TIỂU LUẬN CUÓI kì môn tâm lý học GIÁO dục học SINH lứa TUỔI TIỂU học

Cấu trúc báo cáo Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì báo cáo được trình bày trong 2 chương với nội dung bao gồm: Chương 1: Giáo dục kỹ năng sống cho học sin

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TIỂU LUẬN CUÓI KÌ MÔN TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC

HỌC SINH LỨA TUỔI TIỂU HỌC

Giảng viên hướng dẫn: TS Hoàng Gia Trang

Sinh viên thực hiện : Lê Thị Phương Thảo

20010727Lớp học phần

PSE 2028 - 2

Hà Nội 2022

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, với lòng biết ơn sâu sắc nhất em em xin gửi

Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa học phần bộ

dục” vào chương trình giảng dạy

Em xin gửi lời tri ân sâu sắc đến thầy là TS Hoàng Gia

tìm hiểu và học tập bộ môn “Tâm lý giáo dục”, em đã nhận được

dẫn rất tận tình, tâm huyết của thầy Thấy đã giúp em tích lũy

và bổ ích Từ những kiến thức mà thầy truyền đạt, em xin trình

đã tìm hiểu về vấn đề gửi đến thầy

Tuy nhiên, kiến thức của em vẫn còn những hạn chế nhất định

con đường sự nghiệp giảng dạy

Em xin chân thành cảm ơn!

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 3

4.1 Đ ối tượng, khách thể nghiên cứu 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Cấu trúc báo cáo 4

CHƯƠNG I: GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC 5 1.1 Khái niệm kỹ năng sống 5

1.2 Vai trò của kỹ năng sống đối với họcsinh Tiểu học 7

1.3 Thực trạng kỹ năng sống của học sinh Tiểu học 8

1.4 Nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống 10

1.5 Phẩm chất và năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 10

1.6 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học 12

1.6.1 Khái niệm 12

1.6.2

Một số kỹ năng sống cần thiết cho học sinh Tiểu học 12

1.7 Một số phương pháp dạy chọc kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học 18

CHƯƠNG 2: QUẢN LÍ LỚP HỌC TRONG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN 19 2.1 Khái niệm dạy học trực tuyến 19

2.2 Mục tiêu của dạy học trực tuyến 20

2.3 Thực trạng 20

2.4 Một số biện pháp quản lý lớp học trực tuyến hiệu quả 21 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm chú ý đến nội dung giáodục kỹ năng sống cho học sinh các bậc học: Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những bước

đi đúng đắn trong việc triển khai và nhân rộng nội dung giáo dục kỹ năng sống chothanh

thiếu niên Theo Điều 2 của Luật Giáo dục năm 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo conngười Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghềnghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồidưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Giáo dục tiểu học là bước giáo dục cơ bản và quan trọng nhất trong nền giáodục,

giai đoạn định hình tính cách và tư duy của mỗi đứa trẻ Mục tiêu giáo dục tiểu học làrất quan trọng đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội Chương trình giáo dục tiểu học giúphọc sinh hình thành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triểnhài hoà về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục

về giá trị bản thân, gia đình, cộng đồng và những thói quen, nề nếp cần thiết trong họctập và sinh hoạt

Mặc dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhưng nhìn chung khái niệm kỹ năngsống có những đặc điểm như: Kỹ năng sống là những kỹ năng hình thành trong môitrường xã hội nhất định Nó hình thành và phát triển trong quá trình tương tác với cácmối quan hệ xã hội và hòa nhập với môi trường xã hội loài người; Đặc trưng tâm lý,

văn

hóa xã hội, địa lý của mỗi dân tộc, vùng miền sẽ quy định việc hình thành, phát triển vàvận dụng các kỹ năng sống khác nhau Kỹ năng sống giúp con người có thể hòa nhập

