ pháp lý quan trọng, phươnghướng chiến lược để xây dựng đội ngũ giáo viên quân đội, góp phần nâng caochất lượng đào tạo cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật của các nhà trườngquân sự Theo chủ trương của Quân uỷ quân sự Trung ương, công tác xây dựng
và phát triển đội ngũ giáo viên và trong các học viện, nhà trường quân đội phảithực hiện mục tiêu xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, hợp lý về cơ
1 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 8, Nxb CTQG, H.1995, tr184
2 Sđd, tập 11, tr.331
Trang 3cấu, chuẩn hoá về trình độ học vấn, có năng lực sư phạm và kinh nghiệm thựctiễn, hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục đào tạo
Trong những năm qua, được sự quan tâm của lãnh đạo, chỉ huy các cấp,đội ngũ giáo viên ở các nhà trường quân sự đã từng bước được quan tâm kiệntoàn về số lượng, chất lượng không ngừng được nâng cao đáp ứng yêu cầucủa công tác giáo dục đào tạo trong từng nhà trường nói chung và sự nghiệpxây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc nói riêng Tuy nhiên trước những yêu cầumới của sự phát triển, đặc biệt xu thế phát triển của khoa học công nghệ, giáodục đào tạo, thực tiễn hoạt động quân sự đã và đang đặt ra những yêu cầungày càng cao thì chất lượng, số lượng đội ngũ giáo viên trong các nhà trườngquân sự vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập Dưới góc độ quản lý giáo dục,
nguyên nhân cơ bản của thực trạng trên một phần là do: Công tác quản lý nhà nước về giáo dục - đào tạo chưa chặt chẽ Vì vậy “Kiện toàn và phát triển
chất lượng đội ngũ giáo viên trong các nhà trường quân sự hiện nay là mộtyêu cầu quan trọng, cấp thiết góp phần thực hiện thắng lợi quan điểm của Đạihội XI về phát triển đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục đàotạo trong các nhà trường quân sự hiện nay
NỘI DUNG
3 Đảng ủy quân sự Trung ương (2007), Nghị quyết về công tác GD - ĐT trong tình hình mới, Nxb QĐND,
Hà Nội Tr.22.
Trang 41 Quan điểm của Đại hội Đảng XI về chuẩn hóa đội ngũ giáo viên.
1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về vấn đề xây dựng, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và thực trạng đội ngũ giáo viên hiện nay.
Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và quán triệt sâu sắc lời dạy củaChủ tịch Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng,Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng và đánh giá cao vị trí, vai trò của đội ngũgiáo viên Ngày 28/9/1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ra quyếtđịnh số 167- HĐBT lấy ngày 20-11 là ngày giáo viên Việt Nam và đã đượcluật hóa ở điều 76, Luật giáo dục năm 2005 Từ thực tiễn xây dựng phát triểngiáo dục, dự báo nhu cầu nguồn nhân lực cho công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước và từ kinh nghiệm của các quốc gia đi trước, Đảng ta đãnhận thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên với sự nghiệptrồng người trong giai đoạn cách mạng mới Hội nghị Trung ương 2 khóa VIII
đã chỉ rõ: “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được
xã hội tôn vinh…Lương giáo viên được xếp cao nhất trong hệ thống thang
(khoá IX), Đảng ta ban hành Kết luận về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung
ương 2 khoá VIII về giáo dục - đào tạo Kết luận đã xác định một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm của quá trình xây dựng và phát triển nền giáo dục là: Xâydựng và triển khai chương trình “xây dựng đội ngũ giáo viên và một cáchtoàn diện” Để cụ thể hoá việc thực hiện Kết luận Hội nghị Trung ương 6 (khoáIX), Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 15-6-2004 “Về việcxây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục”.Chỉ thị đã xác định mục tiêu cơ bản trong thời gian mới là: xây dựng đội ngũgiáo viên và được chuẩn hóa, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chútrọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề
4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương khóa VIII, Nxb CTQG, H.1997, tr38-39
Trang 5của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệuquả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đápứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đấtnước Để đạt được mục tiêu trên, Ban Bí thư yêu cầu các cấp uỷ, tổ chức đảngchỉ đạo thực hiện tốt một số nhiệm vụ: củng cố, nâng cao chất lượng hệ thốngcác trường sư phạm, các trường cán bộ quản lý giáo dục; tiến hành rà soát,sắp xếp lại đội ngũ nhà giáo, để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đảm bảo đủ
số lượng và cân đối về cơ cấu, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạođức cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; đẩy mạnh việc đổi mớinội dung, chương trình và phương pháp giáo dục theo hướng hiện đại và phùhợp với thực tiễn Việt Nam; đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quản lýgiáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; xây dựng và hoàn thiện một số chínhsách, chế độ đối với đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; tăng cường sựlãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ này.Luật giáo dục năm 2005 trong điều 15 cũng đã xác định vai trò, trách nhiệmcủa đội ngũ nhà giáo: giáo viên giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chấtlượng giáo dục giáo viên phải không ngừng học tập, rèn luyện nêu gương tốt
cho người học Tại Đại hội X, Đảng chủ trương: Đổi mới toàn diện giáo dục
và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao Một trong những nội
dung, biện pháp quan trọng để thực hiện có hiệu quả vấn đề đổi mới nền giáodục là phải không ngừng xây dựng, bảo đảm đủ số lượng, nâng cao chấtlượng đội ngũ giáo viên ở tất cả các cấp học, bậc học
Tổng kết quá trình đổi mới, phát triển nền giáo dục Việt Nam sau hơn 2thập kỷ, Đại hội XI của Đảng đánh giá: "Đổi mới giáo dục đạt được một sốkết quả bước đầu Chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đào tạo trên 20%tổng chi ngân sách; việc huy động các nguồn lực xã hội cho giáo dục, đào tạo,phát triển giáo dục-đào tạo ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, vùng đồng
Trang 6bào dân tộc thiểu số được quan tâm Quy mô giáo dục tiếp tục được pháttriển Đến năm 2010, tất cả các tỉnh, thành phố đã đạt chuẩn phổ cập giáo dụctrung học cơ sở Tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng, năm 2010 đạt 40% tổng sốlao động đang làm việc"5 Nguyên nhân chủ yếu là do sự ổn định chính trị vànhững thành quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đã cải thiện đời sốngnhân dân, tạo điều kiện cho sự nghiệp giáo dục-đào tạo phát triển Tuy nhiên,bên cạnh những thành tích và tiến bộ đã đạt được, giáo dục và đào tạo nước tanhững năm qua vẫn còn nhiều yếu kém, bất cập kéo dài, chậm được khắcphục Một trong những nguyên nhân gây nên sự yếu kém trong phát triển giáodục là vấn đề nhận thức đúng vai trò quyết định của đội ngũ giáo viên và sựcần thiết phải tập trung đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo chưađược quan tâm đúng mức
Đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác xây dựng đội ngũ giáoviên trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã chỉ ra không ít những hạnchế Tính đến năm học 2007-2008, cả nước có khoảng 1.069.100 nhà giáo Từnăm 1999 đến năm 2010 số trường dạy nghề đã tăng từ 129 lên 426 trường,gấp hơn 3 lần Các trường đại học và cao đẳng tăng từ 139 trường lên 376trường, gấp 2,7 lần, các trường trung cấp chuyên nghiệp tăng không đáng kể,
