BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN SỰ HIỆN NAY

Sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại đang đặt ra những yêu cầu mới cho quá trình đào tạo nguồn nhân lực trong các trường đại học quân sự. Quá trình dạy học ở các trường đại học quân sự hiện nay là một hệ thống gồm nhiều khâu, nhiều bước, nhiều nhân tố có mối quan hệ thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau. Hiện nay, việc đổi mới quá trình dạy học ở các trường đại học quân sự đã được tiến hành thường xuyên trong đó chú trọng vào việc nâng cao chất lượng của quá trình dạy học, giải quyết khoa học mối quan hệ giữa quá trình dạy học ở đại học quân sự với yêu cầu thực tiễn của hoạt động quân sự. Quá trình dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những con đường quan trọng để thực hiện mục đích giáo dục. Quá trình dạy học được tổ chức trong các trường đại học quân sự, bằng các phương pháp sư phạm đặc biệt nhằm trang bị cho học hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG

Số phách

(Do Phòng SĐH ghi)

Người chấm(Ký, ghi rõ họ tên)

PHẦN MỞ ĐẦU

Sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từngbước hiện đại đang đặt ra những yêu cầu mới cho quá trình đào tạo nguồnnhân lực trong các trường đại học quân sự Quá trình dạy học ở các trường đạihọc quân sự hiện nay là một hệ thống gồm nhiều khâu, nhiều bước, nhiềunhân tố có mối quan hệ thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau Hiện nay, việcđổi mới quá trình dạy học ở các trường đại học quân sự đã được tiến hànhthường xuyên trong đó chú trọng vào việc nâng cao chất lượng của quá trìnhdạy học, giải quyết khoa học mối quan hệ giữa quá trình dạy học ở đại họcquân sự với yêu cầu thực tiễn của hoạt động quân sự Quá trình dạy học làmột bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những con đườngquan trọng để thực hiện mục đích giáo dục Quá trình dạy học được tổ chứctrong các trường đại học quân sự, bằng các phương pháp sư phạm đặc biệtnhằm trang bị cho học hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Các trường đại học quân sự là một bộ phận trong hệ thống nhà trường cảnước Với chức năng chủ yếu là đào tạo đội ngũ sĩ quan cho quân đội nhândân Việt Nam, những người có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầunhiệm vụ của quân đội, của xã hội trong tình hình mới Sự phát triển về yêucầu, nhiệm vụ của quân đội và sự nghiệp giáo dục đào tạo trong thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đặt các trường đại học quân sựđứng trước những cơ hội phát triển mới, đồng thời còng đứng trước nhữngthách thức mới, đòi hỏi phải đổi mới toàn diện quá trình giáo dục - đào tạocủa mình Đặc biệt trong xu thế phát triển hiện nay, các trường đại học quân

sự đang đứng trước những thách thức mới, đòi hỏi phải đổi mới toàn diện quytrình đào tạo trong đó cần tập trung tiến hành đồng bộ, toàn diện việc đổi mới,nâng cao chất lượng quá trình dạy học Để đáp ứng với yêu cầu đó, đòi hỏi

các trường đại học quân sự phải coi việc đỏi mới nâng cao chất lượng quátrình giáo dục - đào tạo nói chung và quá trình dạy học nói riêng là một xu thếphát triển tất yếu, một phương hướng phát triển bắt buộc trong tình hình hiệnhiện nay

PHẦN 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG QUÁ TRÌNH

DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1.1 Quan niệm chung về quá trình dạy học ở các trường đại học quân sự