với cuộc sống hàng ngày, đặc biệt tăng cường sức khỏe tâm lý và sự

thần cho con người

Trong bối cảnh dịch bệnh, kế hoạch năm học bị đứt đoạn, chương trình và nộidung giáo dục phải thay đổi theo hướng chỉ còn phần cốt lõi Gần 20 triệu học sinh,sinh

viên không được tới trường trong một thời gian rất dài Trên 7 vạn sinh viên không thể

ra trường đúng hạn, ảnh hưởng tới việc cung cấp nguồn nhân lực Việc học tập trựctuyến trong điều kiện hạ tầng không đồng bộ, hạn chế, bất cập giữa các địa phương,nhà

trường gây ra nhiều hệ lụy và ảnh hưởng tiêu cực cho các nhà trường, gia đình

Thực tế này khiến số đông học sinh, sinh viên căng thẳng, mệt mỏi, thày cô áplực, phụ huynh bức xúc, xã hội lo lắng Vì vậy, ngành giáo dục và đào tạo đã chỉ đạocác nhà trường nêu cao tinh thần trách nhiệm với nghề, khắc phục khó khăn trước mắt,tất cả vì học sinh thân yêu; đồng thời, thường xuyên động viên đội ngũ các thày côgiáo,

các bậc phụ huynh và học sinh, sinh viên chủ đồng tiếp cận, tiếp thu, ứng phó, tổ chứcgiáo dục và đào tạo trong điều kiện bình thường mới

Việc tổ chức dạy học trực tuyến cho học sinh cũng gặp nhiều khó khăn Mộttrong

những thách thức đặt ra là làm thế nào để giáo viên có thể tổ chức dạy học trực tuyếncho hiệu quả Đặc biệt đối với các em học sinh tiểu học, vì các em còn ở độ tuổi tăngđộng, nên khó tiếp thu các bài giảng trực tuyến hiệu quả như trên các lớp học truyềnthống Đặc biệt các bạn học sinh lớp 1 và lớp 2 còn chưa biết sử dụng máy tính, điệnthoại thành thạo để tham gia các lớp học trực tuyến Vì vậy, bên cạnh những nỗ lựcgiảng dạy của giáo viên và nhà trường, các em cũng cần sự giúp sức từ phía gia đình và

tìm ra phương pháp quản lí lớp học một cách hiệu quả nhất

2.Mục đích nghiên cứu

Qua bài nghiên cứu này, em mong muốn:

- Nắm được thực trạng, những khó khăn và thuận lợi của học sinh khi học kỹnăng sống và của giáo viên khi giảng dạy trực tuyến

- Nắm được khái niệm, đặc điểm giáo dục kỹ năng sống và quản lí lớp học

- Vai trò của kỹ năng sống đối với học sinh tiểu học và vai trò của quản lí lớphọc

- Áp dụng thông tin nghiên cứu vào chương trình dạy học Tiểu học

3. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hoá khái niệm và nội dung cơ bản của giáo dục kỹ năng sống vàquản

4. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng, khách thể nghiên cứu

Giáo dục kỹ năng sống và biện pháp quản lí lớp học trực tuyến hiệu quả chogiáo

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu dựa trên tài liệu có sẵn trên các

6 Cấu trúc báo cáo

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì báo cáo được

trình bày trong 2 chương với nội dung bao gồm:

Chương 1: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu Học

Chương 2: Quản lí lớp học trong dạy học trực tuyến

CHƯƠNG I: GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Khái niệm kỹ năng sống.

Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức, hiểu biết của con người để thựchiện một việc gì đó, có thể là việc nghề nghiệp mang tính kỹ thuật, chuyên môn hoặcviệc liên quan cảm xúc, sinh tồn, giao tiếp,

Kĩ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đápứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Kĩnăng

sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong não bộ của con người Kĩnăng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện củacon người