từ 258 lên 282 trường Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh chóng về mạnglưới cơ sở đào tạo này đã tạo nên tình trạng thiếu, mất cân đối, không đồng bộtrong cơ cấu đội ngũ giáo viên ở nhiều nơi, nhiều cấp học, nhiều địa bàn,nhiều môn học và nhiều ngành nghề Đại hội XI đã chỉ rõ một trong nhữngnguyên nhân cơ bản là: Đội ngũ và giáo viên còn nhiều bất cập, đạo đức vànăng lực của một bộ phận còn thấp Chất lượng đội ngũ giáo viên bên cạnhnhững mặt tích cực vẫn còn tồn tại những hạn chế cần khắc phục như: nănglực và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhiều giáo viên còn hạn chế, chưa
5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, tr 153
Trang 7thực sự đổi mới phương pháp giảng dạy, có những giáo viên xếp loại yếu vềchuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt là giáo viên công tác ở miền núi, ít có điềukiện nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức Vẫn còn một bộ phận không nhỏgiáo viên chưa đạt yêu cầu về năng lực sư phạm, trình độ tin học và ngoạingữ Đặc biệt, trong những năm gần đây, một số ít giáo viên do chạy theo vậtchất đơn thuần, thiếu tu dưỡng, rèn luyện, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, làmảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân và học sinh đối với ngành giáo dục.Công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý đội ngũ giáo viên còn nhiều khókhăn, bất cập Chính sách phát triển giáo dục mầm non còn nhiều bất cập như:biên chế giáo viên mầm non rất khó khăn, trong khi lương của giáo viên hợpđồng quá thấp, dẫn đến tình trạng nhiều nơi khó tuyển dụng giáo viên mầmnon Chính sách luân chuyển giáo viên và nghĩa vụ làm việc trong ngành giáodục sau tốt nghiệp đối với sinh viên sư phạm còn thiếu cơ chế, biện pháp khảthi để triển khai thực hiện có hiệu quả Công tác đánh giá phân loại giáo viênbên cạnh ưu điểm vẫn còn có những hạn chế nhất định như: nhận thức vàtrách nhiệm của một bộ phận giáo viên và chưa đầy đủ, còn né tránh, nểnang; chưa ban hành kịp thời các tiêu chí đánh giá, thiếu các tiêu chí cụ thể,định lượng nên việc đánh giá chưa thật chính xác, khách quan, chưa phản ánhđúng thực chất về đội ngũ Nhiều quy định trong chế độ, chính sách đào tạo,bồi dưỡng, sử dụng giáo viên đã ban hành từ lâu, không còn phù hợp songchậm được bổ sung, sửa đổi, như: chế độ cho giáo viên đi bồi dưỡng tậptrung; chế độ làm việc và định mức lao động của nhà giáo; Chế độ thanh toántiền lương dạy thêm giờ và phụ cấp dạy lớp ghép; chính sách miễn học phícho sinh viên sư phạm và chế độ cấp bù học phí sư phạm Các chính sách đãingộ đối với giáo viên còn chậm đổi mới, chưa giải quyết triệt để bất hợp lýtrong hệ thống thang, bảng lương, chế độ phụ cấp cho nhà giáo, chính sáchtiền lương đối với giáo viên mầm non và chế độ đối với giáo viên hợp đồng;
Trang 8thu nhập của giáo viên ở các trường công lập và ngoài công lập có khác biệtlớn; đời sống của phần đông giáo viên vẫn còn khó khăn, điều kiện làm việccòn hạn chế nên bản thân họ chưa thực sự yên tâm công tác, thậm chí ở một
số thành phố lớn đã có hiện tượng giáo viên xin nghỉ việc, chuyển chỗ, làmnghề khác Thực trạng nêu trên đã nói lên một yêu cầu bức xúc là phải nhanhchóng thực hiện một cuộc đổi mới căn bản về đào tạo và bồi dưỡng giáo viên
ở tất cả các cấp bậc học, từ việc xây dựng chiến lược và quy hoạch phát triểnđội ngũ giáo viên, đổi mới phương thức đào tạo giáo viên, xây dựng hệ thốngchuẩn đầu ra, đổi mới nội dung chương trình đào tạo và phương pháp dạy học
ở các trường sư phạm Bên cạnh đó, cần có một hệ thống chính sách thỏađáng để tạo được động lực cho đội ngũ giáo viên trong việc thực hiện côngcuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục nước nhà
