Chuyên đề 3: TƯ DUY LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM (1991 – 2011)

Kiến thức:Trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về quá trình hình thành và phát triển nhận thức của Đảng về CNXH và con đường lên CNXH ở Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2011; những thành tựu, hạn chế trong hoạt động lý luận và thực tiễn của Đảng, giai đoạn 19912011.. Kỹ năng:Chuyên đề góp phần hình thành cho học viên phương pháp tư duy khoa học trong nhận thức, đánh giá về hoạt động lý luận và thực tiễn của Đảng, giai đoạn 19912011; biết vận dụng kiến thức được trang bị để phân tích, đánh giá hoạt động lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước hiện nay. Về tư tưởng: Giúp học viên củng cố niềm tin với những căn cứ khoa học về vai trò của Đảng đối với cách mạng Việt Nam; tích cực đấu tranh chống lại các quan điểm, nhận thức sai trái.

Chuyên đề 3

TƯ DUY LÝ LUẬN CỦA ĐẢNG VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

(1991 – 2011) MỤC TIÊU

- Kiến thức:Trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về quá trình hình

thành và phát triển nhận thức của Đảng về CNXH và con đường lên CNXH ở ViệtNam từ năm 1991 đến năm 2011; những thành tựu, hạn chế trong hoạt động lýluận và thực tiễn của Đảng, giai đoạn 1991-2011

- Kỹ năng:Chuyên đề góp phần hình thành cho học viên phương pháp tư duy

khoa học trong nhận thức, đánh giá về hoạt động lý luận và thực tiễn của Đảng,giai đoạn 1991-2011; biết vận dụng kiến thức được trang bị để phân tích, đánh giáhoạt động lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước hiện nay

-Về tư tưởng: Giúp học viên củng cố niềm tin với những căn cứ khoa học về

vai trò của Đảng đối với cách mạng Việt Nam; tích cực đấu tranh chống lại cácquan điểm, nhận thức sai trái

Cương lĩnh khẳng định những khó khăn và thuận lợi của tình hình trongnước và quốc tế khi nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội Trên cơ sở đó, xác định

xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội: “Do nhân dân laođộng làm chủ Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại vàchế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà

bản sắc dân tộc Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làmtheo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự đo, hạnh phúc, có điềukiện phát triển toàn diện cá nhân Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết vàgiúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cảcác nước trên thế giới”1.

Nêu lên mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa là bước phát triển quan trọng trong

tư duy và nhận thức của Đảng về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xãhội ở Việt Nam Bên cạnh đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII khẳng định tưtưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác-lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉnam cho hành động của Đảng và đề ra nhiệm vụ nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minhsâu sắc, có hệ thống Đại hội nêu rõ chính sách đối ngoại rộng mở: Việt Nam muốn

là bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập vàphát triển Xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh

Cương lĩnh xác định phương hướng cơ bản trong quá trình xây dựng chủnghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc:

Thứ nhất, xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân, do dân

và vì dân, lấy liên minh công- nông và đội ngũ trí thức làm nền tảng

Thứ hai, phát triển lực lượng sản xuất, công nghiệp hóa đất nước theo

hướng hiện đại gắn liền với phát triển một nền nông nghiệp toàn diện là nhiệm

vụ trọng tâm

Thứ ba, từng bước thiết lập quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa Phát triển nền

kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hànhtheo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

Thứ tư, tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng, văn

hóa Kế thừa và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp trong nước đi đôi với tiếpthu tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng một xã hội dân chủ, văn minh vì lợi íchchân chính và phẩm giá con người

Thứ năm, thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, mở rộng Mặt trận dân

tộc thống nhất, tập hợp mọi lực lượng phấn đấu vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia H.2007, t.51, tr.134.