Khái niệm kỹ năng sống xuất hiện lần đầu tiên ở Việt Nam vào năm 1996 trongchương trình giáo dục của UNICEF - chương trình giáo dục kỹ năng sống để bảo vệsức

khỏe và phòng chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường Từ đóđến nay, khái niệm này được dùng tương đối phổ biến trong các tài liệu giáo dục kỹnăng sống cho học sinh, sinh viên và các đối tượng khác Vậy, kỹ năng sống được hiểunhư thế nào? Bản chất của khái niệm này là gì? Cho đến nay vẫn còn nhiều tranh luận

Theo UNESCO1, kỹ năng sống được hiểu là: Năng lực cá nhân để thực hiện đầy

đủ các chức năng và tham gia vào cuộc sống hàng ngày Hay, kỹ năng sống là năng lựctâm lý xã hội, là khả năng ứng phó một cách có hiệu quả với những yêu cầu và tháchthức của cuộc sống

Theo quan niệm của UNESCO, kỹ năng sống gắn với 4 trụ cột của giáo dục baogồm các nội dung sau:

- Học để biết: gồm các kỹ năng tư duy, như tư duy phê phán, tư duy sáng tạo,ra

quyết định, giải quyết vấn đề, nhận thức được hậu quả

- Học để làm: bao gồm các kỹ năng thực hiện công việc và nhiệm vụ như kỹnăng

1 Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc

đặt mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm.

- Học để làm người: gồm các kỹ năng như ứng phó với căng thẳng, kiểm soátcảm xúc, tự nhận thức, tự tin.

- Học để chung sống: gồm các kỹ năng xã hội như giao tiếp, thương lượng, tựkhẳng định, hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự thông cảm

Theo WHO2 kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính chất tâm lý xã hội và kỹnăng giao tiếp được vận dụng nhiều trong các tình huống hàng ngày Với mục đích là

để tương tác có hiệu quả với mọi người và giải quyết tốt những vấn đề, tình huống củacuộc sống

Nếu theo quan niệm của WHO thì kỹ năng sống bao gồm:

- Kỹ năng tư duy bao gồm: ý thức về bản thân, ý thức xã hội, xác lập mục đích,giải quyết vấn đề, ra quyết định

- Kỹ năng xã hội bao gồm: việc đánh giá cao, công nhận giá trị của người khác

và hiểu vai trò của họ, xây dựng mối quan hệ tích cực với gia đình và bạn bè, lắng nghe

và truyền đạt có hiệu quả, nhận trách nhiệm và đối phó với stress

- Kỹ năng thương lượng bao gồm: kỹ năng thương lượng với người khác và kỹnăng thương lượng với chính bản thân mình

Kỹ năng sống hiện nay được phân loại thành:

- Kỹ năng cơ bản: Bao gồm các kỹ năng viết, đọc và tính toán phục vụ cho cáccông việc hàng ngày Những kỹ năng cơ bản này không mang tính đặc trưng về tâm lýnhưng lại là tiền để cho những năng lực thực hiện các chức năng cuộc sống

- Các kỹ năng chung: Bao gồm cả kỹ năng nhận thức, kỹ năng xã hội, kỹ năngcảm xúc, kỹ năng tư duy phê phán, kỹ năng giao tiếp

Giáo dục kỹ năng sống là một quá trình tác động sư phạm có mục đích, có kếhoạch nhằm hình thành năng lực hành động tích cực, có liên quan đến kiến thức và thái

độ, giúp cá nhân có ý thức về bản thân, giao tiếp, quan hệ xã hội, thực hiện công việc,ứng phó hiệu quả với các yêu cầu thách thức của cuộc sống hằng ngày

Giáo dục kỹ năng sống là trang bị cho học sinh những kỹ năng cơ bản, giúp các

em vượt qua khó khăn, thách thức, tận dụng được những cơ hội quý giá trong cuộcsống,

sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội Giáo dục kỹ năng sống giúp họcsinh

có hiểu biết sâu sắc hơn về động cơ và trách nhiệm có liên quan tới những sự lựa chọn

2 Tổ chức Y tế thế giới

của cá nhân và xã hội một cách tích cực, trở nên mạnh dạn, cởi mở và tự tin hơn.