1.2 Quan điểm của Đại hội XI về xây dựng, phát triển và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên.
Trong suốt quá trình lãnh đạo nền giáo dục Việt Nam, nhận thức đúng vịtrí, vai trò của đội ngũ giáo viên là nhân tố quan trọng, góp phần trực tiếpquyết định chất lượng giáo dục đào tạo, Đảng đã thường xuyên quan tâm xâydựng, định hướng phát triển đội ngũ giáo viên, coi đây là biện pháp cơ bản,quan trọng hàng đầu Tư tưởng về xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên đãđược bổ sung, hoàn thiện qua các kỳ Đại hội VI, VII, VIII, IX, X của Đảngtrong đó tập trung chủ yếu ở Nghị quyết Đại hội Đảng VI, Nghị quyết trungương 4 khóa VII, Nghị quyết trung ương 2 khóa VIII, Kết luận của hội nghịlần 6 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa IX; Nghị quyết hội nghị lần thứ 9Ban chấp hành trung ương Đảng khoá IX; Chiến lược phát triển giáo dục giaiđoạn 2001- 2010, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần X, Chiến lược pháttriển giáo dục giai đoạn 2011-2020
Trang 9Kế thừa và nhất quán quan điểm và tư tưởng chỉ đạo giáo dục của các kìđại hội, Đại hội XI của Đảng xác định “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng
đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong
đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ
đội ngũ giáo viên; phát triển đội ngũ giáo viên với cơ cấu hợp lý, có chấtlượng sẽ là động lực quan trọng để đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục -đào tạo, góp phần quan trọng tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, đápứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển của xã hội và hội nhập quốc tế.Đồng thời, Đại hội cũng đã chỉ ra các giải pháp cơ bản phát triển đội ngũ giáo
viên, trong đó coi giải pháp: “xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đáp
dục – đào tạo hiện nay “Phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt” tạobước đột phá trong “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo” là sự thểhiện tính khoa học, cách mạng, toàn diện, triệt để trong phương pháp tư duy
và nhận thức của Đại hội XI về thực trạng đội ngũ giáo viên Đây là nội dung,biện pháp quan trọng hàng đầu, quyết định cho những thay đổi mang tínhchiến lược cho nền giáo dục và đào tạo nước ta Phát triển đội ngũ giáo viên
đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng cùng với các giải pháp mang tính đồng
bộ khác sẽ tạo cơ sở, nền tảng để khắc phục căn bản tình trạng bệnh thànhtích và chú ý chuyên sâu mà thiếu tính đa dạng, toàn diện trong chất lượnggiáo dục Xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên phải theo hướng chuẩnhoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, bám sát theo xu hướng phát triển củathực tiễn làm cho chất lượng đội ngũ giáo viên luôn đáp ứng có hiệu quả yêu
6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, 131
tr130-7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H 2011, tr 216
Trang 10cầu của nền giáo dục và quá trình hợp tác quốc tế về giáo dục – đào tạo Xâydựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng theoquan điểm của Đại hội Đảng lần thứ XI cần tập trung thực hiện tốt nhữngquan điểm chỉ đạo chủ yếu sau:
Một là, Đổi mới tư duy nhận thức về đội ngũ giáo viên, vai trò của đội
