TÌM HIỂU CÁC CUỘC CẢI CÁCH TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ TK X ĐẾN TK XVIII

Cuộc cải cách của Khúc Hạo cũngnhư các cuộc kháng chiến tiếp theo đó của Dương Đình Nghệ 931, Ngô Quyền 938 là công cuộc bước đầu xây dựng và bảo vệ quốc gia, chính quyền độc lập, tự chủ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HOÁ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA DU LỊCH

TIỂU LUẬN

HỌC PHẦN: LỊCH SỬ VIỆT NAM

TÊN ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU CÁC CUỘC CẢI CÁCH TRONG Người thực hiện: Mai Huy Hiếu

Lớp: 21DDL2 …

MSSV: D21DL173

GVHD: .Phan Đình Dũng

LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ TK X ĐẾN TK XVIII

MỤC LỤC

MỤC LỤC……….……….………1

MỞ ĐẦU……….……… 2

NỘI DUNG………3

1 CUỘC CẢI CÁCH CỦA KHÚC HẠO………3

1.1 Hoàn cảnh lịch sử………3

1.2 Cuộc cải cách của Khúc Hạo……… 4

2 CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY……… 6

2.1 Hoàn cảnh lịch sử……… 6

2.2 Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly……… 7

3 CUỘC CẢI CÁCH CỦA LÊ THÁNH TÔNG………11

3.1 Hoàn cảnh lịch sử………11

3.2 Cuộc cải cách của Lê Thánh Tông……….12

4 CUỘC CẢI CÁCH CỦA QUANG TRUNG……… 18

4.1 Hoàn cảnh lịch sử……….18

4.2 Cuộc cải cách của Quang Trung……….………18

KẾT LUẬN……… 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam, một đất nước trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữnước Lịch sử đã minh chứng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước của nhân dânViệt Nam đó là truyền thống quý báu thể hiện lòng yêu nước Truyền thống đó khôngchỉ thể hiện ở cuộc chiến đấu lâu dài và gian khổ chống ngoại xâm, trong cuộc laođộng sáng tạo xây dựng quê hương đất nước, mà còn thể hiện ở những cải cách để đổimới đất nước

Trong suốt chiều dài lịch sử để tồn tại và phát triển, cha ông ta đã thực hiệnnhiều cuộc cải cách, đổi mới Đó là cuộc cải cách của Khúc Hạo năm 907, cuộc cảicách của Hồ Quý Ly cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV, cuộc cải cách của Lê Thánh Tôngcuối thế kỷ XV, cuộc cải cách của hoàng đế Quang Trung ở thế kỉ XVIII Vị trí, tácdụng của mỗi cuộc cải cách đối với sự phát triển của xã hội, đất nước có khác nhau,nhưng là một nội dung quan trọng của lịch sử Việt Nam thời Trung đại Nghiên cứu vànắm vững nội dung các cuộc cải cách nói trên sẽ giúp chúng ta hiểu biết đầy đủ và sâusắc hơn lịch sử Việt Nam thời Trung đại

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đề tài này đề cập đến các cuộc cải cách trong lịch sử Việt Nam từ thế kỷ

Do khả năng có hạn, tài liệu còn ít ỏi nên đề tài này không tránh khỏinhiều thiếu sót Kính mong Thầy cô đóng góp thêm ý kiến để em rút kinh nghiệm chonhững lần sau thực hiện được tốt hơn.

