lột tả chân thật hơn nền giáo dục hiện tại của chúng ta qua câu nói giàu tính hình tượng và triết lý của nhà bác học đại tài albert einstein

Tôi viết bài viếtnày, để một phần nào đó lột tả chân thật hơn nền giáo dục hiện tại của chúng ta quacâu nói giàu tính hình tượng và triết lý của nhà bác học đại tài Albert Einstein -một

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tôi nghĩ rằng ai trong chúng ta ở đây cũng từng trãi qua đời học trò đầy mộng mơ

và đầy ắp kỷ niệm, với giảng đường cùng bạn bè thầy cô chất chứa trong ta baonhiêu hoài bảo, Tuy nhiên, bài luận này tôi viết để nhìn nhận về nơi đó ở một cáinhìn khác,khách quan hơn và thực tế hơn.Thẳng thắn nhìn nhận chúng ta hoàn toànthấy rõ rằng câu nói sau của Albert Einstein vào năm 1931 là hoàn toàn chân thật

và chính xác nhất : “ Bục giảng thì nhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thìhiếm Giảng đường thì nhiều và rộng nhưng số người trẻ tuổi thành thật khao khátchân lý và lẽ công bằng thì ít Tạo hóa hào phóng vung ra vô số sản vật, nhưng hyhữu mới sản sinh ra một vài hạt giống tốt” Sau quảng đời đi học của mình và tựmình trải nghiệm, tôi chọn chủ đề này để viết vì đâu đó có chứa nổi niềm của riêngtôi và tôi muốn chia sẻ nó qua bài viết của mình cho tất cả.Chúng ta giành cả thanhxuân để học, để đặt chân lên giảng đường, nhưng có bao giờ chúng ta thử nhìnnhận lại bản thân mình đã học được gì ? khao khát điều gì ? và nhìn nhận xem liệucuộc sống này có công bằng ? và rất nhiều câu hỏi tương tự Đã bao giờ chúng tađặt những câu hỏi như vậy hay chúng ta chỉ biết im lặng.Tôi nghĩ rằng ai cũng cócâu trả lời của riêng mình cả, chỉ là chúng ta không dám sống cho chính mình mà

đi theo quan điểm số đông mà thôi.Chúng ta sợ bị chèn ép, sợ bị cô lập và dầnchúng ta trở thành điều chúng ta không muốn.Có ai đã từng nghĩ “chúng ta liệu cóđang đi đúng đường” hay nói một cách khiếm nhã hơn: “ Liệu người đưa đò chochúng ta có đang đưa chúng ta về nơi tốt đẹp như chúng ta vẫn nghĩ và nơi chúngtay ngày ngày ôm ấp hoài bảo có thực là nơi nuôi dưỡng ước mơ” Tôi viết bài viếtnày, để một phần nào đó lột tả chân thật hơn nền giáo dục hiện tại của chúng ta quacâu nói giàu tính hình tượng và triết lý của nhà bác học đại tài Albert Einstein -một nhà bác học, triết học vĩ đại của loài người, để chia sẻ những trãi nghiệm củachính mình, để truyền đạt một thông điệp,một lối sống mà tôi nghĩ rằng giới trẻngày nay đang thiếu và hơn hết là lên tiếng miêu tả về cuộc sống thực tại đang diển

ra Tuy rằng bài này viết chỉ gói ghém trong cách nhìn nhận, trải nghiệm của tôi một cậu sinh viên cảm thấu về một câu nói của một nhà bác học

-B.NỘI DUNG

I NHẬN ĐỊNH QUAN ĐIỂM: Năm 1931 Albert Einstein đã nhắn nhủ rằng: “Bục giảng thì nhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm Giảng đường thì nhiều và rộng nhưng số người trẻ tuổi thành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng thì ít Tạo hóa hào phóng vung ra vô số sản vật, nhưng hy hữu mới sản sinh ra một vài hạt giống tốt”.