Thứ sáu, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ

chiến lược của cách mạng Việt Nam

Thứ bảy, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về tư tưởng, chính trị và tổ

chức ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo cáchmạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

- Cương lĩnh xác định những định hướng lớn về chính sách kinh tế, văn hóa– xã hội, quốc phòng – an ninh Đồng thời, khẳng định vị trí, vai trò của hệ thốngchính trị và sự lãnh đạo của Đảng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII đánh dấu bước trưởng thành mớicủa Đảng Đại hội đã hoạch định con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội phùhợp với đặc điểm của Việt Nam và đề ra những giải pháp đưa nước ta thoátkhỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội trên cơ sở tổng kết lý luận và thực tiễn

Với việc thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội – Cương lĩnh trong thời kỳ đổi mới, nhận thức của Đảng về chủ

nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã được phác thảotrên những nét lớn

1.2 Sự bổ sung phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội sau Đại hội VII

Đại hội lần thứ VIII của Đảng (6- 1996) tổng kết đánh giá 10 năm thực hiệncông cuộc đổi mới toàn diện đất nước, chỉ rõ: Công cuộc đổi mới trong 10 năm qua

đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa rất quan trọng Nhiệm vụ đề ra chochặng đường đầu tiên cơ bản hoàn thành, cho phép chuyển sang thời kỳ mới, thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Con đường đi lên chủ nghĩa xãhội ở nước ta ngày càng được xác định rõ hơn Xét trên tổng thể, việc hoạch định vàthực hiện đường lối đổi mới trong những năm qua cơ bản là đúng đắn, đúng địnhhướng xã hội chủ nghĩa “Tuy trong quá trình thực hiện có một số khuyết điểm, lệchlạc lớn và kéo dài dẫn đến chệnh hướng ở lĩnh vực này hay lĩnh vực khác, ở mức độnày hay mức độ khác”2 Đại hội đề ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2000 đưa nước ta ra

2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr

67-68.

khỏi tình trạng kém phát triển Đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệptheo hướng hiện đại.

Đại hội lần thứ IX của Đảng, bổ sung, phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội

ở Việt Nam trên các nội dung cơ bản:

Về mục tiêu cách mạng, lý tưởng của Đảng: “Quyết tâm xây dựng nướcViệt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh” Đại hội bổ sung thêm cụm từ “dân chủ” vào mục tiêuphấn đấu của nhân dân ta và diễn đạt mục tiêu chung là: “độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

So với các Đại hội trước, việc xác định như vậy phản ánh đầy đủ hơn, rõ ràng hơnnhận thức về vấn đề dân chủ, một vấn đề lớn thuộc về bản chất của chủ nghĩa xãhội

Về nền tảng tư tưởng của Đảng, Đại hội nói rõ nội dung cơ bản của tư tưởng

Hồ Chí Minh Việc khẳng định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minhlàm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động là bước phát triển quan trongtrong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng

Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta: là sự phát triển quá độ lênchủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị tríthống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưngtiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủnghĩa

Về đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ: Trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội tất yếu phải đấu tranh giai cấp Nội dung chủ yếu của đấu tranh giai cấptrong giai đoạn hiện nay là thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục tình trạng nước nghèo,kém phát triển, thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công, đấu tranh ngănchặn và khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực, sai trái, đấu tranh làm thấtbại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch

Động lực chủ yếu để phát triển đất nước là đại đoàn kết toàn dân tộc trên cơ

sở liên minh công nông và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng, kết hợp hài

hoà các lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực củacác thành phần kinh tế, của toàn xã hội.

Chế độ sở hữu và các thành phần kinh tế: dưới chủ nghĩa xã hội còn tồn tại

ba hình thức sở hữu (toàn dân, tập thể, cá thể) và còn tồn tại nhiều thành phần kinhtế

Về mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳ quá độ ở nước ta: Đại hội chính thức

đưa ra khái niệm “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Mục đích

củanền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là phát triển lực lượng sản xuấthiện đại gắn với xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp trên cả ba mặt sở hữu, quản lý

và phân phối Đó là nền kinh tế có sự quản lý của Nhà nước xã hội chủ nghĩa bằngpháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách; thực hiện phân phối chủ yếutheo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế; thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn liền vớiđảm bảo tiến bộ và công bằng xã hội Đó cũng chính là sự khác nhau giữa kinh tế thịtrường tư bản chủ nghĩa với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở ViệtNam

Đại hội X đã tổng kết 5 năm thực hiện nghị quyết của Đại hội IX và tổng kết

20 năm đổi mới Đại hội khẳng định: Nhận thức về CNXH và con đường đi lênCNXH ngày càng sáng tỏ; hệ thống luận điểm về công cuộc đổi mới, về xã hộiXHCN và con đường đi lên CNXH Ở Việt Nam đã hình thành trên những nét cơbản: “Hai mươi năm qua, với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân, toànquân, công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và có ýnghĩa lịch sử”3.