NỘI DUNG

1 CUỘC CẢI CÁCH CỦA KHÚC HẠO

1.1 Hoàn cảnh lịch sử

Năm 905, hào trưởng người Việt ở Hồng châu là Khúc Thừa Dụ giành lấy quyền

tự chủ cho người Việt tại Tĩnh Hải quân (tên gọi Việt Nam đương thời), tự xưng là Tiết

độ sứ và bước đầu được nhà Đường của Trung Quốc thừa nhận Việt Nam chấm dứthơn 1000 năm Bắc thuộc, bắt đầu thời kỳ độc lập tự chủ Năm 907, Khúc Thừa Dụmất, con là Khúc Hạo nối chức Tiết độ sứ Nhà Hậu Lương, vì mới cướp ngôi nhàĐường, phương Bắc nhiều biến cố nên thừa nhận Khúc Hạo làm Tiết độ sứ Tĩnh Hảiquân năm 907 Nhưng qua năm sau (908), vua Hậu Lương là Chu Ôn lại phong choTiết độ phó sứ Quảng Châu là Lưu Ẩn kiêm chức "Tĩnh Hải quân tiết độ, An Nam đôhộ" Điều đó có nghĩa là người Trung Quốc vẫn muốn chiếm lại Việt Nam

Để củng cố chính quyền cai trị, xây dựng nền tảng độc lập, phát huy nội lực đểdần tự thoát khỏi sự kiềm chế của phương Bắc, Khúc Hạo đã tiến hành cuộc cải cáchtrên toàn Tĩnh Hải quân Ngày 7 tháng 2 năm 906, vua Đường buộc phải phong choKhúc Thừa Dụ làm Tĩnh Hải quân tiết độ sứ tước Đồng binh Chương sự Tức là nhàĐường phải công nhận Khúc Thừa Dụ có quyền nắm cả việc quân sự, chính quyền,kinh tế, tài chính

Như vậy, kể từ năm 905, tuy còn mang danh hiệu một chức quan của nhàĐường, nhưng về thực chất Khúc Thừa Dụ đã giành lấy chính quyền từ tay bọn phongkiến nhà Đường, dựng nên một chính quyền tự chủ, đã kết thúc về cơ bản ách đô hộhơn một nghìn năm của phong kiến phương Bắc Cuộc cải cách của Khúc Hạo cũngnhư các cuộc kháng chiến tiếp theo đó của Dương Đình Nghệ (931), Ngô Quyền (938)

là công cuộc bước đầu xây dựng và bảo vệ quốc gia, chính quyền độc lập, tự chủ có tổchức của một dân tộc đã thực sự làm chủ quốc gia mình

Đất nước bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do, nhưng những hậu quả mà hơn mộtnghìn năm đô hộ của bọn phong kiến phương Bắc để lại thật nặng nề

1.1.1 Về kinh tế

Chính quyền đô hộ đã thi hành chính sách bóc lột rất nặng nề và dưới nhiềuhình thức: Chế độ cống nạp là thủ đoạn bóc lột hết sức tàn bạo của phong kiến phươngBắc được thực hiện liên tục suốt thời Bắc thuộc Hàng năm, các châu, quận, huyện phảinộp nhiều lâm thổ sản quý, nhiều sản phẩm thủ công Ngoài chế độ cống nạp, còn cóthêm nhiều loại thuế khác, mức thuế dân bản xứ phải đóng rất nặng: riêng thuế muối,hàng năm ở Âu Lạc cũ phải nộp lên tới hàng vạn quan tiền Đời sống của nhân dân ÂuLạc cũ do đó vô cùng cực khổ

1.1.2 Về chính trị - xã hội

Trong hơn một thiên niên kỷ xâm lược và đô hộ, các triều đại phương Bắc đâuchỉ dừng lại ở những chính sách vơ vét, cướp bóc tàn bạo, mà còn ráo riết thực hiệnchính sách đồng hóa nhằm Hán hóa Việt tộc, nhằm vĩnh viễn xóa bỏ sự tồn tại củaquốc gia Âu Lạc và dân tộc Việt, biến đất nước Âu Lạc thành quận, huyện của TrungQuốc Từ năm 905, sau khi giành được chính quyền, để xây dựng một quốc gia hoàntoàn độc lập, tự chủ, đòi hỏi họ Khúc phải thực hiện những cải cách về hành chính,chính trị, xã hội để xóa bỏ dần những ảnh hưởng sâu sắc và hậu quả nặng nề do thờiBắc thuộc để lại, khắc phục tính phân tán của quyền lực thủ lĩnh địa phương, xây dựngmột chính quyền dân tộc thống nhất từ trung ương đến các làng xã

