1. BIỆN PHÁP NÂNG CAO UY TÍN CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ

Tuy nhiên, để thành công trong quản lý nói chung và quản lý trong trường học nói riêng thì uy tín của người quản lý là yếu tố cực kì quan trọng, có thể quyết định sự thành bại hưng vong

Trong các hoạt động quản lý thì quản lý con người là khó nhất, ở đó đòi hỏi rất nhiều yêu cầu, khả năng mà người lãnh đạo quản lý cần phải thực hiện Tuy nhiên, để thành công trong quản lý nói chung và quản lý trong trường học nói riêng thì uy tín của người quản lý là yếu tố cực kì quan trọng, có thể quyết định sự thành bại hưng vong của một trường học, một tổ chức Và, uy tín có được không phải tự nhiên mà có, nó là một quá trình mà người quản lý phải rèn luyện tích lũy, trải nghiệm

NỘI DUNG

I Những vấn đề chung về uy tín của người lãnh đạo quản lý giáo dục trong trường học hiện nay

* Khái  niệm về uy tín quản lý

Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về uy tín: Theo Từ điển tiếng Việt

2009, (GS Hoàng Phê - chủ biên) thì "uy tín là sự tín nhiệm và mến phục được mọi người công nhận"; từ điển Hán Việt của học giả Đào Duy Anh thì "uy tín là

có uy quyền mà được người ta tín nhiệm"

"Uy tín quản lý là sự thừa nhận của khách thể quản lý về nhân cách của chủ thể quản lý (đức và tài) Đức - tài được hình thành trong quá trình hoạt động sáng tạo, học tập có hệ thống Tuy nhiên, mỗi chức vụ trong xã hội đều được xã hội dịch chuyển cho một lượng uy tín nhất định mà người ta gọi đó là uy tín chuyển dịch, coi đó là vốn liếng ban đầu cho những nhà quản lý" (PGS.TS Hoàng Tam Sơn, Tâm lý học quản lý trong giáo dục và đào tạo)

Uy tín quản lý trong trường học được phát triển dựa trên những uy tín quản lý được người lãnh đạo nhà trường vận dụng phát triển tùy thuộc khả năng điều kiện của trường mình phụ  trách

Tóm lại, "uy" gắn liền với quyền, trong đó có quyền tự nhiên và quyền xã hội do xã hội đánh giá, suy tôn và được mọi người thừa nhận

"Tín" - là sự tín nhiệm của mọi người, niềm tin của mọi người đối với một người hoặc một nhóm người "Uy tín" - là quyền của một người hoặc một nhóm người, được mọi người tin tưởng, tự nguyện, tự giác phục tùng tiếp nhận và hành động theo tác động của chủ thể có quyền Uy tín trong quản lý trường học được dựa trên cơ sở uy tín trong quản lý

* Vai trò của uy tín trong quản lý nhà trường

Uy tín quản lý ảnh hưởng đến người dưới quyền một cách tự nhiên, lời nói của người quản lý có trọng lượng cao Uy tín của quản lý là điều kiện cần thiết cho sự sáng tạo, dám nghĩ, dám làm Theo V.I Lênin, để thành công trong

quản lý thì "Quyết định thành công trong việc lãnh đạo quần chúng không phải

là sức mạnh của quyền hành mà là sức mạnh của ý chí, sức mạnh của lòng kiên nghị, của kinh nghiệm dồi dào, của tính đa dạng lớn lao, của tài năng xuất sắc"

Uy tín trong quản lý là chất keo gắn kết giữa người quản lý với tập thể bởi

vì người quản lý có uy tín thường nghĩ rằng: mỗi người có thể làm nhiều hơn họ tưởng; tin tưởng là chắp cánh cho họ bay xa và đòi hỏi cao ở người dưới quyền; cần ủng hộ sáng kiến của người dưới quyền; không hạ thấp phẩm giá của người khác; nếu có mâu thuẫn hãy tự tìm đến giải quyết, nương nhẹ thần kinh người khác