Đại hội X nêu rõ, trong khi khẳng định những thành tựu nói trên, cần thấy rõ,cho đến nay nước ta vẫn trong tình trạng kém phát triển Kinh tế còn lạc hậu so vớinhiều nước trong khu vực và trên thế giới Các lĩnh vực văn hóa, xã hội, xây dựng

hệ thống chính trị còn nhiều yếu kém Lý luận chưa giải đáp được một số vấn đềthực tiễn đổi mới và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, đặc biệt là trong các mốiquan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện công bằng xã hội; giữa đổi mới kinh

tế với đổi mới chính trị; giữa đổi mới với ổn định và phát triển; giữa độc lập tự chủ

và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế

3Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, H.2006, tr 67.

Đại hội lần thứ X của Đảng bổ sung, phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội

và con đường lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trên hai vấn đề lớn:

Về đặc trưng chủ yếu của xã hội mà chúng ta đang xây dựng là:Xã hội dângiàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh Do nhân dân làm chủ Có nềnkinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phùhợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Có nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc Con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộcsống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện Các dân tộc trong cộng đồngViệt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Có Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân cácnước trên thế giới

Về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, Đại hội xác định: Phát triển nền kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Xâydựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần của xã hội.Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc Xây dựngNhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Xây dựng Đảng trongsạch, vững mạnh Bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia Chủ động vàtích cực hội nhập kinh tế quốc tế

Đại hội XI (1-2011):Tổng kết 20 năm thực hiện Cươnglĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH và 10 năm thực hiện Chiến lược kinh tế- xã hội 10 năm (2001- 2010), Đại hội khẳng định: “ Sau 20 năm thực hiện Cương lĩnh,

chúng ta đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Đất nước thựchiện thành công bước đầu công cuộc đổi mới, ra khỏi tình trạng kém phát triển; đờisống nhân dân được cải thiện rõ rệt Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàndân tộc được củng cố, tăng cường Độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnhthổ và chế độ xã hội chủ nghĩa được giữ vững, vị thế và uy tín của Việt Nam trêntrường quốc tế được nâng cao Sức mạnh tổng hợp của đất nước đã tăng lên rất

nhiều, tạo tiền đề để nước ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn theo con đường xãhội chủ nghĩa”4.

Đề cập đến thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Đại hội chỉ rõ:

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được Đại

hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng thông qua (năm 1991), có giá trịđịnh hướng và chỉ đạo to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta trongsuốt hai thập kỷ qua Những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của đất nước

ta hơn 20 năm qua đã chứng tỏ sự đúng đắn và ý nghĩa quan trọng của Cươnglĩnh năm 1991

Đại hội xác định mục tiêu tổng quát: Xây dựng được về cơ bản nền tảngkinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tư tưởng, văn hóaphù hợp, tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồnvinh, hạnh phúc Từ nay đến giữa thế kỷ XXI, phấn đấu xây dựng nước ta trở thànhmột nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Cùng với các kỳ Đại hội Đảng, Trung ương Đảng đã ra nghị quyết về các

vấn đề quan trọng của đất nước như: Định hướng chiến lược phát triển giáo đào tạo và khoa học- công nghệ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước; Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tiếp tục xây dựng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong sạch, vững mạnh; Chiến lược cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc; Một số nhiệm vụ cấp bách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay; Một số vấn đề về tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị; Tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước;Về phát triển kinh

dục-tế tập thể, kinh dục-tế tư nhân; Về đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; về công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới; Về xây dựng

hệ thống chính trị cơ sở;Về phương hướng phát triển giáo dục - tạo và khoa công nghệ đến năm 2005 và đến năm 2020; Về công tác dân tộc, công tác tôn giáo; Về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa;Về phương hướng, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và đối

học-4 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011,

tr.20-21.

ngoại trong tình hình mới; Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng lãng phí; Về định hướng đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội; Về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới;Về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí; Về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của hệ thống chính trị; Về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; Về đẩy mạnh cải cách hành chính;Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH; Về xây dựng đội ngũ trí thức thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn

Qua các kỳ Đại hội Đảng và Hội nghị Trung ương, đường lối đổi mới khôngngừng được bổ sung và phát triển để phù hợp với tình hình thực tiễn của đất nước.Đồng thời, nhận thức của Đảng về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam ngày càng sáng tỏ, thể hiện ở những điểm sau:

Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Đưa ra quan niệm phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa là

một đột phá lý luận rất cơ bản và sáng tạo của Đảng ta, là thành quả lý luận quan

trọng qua 20 năm thực hiện Cương lĩnh năm 1991, xuất phát từ thực tiễn Việt Nam và

tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của thế giới

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có nhiều hình thức

sở hữu, nhiều thành phần kinh tế Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luậtđều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế, bình đẳng trước pháp luật,cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh Trong đó kinh tế nhànước giữ vai trò chủ đạo; kinh tế tập thể không ngừng được củng cố và mở rộng;kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế; kinh tế hỗn hợp, đa

sở hữu, nhất là các doanh nghiệp cổ phần ngày càng phát triển; kinh tế nhà nướccùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tếquốc dân

Một đặc trưng cơ bản, một thuộc tính quan trọng của định hướng xã hội chủnghĩa trong kinh tế thị trường ở nước ta là phải gắn kinh tế với xã hội, thống nhấtchính sách kinh tế với chính sách xã hội, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến

bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước, từng chính sách và trong suốt quá trình phát triển Điều này vừa thể hiện đúng quy luật của sự phát triển lành mạnh,

bền vững trong thời đại ngày nay, vừa nói lên mục đích, bản chất của xã hội ta

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển

Đảng xác định phát triển văn hóa, xây dựng con người vừa là mục tiêu, vừa

là động lực của công cuộc đổi mới; phát triển giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội; đầu tưcho giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ là đầu tư cho phát triển Bảo vệmôi trường là một trong những vấn đề sống còn của nhân loại, là một tiêu chí vànội dung của sự phát triển bền vững, là nhân tố bảo đảm sức khỏe và chất lượngcuộc sống của nhân dân

-Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc, một nền văn hóa thống nhất trong đa dạng; phải làm cho văn hóa thấm sâuvào toàn bộ đời sống xã hội

Một luận điểm rất quan trọng thể hiện nhận thức mới của Đảng ta là đã xácđịnh sự gắn kết nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng làthen chốt với phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội, coi đó là “bachân kiềng” bảo đảm cho sự phát triển bền vững của đất nước Để văn hóathực sự là nền tảng tinh thần của xã hội phải làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội,

kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của tất cả các dân tộctrong nước, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng một xã hộivăn minh, lành mạnh vì lợi ích chân chính và phẩm giá con người,; phê phánnhững cái lỗi thời, thấp kém; đấu tranh chống những tư tưởng và hành vi phivăn hóa, phản văn hóa, những khuynh hướng sùng ngoại, lai căng, mất gốc;bảo vệ nền văn hóa dân tộc trước sự xâm lăng của các nền văn hóa lớn

Con người giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa,

xã hội Đề cao quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dântộc, đất nước Tất cả phải vì con người, chăm lo cho hạnh phúc của con người;phát huy nhân tố con người và phát triển nguồn nhân lực trong công cuộc xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc, làmcho gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng và tổ ấmcủa mỗi người.

Giữ vững môi trường hòa bình, độc lập tự chủ, tích cực và chủ động hội nhập quốc tế

Sự chuyển biến quan trọng trong tư duy và đường lối đối ngoại của Đảng là

quan điểm “thực hiện đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế”, lấy việc bảo

đảm lợi ích quốc gia là nguyên tắc tối cao của hội nhập Trên cơ sở đó, từng bướchoàn thiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; thựchiện chính sách đối ngoại rộng mở, tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toànvẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; bình đẳng, cùng có lợi;giải quyết các bất đồng và tranh chấp bằng thương lượng hòa bình, không dùng vũ lựchoặc đe dọa dùng vũ lực

Trước xu thế khách quan toàn cầu hóa kinh tế, chúng ta chủ trương “chủ độnghội nhập kinh tế quốc tế”, “chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế” theo tinhthần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập tựchủ và định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, giữ vững bản sắc văn hóadân tộc, bảo vệ môi trường Đảng đổi mới nhận thức trên vấn đề “địch - ta”, “đốitượng - đối tác” theo tinh thần “thêm bạn bớt thù” Phương châm của hoạt động đối

ngoại là: “Việt Nam muốn là bạn”, “sẵn sàng là bạn”,“là bạn, là đối tác tin cậy” của

các nước trong cộng đồng quốc tế; “là thành viên tích cực và có trách nhiệm của các

tổ chức quốc tế”, tích cực tham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu, phấn đấu vì hòabình, độc lập và phát triển