1.1.1 Khái niệm quá trình dạy học ở đại học quân sự

Quá trình dạy học đại học quân sự là hoạt động có mục đích, có tổ chức,phối hợp thống nhất giữa người dạy và người học nhằm trang bị kiến thức, kỹ

xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự, phát triển khả năng tư duy sáng tạo, giáo

dục những phẩm chất nhân cách cần thiết cho học viên đáp ứng yêu cầu của

xã hội và quân đội Quá trình dạy học trong các trường đại học quân sự là một

bộ phận của quá trình sư phạm quân sự Với vị trí đó, quá trình dạy học ở đạihọc quân sự là một quá trình có mục tiêu, có tổ chức, phối hợp thống nhấtgiữa hoạt động của người dạy và người học nhằm trang bị kiến thức, kỹ xảo,

kỹ năng nghề nghiệp quân sự, phát triển khả năng tư duy sáng tạo, giáo dụcnhững phẩm chất nhân cách cần thiết cho học viên đáp ứng yêu cầu của xã

hội và của quân đội Lý luận dạy học đại học quân sự đã xác định quá trìnhdạy học ở đại học quân sự là quá trình có mục tiêu rõ ràng, có tổ chức chặtchẽ, có chương trình nội dung xác định, có cơ sở vật chất, thiết bị kỹ thuậtbảo đảm kết quả đào tạo theo yêu cầu của xã hội, của quân đội đặt ra Đặcđiểm nổi bật của quá trình này là sự phối hợp thống nhất giữa hoạt động dạy

và hoạt động học Đây là mối quan hệ sinh thành quá trình dạy học, quy định

sự vận động, phát triển của quá trình này Chức năng trội của quá trình dạyhọc ở đại học quân sự là hình thành hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng nghềnghiệp quân sự cho người học, trên cơ sở đã phát triển trí tuệ, giáo dục nhâncách, chuẩn bị tâm lý cho học viên khi tham gia vào hoạt động quân sự đadạng và phong phú

Mặt khác đối tượng của quá trình dạy học trong các trường đại học quân

sự là những nhân cách quân nhân đã trưởng thành nhất định, một bộ phận cókinh nghiệm thực tiễn xã hội và thực tiễn hoạt động quân sự Quá trình nàydiễn ra trong những điều kiện không gian và thời gian đa dạng, phong phúkhông chỉ ở trường, lớp mà còn ở thao trường, bãi tập, phòng thí nghiệm, thựcnghiệm với những sự đa dạng về điều kiện địa lý trên không, trên biển, trongnhững tình huống gần với thực tiễn chiến đấu Quá trình dạy học còn đượctiến hành trong môi trường hoạt động quân sự, tuân theo những yêu cầu kỷluật quân đội nghiêm túc, chặt chẽ Mục tiêu đào tạo của các trường đại họcquân sự không chỉ theo một trình độ học vấn nhất định, một ngành nghề quân

sự nhất định mà còn gắn đào tạo chức danh theo quy định của quân đội Quátrình dạy học trong các trường đại học quân sự không chỉ gãp phần đào tạomột chuyên gia quân sự đơn thuần mà còn nhằm đào tạo họ trở thành nhà tổchức, nhà sư phạm quân sự, nhà giáo dục, người thầy, nhà khoa học trong môitrường quân đội Nằm trong hệ thống các trường đại học quốc gia, nhưng cácnhà trường đại học quân sự lại có những đặc trưng riêng những đặc trưng nàyquy định sự lựa chọn nội dung và tác động mạnh mẽ đến phương hướng đổi

mới, nâng cao chất lượng của quá trình dạy học Nội dung dạy học ở đại họcquân sự mang tính toàn diện, phản ánh sự thống nhất cao độ giữa tính đảngvới tính khoa học, giữa lý luận với thực tiễn quân sự Nội dung dạy học ở đạihọc quân sự vừa được cấu trúc theo chuyên ngành khoa học vừa được cấutrúc theo chức danh đào tạo Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở đạihọc quân sự đa dạng, nghiêm khắc, đòi hỏi tải trọng cao về tinh thần và thểlực, gắn với thực tiễn chiến đấu của quân đội Những phương pháp và hìnhthức thực hành, thực tập, diễn tập có vai trò rất quan trọng và được sử dụngthường xuyên ở nhà trường quân sự