1.2 Cuộc cải cách của Khúc Hạo

1.2.2 Về kinh tế - xã hội

Khúc Hạo bãi bỏ chế độ điền tô và phu dịch, thực hiện “bình quân thuế ruộng,tha bỏ lực dịch, lập sổ khai hộ khẩu, kê rõ họ tên, quê quán giao cho giáp trưởng trôngcoi…” [3, tr.218] Như sử cũ đã ghi, , bấy giờ “chính sự cốt chuộng khoan dung, giảndị” làm cho “nhân dân được yên vui” Sau nhiều thế kỉ sống dưới ách kìm kẹp, bóc lộtnặng nề của chế độ đô hộ, sự “khoan dung, giản dị” của chính quyền họ Khúc khôngchỉ góp phàn tạo nên sự “yên vui” của nhân dân mà còn thể hiện rõ tinh thần của mộtđất nước vừa thoát khỏi ách đô hộ ngàn năm Mặt khác, chính sách “Quân bình thuếruộng” đã bước đầu xác lập quyền sở hữu trên danh nghĩa của nhà nước đối với ruộngđất của công xã

1.2.3 Tài chính

Khúc Hạo chủ trướng sửa đổi lại chế độ tô thuế Trong những thế kỉ thuộcĐường, ngoai cống nạp, nhân dân ta còn phải chịu hàng loạt những bất công khác vềchế độ thu thuế và chịu một chế độ nô dịch nặng nề Khúc Hạo đã xóa bỏ sự bất công

và áp bức nặng nề đó bằng chinh sách “binh quân thuế ruộng” và tha bỏ lực dịch” Nỗikhổ của ách nô dịch nay không còn nữa, dù rằng người dân vẫn giữ nghĩa vụ đóng gópsức mình cho nhà nước

1.3 Ý nghĩa

Những cải cách của Khúc Hạo đã tạo điêu kiện cho chinh quyền trung ương có khảnăng kiểm soát một cách trực tiếp các địa phương trong nước, góp phần quan trọng vàoviệc củng cố thống nhất lãnh thổ, tạo điều kiện cho nhân dân ta sống và sản xuất “yênvui”, “ổn định”, tranh được mọi sự hạch sách cưỡng bức của bọn quan lại đô hộ trước đây,bước đầu xóa bỏ chế độ bóc lột, áp bức nặng nề của chế độ đô hộ, đồng thời cũng tạothuận lợi cho nhân dân ta gia tăng sức lao dộng sáng tạo, nâng cao đời sống của minh.Những cải cách của Khúc Hạo dựa trên những thiết chế đã có từ thời Đường, nhưng đãvượt qua những hạn chế của nó, thể hiện rõ tinh thần của một quốc gia độc lập, có quyền

tự chủ của minh Những cải cách đó cũng nhận được sự ủng hộ của nhân dân và thực sựđáp ứng được những mong muốn của nhân dân khi đã danh lại được độc lập

2 CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY

2.1 Hoàn cảnh lịch sử

Nửa sau thế kỉ XIV, xã hội Đại Việt lâm vào tình trạng khủng hoảng, mục nát vàsuy thoái nghiêm trọng Vua Trần Dụ Tông ăn chơi xa sỉ, trụy lạc, cho xây dựng cáccông trình tốn nhiều tiền của và công sức của nhân dân nhằm làm chỗ vui chơi.Bọnquan lại thì nhân đó cũng thi nhau bắt dân xây dựng dinh thự cho mình Trong triềuđình nhà Trần có rất nhiều nịnh thần và việc kéo bè, kéo cánh, tranh giành quyền lựcxảy ra liên miên.Tình hình nội bộ rối loạn khiến các nước nhỏ ở phía nam không cònthần phục như trước