* Những nội dung và biểu hiện của uy tín trong quản lý nhà trường

Uy tín thể hiện trước hết ở thái độ và các phản ứng xúc cảm biểu cảm của con người Thái độ biểu cảm phù hợp với tình huống giao tiếp ứng xử trong các quan hệ xã hội Những biểu hiện này mang tính ổn định, phản ánh nội tâm, sự bao dung, nhân hậu, thành thực Tùy theo đối tượng giao tiếp mà cung kính (với

bề trên), bình đẳng (với đồng nghiệp), độ lượng (đối với người cấp dưới)

Uy tín thể hiện ở hệ thống hành vi mẫu mực phù hợp với vị trí, vai trò xã hội mà cá nhân hoặc nhóm xã hội đảm nhận, làm thỏa mãn được nhu cầu nguyện vọng mong chờ của người cấp dưới Hành vi bao gồm cả hành vi cử chỉ tay chân, ánh mắt nụ cười và hành vi ngôn ngữ chuẩn mực Làm cho mọi người tin ở người cán bộ quản lý của mình

Tính hiệu quả của hành vi, hành động đem lại lợi ích cho nhiều người, phù hợp với hoàn cảnh, các quan hệ xã hội, đặc biệt là thực hiện tốt các nhiệm

vụ, mục tiêu hoạt động chung của trường, cơ quan, đơn vị Thí dụ như, hoạt động hiệu quả của nhà trường được tính bằng chất lượng giáo dục và đào tạo học sinh, có nhiều học sinh giỏi ở cấp tỉnh, thành phố, quốc gia và quốc tế Tính hiệu quả còn thể hiện ở cũng cố niềm tin, xây dựng được sự tín nhiệm của nhiều người đối với người quản lý

Uy tín được biểu hiện qua các tình huống ứng xử đặc biệt, đòi hỏi xử lý thông tin và giải quyết nhanh nhạy đúng đắn, chính xác các tình huống khó xử

(có quá nhiều phương án gấp không được do dự; hoặc quyết định một giải pháp thông tin chưa đầy đủ; cũng có thể phải quyết định một giải pháp  trước mắt phương hại đến nhóm xã hội nhưng rồi nó tạo ra một sự phát triển quan trọng cho tập thể ) Thường những bước ngoặt lịch sử đó thì uy tín của người cán bộ quản lý được nâng cao một cách đặc biệt Nhờ sự biểu hiện này làm cho cấp dưới phục tùng một cách tự giác những quyết định của người quản lý lãnh đạo

Tóm lại, phạm vi biểu hiện các nội dung của uy tín rất rộng như: trong gia đình, cơ quan, ngoài xã hội, chính bản thân mình Do vậy, uy tín của người cán bộ quản lý không thể có ngay khi mới đảm nhận vị trí quản lý lãnh đạo mà thường họ phải tự xây dựng thường xuyên, lâu dài

* Những yếu tố hợp thành uy tín

Có nhiều quan điểm khác nhau bàn về các yếu tố hợp thành uy tín Mỗi quan điểm lại xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn khác nhau; sở dĩ như vậy vì uy tín là một hiện tượng xã hội, nó cũng bị thay đổi theo sự thay đổi của các quan hệ xã hội

Quan điểm cho rằng, uy tín của cá nhân phụ thuộc vào chính phẩm chất đạo đức và năng lực của cá nhân trong nhóm xã hội Nghĩa là không cần quyền lực, chức vụ, vị trí xã hội của cá nhân đó Thực tế đã không ít trường hợp cá nhân không đảm nhận một vị trí xã hội, chức vụ nào, nhưng được nhiều người trong trường kính trọng, họ có uy tín thực sự và thường những khó khăn trong cuộc sống họ hay cho lời khuyên bổ ích