Quá trình dạy học trong các trường đại học quân sự tuân theo những quyluật phong phú, đa dạng Đây đóng vai trò là những điều kiện khách quan chíphối sự vận động, biến đổi và phát triển của quá trình này Đó là quy luật vềtính quy định của chế độ kinh tế- xã hội đối với quá trình dạy học Theo quyluật này thì trình độ phát triển của xã hội, của nền kinh tế, văn hoá, khoa học

và công nghệ quy định trình độ, tính chất, chất lượng chất lượng giáo dục ởnhà trường quân sự Thực tiễn xã hội thường xuyên đặt ra những yêu cầu mớicho dạy học và xã hội lại cung cấp cho nhà trường những phương tiện vậtchất, tạo điều kiện thuận lợi nhất để dạy và học Mục đích của kinh tế- xã hộiquy định mục đích dạy học, ngược lại, mục đích dạy học phải phục vụ chochiến lược phát triển kinh tế- xã hội, phát triển con người Dạy học trong cáctrường đại học quân sự còn chịu sự quy định của thực tiễn hoạt động quân sự.Điều đã được thể hiện bởi quá trình dạy học ở nhà trường quân sự luôn giữmối quan hệ chặt chẽ với hoạt động xây dựng và chiến đấu của quân đội, phụthuộc vào tính chất, yêu cầu của các hoạt động quân sự đa dạng, phong phú ởđơn vị Sự phát triển của quân đội cũng như trong thực tiễn quá trình xâydựng và chiến đấu của quân đội thường xuyên đặt ra những yêu cầu mới chocông tác dạy học ở các trường đại học quân sự Ngoài ra mục tiêu, nội dung,phương pháp, phương tiện dạy học trong các trường đại học quân sự đã phản

ánh trình độ, tính chất phát triển của hoạt động quân sự, mặt khác quá trìnhdạy học ở các nhà trường quân sự lại tác động tích cực đối với sự phát triểncủa quân đội, góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, trình độ chiến đấu của độingũ cán bộ quân đội trong tương lai.

Dạy học trong nhà trường quân sự còn tuân theo quy luật về sự thốngnhất giữa dạy học và giáo dục nhân cách cho học viên Theo quy luật này thìhai quá trình bộ phận của một quá trình sư phạm tổng thể có mối quan hệ chặtchẽ, tác động qua lại lẫn nhau Thực tế quá trình dạy học vừa trang bị kiếnthức, kĩ xảo, kĩ năng đồng thời có nhiệm vụ giáo dục và phát triển trí tuệ chohọc viên Dạy học và giáo dục nhân cách trong nhà trường quân sự khôngtách rời nhau trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo Quá trình dạy học đồngthời cũng tiến hành nhiệm vụ giáo dục nhân cách cho học viên

Quá trình dạy học trong các trường đại học quân sự tuân theo quy luậtthống nhất biên chứng giữa hoạt động dạy và hoạt động học Đây chính là quyluật cơ bản của quá trình dạy học trong nhà trường quân sự Quy luật này đềcập đến mối liên hệ giữa hai nhân tố trung tâm, năng động nhất của quá trìnhdạy học, quy định sự tồn tại, phát triển của quá trình dạy học Quá trình dạyhọc trong các trường đại học quân sự là quá trình tương tác giữa hoạt độngdạy và hoạt động học Hoạt động của hai nhân tố này quyết định toàn bộ chấtlượng giáo dục và đào tạo của nhà trường Hai hoạt động này tác động biệnchứng với nhau, thúc đẩy lẫn nhau trong tất cả các khâu, các bước của quátrình dạy học để cùng phát triển Sự tác động thống nhất biện chứng giữa hoạtđộng dạy và học tạo nên sự phát triển không ngừng của quá trình dạy học Theo quan điểm hệ thống, quá trình dạy học ở đại học quân sự là mộtchỉnh thể thống nhất với sự tham gia của các nhân tố cơ bản sau đây:

Mục đích và nhiệm vụ dạy học Mục đích dạy học là nhân tố phản ánh

tập trung nhất những yêu cầu của xã hội, của quân đội đối với quá trình dạy

học Mục đích dạy học là sự cụ thể hoá mục đích giáo dục của xã hội, mục

đích đào tạo cán bộ quân đội nói chung và mục tiêu đào tạo cụ thể của nhà

trường đại học quân sự nói riêng trong quá trình dạy học Đã là cái đích mà

quá trình dạy học ở đại học quân sự phải đạt tới Mục đích dạy học giữ vị tríhàng đầu trong hệ thống các nhân tố, có vai trò định hướng cho sự vận động,phát triển của các nhân tố khác và của cả quá trình dạy học ở đại học quân sự.Trên cơ sở mục đích dạy học mà giảng viên xây dựng những nhiệm vụ dạyhọc cụ thể của các trường đại học

Nội dung dạy học Nội dung dạy học ở đại học quân sự là toàn bộ hệ

thống các kiến thức khoa học, các kỹ năng, kỹ xảo nghiệp vụ, kinh nghiệmhoạt động sáng tạo, hệ thống chuẩn mực giá trị mà người học cần chiếm lĩnh

để trở thành một chuyên gia khoa học và hình thành, phát triển nhân cách

người cán bộ quân đội cách mạng Nội dung dạy học ở đại học quân sự tạo nên nội dung cơ bản cho hoạt động giảng dạy của người dạy và hoạt động học

tập, nghiên cứu của học viên Nội dung dạy học bị chi phối bởi mục đích dạyhọc, đồng thời phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện tốt mục đích dạy học Mặtkhác, nội dung dạy học ở đại học quân sự quy định việc lựa chọn, sử dụngphương pháp, phương tiện dạy học, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quảdạy học ở các trường đại học quân sự

Phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học Đây là hệ thống các con

đường, cách thức thao tác, cách thức tổ chức các buổi học và cách thức sử dụngphương tiện kỹ thuật dạy học ở đại học quân sự Các nhân tố này chịu sự chiphối bởi mục tiêu và nội dụng dạy học đồng thời có vai trò tác động vào nộidung, nhằm thực hiện tốt nhất các mục đích, nhiệm vụ dạy học đặt ra Vì vậy,phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học ở đại học quân sự là những nhân

tố trực tiếp quy định kết quả hoạt động của người dạy và người học

Người dạy với hoạt động dạy Đây là đội ngũ sĩ quan, cán bộ giảng dạy ở

đại học quân sự với tư cách là nhà sư phạm, là nhà khoa học và nhà hoạt độngchính trị - xã hội Người dạy là chủ thể của hoạt động giảng dạy, giữ vai trò

chủ đạo trong suốt quá trình dạy học ở đại học quân sự Chức năng cơ bản củahoạt động dạy không đơn thuần là truyền đạt các kiến thức mà còn là tổ chức,điều khiển, kiểm tra quá trình nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và nghiên cứukhoa học của học viên

Người học với hoạt động học Người học ở các nhà trường đại học quân

sự là học viên sĩ quan Trước hết họ là những quân nhân trong quân đội Họvừa là người học, người tập dượt nghiên cứu khoa học đồng thời vừa là ngườicán bộ sĩ quan quân đội tương lai đảm nhiệm việc chỉ huy, quản lý bộ đội theomột chức danh xác định Người học vừa là đối tượng tác động của hoạt độngdạy, vừa là chủ thể tự tổ chức, tự điều khiển các hoạt động nhận thức của bảnthân Hoạt động của người học là hoạt động tự giác tích cực chiếm lĩnh cáckiến thức khoa học, rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo nghiệp vụ quân sự theochức danh đào tạo và tập dượt nghiên cứu khoa học

Kết quả dạy học Kết quả dạy học là nhân tố phản ánh kết quả vận động

và phát triển tổng hợp của các nhân tố, đặc biệt là nhân tố người học với hoạtđộng học Kết quả dạy học là xuất phát điểm của các mối liên hệ ngược trong

và ngoài của quá trình dạy học ở đại học quân sự

Các nhân tố cơ bản của quá trình dạy học ở đại học quân sự có vị trí,chức năng xác định song các nhân tố đã không tồn tại biệt lập với nhau mà cómối quan hệ tác động qua lại biện chứng với nhau, tạo nên sự vận động theonhững qui luật chung của một quá trình dạy học