Học sinh biết kiềm chế, giải quyết vấn đề theo hướng tích cực, không bị lôi kéo,vững vàng trước những áp lực tiêu cực của cuộc sống đương đại Thông qua hoạt độnggiáo dục kỹ năng sống, học sinh được rèn luyện nănglực tư duy, chất lượng các mônhọc

cũng như chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường được nâng lên

1.2 Vai trò của kỹ năng sống đối với học sinh Tiểu học.

Kỹ năng sống có vai trò hết sức quan trọng đối với mỗi người Nhiều nghiêncứu

đã cho phép đi đến kết luận là trong các yếu tố quyết định sự thành công của con người,

kỹ năng sống đóng góp đến khoảng 85% Theo UNESCO ba thành tố hợp thành nănglực của con người là: kiến thức, kỹ năng và thái độ Hai yếu tố sau thuộc về kỹ năngsống, có vai trò quyết định trong việc hình thành nhân cách, bản lĩnh, tính chuyênnghiệp

Giáo dục kỹ năng sống có vai trò ngày càng quan trọng của việc dạy kỹ năngsống cho trẻ từ sớm, giúp trẻ em thích ứng và sống trong cộng đồng Việc dạy kỹ năngsống ở Việt Nam đã được tiến hành một vài năm gần đây tại các trường tiểu học và cơ

sở tư nhân, và thu hút được sự quan tâm rất lớn của phụ huynh học sinh Học sinh tiểuhọc là những học sinh ở lứa tuổi nhi đồng, các em mới đang hình thành và phát triểncác

phẩm chất nhân cách, những thói quen cơ bản chưa có tính ổn định mà đang được hìnhthành và củng cố Do đó việc giáo dục cho học sinh tiểu học kỹ năng sống để giúp các

em có thể sống một cách an toàn và khỏe mạnh là việc làm cần thiết

Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, xâydựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sởgiúp học sinh có thái độ, kiến thức, kĩ năng, giá trị cá nhân thích hợp với thực tế xã hội.Mục tiêu cơ bản của giáo dục kỹ năng sống là làm thay đổi hành vi của các em, chuyển

từ thói quen thụ động thành những hành vi mang tính xây dựng tích cực và có hiệu quả

để nâng cao chất lượng cuộc sống cá nhân và góp phần phát triển xã hội bền vững

Giáo dục kỹ năng sống còn mang ý nghĩa tạo nền tảng tinh thần để họcsinh đối mặt với các vấn đề từ hoàn cảnh, môi trường sống cũng như phương pháp hiệuquả để giải quyết các vấn đề đó Giáo dục kĩ năng sống nhằm hướng tới việc ngăn chặn

những hành vi nguy cơ và hình thành, xây dựng hành vi sống tích cực, thúc đẩy quá

trình mang lại sức khỏe và hạnh phúc cho con người Việc giáo

giới trẻ nói chung và cho học sinh tiểu học hiện nay là vô cùng cần thiết

1.3 Thực trạng kỹ năng sống của học sinh Tiểu học.

Giáo dục kỹ năng sống trong những năm gần đây đang dần trở nên sôi nổi vàphổ

biến hơn ở Việt Nam Chúng ta đã đưa giáo dục kỹ năng sống vào chương trình giáodục tại trường học, cơ bản nhất là bậc mầm non và cả tiểu học trung học Tuy nhiên,thực trạng giáo dục kỹ năng sống ở tiểu học còn nhiều hạn chế và chưa thực sự pháttriển hoàn thiện

Có nhiều nguyên nhân khiến cho việc giáo dục kỹ năng sống của trường tiểuhọc

còn hạn chế, tuy nhiên ta có thể nhận thấy các nguyên nhân chính đó là: Các thầy côchưa đưa ra hướng giáo dục cho các bé tiếp thu hiệu quả; còn thiếu đi sự phối hợpgiảng

dạy giữa nhà trường và gia đình

Ở các nước khác, giáo dục kỹ năng sống được xem như một môn học Mỗingày,

các bé sẽ có những khung giờ riêng để sinh hoạt, tìm hiểu và trải nghiệm những kỹnăng

sống cơ bản Thậm chí, các bé còn được tổ chức đóng kịch, xây dựng tình huống đếlinh