Trong nội bộ tầng lớp quý tộc cầm quyền chia bè phái, mâu thuẫn, giết hại lẫnnhau để tranh giành địa vị, quyền lực ngày càng khốc liệt, điển hình là vụ một số quýtộc đại thần nhà Trần như Thái bảo Trần Nguyên Hàng, Thượng tướng quân Trần KhátChân mưu giết Hồ Quý Ly không được, bị Hồ Quý Ly giết chết cùng với hơn 370 quanlại quý tộc khác

Các thế lực ngoại bang như Chăm-Pa và nhà Minh liên tục quấy nhiếu xâmchiếm lãnh thổ, yêu cầu cống nạp lúc nhà Trần bắt đầu có dấu hiệu suy yếu Nhữngviệc làm trên nhằm thăm dò nhà Trần và chuẩn bị tiến hành âm mưu xâm lược đã đượcvạch ra từ trước

Vào nửa cuối thế kỷ XIV, sau một thời gian phát huy được mặt tích cực đối với

sự phát triển kinh tế, ổn định xã hội, thì vào cuối Trần, quan hệ bóc lột đó đã bộc lộmặt tiêu cực, đời sống của nông nô, nô tỳ do bị bóc lột triệt để trở nên hết sức cực khổ,nông dân nghèo bị nông nô hóa đã dẫn đến mâu thuẫn xã hội gay gắt và phong tràonông dân khởi nghĩa cuối Trần ngày càng phát triển Điều đó chứng tỏ thiết chế chínhtrị quân chủ quý tộc và quan hệ bóc lột nông nô, nô tỳ vào cuối thế kỷ XIV, đã khủnghoảng, kìm hãm sự tiến hóa của xã hội Đại Việt, làm cho quá trình phong kiến hóatrong xã hội tiến tới xác lập một thể chế quân chủ quan liêu chuyên chế, một nhà nướcphong kiến trung ương tập quyền thống nhất và mạnh, một quan hệ sản xuất địa chủ -nông dân lệ thuộc thống trị trong nền kinh tế bị cản trở

Tóm lại, xã hội Đại Việt cuối thế kỉ XIV đã lâm vào tình trạng khủng hoảng sâusắc và toàn diện:chính quyền suy yếu,bọn nịnh thần chuyên quyền, dòng họ thống tri sađoạ, nông nghiệp giảm suất nghiêm trọng, dẫn đến nông dân nghèo,nô tì nổi dậy chốngđối, hay bỏ trốn Trong lúc đó, những cuộc tấn công đánh phá của Chămpa lại liên tụcdiễn ra, dù cuối cùng bị đẩy lùi hẳn, đã làm cho cuộc sống của nhân dân ta thêm khổcực, triều chính thêm rối ren, tài chính kiệt quệ Đã vậy, Đại Việt đứng trước nguy mộtcuộc xâm lược ngày càng đến gần của quân Minh Đó là những tiền đề dẫn đến cuộccải cách của Hồ Quý Ly

2.2 Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly

Tháng 2 năm 1400, sau khi bức vua Trần nhường ngôi và tự lập làm vua, thànhlập triều đại nhà Hồ, Hồ Quý Ly đã thực hiện nhiều chính sách và biện pháp cải cáchtrên các mặt của đời sống xã hội

2.2.1 Cải cách chính trị, quân sự và luật pháp

* Về chính trịNăm 1375, Hồ Quý Ly đã đề nghị xóa bỏ chế độ lấy người tôn thất làm cácchức chỉ huy quân sự cao cấp, định lại số quân, đưa lực lượng trẻ vào Năm 1378, trong

số 16 chỉ huy các đạo quân ở trung ương, 12 người không phải là tôn thất nhà Trần.Năm 1379, Hồ Quý Ly đặt quy chế về hệ thống quan lại địa phương, thống nhất việcquản lý từ trung ương đến địa phương Các chức An phủ sứ ở lộ phải quản toàn bộ lộđến các phủ, huyện, châu… trong lộ, lộ trực tiếp chịu trách nhiệm trước nhà nước trungương

