thành lập những nhóm cộng tác nhằm thực hiện dự án “Khám phá thế giới - Vòm Xanh”.Ngày 11/03/2022, các nhà sinh vật học và cộng sự của mình nhận nhiệm vụ tìmhiểu về Quần thể sinh vật và
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
HỌC PHẦN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC SINH HỌC
TIỂU LUẬN
TRÊN
HỌC PHẦN: 2021BIOL141701 - Ứng dụng công nghệ thông tin
và truyền thông trong dạy học Sinh học NGÀNH SƯ PHẠM SINH HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh 2021
Trang 2MỤC LỤC 4
29
29
Trang 3Ngày 06/03/2022, học sinh đóng vai những nhà sinh vật học cùng làm việc vớiCông ty TNHH MTV Công viên Cây xanh Thành phố Hồ Chí Minh (địa chỉ Số 2 Côngtrường Quốc tế) để học cách phân loại các loài động thực vật và thực tập tại chỗ ở côngviên Tao Đàn.
Sau khi được các chuyên viên về môi trường hướng dẫn, các nhà sinh vật học sẽ
Trang 4thành lập những nhóm cộng tác nhằm thực hiện dự án “Khám phá thế giới - Vòm Xanh”.
Ngày 11/03/2022, các nhà sinh vật học và cộng sự của mình nhận nhiệm vụ tìmhiểu về Quần thể sinh vật và một số đặc trưng của quần thể sinh vật (mật độ, kiểu phân bố
và các mối quan hệ cùng loài) ở những khu vực tự nhiên tại Quận 2 và có thể lựa chọn cáchình thức trình bày kết quả khảo sát trên những phần mềm khác nhau như Infographic,Prezi, Camtasia,
Ngày 18/03/2022, các nhóm khảo sát tiếp tục nhận nhiệm vụ khảo sát về Quần xãsinh vật tại địa điểm cũ, bao gồm thành phần loài, số lượng cá thể mỗi loài, có thể trìnhbày kết quả trên các phần mềm iMindMap, Prezi, Powerpoint, Google site,
Ngày 25/03/2022, các nhóm tiếp tục nhận nhiệm vụ khảo sát và phân tích nhữngmối quan hệ sinh thái giữa các loài trong quần xã, nhận biết các loài có lợi, các ngoại laixâm hại, tính toán chỉ số Shannon, xác định loài ưu thế trong quần xã Kết quả phân tíchđược tổng hợp cùng với sản phẩm dự án của những tuần trước đó để tạo thành sản phẩmtổng kết toàn dự án, các nhóm sẽ trình bày sản phẩm tổng kết vào ngày 30/03/2022
Sau khi dự án kết thúc, học sinh thực hiện phiếu đánh giá cá nhân về những kiếnthức và kĩ năng tích lũy được thông qua dự án Khám phá thế giới - Vòm Xanh và phiếuđánh giá sản phẩm của các nhóm khác. Lĩnh vực bài dạy
_ SINH HỌC, TOÁN HỌC _
Cấp / lớp _CẤP 3, LỚP 12 _Thời gian dự kiến _4 TUẦN (05/03/2022 - 30/03/2022)
Các chuẩn nội dung _
+ Quần thể sinh vật, quần xã sinh vật
• Quần thể
• Quần xã
+ Các mối quan hệ của sinh vật trong thể, quần xã
Các mối quan hệ trong quần thể:
Mục tiêu_cơ bản
của_bài_dạy
Trang 5• Quan hệ hỗ trợ
• Quan hệ cạnh tranh
Trang 6- Các mối quan hệ trong quần xã:
Sinh vật ăn sinh vật khác
Kí sinh - nửa kí sinh
- Các đặc trưng của quần thể và quần xã sinh vật
Một số đặc trưng của quần thể sinh vật
• Số lượng cá thể
• Kiểu phân bố
• Mật độ cá thể
Một số đặc trưng của quần xã sinh vật
• Thành phần loài (loài ưu thế, loài đặc trưng, loài chủ chốt)
• Chỉ số đa dạng và độ phong phú theo Shannon
- Khái niệm ổ sinh thái, giới hạn sinh thái
- Cách tính toán
• Độ phong phú của loài trong quần xã
• Độ đa dạng của quần xã theo chỉ số Shannon Mục tiêu đối với học sinh
Mục tiêu của bài dạy:
- Sử dụng các kĩ năng của TK 21, kỹ năng tư duy bậc cao cũng như các năng lực,
phẩm chất trong CTPT mới và các chuẩn nội dung đã đạt được để giải quyết, tính
toán, đề ra biện pháp, thu thập thông tin, của các vấn đề được đặt ra
Mục tiêu về phẩm chất
- Trách nhiệm: Chủ động, tích cực tham gia và vận động người khác tham gia các
Trang 7hoạt động tuyên truyền, chăm sóc, bảo vệ thiên nhiên.