Như tất cả chúng ta đều đã biết Albert Einstein là một nhà vật lý học vĩ đại ngườiĐức.Chúng ta biết đến ông như một nhà khoa học kiệt xuất của nhân loại, nhưnglại không nhìn nhận chính xác và đúng đắn nhất về ông Không chỉ là một nhàkhoa học thiên tài, Albert Einstein còn là một nhà triết học lớn, nhà giáo dục nhânbản.Do đó, ngoài các về về khoa học,các vấn đề về giáo dục luôn được ông nhìnnhận một cách khách quan và chân thật nhất.Là một nhà triết học nhưng những câunói của ông lại rất gần gũi với chúng ta.Bài viết này, tôi sẻ phân tích và nhận địnhtheo nhân sinh quan của mình về một câu nói nổi tiếng của ông năm 1931: “ Bụcgiảng thì nhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm Giảng đường thì nhiều

và rộng nhưng số người trẻ tuổi thành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng thì ít.Tạo hóa hào phóng vung ra vô số sản vật, nhưng hy hữu mới sản sinh ra một vàihạt giống tốt” Qua đó phần nào đó làm rõ hơn những gì ông muốn gữi gắm đếnchúng ta Nội dung của câu nói chúng ta có thể thấy ông đề cập đến hai vấn đềchính là: “Bục giảng thì nhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm” và

“Giảng đường thì nhiều và rộng nhưng số người trẻ tuổi thành thật khao khát chân

lý và lẽ công bằng thì ít” và chốt lại bằng một hình tượng ẩn dụ để khái quát và lýgiải tất cả là: “Tạo hóa hào phóng vung ra vô số sản vật, nhưng hy hữu mới sảnsinh ra một vài hạt giống tốt”Cùng với đó ông đã gữi đi một lời nhắn nhủ rất sâusắc,mang đậm nổi niềm của mình giành cho giáo dục và giới trẻ

Đầu tiên, chúng ta sẽ phân tích câu đầu tiên trong lời nhắn của ông : ” Bục giảngthì nhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm ”Như tất thẩy chúng ta đềuthấy được, với sự phát triển của khoa học kỷ thuật,cuộc sống của con người ngàycàng phát triển và giáo dục được đề cao như hiện nay,việc trường học ở khắp nơi làđiều quá dễ dàng nhận thấy Tuy nhiên, liệu trên từng bục giảng ấy có bao nhiêungười thầy giỏi và cao quý được học trò ngưỡng mộ và yêu thương.Ông bà thườngnói “ một chữ cũng là thầy, nữa chữ cũng là thầy”,điều đó là không thể phũ nhận

về công ơn những người đã dìu dắt và cho chúng ta kiến thức, và việc tri ân là việc

phải làm.Hình tượng bục giảng như chúng ta đều biết thì nó sẻ là cao nhất trong

lớp học và chỉ có thầy cô đứng trên đó, chúng ta chỉ đứng trên nó khi được mời,

như vậy kể cả trong văn hóa hành xử thông thường thì chúng ta cũng đã tôn vinh

người thầy của mình một bậc.Nhưng liệu chúng ta có thể biết ơn được không khi

đó là những con người bị thời đại mà đồng tiền chi phối làm mờ đạo lý, cái tôi đè

bẹp đi giá trị nhân văn,sự ích kỷ che mất đi những điều thiêng liêng ? Liệu có cam

lòng khi chúng ta đưa ra đáp án đúng hơn thầy cô và bị họ đè đến không còn hứng

thú để học và từ bỏ việc học ? Liệu có chấp nhận không khi một người thầy vì tư

lợi mà moi móc tiền học trò của mình bằng cách ép học thêm ? Không phải

bục giảng tuy nhiều nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm là vì như vậy.

Tiếp đến, chúng ta sẻ phân tích câu “Giảng đường thì nhiều và rộng nhưng sốngười trẻ tuổi thành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng thì ít” để làm sáng tỏnhững gì ông muốn nhắn gữi đến các bạn trẻ.Cũng như câu đầu tiên, điều đầu tiênông cho chúng ta thấy là không gian để các bạn trẻ học và trãi nghiệm,một khônggian rộng và rất nhiều nơi như vậy.Tuy nhiên, điều cần suy ngẫm đó là vì sao môitrường để hoạt động trí óc và trao đổi văn hóa nhiều đến thế mà những con người

trẻ vẫn không dám thành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng ? Đó là vấn