Hồ Quý Ly loại bỏ dần tầng lớp quý tộc tôn thất nhà Trần khỏi bộ máy chínhquyền trung ương, thay thế dần bằng tầng lớp nho sĩ trí thức có tư tưởng cải cách Từtháng 2 năm 1400, nhà Trần hoàn toàn mất hết quyền bính dù chỉ là danh nghĩa, thiếtchế quân chủ quý tộc của nhà Trần hoàn toàn sụp đổ Chính quyền chuyển sang tay họ

Hồ, đứng đầu là Hồ Quý Ly Hồ Quý Ly ra sức tuyển chọn, đề bạt và tổ chức thi cử đểnhanh chóng đào tạo một đội ngũ quan liêu mới cho nhà nước, chế độ quân chủ quý tộcchuyển dần sang chế độ quân chủ quan liêu từ cuốI thế kỷ XIV sang đầu thế kỷ XV

* Về quân sự

Hồ Quý Ly định lại binh chế, chỉnh đốn quân đội, tổ chức lại quân Túc vệ, đặtthêm các hiệu quân, tăng cường kỹ luật quân đội, thải các tướng sĩ bất tài, sức yếu thayvào những người khỏe, am tường võ nghệ

Tăng cường củng cố sức mạnh quân sự quốc phòng Hồ Quý Ly đã cho cải tiếncác loại vũ khí tiêu biểu là Hồ Nguyên Trừng (con của Hồ Quý Ly ) đã chế tạo ra súngthần cơ, thuyền chiến cổ lâu đi biển Hồ Quý Ly đặt lệ cử quan ở Tam quán và Nộinhân, đi về các lộ thăm hỏi cuộc sống nhân dân và tình hình quan lại để thăng giángcho hợp lý (năm1400)

Hồ Quý Ly chủ trương xây dựng một hệ thống cứ điểm phòng thủ để chống xâmlược Những nơi xung yếu tại các cửa biển và sông đều có đóng cọc gỗ Hệ thốngphòng thủ kéo dài từ núi Tản Viên men theo sông Đà, sông Hồng, sông Luộc đến cửasông Thái Bình dài gần 100km Nhiều đồn quân chốt giữ các nơi xung yếu

* Về luật pháp:

Chỉ trong vòng 7 năm (1400 – 1407), nhà Hồ đã ban hành nhiều luật lệ và thựcthi nó làm công cụ tích cực cho việc thực hiện cải cách trên các lĩnh vực kinh tế, chínhtrị, xã hội, văn hóa Nhà Hồ đã có tới 30 lần ban hành các luật lệ

Hoạt động lập pháp được chú ý tăng cường Nhà nước chủ trương tăng cườngpháp trị nhằm khôi phục lại kỷ cương xã hội bị rối loạn vào cuối thời nhà Trần Cácluật lệ của nhà Hồ còn tập trung vào mục đích xây dựng và củng cố chế độ quân chủquan liêu chuyên chế vừa mới được thiết lập còn thiếu cơ sở kinh tế - xã hội vững chắc,trấn áp tầng lớp quý tộc tôn thất nhà Trần chống đối, chống lại các cuộc khởi nghĩa củanhân dân

2.2.2 Cải cách kinh tế - tài chính

Năm 1396, Hồ Quý Ly cho ban hành tiền giấy thu hồi hết các loại tiền đồng gọi

là “thông bảo hội sao” có 7 loại hình vẽ khác nhau Nhà nước quy định làm giả phải tộichết, 1 quan tiền đồng đổi được 1 quan 2 tiền giấy, ai dùng tiền đồng bị bắt cung bị tộinhư làm giả Trước phản ứng của nhân dân, năm 1403 nhà Hồ ban điều luật về tội

không tiêu tiền giấy, nâng giá hàng và đóng cửa hàng, đặt chức thi giám, ban mẫu vềcông thước thương đấu.