- Nhân ái: Quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ, thực hiện công việc chung
nhằm tìm hiểu về nhiệm vụ được giao
Mục tiêu về năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: phân tích được công việc cần thực hiện để hoàn
thành nhiệm vụ của nhóm; biết chủ động trong giao tiếp, tự tin và biết kiểm soátcảm xúc, thái độ khi nói trước nhiều người
Mục tiêu về năng lực riêng
Học sinh thu thập, phân tích, sắp xếp, xử lí được thông tin về các loài động thực vật tạiđồng cỏ tự nhiên ở , từ đó tạo nên được các sản phẩm học tập khác nhau thể hiện kếtquả làm việc của mình
+ Thu thập được hình ảnh hình thái và kiểu phân bố của loài, số lượng cá thể và đánh dấu được diện tích khu vực thu thập thông tin bằng nhiều cách khác nhau + Phân tích được kiểu phân bố của loài.
+ Định danh được các loài đã khảo sát thông qua đặc điểm hình thái và sắp xếp
các thông tin của mỗi loài vào những thư mục riêng
+ Xử lí được thông tin về số lượng cá thể và diện tích ^ áp dụng được công thức để tính mật độ cá thể của quần thể.
+ Xử lí được thông tin về số lượng cá thể của loài, thành phần loài, thống kê
trong 7 mối quan hệ đã nêu trong chuẩn nội dung
Bộ Câu hỏi Định hướng
Câu hỏi Khái
quát
Thế giới của chúng ta hiện nay được hình thành dưới sự tác độngcủa những yếu tố nào? Chọn 1 yếu tố và giải thích tác động củayếu tố ấy đến sự hình thành của thế giới hiện nay
Câu hỏi Bài học -Để một sinh vật có thể tồn tại và phát triển, cần phải đáp ứng
những điều kiện nào?
Trang 8-Quần thể sinh vật có những đặc điểm gì giúp chúng có thể tồn tại,phát triển ổn định?
-Quần xã sinh vật có những đặc điểm gì giúp chúng có thể tồn tại
và phát triển ổn định?
Câu hỏi Nội
dung
-Nhân tố sinh thái là gì?
-Giới hạn sinh thái là gì? Các thành phần trong giới hạn sinh thái?-ô sinh thái là gì?
-Quần thể là gì?
-Quần xã là gì?
-Giữa những cá thể sống trong cùng một quần thể sẽ có những mốiquan hệ nào?
Quan hệ hỗ trợ trong quần thể là gì?
Quan hệ cạnh tranh trong quần thể là gì?
-Giữa những cá thể sống trong cùng một quần xã sẽ có những mốiquan hệ nào giữa các sinh vật?
+ Quan hệ hỗ trợ trong quần xã bao gồm những kiểu quan
hệ nào?
Quan hệ cộng sinh là gì?
Quan hệ hợp tác là gì?
Quan hệ hội sinh là gì?
+ Quan hệ đối kháng trong quần xã bao gồm những kiểuquan hệ nào?
Quan hệ cạnh tranh trong quần xã là gì?
Quan hệ kí sinh là gì?
Quan hệ ức chế - cảm nhiễm là gì?
Quan hệ sinh vật này ăn sinh vật khác là gì?