tri thức nào đó cho thế hệ hiện hữu.Điều này không đúng Tri thức có tính xơ cứng

và bất động; học đường trong khi đó phục vụ cho người sống Thế nên, học đường

phải phát triển cho từng cá nhân người trẻ những đức tính và khả năng có giá trị

đối với lợi ích của sự thịnh vượng chung”.Đúng như vậy, điều chúng ta thực

sự cần

không phải là một nơi chuyển giao tri thức với không gian rộng lớn,mà là một giảng đường với đầy đủ tính năng dùng để phát triển và định hướng con người

sống có giá trị và đạo đức.Nếu ai đã từng đến các bản làng miền núi thì họ sẽ hiểu

thấu điều này,chỉ là một lớp học nhỏ nhưng bên trong rộn ràng niềm vui và sự

hứng khởi, các em băng núi lội suối đến trường và miệt mài với từng con chữ.Hẵn

ai trong chúng ta cũng ngẫm lại mình và thầm ganh tị, ngôi trường rộng lớn, đầy

đủ tất cả nhưng ai trong chúng ta thực sự muốn đến trường, hay chỉ ngán ngẫm và

cầu mong ngày nghỉ học Học thực sự là phải giợi nên cảm hứng để con người phát

triển và tiến lên, chứ không phải sự nhồi nhét kiến thức đến sợ hãi; học ở đâu cũng

thế cả, chỉ cần chúng ta giao thoa,chia sẻ và cùng nhau cộng hưởng cho những

phím đàn tâm hồn,thì không gian rộng hay hẹp đâu là vấn đề.Dễ thấy nhất ở vấn đề

này thì chúng ta quay dòng lịch sử và nhìn về thời kỳ kháng chiến, nước chúng ta

rất nghèo vậy mà những lớp bình dân học vụ nhỏ hẹp vẫn đào tào được bao nhiều

lứa chiến sĩ tài giỏi để bảo vệ quê hương, so với ngày nay thì thế nào, học trò chỉ

muốn chạy trốn khỏi giảng đường và mất đi định hướng tương lai.Phân tích đến

đây hẵn chúng ta dễ dàng thấy được, việc giới trẻ dám thành thật khát khao

nơi chuyển giao tri thức và vùi dập ước mơ.Einstein đã từng trả lời phỏng vấn :

“Dạy cho con người một chuyên ngành thì chưa đủ Bởi bằng cách đó, anh ta tuy

có thể trở thành một cái máy khả dụng nhưng không thể trở thành một con người

với đầy đủ phẩm giá.Điều quan trọng là anh ta phải được dạy để có một cảm thức

sống động về cái gì là đáng để phấn đấu trong cuộc đời Anh ta phải được dạy để

có một ý thức sống động về cái gì là đẹp và cái gì là thiện Nếu không, với kiến

thức chuyên môn hóa của mình, anh ta chỉ giống như một con vật được huấn luyện

tốt hơn là một người được phát triển hài hòa”.Ngày nay, con người đuổi theo giá trị

cá nhân mà bỏ quên đi những điều tốt đẹp nhất xung quanh mình, ai ai cũng ích kỷ

giành về mình phần hơn thì ai sẻ là người theo đuổi chân lý và công bằng nữa.Do

đó, điều Einstein muốn nhắn gữi đến chúng ta rằng điều chúng ta cần thật sự

và công bằng dù cho xã hội tràng ngập bất công và ai ai cũng xa đọa vì vật chất và

tư lợi, cho ta một cái nhìn tươi sáng hơn về cuộc sống vẫn luôn tồn tại những ngườisống tốt tồn tại -như đóa hoa sen mọc giữa đầm lầy.Đồng thời cũng là một cách nóichâm biếm về nền giáo dục đi sai lệch và một xã hội ngày càng đào tạo ra nhữngcon người sống ích kỷ, mất đi lý tưởng sống.về bản chất mà nói, mỗi con người làmột cá thể độc lập và riêng biệt, ông nói: “ Mỗi người có một lý tưởng nhất định,

nó quy định phương hướng phấn đấu và sự phán xét của mình”, do vậy điều khiếnmột con người trở nên tốt hay xấu là phần lớn ở họ.Bởi vậy nên dù tạo hóa có hàophóng vung ra bao nhiêu sản vật thì hy hữu mới sản sinh một vài hạt giống tốt là vì

lẻ đó.Nhưng nói như vậy, một con người sinh ra là vốn tàn nhẫn hay xấu xa ư ?điều này không hoàn toàn đúng, vì như chúng ta biết, hạt giống tốt ở thang điểm 10nhưng chúng ta vẫn có thể cố gắng ươm hạt điểm 6 7 để đạt năng suất mà Ở đây