động các kỹ năng sống

Trong khi đó, chương trình giáo dục kỹ năng sống ở tiểu học tại nước ta lại chưađạt đến trình độ đó Trẻ tiểu học vẫn được thầy cô truyền đạt về kiến thức, kinh nghiệmcủa những kỹ năng sống cần thiết Tuy nhiên, do các trẻ còn ỷ lại vào cha mẹ, không cónhiều thời gian rèn luyện nên kỹ năng sống chưa thật sự được tiếp thu

Trong thực tế, khi xây dựng chương trình dạy học, nội dung dạy học trên lớp,giáo viên đều phải xây dựng 3 mục tiêu: cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hìnhthành thái độ Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc trong dạy học và giáo viên đềunhận

thức sâu sắc yêu cầu này Tuy nhiên, có thể nói rằng do phải chạy theo thời gian, phải

chuyển tải nhiều nội dung trong khi thời gian có hạn, giáo viên có khuynh hướng tậptrung cung cấp kiến thức mà ít quan tâm rèn luyện kỹ năng cho học sinh, nhất là kỹnăng

ứng xử với xã hội, ứng phó và hòa nhập với cuộc sống

Trong thời gian gần đây, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được quan tâmnhiều hơn Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phổ thông hiện nay không chỉ bố tríthành một môn học riêng trong hệ thống các môn học của nhà trường phổ thông bởi kỹ

năng sống phải được giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi khi có điều kiện, cơ

với các em Trong đó các kĩ năng như tương trợ nhau, giao tiếp, diễn đạt trước đámđông

được các thầy cô giáo tích cực hình thành và củng cố nhưng chưa thể hiện được nhiều.Học sinh ngày càng thực dụng, ích kỉ và lười hoạt động hơn

Thuận lợi:

- Bộ và Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng chocán bộ quản lý, giáo viên về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phổ thông; hướng dẫntích hợp giáo dục KNS vào các địa chỉ qua một số môn học và hoạt động giáo dục ởcác

cấp học phổ thông

- Một số hoạt động giáo dục kỹ năng sống đã được đa số các trường chú ý thựchiện trong khuôn khổ và yêu cầu của Phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động

- Giáo dục kỹ năng sống từ nhà trường cũng như qua các phương tiện thông tinđại chúng đã thu hút được sự chú ý và hưởng ứng của xã hội, của phụ huynh học sinh

- Hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng sống đã bước đầu được thực hiện trongmột

số môn học, thông qua hoạt động ngoại khoá và các hoạt động trải nghiệm với nội dungkhá đa dạng

Khó khăn:

- Ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống chưa được nhận thức mộtcách đúng mức trong một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên

- Khi thực hiện giáo dục kỹ năng sống, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, lúngtúng (chưa có tài liệu cho giáo viên và học sinh, tiêu chí đánh giá chưa cụ thể, ) Tổchức giáo dục kỹ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạt động giáo dụckhác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà còn thông qua một sốhoạt

động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ ) cho nên phải tính đến cơ sở vậtchất, kinh phí để thực hiện

- Giáo viên quen với việc tập trung cung cấp kiến thức mà không hoặc ít quantâm giáo dục KNS cho học sinh.

1.4 Nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống.

Tổ chức các hoạt động cho người học để phản ánh tư tưởng, suy nghĩ và phântích các trải nghiệm trong cuộc sống của họ

Khuyến khích người học thay đổi giá trị, thái độ và hành vi cũ để chấp nhậnnhững giá trị, thái độ, cách ứng xử mới

Đặt tầm quan trọng vào giải quyết vấn đề, không chỉ là ghi nhớ những thôngđiệp