Quan điểm khác lại cho rằng, căn cứ vào những lợi ích vật chất và tinh thần mà cá nhân đó đem lại cho tập thể nhà trường, cho gia đình cá nhân họ bằng hoạt động tích cực của chính mình thì người đó có uy tín Thực tế cũng đã

có những trường hợp như vậy, nếu lợi ích mà cá nhân đó đem lại cho tập thể, gia đình mà không phương hại đến lợi ích xã hội, đó cũng chưa đủ để đánh giá uy tín, bởi lẽ uy tín không chỉ do lợi ích vật chất hoặc tinh thần của cá nhân đó đem lại, mà họ còn phải có phẩm chất đạo đức tốt, có sức mạnh cảm hóa mọi người bằng những hành vi mẫu mực của mình

Quan điểm thứ ba cho rằng, người lãnh đạo quản lý phải biết làm giàu cho bản thân mình và cho mọi người một cách hợp pháp, phải mẫu mực trong đời sống thường ngày và trong quan hệ thì có uy tín Quan niệm này  hiện nay đúng nhưng chưa đủ Uy tín người cán bộ quản lý trước hết phải được sự tín nhiệm của Đảng, của tập thể giáo viên trao cho một nhiệm vụ, chức vụ nào đó để thực hiện chức năng quản lý tập thể, cơ quan, trường  học hay nhóm xã hội Đây là yếu tố khách quan, là đánh giá của xã hội về uy tín Mặt chủ quan của uy tín là

sự tu dưỡng, phấn đấu xây dựng cho mình những phẩm chất chính trị, tư tưởng đạo đức phù hợp với yêu cầu đòi hỏi của người lãnh đạo mẫu mực (cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư) Những phẩm chất đạo đức xuất phát từ lợi ích của người lao động, có những hành vi ứng xử mẫu mực, có khả năng cảm hóa và thuyết phục mọi người vì mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động của nhà trường, cơ quan, đơn vị mình phụ trách

2 Thực trạng uy tín người lãnh đạo quản lý giáo dục hiện nay

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, trên cơ sở kế thừa quan điểm, mục tiêu tại Hội nghị Trung ương 3 khóa VIII, Nghị quyết Trung ương 7 khóa XII đã vạch ra

08 nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm “Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ” Trong

đó, coi nhiệm vụ thứ 3 về “Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới” là nhiệm vụ quan trọng Vấn đề đặt ra là phải làm gì để cụ thể hóa và thực hiện đạt hiệu quả cao nhất các nhiệm vụ, giải pháp Nghị quyết đã đề ra Trước hết, cần hiểu rõ như thế nào là cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về Chiến lược cán bộ

đã từng đặt ra tiêu chuẩn chung đối với cán bộ các cấp là: có tinh thần yêu nước sâu sắc, hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng; có trình độ văn hóa, chuyên môn, đủ năng lực và sức khỏe… Người cán bộ đáp ứng được những tiêu chuẩn cơ bản đó mới là cán bộ có đủ

phẩm chất, năng lực và uy tín Tuy nhiên, ở mỗi thời kỳ khác nhau thì yêu cầu

về tiêu chuẩn của đội ngũ cán bộ có sự điều chỉnh khác nhau để phù hợp với xu thế phát triển chung Nói cách khác, cán bộ ở thời kỳ nào phải đáp ứng yêu cầu phát triển của thời kỳ đó Trong bối cảnh hiện nay, đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế thì bên cạnh những tiêu chuẩn cơ bản đã nêu tại Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII, đội ngũ cán bộ cần chú ý trau dồi nâng cao hơn nữa những yếu tố về trình độ, năng lực, về văn hóa làm việc và bản lĩnh vững vàng trước những cám dỗ từ mặt trái cơ chế thị trường, từ chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch; không để bản thân bị suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; không “ tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”

Để xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp hiện nay đáp ứng được các yêu cầu

đó, chúng ta cần tập trung triển khai, quán triệt, xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về công tác cán bộ một cách đồng bộ, liên thông, toàn diện; đặc biệt chú trọng việc triển khai, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết Trung ương 7 khóa XII về xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới Đây được coi

là nhiệm vụ hết sức quan trọng quyết định đến kết quả thực hiện của Nghị quyết cũng như sự thành công hay thất bại của công tác xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ hiện nay Vì vậy, phải xác định nhiệm vụ, giải pháp nào trọng tâm cần thực hiện trước, thực hiện ngay để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo

* Một số tiêu chí để lựa chọn cán bộ lãnh đạo trong nhà trường

Hiện  nay trong công tác đề bạt cán bộ lãnh đạo thường chú ý đến các tiêu chí sau đây:

Cán bộ quản lý do tập thể nhà trường bầu phiếu kín: có số phiếu cao với tỉ

lệ 50% phiếu bầu trở lên

Cán bộ quản lý do cấp trên bổ nhiệm

Có trình độ học vấn nhất định, tùy theo vị trí đòi hỏi trình độ khác nhau

Ví dụ: Các trường mầm non tiên tiến thì hiệu trưởng cần có trình độ đại học, cán

bộ đầu ngành cấp huyện phấn đấu có trình độ đại học đúng chuyên môn

Có phẩm chất tư tưởng chính trị vững vàng; kiên định và sáng tạo khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước

Có phẩm chất đạo đức trong sáng, mẫu mực trong hành vi xã hội, trong quan hệ gia đình, cơ quan, đồng nghiệp, đồng chí

Có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng phù hợp với công tác quản

lý, ví dụ: Hiệu trưởng các trường cao đẳng, đại học phải có trình độ tiến sĩ trở lên ; Trưởng phòng giáo dục và đào tạo có trình độ Đại học Sư phạm, tốt nhất

là hiệu trưởng, giáo viên dạy giỏi đã qua công tác quản lý

Có khả năng đoàn kết, hợp tác với mọi người, hoàn thành được các nhiệm

vụ của tập thể, cơ quan, nhà trường

Có nhu cầu làm quản lý, có nguyện vọng đem tài năng, trí tuệ phục vụ ngành giáo dục và đã từng làm công tác quản lý ở cấp dưới ít nhất 3 năm, được tập thể, cơ quan tín nhiệm cao

Có vốn sống kinh nghiệm về lĩnh vực quản lý và thâm niên công tác nhất định trong lĩnh vực hoạt động giáo dục, kinh tế, xã hội

Ngoài những yếu tố trên khi cất nhắc, bổ nhiệm cán bộ người ta còn tham khảo thêm các yếu tố:

Khả năng diễn đạt ngôn ngữ rõ rằng, mạch lạc, lưu loát, dễ hiểu, hấp dẫn người nghe, sức truyền cảm và thuyết phục cao, xử lý thông tin nhanh, ứng xử kịp thời những trường hợp chưa đủ thông tin, mà vẫn có kết quả đúng đắn hợp 

lý, hiệu quả cao

Tóm lại, có rất nhiều yếu tố hợp thành uy tín, ở mỗi giai đoạn lịch sử phát triển xã hội khác nhau đòi hỏi khác nhau, nhưng những yếu tố như phẩm chất đạo đức, tài năng thì chế độ xã hội nào cũng coi trọng

Tuy nhiên, trên đây chỉ là những tiêu chí mà người ta dựa vào đấy để bổ nhiệm cán bộ Thực tế nhiều cơ sở đào tạo đã không làm được như vậy, hiện tượng này không còn là cá biệt, phân bổ đề bạt dựa trên mối quan hệ quen biết,

phe cánh, chạy chọt (học hàm, học vị, cửa sau), nhiều nơi thành một hệ thống có

"menu giá ghế" một cách chuyên nghiệp gây tai họa cho ngành giáo dục nói chung và xã hội nói riêng

* Nguyên nhân:

Nguyên nhân của vấn đề này thì rất nhiều, nhưng chúng tôi chỉ điểm qua vài cái tiêu biểu:

Cơ chế: Người lãnh đạo thường phải có Đảng, thâm niên trong nghề, điều này dẫn đến rơi rụng nhân tài, đặc biệt là tài năng trẻ và những người có lí lịch trích ngang không đẹp lắm