ngũ giáo viên và cơ chế, chính sách đối với đội ngũ giáo viên Giáo viên,người thày đóng vai trò quyết định đối với thành bại của sự nghiệp giáo dục,đào tạo ở mọi thời đại Họ giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong công cuộcđổi mới giáo dục – đào tạo vì chính họ là những người thực thi công cuộc đổimới Nếu họ không có đủ năng lực để thực hiện các nhiệm vụ thì vô tình họ sẽtrở thành lực cản cho việc thực hiện vấn đề này Trong khi đó, phát triển mộtđội ngũ giáo viên đạt chuẩn chất lượng, đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấungành nghề, trình độ cho các cấp bậc học là một việc rất khó khăn và phảithực hiện quyết liệt trong nhiều năm mới có được Bởi vậy, thay đổi tư duynhận thức về vấn đề này là một công việc hết sức hệ trọng và cần được coi làđiều kiện tiên quyết, là vấn đề đầu tiên, cần làm ngay để chuẩn bị cho việcthực hiện công tác xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên Đổi mới tư duynhận thức về đội ngũ giáo viên và vai trò của lực lượng này trong quá trình xâydựng và phát triển nền giáo dục đòi hỏi phải co quan điểm khách quan, khoahọc, công bằng, toàn diện khi nhìn nhận, đánh giá về vai trò của đội ngũ giáoviên trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo trên cơ sở đóhoạch định các chính sách, chiến lược về xây dựng đội ngũ này cho phù hợp.Bên cạnh việc đổi mới tư duy nhận thức về vai trò phải thực hiện đồng bộ cácgiải pháp để hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách đãi ngộ tạo sự yên tâm vàtrách nhiệm đối với nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên Thường xuyên quantâm, nâng cao mức sống và điều kiện làm việc của giáo viên, trả lương để họ
đủ sống và làm việc tận tâm; xác lập tôn vinh vị trí cao quý của người thầy;
Trang 11có chính sách thu hút được nhiều người giỏi vào ngành giáo dục, đào tạo;nâng cao chất lượng đào tạo và bố trí, sử dụng hợp lý, hiệu quả đội ngũ giáoviên; tăng cường giao lưu và hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo vớicác nước có nền giáo dục phát triển Phải có chế độ chính sách, đặc biệt làchính sách về lương, thưởng, thăng tiến, phát triển chuyên môn, đánh giá, đãingộ phù hợp để tạo động lực và hiệu quả làm việc của đội ngũ giáo viên Đặcbiệt, Nhà nước cần sớm cụ thể hóa các quan điểm của Đảng về xây dựng độingũ giáo viên các cấp thành cơ chế, chính sách cụ thể Chất lượng đội ngũgiáo viên các cấp là nhân tố đặc biệt quan trọng, quyết định sự thành công củacông cuộc đổi mới toàn diện giáo dục Mặc dù, trong nhiều năm qua, giáo dục
và đào tạo được xác định là “quốc sách hàng đầu”, nhưng chế độ chính sáchđối với những người trực tiếp thực hiện sự nghiệp này thì chưa xứng đáng,thậm chí quá thấp so với mặt bằng chung của xã hội Đây chính là một trongnhững nguyên nhân làm cho lĩnh vực giáo dục và đào tạo không những gặpkhó khăn trong việc thu hút nguồn nhân lực có chất lượng cao mà còn bị
“chảy máu chất xám” Vì thế, trong thời gian tới, Nhà nước cần coi việc hoànthiện chính sách đãi ngộ hợp lý cho đội ngũ giáo viên các cấp, đặc biệt quantâm đến lực lượng hiện đang công tác tại các vùng có đồng bào dân tộc, vùngkhó khăn, vùng biên giới, hải đảo làm nhiệm vụ trọng tâm, tiên quyết và làmđộng lực để thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo của công cuộc đổi mới toàn diệngiáo dục và đào tạo
Hai là, Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trên cơ sở thực hiện có
hiệu quả việc xây dựng, chuẩn hóa đội ngũ giảng viên cả về số lượng và chấtlượng, có trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp, toàn tâm toàn ý với sựnghiệp giáo dục Chất lượng đội ngũ giáo viên là sự hợp nhất của nhiều yếu tốtrong đó việc chuẩn hóa, bảo đảm về số lượng đi đôi với việc chuẩn hóa chấtlượng đội ngũ giáo viên là yếu tố quan trọng hàng đầu Trong thời gian tới