Năm 1397, Hồ Quý Ly ban hành chính sách hạn điền Tất cả mọi người từ quý

tộc cho đến thứ dân, đều bị hạn chế số ruộng tư (tối đa:10 mẫu) trừ đại vương vàtrưởng công chúa Người nào nhiều ruộng thì được phép lấy ruộng chuột tội còn ruộngthừa thì sung công

Năm 1401, Hồ Quý Ly ban hành chính sách hạn nô, chiếu theo phẩm tước, cấp

bậc mà được sử dụng một số lượng gia nô theo quy định của nhà nước Số gia nô quáquy định phải đem nộp cho nhà nước Mỗi gia nô thừa ra được nhà nước trả cho 5 quantiền

Năm 1402, nhà Hồ ban hành chính sách thuế mới, định lại biểu thuế đinh và

thuế ruộng.Thuế đinh chỉ đánh vào những người có ruộng được chia, còn không phảiđóng thuế đinh đó là người không ruộng,trẻ mồ côi, đàn bà góa Và thuế được đánhtheo lũy tiến : người có 5 sào ruộng nộp 5 tiền, có trên 2 mẫu 6 sào nộp 3 quan

2.2.3 Cải cách văn hóa, giáo dục

Hồ Quý Ly rất quan tâm đến giáo dục và thi cử Năm 1396, Hồ Quý Ly cho sửalại chế độ thi cử đặt kỳ thi hương ở địa phương và thi hội ở kinh thành Những người

đã thi hội thì phải làm thêm một bài văn do vua đề ra để định vị thứ bậc Ông đã bỏtrường thi ám tả cổ văn thay bằng thi kinh nghĩa trong 4 trường thi Ông đã đặt thêmtrường thứ 5 thi viết chữ và toán

Ngay sau khi mới lên ngôi ông mở khoa thi hội lấy đỗ 20 người trong đó cóNguyễn Trãi, nhà sử học Ngô Thời Sĩ “phép khoa cử đến đây mới đủ văn tự 4 trường,đến nay còn theo, không thay đổi được” Năm 1397, Hồ Quý Ly đã đề nghị đặt họcquan ở các lộ Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Đông

Hồ Quý Ly đã cho chấn chỉnh lại Phật giáo và Nho giáo đề cao Nho giáo và hạnchế Phật giáo, Đạo giáo Năm 1396 Hồ Quý Ly đã cho sa thải các tăng đạo dưới 50tuổi bắt họ phải Hồ Quý Ly hoàn tục vị nho giáo thực dụng chống giáo điều kết hợpvới tinh thần pháp gia Năm 1392 soạn sách” minh đạo” bàn về Nho giáo, phê phán

thói giáo điều của Nho Hàn Dũ , Chu Đôn Di, Trình Hiệu La “trộm Nho” và đề CaoChu Công Ngăn cấm và xử phạt nặng những người làm nghề thương thuật.

2.3 Ý Nghĩa

Phải nói rằng Hồ Quý Ly đã nhận thức được nguyên nhân sâu xa của cuộckhủng hoảng cuối đời Trần, mạnh dạn tiến hành các chính sách và biện pháp cải cách.Đồng thời ông cũng là người mở đầu một giai đoạn cải cách quan trọng trong lịch sửViệt Nam

Về mục tiêu thứ nhất, Hồ Quý Ly đã loại bỏ tầng lớp quý tộc Trần và chuyển dần từ chế độ quân chủ quý tộc sang chế độ quân chủ quan liêu Hồ Quý Ly ra sức

tuyển chọn, đề bạt và tổ chức thi cử để nhanh chóng đào tạo một đội ngũ quan liêumới Bộ máy hành chính ở trung ương và địa phương được chấn chỉnh lại với “quanchế và hình luật” ban hành năm 1401 Nói chung, chế độ cai trị của triều Hồ mang tínhpháp trị cao hơn

Về mục tiêu thứ hai, qua các chính sách của Hồ Quý Ly có thể nhận thấy hướng giải quyết của ông là hạn chế thế lực của tầng lớp quý tộc, phát triển xu hướng tư hữu hóa trong một giới hạn nhất định và tập trung quyền lực vào chính quyền trung ương.

Những cải cách của Hồ Quý Ly về nhiều mặt cho thấy ông là một nhà cải cáchlớn, có lòng yêu nước, ý thức tự cường, tinh thần dân tộc sâu sắc, kiên quyết chốngngoại xâm để bảo vệ đất nước

Nhìn chung, tư tưởng và chính sách cải cách với nhiều điểm tiến bộ, thậm chívượt trước thời đại của Hồ Quý Ly không chỉ là một giải pháp tình thế để giải quyếtcuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu phòng thủ quốc gia lúc bấy giờ màcòn mở đầu cho việc xây dựng một nhà nước trung ương tập quyền thay thế cho nhànước phong kiến quý tộc lấy Phật giáo làm quốc giáo đã lỗi thời

Tuy nhiên, hệ thống chính sách, các giải pháp cải cách còn có nhiều điểm chưahợp lý, còn bất cập Cuộc cải cách này chưa đủ sức để hóa giải cuộc khủng hoảng,chưa giải quyết được những mâu thuẫn xã hội, mà còn làm rạn nứt thêm mối đoàn kết

toàn dân, nhất là mối liên hệ giữa vương triều với nhân dân Nhà Hồ nhanh chóng bịthất thủ trước cuộc xâm lược của nhà Minh một phần là do mất lòng dân.

Những việc làm của Hổ Quý Ly, xét về mặt lợi ích quốc gia, đã không thànhcông Thất bại của cuộc kháng chiến chống Minh đương thời có phần trách nhiệm củaông và có lẽ ông cũng nhận thức được phần nào điều đó khi ông thưởng cho HồNguyên Trừng hộp trầu bằng vàng, sau câu nói khá độc đáo “thần không sợ đánh, chỉ

sợ lòng dân không theo”

3 CUỘC CẢI CÁCH CỦA LÊ THÁNH TÔNG

3.1 Hoàn cảnh lịch sử

Sau cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Minh thắng lợi, Trải qua gần 22năm đặt ách xâm lược giặc Minh đã bị đánh đuổi về nước, tháng 4 năm 1428 Lê Lợilên ngôi Hoàng đế, mở đầu cho triều đại nhà Lê Trải qua các đời vua Thái Tổ (1428-1433), Thái Tông (1434-1442), đất nước đang dần được khôi phục Năm 1460, LêThánh Tông lên ngôi kế thừa những thành quả của triều đại trước, có những điều kiệnmới để xây dựng đất nước, song cũng đứng trước những khó khăn thử thách và cónguy cơ đưa xã hội đi vào khủng hoảng như thời cuối nhà Trần

Trải qua các đời vua Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Nghi Dân bộ máy chínhquyền đều có những thay đổi, củng cố thêm theo xu hướng tập quyền

Để bảo vệ quyền chuyên chế của mình, từ những vua đầu nhà Lê đã dùngnhững thủ đoạn giết hại các công thần có tài năng, uy tính mà các vua Lê cho là họ cóthể lấn át hay làm giảm uy quyền của nhà vua như việc giết hại hai đại công thần cócông với dân tộc trong cuộc kháng chiến chống quân lược Minh và sáng lập ra nhà Lênhư Trần Nguyên Hãn, Phạm Văn Xảo khi Lê Lợi lên làm vua; đến triều Lê Thái Tông,

Lê Nhân Tông giết Lê Khả, Lê Khắc Phục, Nguyễn Trãi, Lưu Nhân Chú, Trịnh Khả,

Lê Sát, Lê Ngân,

Trở lại với tình hình xã hội thời Lê thì trong “Trung hưng ký” đã phản ánhnhư sau: “Nhân Tông mới hai tuổi, sớm lên ngôi vua…kẻ thân yêu giữ việc, tệ hối lộ