Quá trình dạy học ở đại học quân sự thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau:

Trang bị hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng tương ứng với một ngành nghề, một chức danh quân sự nhất định Đây chính là nhiệm vụ cơ bản hàng

đầu, là chức năng trội của quá trình dạy học ở đại học quân sự Nhiệm vụ nàyyêu cầu quá trình dạy học phải cung cấp cho người học hệ thống các kiến thứcphù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo Trên cơ sở trang bị kiến thức, quátrình dạy học ở đại học quân sự phải rèn luyện cho người học hệ thống các kỹ

xảo, kỹ năng tương ứng với chức trách nghiệp vụ tương lai, hệ thống các kinhnghiệm hoạt động sáng tạo trong điều kiện hoạt động quân sự và hệ thống cácqui tắc, chuẩn mực thái độ ứng xử của người sĩ quan, người cán bộ quân đội.

Phát triển trí tuệ cho người học Trên cơ sở cung cấp các kiến thức, kỹ

xảo, kỹ năng, quá trình dạy học ở đại học quân sự còn thực hiện một nhiệm

vụ quan trọng nữa là phát triển trí tuệ, phát triển khả năng sáng tạo cho học

viên Phát triển trí tuệ cho người học vừa là hệ quả của nhiệm vụ trang bị kiến

thức, kỹ xảo, kỹ năng vừa là mục đích, nhiệm vụ của quá trình dạy học Pháttriển trí tuệ của người học trước hết là phát triển tiềm năng trí tuệ Ngoài raphát triển trí tuệ của người học là phát triển năng lực tư duy sáng tạo Quátrình dạy học hiện đại một mặt chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo,mặt khác phải bồi dưỡng tư duy sáng tạo, phát triển năng lực nhận thức chongười học Đây chính là nhiệm vụ bồi dưỡng phương pháp của quá trình dạyhọc Một nhiệm vụ quan trọng của quá trình dạy học ở đại học quân sự là pháttriển trí tuệ đặc thù của người sĩ quan quân đội Đó là khả năng phân tích, xử

lý thông tin nhanh, chính xác trong các tình huống căng thẳng, khó khăn,phức tạp, là tính quyết đoán, tính mưu lược trong hoạt động thực tiễn

Hình thành thé giới quan khoa học, niềm tin, lý tưởng, phẩm chất đạo đức cách mạng Đây chính là nhiệm vụ giáo dục của quá trình dạy học ở đại

học quân sự, làm cho quá trình dạy học thống nhất chặt chẽ với quá trình giáodục Giáo dục thông qua dạy học là con đường hiệu quả nhất, các phẩm chấtđạt được toàn diện và vững chắc nhất Thực chất của nhiệm vụ này là thôngqua quá trình dạy học mà hình thành cho người học các quan điểm, niềm tinđúng đắn, hình thành các chuẩn mực văn hoá, đạo đức, các nét tính cách,phẩm chất cần thiết của người cán bộ quân đội cách mạng

Chuẩn bị tâm lý cho người học Đây là một nhiệm vụ đặc trưng của quá

trình dạy học ở đại học quân sự Đặc điểm chung của hoạt động quân sự làthường diễn ra trong những điều kiện gian khổ, ác liệt, nguy hiểm, bắt buộc

mọi quân nhân luôn luôn ở trạng thái căng thẳng cao độ về tinh thần, thể lực

và tâm lý Chuẩn bị tâm lý cho quân nhân là yêu cầu không thể thiếu tronghoạt động quân sự Trạng thái tâm lý của quân nhân được hình thành thôngqua trải nghiệm thực tiễn và thông qua quá trình tập luyện Vì vậy, một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của quá trình dạy học trong nhà trường đại họcquân sự là chuẩn bị tâm lý cho người học