Sính bằng cấp, học hàm: Xã hội chuộng bằng cấp, do vậy cái học ngày nay khác cái học người xưa Một bộ phận không nhỏ mang trong mình tư tưởng học vì bằng cấp, vì học hàm mong sao có được việc làm và bổ nhiệm chức vụ chứ không phải học vì kiến thức, học để làm người như cha ông xưa Chính vì thế đã nảy sinh động cơ học tập của người học mang tính chất đối phó Não trạng sính bằng dẫn đến bằng cấp được xem như thước đo cho giá trị con người

và cơ sở để bổ nhiệm chức vụ mà không cần biết năng lực thực tế của họ ra sao

"Răng giả khó nhai, bằng giả dễ sài" tuy có hài hước song có lẽ phản ánh phần nào hiện thực cuộc sống khi mà bằng thật bằng giả lẫn lộn Ấy mới có chuyện khôi hài rằng, một vị lãnh đạo nọ quanh năm đầu tắt mặt tối với công việc, hội họp, khi mới nhậm chức chỉ thuộc loại tú tài nhưng vài năm ngồi ghế hiệu trưởng đã đầy mình lỉnh kỉnh bằng cấp từ cử nhân tại chức, rồi thạc sĩ, tiến sĩ và chỉ còn chờ phong hàm nữa là "mọi thứ đều tỏa sáng cùng anh"

Một nguyên nhân tồn tại như một thứ luật bất thành văn là phân bố cán bộ hiện nay vẫn còn dựa vào tiêu chí "sống lâu lên lão làng" tuy không còn "cha truyền con nối" nhưng vẫn còn đó những tiêu chuẩn là "con ông sáu, cháu ông tư" và đưa vây cánh lên để cùng hái "chùm khế ngọt" theo kiểu "một người làm quan cả họ nhờ, nếu không được nhờ thì cả làng đều chửi"

Trước khi tạm dừng những vấn đề phân tích nguyên nhân trên, chúng tôi xin kể câu chuyện vui về bổ nhiệm nhân sự đã trở thành đề tài đàm tếu một thời

Cơ quan nọ tuyển dụng nhân sự, viên tuyển dụng hỏi người thứ nhất biết làm nghề gì, anh ta cho biết là tay nghề điện của mình rất giỏi Viên tuyển dụng liền cho làm thợ điện Tiếp đến viên tuyển dụng hỏi và được người thứ hai cho biết

là có tay nghề hàn thuộc loại khá, ngay lập tức được bố trí làm nghề hàn Người còn lại chẳng có nghề ngỗng gì, tưởng đâu "rớt đài" song liền được phân công quản lý hai anh kia.Vậy đấy, đâu phải không biết gì không thể làm quản lý? Câu chuyện hài hước nhưng cho ta thấy mặt trái của vấn đề bổ nhiệm lãnh đạo

Nhìn chung, mặt trái của phân bổ cán bộ nếu kể "nghìn lẻ một đêm" cũng không hết và vấn đề nào cũng có hai mặt, chúng ta cần thừa nhận nó, khắc phục, chấp nhận ở mức thấp nhất Dẫu sao đi nữa nó là sản phẩm của lịch sử để lại mà thời nào, chế độ nào, xã hội nào cũng tồn tại nhất định, chỉ có điều chúng ta hạn chế chấp nhận nó theo tỷ lệ như thế nào là hợp lý Chính sách bổ nhiệm nhân sự theo tiêu chí "chọn mặt gửi vàng" hiện nay đã tuyển được nhiều nhân tài phục

vụ cho quản lý trong nhiều cơ quan, trường học khắc phục được hạn chế nêu trên, song cần phát huy hơn nữa mới có thể nâng cao chất lượng giáo dục

Những yếu tố làm nên uy tín người lãnh đạo quản lý giáo dục hiện nay

Hổ chết để da, người ta chết để tiếng, thời gian có thể làm mòn đá, vỡ bia, san núi thành bình địa còn tai tiếng thì "ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ" Điều này có nghĩa rằng chữ "tín", chữ "uy" không chỉ cần trong kinh doanh mà bất cứ ngành nào cũng phải có bởi "uy tín quý hơn vàng"; với "nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý" thì lại càng phải đề cập cao hơn một bậc Đã dấn thân theo nghiệp được xã hội tôn vinh, trân trọng, gọi tiếng "thầy" thì chữ tín quan trọng như thế nào Đã là lãnh đạo "thầy của thầy" thì chữ tín trở thành thiêng liêng mà người nào cũng mong có được Nó là vô giá không phải ai cũng

có thể tạo ra, cũng có được trong quá trình lãnh đạo, đôi khi nó còn quý hơn tính mạng của chính họ Vậy hiền nhân xưa đã làm gì để tạo nên uy tín (tâm tài) mà ngày nay xã hội đương đại gán cho cái tên mĩ miều là "thương hiệu" của người quản lý Theo chúng tôi để hình thành nên uy tín của người lãnh đạo thì cần có những yếu tố sau

Trình độ chuyên môn

Đây là yếu tố chúng tôi cho là quan trọng bậc nhất tạo nên "thương hiệu" người quản lý Xét lại gốc rễ vấn đề thì những người theo nghiệp sư phạm, mục đích của họ ngay từ thời sinh viên là học tập thật tốt, rèn đức thật đẹp để sau say này ra trường mang con chữ, tri thức cho mầm non tương lai đất nước chứ mấy

ai đặt mục tiêu tham vọng làm lãnh đạo, được bổ nhiệm làm hiệu trưởng, trưởng phòng, khoa Ý tưởng này chỉ nảy sinh sau khi giáo sinh dời giảng đường đại học, nhận công tác Nói như vậy để thấy rằng vấn đề chuyên môn được đặt hàng đầu trong tiêu chí đánh giá người lãnh đạo

Như vậy nếu là người lãnh đạo ít nhất về chuyên môn phải loại khá trở lên, có trình độ khoa học giáo dục vững vàng, khả năng sư phạm, giỏi tâm lý học và có học vấn chung về các mặt văn hóa, xã hội, khoa học kĩ thuật Muốn làm thầy thiên hạ, phải hơn họ ít nhất một "cái đầu" về lĩnh vực chuyên môn, có như vậy nhân viên mới tâm phục khẩu phục, lúc ấy có khả năng thu phục được nhân tâm Điều này có thể mâu thuẫn thực tế, bởi có người rất giỏi chuyên môn nhưng không có khả năng lãnh đạo và ngược lại Nhưng mỗi người đều có mặt mạnh, mặt yếu do vậy nếu bố trí cho họ đúng sở trường thì sẽ phát huy được khả năng Ví như, họ hạn chế về giao tiếp, nhưng giỏi chuyên môn, có thể bố trí làm hiệu phó chuyên môn hay quản lý khoa học công nghệ Đối với xứ người, người quản lý không nhất thiết phải giỏi chuyên môn mà chỉ yêu cầu quản lý giỏi, làm tốt công tác lãnh đạo, song nếu điều đó áp dụng cho ta hầu như thất bại Tâm lý người Việt rất khó thông cảm với người kém chuyên môn làm lãnh đạo, nhân viên có thể xem thường, bất hợp tác, thậm chí tìm cách chống phá với công việc của lãnh đạo Thực tiễn cho thấy, những người giỏi chuyên môn thường thành công khi họ lãnh đạo nếu họ có chút khiếu lãnh đạo "thiên phú" Bên cạnh đó, chuyên môn giỏi thường  có vị thế, tức là tiếng nói của họ được mọi người trọng dụng lắng nghe, "tiền hô, hậu ủng" áp đảo giới lãnh đạo nếu trái ý họ Vấn đề này chúng tôi sẽ bàn kĩ ở phía sau, đây cũng là điều nan giải gây khó khăn, khó chịu cho người lãnh đạo Nhưng "cao nhân tất hữu cao nhân trị", vấn đề nằm ở