Trang 12trước hết cần tập trung xây dựng, kiện toàn đội ngũ giáo viên ở các bậc họcphải có số lượng, cơ cấu, thành phần, lứa tuổi và trình độ chuyên môn phùhợp, bảo đảm tính kế thừa và tính đồng bộ Công tác xây dựng và kiện toànphải thực hiện đầy đủ, đồng bộ tất cả các khâu, các bước từ việc xây dựng,điều chỉnh, sắp xếp và bổ sung số lượng đội ngũ giáo viên phù hợp với nhucầu sử dụng và biểu biên chế đối với từng cấp học, bậc học, các nhà trườngbảo đảm thực hiện nhanh chóng mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 về cơ bảnđội ngũ giáo viên được chuẩn hoá về số lượng, cơ cấu tổ chức, biên chế, độtuổi và ngành nghề Công tác xây dựng và kiện toàn đội ngũ giáo viên phảiđược thực hiện một cách thống nhất từ việc xác định mục tiêu; xây dựngchiến lược, kế hoạch; thiết lập các điều kiện bảo đảm cần thiết và tổ chức thựchiện các mục tiêu đã xác định Song song với việc kiện toàn về số lượng phảithực hiện có hiệu quả công tác chuẩn hóa đội ngũ giáo viên về chất lượngtrong đó tập trung giải quyết khoa học vấn đề bồi dưỡng, nâng cao năng lựcchuyên môn nghề nghiệp với rèn luyện phẩm chất nhân cách cho lực lượngnày Đặc biệt tập trung xây dựng đội ngũ giáo viên sáng về giáo đức, sắc vềgiáo lý và sâu về giáo pháp là khâu cơ bản, quyết định giúp đội ngũ giáo viênkhông ngừng được hoàn thiện và phát triển đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.Công tác xây dựng, kiện toàn và phát triển đội ngũ giáo viên phải bảo đảmcho đội ngũ này có ý thức trách nhiệm nghề nghiệp cao, có năng lực chuyênmôn tốt, có phẩm chất nhân cách mẫu mực và tích cực, sáng tạo trong hoạtđộng chuyên môn nghề nghiệp Muốn vậy, cần nhanh chóng khắc phục cácyếu kém trong bố trí, sắp xếp và sử dụng để sớm xây dựng được đội ngũ giáoviên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và bảo đảm các yêu cầu về phẩm chất,đạo đức, năng lực chuyên môn phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục Bêncạnh đó, Nhà nước cần kiện toàn hệ thống cơ sở đào tạo, bồi dưỡng đội ngũgiáo viên các cấp Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng phù
Trang 13hợp với yêu cầu thực tế và xu hướng tiến bộ trên thế giới Nâng cao chấtlượng đầu vào của các trường sư phạm cùng với việc thực hiện đào tạo, bồidưỡng giáo viên hàng năm Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ giáo viên ở các cấphọc, các cơ sở giáo dục Khuyến khích giáo viên tham gia học tập, bồi dưỡngvượt chuẩn.
Xây dựng, phát triển và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên theo quan điểm củaĐại hội Đảng lần thứ XI là phải tiến hành đồng bộ, có hệ thống các giải pháp
từ việc thay đổi tư duy, nhận thức về công tác này đến việc kế hoạch hóa quátrình chuẩn hóa đội ngũ giáo viên cả về số lượng và chất lượng Kiện toàn,phát triển và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên phải bắt đầu từ việc xác lập chínhxác vị trí, vai trò của đội ngũ này trong thực tiễn giáo dục đồng thời phải bảođảm tính kế thừa, phát triển những quan điểm căn bản về xây dựng đội ngũgiáo viên đã được Đảng ta xác định trong các văn kiện trước đây tạo đượcbước phát triển toàn diện cả về số lượng, chất lượng và trình độ của đội ngũ
nhà giáo Xây dựng, phát triển và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên phải tạo sự
chuyển biến đồng bộ cả về quy mô, trình độ, chất lượng, đến cơ cấu tổ chức,
cơ chế quản lý; cả yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa trên tất cả các nội dung.Khâu then chốt của công tác này là đổi mới tư duy, cơ chế, chính sách đối vớiđội ngũ giáo viên và kiện toàn, nâng cao chất lượng, phát triển đội ngũ giáoviên khoa học, phù hợp với thực tiễn Đối với các nhà trường quân sự, vậndụng quan điểm này một cách sáng tạo vào thực tế của từng nhà trường là mộtvấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục – đào tạo và đẩy nhanh quá trình chuẩn hóa, hiện đại hóa, hội nhậpcủa các nhà trường quân sự vào hệ thống giáo dục nước nhà
2 Biện pháp chuẩn hóa đội ngũ giảng viên ở nhà trường quân sự hiện nay theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng XI.