1.1.2 Chất lượng quá trình dạy học ở đại học quân sự

Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của người, sự vật, sự việc.Bởi vậy, phạm trù “chất lượng” không chỉ là đối tượng nhận thức của riênggiáo dục học mà còn của nhiều ngành khoa học khác Chất lượng biểu thịthuộc tính bản chất của sự vật, là cái để phân biệt giữa các sự vật khác nhautrong các lĩnh vực của tự nhiên và xã hội Bằng phương pháp tiếp cận hệthống, quá trình dạy học là một hệ thống lớn trong đã có nhiều thành tố Chấtlượng quá trình dạy học được biểu thị ở chất lượng của các nhân tố của quátrình này bao gồm:

- Chất lượng của mục tiêu dạy học Biểu thị ở hệ thống cơ sở khoa học

để xây dựng mục tiêu; mức độ phù hợp của hệ thống tiêu chí trong mục tiêuvới thực tiễn; tính đa dạng, toàn diện của của hệ thống tiêu chí trong mục tiêu;tính định hướng, chỉ dẫn hành động của mục tiêu dạy học; khả năng định tính

và định lượng của mục tiêu dạy học;…

- Chất lượng của nội dung dạy học Biểu thị ở tính chất của nội dung dạyhọc như tính khoa học, toàn diện, cơ bản, chuyên sâu, đa dạng, hiện đại, thiếtthực, hệ thống, liên thông của các nội dung, chương trình dạy học; sự phù hợpcủa nội dung dạy học với mục tiêu dạy học; tính định hướng lực chọn phươngpháp của nội dung dạy học; khả năng lượng hóa các nội dung, chương trìnhdạy học

- Chất lượng các phương pháp, hình thức dạy học Biểu thị ở tính khoahọc, đa dạng, hiện đại, khoa học, thiết thực của phương pháp; sự phù hợp của

phương pháp với mục tiêu, nội dung, điều kiện dạy học; mức độ thực hiện cácnhiệm vụ dạy học của phương pháp, khả năng liên kết của các phương phápvới phương tiện dạy học hiện đại Đối với các hình thức dạy học chất lượngcác hình thức chủ yếu thể hiện ở khả năng thực hiện tối ưu các mục tiêu,nhiệm vụ và nội dung dạy học, sự phù hợp và hỗ trợ tối đa cho các phươngpháp và phương tiện dạy học…

- Chất lượng các phương tiện dạy học Biểu hiện ở tính khoa học, hiệnđại, tính kĩ thuật, đa dạng của các phương tiện phù hợp và thực hiện tối ưu cácmục tiêu, nhiệm vụ và nội dung dạy học; mức độ hỗ trợ có hiệu quả cho cácphương pháp dạy học

- Chất lượng đội ngũ giảng viên Biểu hiện ở năng lực và phẩm chất sưphạm của đội ngũ giảng viên phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và mục tiêu dạyhọc Chất lượng giảng viên và cán bộ quản lý còn biểu hiện ở cơ cấu về độtuổi, trình độ học vấn, giới tính, kinh nghiệm sư phạm,… theo quy chuẩn của

Bộ Giáo dục đào tạo và Bộ Quốc phòng

- Chất lượng đội ngũ học viên Biểu hiện ở trình độ của học viên phùhợp với mục tiêu, yêu cầu của quá trình dạy học; sự tiến bộ, trưởng thành củahọc viên sau mỗi gian đoại đoạn của quá trình dạy học

- Chất lượng kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học Chất lượng của cácphương pháp, quy trình, phương tiện kiểm tra, đánh giá kết quả phù hợp vớimục tiêu, nội dung, người dạy, người học và điều kiện hiện có bảo đảm kếtquả kiểm tra có tính định lượng, chính xác và toàn diện nhất

Chất lượng quá trình dạy học ở đại học quân sự là sự hợp thành củanhiều yếu tố vì vậy quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng quá trình dạy học

ở đại học quân sự phải tiến hành đồng bộ các giải pháp để nâng cao chấtlượng quá trình này