cũng thế, và cốt lõi nằm ở cách giáo dục,và điều giáo dục cần làm là gợi mở cáchcủa lý tưởng cho mỗi người, để họ trở nên tốt hơn và kìm hãm sự xấu xa trong họ,

vì cơ bản chúng ta sinh ra ban đầu chỉ là tờ giấy trắng, có chăn là tính cách khácnhau mà thôi.Và thứ mà ai cũng cần để có cuộc sống tươi đẹp hơn chính là lýtưởng sống Einstein nói: “ Lý tưởng soi sáng con đường tôi đi và luôn cho tôi sự

can đảm để đối mặt với cuộc sống một cách vui vẻ là chân lý, lòng nhân ái và cái

đẹp”.Liệu trong chúng ta đã tìm ra lý tưởng sống cho riêng mình ?Tôi nghĩ điều

ông nói là đúng, vì như trong chính trãi nghiệm của mình, những người xung quanh tôi khi được hỏi, họ trả lời họ chẳn biết lý tưởng sống của họ là gì, họ không

có ước mơ, nên chúng ta thấy người khao khát chân lý và công bằng rất ít là

đúng Nhưng có hợp lý không, khi còn bé ai cũng mang trong mình một ước

một cuộc sống ổn định và bằng lòng với thực tại.

Bằng cách miêu tả đầy ẩn ý và châm biếm của mình về nền giáo dục,ông mang đếncho chúng ta một không gian với đủ đầy mọi thứ, nơi con người ngở là nuôi dưỡngđược ước mơ của mình, nhưng tại đó chỉ có một số lượng hiếm hoi người thầy giỏi

và cao quý; một không gian rộng mở để con người phát triển thì nơi đó chỉ có rất ítngười trẻ dám khát khao chân lý và công bằng.Ông dùng cái đủ đầy để cho chúng

ta thấy rõ hơn về sự thiếu thốn của mình : “Bục giảng thì nhiều, nhưng người thầygiỏi và cao quý thì hiếm Giảng đường thì nhiều và rộng nhưng số người trẻ tuổithành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng thì ít”Cùng với đó là sự châm biếmnhư khơi giợi lòng tự ái để trở về với chính mình : “Tạo hóa hào phóng vung ra vô

số sản vật, nhưng hy hữu mới sản sinh ra một vài hạt giống tốt”, liệu có ai khi đọccâu nói này chấp nhận mình là hạt giống không tốt ? Sẻ chẳng có ai tự thừa nhậnđiều đó Nhưng nếu họ là hạt giống tốt thì liệu họ đã thực sự sống với lý tưởng củamình, chính lúc này những hạt giống ngủ say sẻ giật mình soi xét lại mình và lụclọi lại ước mơ thời bé thơ.Hình tượng hạt giống tốt ở đây, do một nhà thiên tài nóikhông phải để chỉ những con người thiên tài bẩm sinh vượt trội giống như ông, mà

nó là câu khích lệ, kích thích chúng ta tự vấn đáp lại chính mình, để rồi nhận ra đâu

là hạt giống tốt đẹp trong tâm hồn mà chúng ta cần nuôi dưỡng.Lời nhắn nhủ vớicâu từ gần gũi song lại chất chứa trong đó cả một bài học triết lý về cuộc sống, mộtlời cảnh tỉnh cho những ai đang đang sống mà trên mình không có lý tưởng, để rồilầm đường lạc lối và trở nên không còn tốt đẹp nữa.Và ông chỉ rõ ra thứ chúng tacần ở nền giáo dục là gì.Chúng ta không cần một nơi quá rộng để cho những ngườitài giỏi và cao quý truyền đạt;chúng ta không cần một nơi quá rộng để rồi sợ hảikhi nghĩ đến việc đến đó để học; chúng ta không cần một nơi quá rộng để mỗi conngười tìm được khát khao lý tưởng sống.Thứ chúng ta cần thật sự là một môi

trường dạy và học tốt, nơi người thầy như một kim chỉ nam định hướng cho học

sinh tìm tòi và khám phá tri thức một cách tốt nhất và hình thức “tư duy độc lập” làcách phát triển tốt cho mỗi con người.Học để đạt đến “chân”, “thiện”, “mỹ”,sống

tốt đẹp hơn và hứng thú tìm tòi học hỏi liên tục để mang lại giá trị cho bản thân và

xã hội.