-Hãy nêu những đặc trưng của quần thể sinh vật
-Hãy nêu những đặc trưng của quần xã sinh vật
Kế hoạch đánh giá
Lịch trình đánh giá
Trang 9Trước khi bắt đầu dự
Sau khi hoàn tất
dự ánPhiếu khảo sát khả
Bài kiểm tra 15 phút trên Google Form
Bảng khảo sát ýkiến của HS
Phiếuđánhgiá sảnphẩmkhảosát Quầnthể sinhvật và một
số đặctrưng củaquần thể
Phiếu đánh giásản phẩm khảosát thành phầnloài, số lượng cáthể mỗi loài trongQuần xã
Phiếu đánh giásản phẩm tổngkết toàn dự án
Phiếu khảo sát
sau dự án
Trang 10“Đến vớiQuần thểsinh vật.”.
Bài kiểmtra 15 phúttrên
GoogleForm
Phiếu đánh giáhiệu quả làmviệc nhóm
Bảng khảo sát
ý kiến củaHS
Trước khi bắt đầu dự án dạy học, GV tiến hành khảo sát sự hiểu biết, quan tâm vànhu cầu HS gồm “Phiếu khảo sát khả năng sử dụng công nghệ thông tin của HS và nhậnthức về đa dạng sinh học”
Phiếu khảo sát khả năng sử dụng công nghệ thông tin của HS và nhận thức về đa dạng sinh học: Trước khi HS thực hiện dự án, GV yêu cầu các HS thực hiện phiếu khảo
sát Google Form gồm thông tin cá nhân (email, họ tên, lớp, mã số) và các câu hỏi khảo sát khả năng ứng dụng công nghệ thông tin của học sinh trong việc học tập (thông tin phần mềm, ứng dụng) và nhận thức về đa dạng sinh học bao gồm thực trạng tình hình bảo vệ đa dạng sinh học ở Việt Nam hiện nay, nguyên nhân, tác hại và biện pháp khắc
Trang 11phục tình trạng suy giảm đa dạng sinh học Sau khi HS hoàn thành, GV xử lý thông tin để
nắm rõ tình hình và mức độ hiểu biết của lớp
Bảng đánh giá kết quả thảo luận CHKQ trên Padlet: căn cứ vào kết quả thảo luận
của học sinh, GV tiến hành đánh giá dựa trên khả năng suy luận, cách trả lời những câuhỏi từ người khác
Phiếu đánh giá sản phẩm khảo sát Quần thể sinh vật và một số đặc trưng của quần thể sinh vật: sau khi HS thực hiện khảo sát Quần thể sinh vật và một số đặc trưng
của quần thể sinh vật tại các môi trường tự nhiên ở Quận 2 và nộp sản phẩm dự án, GVtiến hành đánh giá sản phẩm dựa trên khả năng định danh đúng tên khoa học của loàikhảo sát, xác định đúng số lượng cá thể sinh vật của loài, xác định đúng kiểu phân bố củaloài trong không gian, xác định đúng các nhân tố môi trường ảnh hưởng đến quần thể vàthẩm mĩ
Trò chơi Kahoot: “Đến với Quần thể sinh vật.”: GV sử dụng trò chơi Kahoot để
kích thích sự tò mò của học sinh cũng như kiểm tra hiểu biết của học sinh về một số loàisinh vật trên thế giới thông qua đó khiến các em thích thú hơn về khái niệm Quần thể sinhvật Trò chơi Kahoot bao gồm các câu hỏi hiểu biết về thế giới sinh vật
Bài kiểm tra 15 phút trên Google Form: GV sử dụng bài kiểm tra để thu thập thông
tin về mức độ hiểu biết của học sinh về Quần thể và các đặc trưng của Quần thể sau khikết thúc bài học Bài kiểm tra bao gồm các câu hỏi có nội dung liên quan đến các kháiniệm và đặc trưng của quần thể sinh vật
Phiếu đánh giá sản phẩm khảo sát thành phần loài, số lượng cá thể mỗi loài trong Quần xã: sau khi HS thực hiện khảo sát thành phần loài, số lượng cá thể mỗi loài trong
Quần xã, GV tiến hành đánh giá sản phẩm dựa trên khả năng định danh đúng tên khoahọc của loài khảo sát và xác định đúng số lượng cá thể sinh vật của loài
Phiếu đánh giá sản phẩm tổng kết toàn dự án: bao gồm tất cả các tiêu chí đánh giá
sản phẩm của những tuần trước đó và có thêm một số tiêu chí mới: xác định được độ đadạng của quần xã theo công thức của Shannon, xác định được loài ưu thế, các loài có lợi,các loài ngoại lai xâm hại và mối quan hệ sinh thái giữa các loài trong quần xã sinh vật
* Sau khi các nhóm đăng sản phẩm lên Teams, những nhóm khác sẽ vào xem, mỗi HS
Trang 12lựa chọn 1 nhóm để đưa ra 3 nhận xét về ưu điểm, 3 nhận xét về khuyết điểm và 3 góp ýcho nhóm khảo sát.