Trang 142.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác chuẩn hóa đội ngũ giáo viên ở các nhà trường quân sự hiện nay
Cùng với sự chuyển biến chung trong nhận thức của xã hội về vị trí, vaitrò của đội ngũ giáo viên trong sự nghiệp nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,bồi dưỡng nhân tài của đất nước, những năm qua nhận thức về vị trí, vai tròđội ngũ giáo viên quân đội đã không ngừng được cải thiện theo hướng tíchcực Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng đã có nhiềuchủ trương, chính sách thiết thực trong xây dựng, kiện toàn, phát triển, chuẩnhóa đội ngũ giáo viên ở các nhà trường quân sự Điều này được thể hiện trongcác văn bản như: các Nghị quyết của Đảng; Chỉ thị số 40/2004 của Ban Bí thưTrung ương Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên vàcán bộ quản lý giáo dục; Chỉ thị số 18/2001/ CT-TTg ngày 27/8/2001 của Thủtướng Chính phủ về một số biện pháp cấp bách trong xây dựng đội ngũ giáoviên của hệ thống giáo dục quốc dân; Các Nghị quyết của Đảng ủy Quân sựtrung ương (nay là Quân ủy trung ương) như: Nghị quyết 93, 94 và 86; Chỉ thị
số 40 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về một số nhiệm vụ cấp bách kiện toàn
và phát triển đội ngũ giáo viên quân đội; Đề án số 876 của Bộ Tổng Thammưu ngày 15/6/2005 về kiện toàn, phát triển đội ngũ giáo viên quân đội đếnnăm 2010 Thông qua các văn bản cho thấy việc nhận thức về vị trí, vai tròcủa đội ngũ giáo viên trong quân đội, vấn đề kiện toàn, phát triển và nâng caochất lượng của đội ngũ này ngày càng được nhận thức đúng đắn, sâu sắc, vàđầy đủ hơn Đây chính là cơ sở quan trọng cho các hoạt động xây dựng,chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo, quân đội được tiến hành có hiệu quả
Theo điều tra, khảo sát về thực trạng tổ chức, biên chế, cơ cấu đội ngũ
giáo viên trong quân đội cho đến nay: Về cơ cấu ngành nghề: Giáo viên
ngành Khoa học quân sự chiếm tỉ lệ trung bình là 41,5 %; Giáo viên ngànhKhoa học xã hội và nhân văn quân sự chiếm tỉ lệ trung bình là 16,7%; Giáo
Trang 15viên ngành Khoa học hậu cần chiếm tỉ lệ trung bình là 10,2%; Giáo viênngành khoa học cơ bản và chuyên môn nghiệp vụ chiếm tỉ lệ trung bình là13,7%; Giáo viên ngành Quân y là 4,9%; Giáo viên ngành Kỹ thuật là 12,5%.