Câu nói với ngôn ngữ sử dụng vô cùng gần gũi của Albert Einstein : “Bục giảng thìnhiều, nhưng người thầy giỏi và cao quý thì hiếm Giảng đường thì nhiều và rộngnhưng số người trẻ tuổi thành thật khao khát chân lý và lẽ công bằng thì ít Tạo hóahào phóng vung ra vô số sản vật, nhưng hy hữu mới sản sinh ra một vài hạt giốngtốt”, đã cho chúng ta cái nhìn nhận rõ nét nhất về giáo dục hiện tại, đồng thời thôngđiệp gữi đi của ông lại bao hàm nhiều bài học triết lý và một cú hích nhẹ để chúng

ta tỉnh lại và biết mình nên làm gì.Đối với ông, nền giáo dục đạt được hiệu quả làvừa phát huy cá tính,tạo nên sự độc đáo của mỗi cá nhân nhưng vừa hướng conngười đến sự lương thiện, cao cả với vẻ đẹp của sự đa dạng và mục đích tối thượng

cá khả năng leo cây, nó sẻ sống suốt đời với niềm tin rằng nó kẻ đần độn”Giáodục ngày ngay đang biến hàng triệu con người thành robot, giết chết sự sáng

tạo,giết chết tính cá nhân và xúc phạm trí tuệ bằng sự áp đặt của mình.Cũng nhưhình tượng bác sĩ phát thuốc giống hệt nhau cho mọi bệnh nhân vậy, điều đó sẻ trởthành thảm kịch và rất nhiều người sẻ bệnh nặng, chuyện y hệt đang diển ra vớinền giáo dục :khi một giáo viên đứng trước hàng trăm đứa trẻ,mỗi đứa trẻ đều cóđặc điểm , nhu cầu , tài năng và ước mơ khác nhau, nhưng chúng lại được dạycùng một khuôn mẫu giống hệt nhau.Điều đó thật sự rất tồi tệ.Hệ thống giáo dục

ngày nay định nghĩa thành công bằng những bài kiểm tra chuẩn, nhưng thực

chính chúng ta tự hạ thấp dân tộc mình, vùi dập ước mơ và rập khuôn cho một bài

thử nghiệm cho những tư duy bậc thấp ? Điều chúng ta cần hiện tại là phải sửa đổi

nền giáo dục, để nâng cấp nó, thay đổi nó và bỏ đi những tư tưởng cổ hủ vì chúng

quá vô dụng, để tập trung vào việc dạy học “lấy học sinh làm trung tâm” - thay

bằng một tư tưởng mới hướng đến từng em học sinh một thay vì hướng đến một

giá trị chung - như Phần Lan đang làm đối với nền giáo dục của họ : thời gian lên

lớp ít hơn, thu nhập giáo viên nhiều hơn, không có bài tập về nhà,tập trung giáo

dục về sự hợp tác chứ không phải sự đua tranh.Trích lời các giáo viên Phần Lan : “

Bọn trẻ nên có nhiều thời gian hơn để làm trẻ con,để làm người trẻ, để tận hưởng

cuộc sống”; “ Cái cụm bài tập về nhà có vẻ như đã bị lổi thời”, “ Chúng tôi lựa chọn việc dạy bọn trẻ tất cả những gì chúng cần, để chúng có thể thật sự dùng não

bộ của mình tốt nhất có thể.Bao gồm cả giáo dục thể chất, bao gồm cả nghệ thuật,bao gồm cả âm nhạc, bất cứ thứ gì có thể giúp não hoạt động tốt

đáng mơ ước và tồn tại, chứ không phải một ngành kinh doanh.

2 Biểu hiện trong cuộc sống

Qua việc phân tích nguyên nhân từ hệ thống giáo dục cùng với sự chèn ép của xãhội ngày nay, ta thấy rằng huệ lụy là giáo viên và phương pháp tư duy bị sai lệch làđiều hoàn toàn dể hiểu.Nghề nhà giáo là một nghề vô cùng cao quý, nếu bác sĩ chỉ

có thể cứu một mạng người thì người thầy có thể cứu lấy hàng con người.Vì đơn