Phiếu đánh giá hiệu quả làm việc nhóm: sau khi các nhóm khảo sát đã báo cáo
xong, GV yêu cầu HS tiến thành thực hiện phiếu đánh giá hiệu quả làm việc nhóm đểnhóm tự đánh giá mức độ tích cực, đóng góp, hoàn thành nhiệm vụ của từng thành viêntrong nhóm, hiệu quả làm việc, hợp tác giữa các thành viên thông qua bảng kiểm
Phiếu khảo sát sau dự án: Sau khi hoàn thành dự án, GV yêu cầu HS thực hiện
phiếu
khảo sát sau dự án nhằm đánh giá kiến thức, kĩ năng của HS về đa dạng sinh học, tìm hiểuthế giới sống và ứng dụng công nghệ thông tin trong việc hỗ trợ học tập
Bảng khảo sát ý kiến của HS: GV yêu cầu học sinh đưa ra 3 điểm tốt, 3 điểm chưa
hợp lí và 3 ý kiến đóng góp cho dự án Khám phá thế giới - Vòm Xanh
BẢNG TRỌNG SỐ ĐÁNH GIÁ
ST
1 Phiếu khảo sát khả năng sử dụng
công nghệ thông tin của HS và nhận
thức về đa dạng sinh học
2 Bảng đánh giá kết quả thảo luận
3 Phiếu đánh giá sản phẩm khảo sát
6 Phiếu đánh giá sản phẩm khảo sát
thành phần loài, số lượng cá thể mỗi
loài trong Quần xã
Trang 13Chi tiết bài dạy
Các kỹ năng tiên quyết
- Kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm
- Kỹ năng sử dụng công nghệ và tìm kiếm thông tin cơ bản
- Tính chủ động, làm việc có hiệu quả, tinh thần trách nhiệm với công việc được giao
- Kỹ năng liên hệ giữa lí thuyết và điều kiện thực tế của học sinh
Các bước tiến hành bài dạy
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeD6YAWJ88fO6Cm-
1CsU_facckZD93mLLF78PIeL04Zyrpesg/viewform?fbclid=IwAR1-VkADjhZww9d2VhddyTVLLNWzg1WZn_XvFE_LbHsw_lt4LJ6ftjd0Wt8
Ngày 06/03/2022, GV yêu cầu HS tập trung tại công ty TNHH Một thành viên
Công viên Cây xanh Thành phố Hồ Chí Minh lúc 7h30 để nghe các kĩ thuật viên môitrường hướng dẫn các nội dung sau:
- Cách định danh các loài Thực vật dựa vào đặc điểm hình thái
- Một số tiêu chí đánh giá mức độ đa dạng sinh vật của quần xã
- Một số biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển bền vững tài nguyênthiên nhiên
- Liệt kê một số loài sinh vật ngoại lai xâm hại và biện pháp hạn chế sự pháttriển của chúng
- Lưu ý một số loài sinh vật gây hại, ký sinh hoặc có khả năng gây kích ứng,
dị ứng mà HS có thể gặp phải trong quá trình khảo sát và biện pháp xử lí
Trang 14gặp các tình huống đó.
GV tổ chức thảo luận trên Padlet: (05/03/2022 - 06/03/2022)
GV gửi cho lớp trưởng link trang Padlet trước ngày 05/03/2022 và yêu cầu lớptrưởng phổ biến cho các bạn khác GV đặt câu hỏi thảo luận trên Padlet: Thế giớicủa chúng ta hiện nay được hình thành dưới sự tác động của những yếu tố nào?