Về cơ cấu lứa tuổi: Số giáo viên có tuổi đời từ 25-35 tuổi là: 2214/6488=
34,12%; Số giáo viên có tuổi đời từ 36-50 tuổi là: 3141/6488= 48,41%; Số
giáo viên có tuổi đời từ 50 tuổi trở lên là: 1241/6488= 19,12% Về tuổi quân
và tuổi nghề: Số giáo viên có tuổi quân từ 10-15 năm là: 1577/ 6488=
24,30%; Số giáo viên có tuổi quân từ 15-20 năm là: 1018/ 6488= 15,69%; Sốgiáo viên có tuổi quân từ 20-25 năm là: 1000/6488=15,41%; Số giáo viên cótuổi quân từ 25-30 năm là: 1189/ 6488= 18,32%; Số giáo viên có trên 30 nămtuổi quân trở lên là: 1437/ 6488= 22,14% Qua thống kê cho thấy, nhìn chung
cơ cấu của đội ngũ giáo viên đã đảm bảo được tính cân đối, tương đối đồng
bộ cả về cơ cấu ngành nghề, lứa tuổi và thâm niên quân ngũ Về số lượng độingũ giáo viên qua khảo sát ở 46 nhà trường quân sự cho thấy: Tổng số giáoviên theo biên chế là: 6762 tròn đó số hiện có là 6488= 95,94% so với biênchế Số giáo viên thừa là: 654= 9,67% so với biên chế và số giáo viên thiếu sovới biên chế là 896= 13,25% Nhìn chung số giáo viên của hệ thống nhàtrường quân sự về cơ bản là đáp ứng được nhu cầu so với biên chế Về chấtlượng đội ngũ giáo viên ở các nhà trường quân sự hiện nay cho thấy cơ bản,đội ngũ giáo viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với sựnghiệp cách mạng của Đảng, với con đường xã hội chủ nghĩa, tin tưởng tuyệtđối và yên tâm với nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội, nhiệm vụ giáodục - đào tạo đội ngũ cán bộ quân đội Trong giai đoạn hiện nay, đội ngũ giáoviên quân đội luôn giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng trong quá trìnhdạy học và giáo dục, rèn luyện học viên; không có biểu hiện dao động về lậptrường tư tưởng; đã tích cực và tham gia có hiệu quả cuộc đấu tranh trên lĩnhvực tư tưởng, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường
Trang 16lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như nhữngvấn đề cơ bản về xây dựng quân đội cách mạng, chính qui, tinh nhuệ, tõngbước hiện đại Trên phương diện đạo đức, lối sống đội ngũ giáo viên luôn giữvững được những tiêu chuẩn căn bản về đạo đức của nhà giáo, hết lòng tậntụy với nghề, với sự nghiệp đào tạo cán bộ quân đội; luôn say mê học hỏi,trau dồi và giữ vững phẩm chất nhân cách của nhà sư phạm Trong quan hệứng xử, đã thực sự gương mẫu, hết lòng vì học viên thân yêu; luôn tìm tòi,sáng tạo để đem hết khả năng, kinh nghiệm của mình vào trong quá trìnhgiảng dạy và nghiên cứu khoa học Bên cạnh đó, trình độ năng lực chuyênmôn của lực lượng giáo viên cũng không ngừng được củng cố, hoàn thiệntheo quy chuẩn của Nhà nước và quân đội đối với từng cấp học Trong đó sốlượng giáo viên có trình độ học vấn dưới cao đẳng là: 514/6488=7,92%; đạttrình độ cao đẳng là: 375/6488= 5,77%; đạt trình độ đại học là: 3861/6488=59,50%; đạt trình độ sau đại học là: 31,67% Về chuẩn hóa năng lực sư phạmcủa đội ngũ giáo viên cũng được quan tâm thường xuyên Số lượng giáo viênđược đào tạo theo hình thức: giáo viên cấp phân đội là: 1698/6488= 26,17%;giáo viên cấp trung đoàn là: 851/ 6488= 13,11%; giáo viên cấp sư đoàn là:423/6488= 6,5% Trong đó số có chứng chỉ sư phạm các bậc là: 3064/6488=47,22% Như vậy, số đội ngũ giáo viên đạt chuẩn về trình độ học vấn còngnhư chuẩn về nghiệp vụ sư phạm tuy đã chiếm phần đông, nhưng vẫn còn trên50% số giáo viên quân đội chưa có chứng chỉ sư phạm Về năng lực nghiêncứu khoa học, nhìn chung đội ngũ giáo viên nhà trường quân đội sự đã đượcchuẩn hóa năng lực nghiên cứu đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ Một số giảngviên có trình độ, năng lực tốt đã và đang giữ những trọng trách quan trọng tạicác nhà trường của quân đội Phần đông các giảng viên ở các trung tâm đàotạo mạnh của quân đội như các học viện và một số trường sĩ quan có năng lựcnghiên cứu khoa học tốt đã và đang góp phần quan trọng trong nghiên cứu