Xây dựng đất nước đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Trong khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, Đảng ta vẫn luônluôn xác định xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là hai nhiệm vụ chiếnlược có quan hệ chặt chẽ với nhau Khái niệm và nội hàm bảo vệ Tổ quốc được xácđịnh đầy đủ hơn: Bảo vệ Tổ quốc không chỉ là bảo vệ lãnh thổ, biên giới, hải đảo,vùng trời, vùng biển mà còn là bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ thành quả cáchmạng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân; bảo vệ kinh tế, văn hóa dân tộc, bảo vệ sự

nghiệp đổi mới… Chúng ta đã bước đầu xây dựng hệ quan điểm mới về chiến tranhnhân dân, về hậu phương trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao; làm sáng tỏ nộidung mới của chiến lược bảo vệ Tổ quốc, chiến lược quốc phòng toàn dân; khẳngđịnh sức mạnh bảo vệ Tổ quốc là sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dânvới nền tảng là “thế trận lòng dân”, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại,sức mạnh của lực lượng và thế trận quốc phòng toàn dân với sức mạnh của lựclượng và thế trận an ninh nhân dân

Kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng - an ninh; quốc phòng - an ninh vớikinh tế trong các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Phốihợp chặt chẽ hoạt động quốc phòng và an ninh với hoạt động đối ngoại Xây dựng quânđội nhân dân và công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.Kiên quyết làm thất bại âm mưu và thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ; coitrọng nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị nội bộ, nâng cao khả năng tự bảo vệ của mỗingười, của từng tổ chức, cơ quan, đơn vị

Phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta Xây dựng nền dân chủ xãhội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thực sự thuộc về nhân dân là một nhiệm vụ trọng

yếu, lâu dài của cách mạng Việt Nam Quan điểm của Đảng là xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, trên

cơ sở liên minh giữa công nhân, nông dân và trí thức do Đảng Cộng sản Việt Namlãnh đạo Xây dựng cơ chế để nhân dân thực hiện quyền làm chủ trên các lĩnh vực củađời sống xã hội, tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội, khắc phục biểu hiện dânchủ hình thức Nhà nước chăm lo cho con người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp phápcủa con người, tôn trọng và thực hiện các điều ước quốc tế về quyền con người màViệt Nam đã ký kết

Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quyền lực nhà nước

là thống nhất, có sự phân công và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trongviệc thực hiện ba quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp, hoạt động có hiệu lực, hiệuquả, thông suốt, thống nhất Đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Xâydựng cơ chế giám sát quyền lực nhà nước

“Đại đoàn kết toàn dân tộc” ngày càng được nhận thức sâu sắc hơn về ý

nghĩa, vai trò, là nguồn sức mạnh và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắnglợi bền vững của sự nghiệp cách mạng Thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kếtcác dân tộc, các tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, thành phần kinh tế, mọi giới, mọi lứatuổi, mọi thành viên trong đại gia đình Việt Nam; lấy mục tiêu giữ vững độc lập,thống nhất, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh làm điểmtương đồng; tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích chung của dântộc, xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp, thành phần,xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau hướng tới tương lai

Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo mộttôn giáo nào; đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau hoặc không theo tôngiáo, tạo điều kiện làm tròn trách nhiệm công dân, sống “tốt đời đẹp đạo”, phát huynhững giá trị tốt đẹp về văn hóa, đạo đức của tôn giáo

Đồng bào định cư ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và là một nguồnlực của cộng đồng dân tộc Việt Nam; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi đểđồng bào nâng cao lòng yêu nước, ý thức cộng đồng, tinh thần tự trọng, tự hào dântộc, giữ gìn bản sắc văn hóa và truyền thống dân tộc, tôn trọng pháp luật nước sở tại,hướng về quê hương đất nước và góp phần tăng cường đoàn kết hữu nghị với nhândân các nước

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấpcông nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng lànhiệm vụ thường xuyên quan trọng, bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc, bảo đảm sự trường tồn và phát triển của dân tộc

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc

Đại hội X của Đảng đã quán triệt sâu sắc hơn tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định:

“Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam” Cùng với việc xác định