Mỗi HS chọn 1 yếu tố và giải thích, vẽ tranh minh họa tác động của yếu tố ấy
đến sự hình thành của thế giới hiện nay
GV yêu cầu học sinh trình bày câu trả lời bằng cách tạo bài đăng trên trang padlet
có URL: https://padlet com/taikhoanthuyettrinhk44/duanvomxanh
Mọi hoạt động trên Padlet kể từ sau 24:00 ngày 06/03/2022 đều sẽ không cógiá trị đánh giá
GV tạo team “12xx - Khám phá thế giới - Vòm xanh” và thêm các địa chỉ mail củahọc sinh từ ngày 07/03/2022 đến 09/03/2022, yêu cầu học sinh kiểm tra xem mình đãđược thêm vào hay chưa và có thấy được các hoạt động đang diễn ra trên kênh hay không
Tuần 1 (07/03/2022 -13/03/2022)
Tiết 1 (08/03/2022)
a) GV tổng kết các câu trả lời của học sinh về câu hỏi đặt ra ở tiết trước, nhận xét vàtuyên dương các câu trả lời hay, logic dựa theo “Bảng tiêu chí đánh giá câu hỏikhái quát ”
b) Dạy nội dung bài mới “Môi trường sống và các nhân tố sinh thái”
TÌM HIỂU MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ MÔI TRƯỜNG SỐNG VÀ CÁC NHÂN TỐ
SINH THÁI Môi trường sống: là nơi sinh sống của sinh vật bao gồm tất cả các nhân tố ở xung quanh
sinh vật, có tác động trực tiếp, gián tiếp, hoặc qua lại với sinh vật, làm ảnh hưởng đến sựtồn tại, sinh trưởng, phát triển và những hoạt động của sinh vật
Nhân tố sinh thái: là tất cả những nhân tố môi trường có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián
tiếp tới đời sống sinh vật Tất cả các nhân tố sinh thái gắn bó chặt chẽ với nhau thành một
Trang 15tổ hợp sinh thái tác động lên sinh vật.
Giới hạn sinh thái: là giới hạn chịu đựng của sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất
định của môi trường, nằm ngoài giới hạn sinh thái thì sinh vật không tồn tại được
+ Khoảng thuận lợi: là khoảng nhân tố sinh thái ở mức phù hợp, đảm bảo cho sinh vật
sống tốt nhất
+ Khoảng chống chịu: là khoảng nhân tố sinh thái gây ức chế cho hoạt động sống của sinh
vật
ô sinh thái của một loài là một không gian sinh thái mà ở đó tất cả các nhân tố sinh thái
của môi trường nằm trong một giới hạn sinh thái cho phép loài đó tồn tại và phát triển lâudài
ô sinh thái của một loài khác với nơi ở của chúng Nơi ở chỉ là nơi cư trú, còn ổ sinh tháithể hiện cách sinh sống của loài đó
Tiết 2 (11/03/2022)
a) GV tiến hành chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm từ 8 - 10 thành viên (tổng cộng
4 nhóm) và gửi danh sách nhóm cho GV qua mail
b) GV tiến hành giao nhiệm vụ cho các nhóm khảo sát các khu vực tự nhiên được GVđồng ý ở Quận 2 (không nằm trong số những khu vực bị cấm ở mục Lưu ý), đồngthời phổ biến những nội dung HS cần lưu ý khi thực hiện khảo sát
GV yêu cầu mỗi nhóm mô tả và phác thảo đặc điểm của hai quần thể và trình
bày trước lớp theo các tiêu chí GV đề ra vào tiết kế tiếp
HÌNH THỨC NỘP BÀI QUA ỨNG DỤNG MICROSOFT TEAMS
GV yêu cầu các nhóm nộp sản phẩm khảo sát Quần thể sinh vật và một số đặc
trưng của Quần thể sinh vật đến hết 21:00 ngày 14/03/2022 qua ứng dụng Microsoft
Teams Hình thức nộp bài như sau:
Các nhóm vào team “12Axx - Khám phá thế giới - Vòm xanh”, truy cập channeltương ứng của nhóm và tải các file sản phẩm lên Lưu ý, nếu sản phẩm bao gồm nhiều
file, cần gộp chung các file vào một thư mục trước khi tải lên
Tên thư mục/file sản phẩm đặt theo cấu trúc sau:
