Bài tập lớn môn kinh tế quốc tế phân tích vai trò của chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài

Như vậy, có thể thấy rằng có rất nhiều khái niệm về FDI và tùy từng tổ chức, quốc gia thì có thể hiểu khái niệm FDI theo những cách khác nhau nhưng chung quy lại FDI có thể hiểu là mộ

Tâm lý học đại cương và vận tải và bảo hiểm ngoại thương

International Business Vietnam National University Hanoi

17 pag.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

BÀI TẬP LỚN

Tên học phần : Các vấn đề chính sách trong nền Kinh tế Quốc tế

Mã lớp học phần : INE 3074.4

Sinh viên thực hiện : Phan Thu Huệ

Mã sinh viên : 18050466

Lớp : QH-2018-E KTQT CLC 3

Hệ : Chất lượng cao

Hà Nội, tháng 7 năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

BÀI TẬP LỚN

Tên học phần : Các vấn đề chính sách trong nền Kinh tế Quốc tế

Mã lớp học phần : INE 3074.4

Đề bài : Hãy phân tích vai trò của chính sách thu hút Đầu tư trực tiếp nước ngoài và liên hệ với thực tiễn Việt Nam?

Số từ làm bài : 5688 từ

Họ và tên giảng viên : PGS.TS.Nguyễn Xuân Thiên

Sinh viên thực hiện : Phan Thu Huệ

Mã sinh viên : 18050466

Lớp : QH-2018-E KTQT CLC 3

Hệ : Chất lượng cao

Hà Nội, tháng 7 năm 2021

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 4

Chữ viết tắt 4

Tiếng Anh 4

Tiếng Việt 4

COVID-19 4

SARS COV 2 4

Bệnh viêm phổi cấp Covid – 19 4

GDP 4

Gross Domestic Product 4

Tổng sản phẩm quốc nội 4

UNTAC 4

United Nations Conference on Trade and Development 4

TNC 4

Transnational corporation 4

Công ty xuyên quốc gia 4

OECD 4

The Organisation for Economic Co- operation and Development 4

Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 4

MỞ ĐẦU 5

NỘI DUNG 6

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 6

1.1 Khái niệm về chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 6

1.2 Mục tiêu của chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài 7

1.3 Đặc điểm của chính sách thu hút FDI  8

II VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI) 8

2.1 Vai trò của chính sách thu hút FDI đối với các nước đi đầu tư 8

2.2 Vai trò của chính sách thu hút FDI đối với các nước nhận đầu tư  9

III CÁC CHÍNH SÁCH THU HÚT FDI TẠI VIỆT NAM VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÚNG 10

3.1 Các chính sách thu hút FDI tại Việt Nam 10

3.2 Tác động của các chính sách thu hút FDI 12

3.2.1 Tình hình thu hút ĐTNN 11 tháng năm 2021 12

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt

COVID-19 SARS COV 2 Bệnh viêm phổi cấp Covid –

19 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội UNTAC United Nations Conference on

Trade and Development Theo Hội nghị Liên Hợp Quốc về thương mại và

phát triển TNC Transnational corporation Công ty xuyên quốc gia OECD The Organisation for Economic

Co-operation and Development

Tổ chức hợp tác và phát

triển kinh tế

MỞ ĐẦU

Trong giai đoạn hiện nay, dòng vốn FDI đang có xu hướng chảy mạnh vào những nước đang phát triển, có nền kinh tế tăng trưởng nhanh, trong đó có Việt Nam

Trải qua gần 30 năm đổi mới và phát triển, tình hình thu hút FDI vào Việt Nam đã

có nhiều khởi sắc và đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia Việc Nhà nước ta ngày càng chú trọng vào thu hút vốn FDI đã cho thấy được tầm quan trọng của nguồn vốn này đối với nền kinh tế. 

Hiện nay Việt Nam vẫn đang có xu hướng đẩy mạnh thu hút FDI Trong giai đoạn tới, chiến lược thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam tiếp tục xu hướng chuyển từ thu hút bằng mọi giá sang thu hút có chọn lọc nhằm tăng năng lực sản xuất quốc gia, tính lan tỏa giữa khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với khu vực kinh tế trong nước; hạn chế các dự án FDI tác động tiêu cực tới môi trường hay sử dụng máy móc, thiết

bị công nghệ lạc hậu, tiêu tốn tài nguyên, năng lượng; tận dụng lao động giá rẻ trình độ thấp và ít tạo ra giá trị gia tăng, hàm lượng khoa học công nghệ thấp…

Bên cạnh đó, trước xu thế dịch chuyển của dòng vốn FDI, cũng như các nước trong khu vực đang đẩy mạnh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao từ các tập đoàn, công ty đa quốc gia, Việt Nam cũng cần ban hành các chính sách phù hợp để đón làn sóng dịch chuyển này

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI

1.1 Khái niệm về chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Trước khi định nghĩa chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài là gì cần hiểu được thế nào là đầu tư trực tiếp nước ngoài

Trên thực tế, có rất nhiều định nghĩa, khái niệm được nêu ra về đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment – viết tắt là FDI): Theo UNCTAD, “Đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI được định nghĩa như là một hình thức đầu tư liên quan đến mối quan

hệ dài hạn và phản ánh sự kiểm soát và những lợi ích lâu bền bởi một thực thể cư ngụ tại một nền kinh tế (nhà đầu tư nước ngoài hoặc công ty mẹ) vào một doanh nghiệp cư ngụ

tại một nền kinh tế khác với nhà đầu tư nước ngoài” Tại Việt Nam, khái niệm đầu tư trực

tiếp nước ngoài tuy chưa có cụ thể nhưng trong Luật đầu tư 2005 có quy định rằng “Đầu

tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư tự bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lí hoạt độn đầu tư”, và “Đầu tư nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư tại Việt Nam”.

Như vậy, có thể thấy rằng có rất nhiều khái niệm về FDI và tùy từng tổ chức, quốc gia thì có thể hiểu khái niệm FDI theo những cách khác nhau nhưng chung quy lại FDI có thể hiểu là  một hình thức đầu tư quốc tế, nhà đầu tư sẽ bỏ một phần vốn hoặc toàn bộ vốn vào một hay nhiều dự án của một quốc gia khác với mục đích trực tiếp quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm về các hoạt động thuộc phạm vi mà họ đã đi đầu tư

Vậy chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (chính sách FDI) là một bộ

phận thuộc các chính sách phát triển kinh tế của một quốc gia mà trong đó vấn đề được giải quyết là làm thế nào để thu hút vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài

1.2 Mục tiêu của chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Hầu hết các chính sách được tạo ra đều chung một mục đích là góp phần làm bước đệm để hướng thực hiện những mục tiêu ở bậc cao hơn Chính sách thu hút FDI góp phần vào thực hiện những mục tiêu chung của xã hội thông qua các công cụ và giải pháp được

đề ra như là: (i) tỷ lệ tăng trưởng kinh tế đáng kể và liên tục, ổn định giá cả, tỷ lệ thất nghiệp thấp và cân bằng cán cân thanh toán; (ii) công bằng xã hội, an sinh xã hội đạt mức cao, tiến bộ xã hội; (iii) cải thiện cơ cấu ngành, cơ cấu lãnh thổ, cơ cấu hạ tầng và cơ cấu các thành phần kinh tế. 

Ngoài việc nhằm tới các mục tiêu cao hơn và mục tiêu chung thì chính sách thu hút FDI còn có các mục tiêu điển hình sau: 

Mục tiêu của chính sách thu hút FDI là tạo lập khung khổ pháp luật, hệ thống các quy định, công cụ và biện pháp, mà Nhà nước áp dụng nhằm thu hút, điều chỉnh hoạt động thu hút và sử dụng FDI hiệu quả nhất, nhằm thực hiện những mục tiêu chung hoặc mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn phát triển của một quốc gia, địa phương Đặc biệt là tạo điều kiện thuận lợi để kích thích dòng vốn FDI đầu tư vào trong nước, định hướng các hình thức đầu tư, hướng các dòng vốn FDI vào các lĩnh vực, ngành, vùng và sản phẩm… theo mục tiêu định trước của nước, của địa phương tiếp nhận đầu tư Các mục tiêu cụ thể phụ thuộc vào giai đoạn phát triển của mỗi quốc gia, địa phương, đối với Việt Nam hiện nay, đó là: huy động vốn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, chuyển giao công nghệ, giải quyết việc làm, tăng cường xuất khẩu, nâng cao trình độ cho người lao động… Mục tiêu của chính sách thu hút FDI không cố định theo thời gian, cũng không giống nhau giữa các quốc gia, các địa phương Tùy thuộc vào trình độ, mục tiêu phát triển, các quốc gia, các địa phương

có thể thay đổi, điều chỉnh mục tiêu và nội dung của chính sách thu hút FDI theo thời gian nhằm khai thác tối đa dòng vốn này để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

1.3 Đặc điểm của chính sách thu hút FDI 

Thứ nhất, chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài được nhà nước đề ra để

nhằm phục vụ lợi ích chung của nhiều người hoặc của toàn xã hội từ việc thu hút vốn trực tiếp từ nước ngoài để đầu tư vào dự án phát triển cho một khu vực nào đó Đồng thời, nó là thước đo đánh giá, liệu chính sách đó có phù hợp, có đem lại lợi ích mang tính xã hội hay không. 

Thứ hai, chính sách thu hút FDI là quá trình do nhiều người, nhiều tổ chức tham

gia Nó là sản phẩm của sự kết hợp giữa các đường lối chính trị quan hệ giữa các quốc gia, với người tổ chức và quản lý vốn đầu tư cho toàn xã hội là nhà nước và nhà nước chịu trách nhiệm tổ chức thực thi chính sách Tuy nhiên, ngày nay có nhiều thành phần tham gia đóng vai trò thực hiện như tổ chức dân chúng và các tổ chức ngoài nhà nước do quá trình dân chủ hóa chính sách. 

Thứ ba, nó có phạm vi tác động đến mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội, thể hiện

sự can thiệp cần thiết từ nhà nước tới các lĩnh vực đó

II VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)

2.1 Vai trò của chính sách thu hút FDI đối với các nước đi đầu tư

Dựa trên nghiên cứu của Phạm Hồng Chương (2020) và Nguyễn Thị Ngọc Mai (2018), tác giả tổng kết được một vài vai trò của chính sách  FDI với các nước đầu tư như sau:

Thứ nhất, chính sách thu hút FDI là căn cứ để các nhà đầu tư trong nước lựa chọn

đối tác nước ngoài phù hợp để hợp tác kinh doanh Chẳng hạn chính sách đầu tư hướng vào các TNC sẽ là căn cứ để các nhà đầu tư trong nước xây dựng chiến lược đúng đắn để tiếp cận các TNC, có giải pháp xúc tiến và quang quá về doanh nghiệp hợp lý để thu hút được lượng lớn vốn đầu tư, công nghệ nguồn và kinh nghiệm quản lý hiện đại cũng như các quan hệ kinh doanh của họ

Thứ hai, chính sách thu hút nhằm thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

mà lợi ích mà nguồn vốn này đem lại đó là góp phần làm cho nền kinh tế trong nước của nước đầu tư phát triển, tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước: Khi các nước đầu tư trực tiếp vào các doanh nghiệp nước ngoài sẽ đẩy mạnh sản xuất, gia tăng hoạt động thương mại Các nước đầu tư sẽ tăng cường xuất khẩu máy móc, thiết bị sang các nước nhận đầu

tư và nhập khẩu các sản phẩm từ nước nhận đầu tư về làm gia tăng hoạt động thương mại, tăng thặng dư thương mại trong nước Khi các dự án đầu tư ở nước nhận đầu tư có lợi nhuận lớn sẽ chuyển lợi nhuận về các nước đi đầu tư, góp phần làm cho ngân sách nhà nước tăng lên, nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia đó cũng tăng lên

Thứ ba, các chính sách thu hút FDI đảm bảo quyền lợi cho các nước đi đầu tư, tạo

điều kiện cho các nhà đầu tư để họ có thêm các nguồn nhập khẩu tài nguyên, năng lượng: Đối với các nước phát triển, các nguồn lực về tự nhiên còn hạn chế, bài toán ổn định nguồn lực tự nhiên để đảm bảo sản xuất trong nước luôn là bài toán khó đối với các doanh

nghiệp và người đứng đầu mỗi quốc gia Chính nhờ đó các nước đi đầu tư có thêm nguồn cung về nguyên liệu, nhiên liệu Và một trong những lĩnh vực đầu tư của các nhà đầu tư thường chú trọng là khai thác tài nguyên thiên nhiên nhằm đảm bảo cho chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia đó và đảm bảo sự an ninh năng lượng trong điều kiện khủng hoảng năng lương đang xảy ra trên toàn cầu. 

Thêm vào đó, chính sách thu hút FDI bảo vệ quyền lợi cho các nước đầu tư trước các trường hợp như: (i) quốc hữu hóa Các nhà đầu tư sẽ quan tâm đến việc chính phủ một nước sẽ có thái độ như thế nào đối với việc quốc hữu hoá Do đó, chính sách này sẽ đảm bảo cho nước đầu tư nhận được khoản đền bù xứng đáng nếu các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bị quốc hữu hoá; (ii) bảo vệ quyền lợi đối với những nước đi đầu tư mà bị thiệt hại bởi chiến tranh (các nước nhận đầu tư xảy ra nổi loạn, khủng bố, ); (iii) trường hợp liên quan đến tính không chuyển đổi của tiền tệ; (iv) chuyển (gửi) ngoại hối

Thứ tư, chính sách thu hút FDI tạo ra các chiến lược bảo hộ và các ưu tiên cho các

nhà đầu tư và người nước ngoài Bao gồm: giúp các nhà đầu tư tiết kiệm chi phí sản xuất,

để giảm giá thành sản phẩm hay cắt giảm chi phí cho một số công đoạn giúp tăng tính cạnh tranh trên thị trường bằng việc chủ đầu tư tận dụng những lợi thế của nước chủ nhà như: vị trí địa lí, nhân công giá rẻ, dồi dào, tài nguyên thiên nhiên, tăng trưởng kinh tế ổn định,… Bên cạnh đó chính sách này đảm bảo lợi ích cho các nhà đầu tư trong việc tuyển dụng người nước ngoài Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ về sáng chế, nhãn hiệu thương mại của chính các công ty đi đầu tư

Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài còn được chính phủ hỗ trợ các khoản vay, hay các nguồn trợ giúp khi họ cần Cũng như đảm bảo một môi trường cab tranh bình đẳng giữa các nước đi đầu tư với nhau. 

Không những vậy, các chính sách thu hút đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đem đến những ưu đãi về đất đai cho các nước đi đầu tư Song song với đó là các chính sách miễn giảm thuế Điều này giúp các nhà đầu tư tiết kiệm chi phí, thúc đẩy các nhà đầu tư phát triển mà không phải lo ngại nhiều khoản thuế. 

Thứ năm, giúp tăng cường, củng cố quan hệ ngoại giao giữa các nước, tăng tính

liên kết giữa các quốc gia trên toàn cầu và củng cố an ninh, quốc phòng

2.2 Vai trò của chính sách thu hút FDI đối với các nước nhận đầu tư 

Thứ nhất, chính sách thu hút FDI giúp các nước nhận đầu tư điều tiết hoạt động

thu hút FDI một cách có hiệu quả nhờ vào việc tạo ra một khuôn khổ chung Chính sách thu hút FDI cũng là căn cứ để các nhà đầu tư nước ngoài hiểu rõ được mục đích, lĩnh vực, phương thức tổ chức thực hiện, mức độ bảo hộ và thiện chí của chính phủ các nước nhận đầu tư đối với các nhà đầu tư nước ngoài Song song với đó nó cũng là căn cứ pháp lý để định hướng mục tiêu phát triển của quốc gia từ đó các cơ quan quản lý nhà nước duy trì hoạt động đầu tư nước ngoài một cách có hệ thống, bám sát với tình hình kinh - tế xã hội của nước mình Hơn nữa các chính sách thu hút FDI cũng chính là công cụ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và lợi ích cho các nước nhận đầu tư

Một chính sách thu hút FDI hiệu quả là một chính sách đảm bảo ổn định lãi suất,

ổn định giá trị đồng tiền, cải thiện cán cân thanh toán, tăng thu ngân sách nhà nước, khống chế lạm phát, điều này đồng nghĩa với việc sẽ giúp chính sách tiền tệ - tài khóa trở nên hiệu quả hơn Trên cơ sở những chính sách đã được ban hành, cơ quan quản lý nhà nước đưa ra các đề xuất về các công cụ và biện pháp để tổ chức hoạt động vận động và xúc tiến đầu tư thích hợp, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thay đổi quá trình vận hành Chính sách thu hút FDI hoàn thiện và vận hành có hiệu quả cũng là điều kiện

để hoàn thiện và thực hiện tốt các chính sách nằm trong hệ thống chính sách của nhà nước.  

Thứ hai, chính sách thu hút FDI giúp điều tiết các nguồn lực FDI phù hợp với định

hướng phát triển chung của nền kinh tế quốc gia Chính sách FDI được xây dựng dựa vào nhu cầu về FDI đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước tiếp nhận đầu tư Việc thu hút FDI là quá trình sử dụng hiệu quả nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý nước ngoài và công nghệ nhằm giúp nước tiếp nhận đầu tư bổ sung những thiếu hụt về các yếu tố đó cũng như tạo ra những lợi thế riêng

Chính sách thu hút FDI được hoạch định một cách có khoa học sẽ giúp cho chính phủ và các cơ quan quản lý đầu tư giữ được thể chủ động và điều tiết hợp lý các nguồn lực như vốn, công nghệ, nhân lực, đất đai vào các vùng, các ngành theo quy hoạch mà vẫn đảm bảo các lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài, bảo vệ được quyền sở hữu của các nhà đầu tư và phát huy lợi thế so sánh của từng ngành, từng vùng cũng như khả năng của từng doanh nghiệp Bên cạnh đó nó còn giúp tổ chức, hình thành cơ cấu đầu tư hợp lý và bền vững Ngoài ra, chính sách thu hút FDI còn là công cụ hữu hiệu để quản lý các hoạt động FDI phù hợp với mục tiêu phát triển đất nước

Thứ ba, chính sách thu hút FDI giúp nâng cao tính hiệu quả của các hoạt động thu

hút và sử dụng nguồn vốn FDI Nó đưa ra các nguyên tắc, công cụ và biện pháp nhằm điều chỉnh hoạt động FDI một cách rõ ràng, thực hiện đầu tư nước ngoài một các có khoa học, tạo nền tảng sử dụng nguồn vốn FDI một cách tối ưu và tránh đầu tư tràn lan Các ngành được coi trọng sẽ có khả năng thu hút được nhiều vốn FDI hơn và đó chính là động lực để phát triển các ngành khác

Chính sách đầu tư nước ngoài được soạn thảo một cách phù hợp sẽ là lợi thế lớn trong cạnh tranh giữa các quốc gia, các tỉnh trong thu hút FDI Bên cạnh đó nó còn tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người lao động Không chỉ thế, thu nhập của chính phủ và cộng đồng cũng tăng, nguồn nhân lực được sử dụng một các có hiệu quả, nền kinh

tế phát triển ổn định, khả năng cạnh tranh của quốc gia được nâng cao, mở rộng xuất khẩu và thúc đẩy quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao vị thế quốc gia. 

III CÁC CHÍNH SÁCH THU HÚT FDI TẠI VIỆT NAM VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÚNG

3.1 Các chính sách thu hút FDI tại Việt Nam

 Các chính sách thu hút FDI liên quan đến khung pháp lý