1.1.3 Thực trạng chất lượng quá trình dạy học ở đại học quân sự

Trước thực tiễn yêu cầu của sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổquốc trong tình hình mới, các trường đại học quân sự đã không ngừng cảitiến, đổi mới toàn diện, cả về tư duy và thực tiễn sư phạm Trong đó quá trìnhdạy học đã không ngừng được củng cố, hoàn thiện, đổi mới trong tất cả cáckhâu, các bước từ việc xây dưng mục tiêu, mô hình và quy trình đào tạo, đổimới nội dung, hoàn thiện phương pháp, đa dạng hóa các hình thức, chú trọngtăng cường đầu tư phương tiện vật chất kĩ thuật đến đổi mới hoạt động kiểmtra, đánh giá kết quả Hệ thống các trường đại học quân sự đã đào tạo, bồidưỡng được một số lượng lớn nguồn nhân lực có chất lượng cao cho quan độiđáp ứng có hiệu quả nhu cầu thực tiễn Đội ngũ cán bộ sau khi được đào tạo

từ các nhà trường đã có phẩm chất và bản lĩnh vững vàng, có trình độ kiếnthức và kỹ năng nghề nghiệp tương đối thành thạo, tư duy quản lý, lãnh đạo

và điều hành đơn vị được hình thành, có tâm lý vững vàng khi nhận và thựchiện các nhiệm vụ được giao

Các nhà trường quân sự được củng cố, phát triển bao gồm các bậc học,ngành học tương đối hoàn chỉnh đáp ứng được về cơ bản yêu cầu đào tạo củaquân đội và gắn với hệ thống giáo dục quốc dân, tạo được sự phối hợp, liênkết, hỗ trợ giữa các trường trong và ngoài quân đội Hoạt động giảng dạy vànghiên cứu khoa học từng bước được đầu tư theo hướng tích hợp liên kết hỗtrợ cho nhau Quy trình và phương châm đào tạo được xác định rõ ràng vàthực hiện nghiêm bảo đảm tốt các mối liên hệ giữa lý luận với thực tiễn, nhàtrường với chiến trường, học với hành, nhà trường và đơn vị và gia đình Hệthống nhà trường từng bước được kiện toàn, được nâng cấp đào tạo và thể chếhoá về mặt nhà nước tương đối hoàn chỉnh Công tác nghiên cứu khoa họccủa các nhà trường được đẩy mạnh, phục vụ hiệu quả cho hoạt động giảngdạy Phát huy tốt vai trò nòng cốt của đội ngũ nhà giáo và sự tham gia tích cựccủa đội ngũ học viên trong công tác nghiên cứu khoa học, nhất là trong côngtác xây dựng hệ thống giáo trình tài liệu phục vụ công tác giáo dục - đào tạo,

huấn luyện và diễn tập của toàn quân Công tác tuyển chọn nguồn đào tạo cónhiều chuyển biến tích cực, chất lượng từng bước được nâng lên Chiến lượcđầu tư xây dựng trường lớp, phục vụ dạy học được xây dựng và triển khaithực hiện nghiêm túc, nhanh chóng, kịp thời và có hiệu quả cao

Hệ thống mục tiêu đào tạo từng bước được hoàn thiện và củng cố mangtính hệ thống cao Các tiêu chí được xây dựng bảo đảm tốt các chỉ số về tínhđịnh lượng và định tính Gắn các tiêu chí về trình độ học vấn với kỹ năng thựchành và phẩm chất nghề nghiệp trong một chỉnh thể thống nhất Các mục tiêuđược quản lý rõ ràng cả về nội dung và yêu cầu thực hiện Chủ động bám sátvào yêu cầu thực tiễn, xu thế phát triển của khoa học kĩ thuật và khoa họcquân sự để hoạch định và phát triển hệ thống các mục tiêu đào tạo của từngchuyên ngành, từng nhà trường

Các trường đại học quân sự đã chú trọng công tác xây dựng và hoànthiện hệ thống nội dung, chương trình đào tạo Hiện nay nhìn tổng thể,chương trình, nội dung đào tạo các đối tượng trong các trường đại học quân

sự chủ yếu được thiết kế theo hướng đào tạo theo diện rộng, tiếp cận với mụctiêu đào tạo Hệ thống nội dung, chương trình xây dựng bảo đảm chặt chẽ tínhĐảng, tính khoa học, hiện đại, toàn diện, đa dạng, chuyên sâu, cơ bản, hệthống và thiết thực Nội dung dạy học các môn khoa học quân sự và khoa học

xã hội thường xuyên được cập nhật những thông tin mới, thực hiện tốt tínhĐảng, tính khoa học, giữ vững định hướng chính trị tư tưởng, bám sát được sựphát triển của thực tiễn cách mạng và yêu cầu xây dựng quân đội hiện nay.Các học viện, trường đại học quân sự, thiết kế chương trình kết hợp một cáchhợp lý giữa yêu cầu đào tạo chức vụ và đào tạo học vấn Đồng thời, chươngtrình, nội dung đào tạo đã được vận dụng linh hoạt vào từng loại hình và đốitượng đào tạo cụ thể, góp phần tích cực vào việc đại học hoá trình độ học vấncủa sĩ quan quân đội Bước đầu bảo đảm được sự liên thông với các chươngtrình của một số ngành khác thuộc các nhóm ngành khoa học quân sự, do đó

cho phép tạo được sự liên kết đào tạo giữa một số trường của hệ thống nhàtrường quân đội Các nội dung, chương trình dạy học đã được tập trung biênsoạn lại theo hướng tăng thời gian huấn luyện thực hành, thực tập, dã ngoại,diễn tập, luyện tập đêm sát với tình huống chiến đấu, sát với chức trách,nhiệm vụ tại các đơn vị mà người học đảm nhiệm sau khi tốt nghiệp.

Phương pháp dạy học đã được đổi mới theo hướng tích hợp giữa cácphương pháp dạy học truyền thống với phương pháp dạy học hiện đại, tăngcác phương pháp bồi dưỡng phương pháp học tập, nghiên cứu, kỹ năng thựchành, tư duy sáng tạo, khắc phục lối truyền thụ “một chiều”; “độc thoại” Cácphương pháp dạy học tích cực đã được sử dụng với tần suất phù hợp làm tănghiệu quả quá trình truyền thụ và lĩnh hội nội dung dạy học Ngoài ra, thờilượng dành cho tự học của người học đã được đầu tư tăng cường Đi đôi vớiviệc đổi mới các phương pháp dạy học, các trường đại học quân sự đã chútrọng đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất kĩ thuật, phương tiện dạy học phục vụcho quá trình sử dụng có hiệu quả các phương pháp dạy học Hoạt động kiểmtra, đánh giá kết quả cũng được cải tiến, đổi mới theo hướng đa dạng, chínhxác, chặt chẽ, hiện đại, kết hợp kiểm tra lý thuyết với kiểm tra thực hành,kiểm tra thường xuyên với kiểm tra định kì theo một quy trình chặt chẽ Hệthống các tiêu chí kiểm tra đánh giá cũng không ngừng được hoàn thiện, đổimới tiếp cận với các chuẩn quốc tế và quốc gia tạo cơ sở và điều kiện tăng độchính xác của kết quả đánh giá

Công tác chuẩn hóa, kiện toàn và phát triển nguồn nhân lực sư phạm đãđược quan tâm và tiến hành có hiệu quả Các nhà trường đã gắn chuẩn hoá,đào tạo bồi dưỡng nâng cao kiến thức nghề nghiệp, trình độ và kỹ năng sưphạm, năng lực giảng dạy với nghiên cứu khoa học, quản lý giáo dục cho độingũ giảng viên và cán bộ quản lý Xây dựng quy trình tuyển chọn và bồidưỡng đội ngũ giảng viên tại các nhà trường bảo đảm tính thống nhất, kế thừa

và theo một định hướng xác định Các chế độ chính sách đãi ngộ cho cống