Đào tạo người lao động có phẩm chất đạo đức, có ý thức về chính trị, có sức khỏe, có kiến thức và kỹ năng thực hành trong lĩnh vực lâm sinh, có khả năng ứng dụng các kiến thức được đào tạo vào các hoạt động sản xuất và đời sống, có khả năng tự học để nâng cao trình độ và có thể học tiếp lên các bậc cao hơn để đáp ứng nhu cầu nhân lực ngày càng cao của xã hội. Sau khi học hết chương trình đào tạo trình độ cao đẳng người học được dự thi tốt nghiệp nếu đạt yêu cầu thì được xét công nhận tốt nghiệp, cấp bằng tốt nghiệp cao đẳng và công nhận danh hiệu kỹ sư thực hành bậc 5 trong khung trình độ quốc gia Việt Nam
Trang 1BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
NGHỀ: LÂM SINH
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐĐB-ĐT, ngày tháng năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc)
Lạng Sơn, năm 2021
Trang 2BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ
VÀ NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨAVIỆTNAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐĐB-ĐT, ngày tháng năm
2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc)
Tên ngành, nghề: Lâm sinh
Mã ngành,nghề: 6620202
Trình độ đào tạo: Cao đẳng
Hình thức đào tạo: Chính quy
Đối tượng tuyển sinh: Tốt nghiệp Trung học phổ thông hoặc tương đương; Thời gian đào tạo: 2,5 năm (30 tháng)
1 Mục tiêu đào tạo
1.1.Mục tiêu chung:
Đào tạo người lao động có phẩm chất đạo đức, có ý thức về chính trị, cósức khỏe, có kiến thức và kỹ năng thực hành trong lĩnh vực lâm sinh, có khảnăng ứng dụng các kiến thức được đào tạo vào các hoạt động sản xuất và đờisống, có khả năng tự học để nâng cao trình độ và có thể học tiếp lên các bậc caohơn để đáp ứng nhu cầu nhân lực ngày càng cao của xã hội
Sau khi học hết chương trình đào tạo trình độ cao đẳng người học được
dự thi tốt nghiệp nếu đạt yêu cầu thì được xét công nhận tốt nghiệp, cấp bằng tốtnghiệp cao đẳng và công nhận danh hiệu kỹ sư thực hành bậc 5 trong khungtrình độ quốc gia Việt Nam
Trang 3+ Trình bày được những kiến thức cơ bản về chính trị, văn hóa, xã hội,pháp luật, quốc phòng an ninh, giáo dục thể chất, tin học theo qui định.
+ Thực hiện được quy trình khai thác rừng;
+ Nghiệm thu, đánh giá được kết quả trồng, chăm sóc và khai thác rừng;+ Lập biên bản sai phạm, xử lý được sai phạm trong trồng, chăm sóc,quản lý bảo vệ, phát triển rừng;
+Tổng hợp được thông tin, viết và trình bày báo cáo;
+ Tổ chức thực hiện đào tạo tập huấn, chuyển giao kiến thức cho nôngdân, tư vấn, dịch vụ nông lâm nghiệp;
+ Đánh giá, lập kế hoạch phát triển nông thôn;
+ Thực hiện được mô hình sản xuất kinh doanh nông lâm nghiệp;
+ Sử dụng được công nghệ thông tin cơ bản theo qui định, khai thác, xử
lý, ứng dụng công nghệ thông tin trong công việc chuyên môn của ngành, nghề;
+ Sử dụng được ngoại ngữ cơ bản, đạt bậc 2/6 trong khung năng lực ngoạingữ của Việt nam, ứng dụng được ngoại ngữ vào công việc chuyên môn củangành, nghề
- Mức độ tự chủ và trách nhiệm
+ Có phẩm chất đạo đức tốt và nhận thức đúng đắn về nghề nghiệp, cóthái độ hợp tác với đồng nghiệp, tôn trọng pháp luật và các quy định tại nơi làmviệc;
Trang 4+ Trung thực và có tính kỷ luật cao, có khả năng làm việc độc lập, sẵnsàng đảm nhiệm các công việc được giao; lao động có chất lượng và năng xuấtcao;
+ Có ý thức học tập, rèn luyện và nâng cao trình độ chuyên môn;
+ Chịu trách nhiệm với kết quả công việc của bản thân và nhóm trướclãnh đạo cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp;
+Có khả năng giải quyết công việc, vẫn đề phức tạp trong điều kiện làmviệc thay đổi;
+ Hướng dẫn tối thiểu, giám sát cấp dưới thực hiện nhiệm vụ xác định;+ Đánh giá chất lượng sản phẩm sau khi hoàn thành kết quả thực hiện củacác thành viên trong nhóm
1.3 Vị trí việc làm sau tốt nghiệp
Sau khi tốt nghiệp người học có khả năng đáp ứng các yêu cầu tại các vịtrí việc làm của ngành, nghề bao gồm:
- Sản xuất vườn ươm;
- Cộng tác viên khuyến nông lâm
- Kinh doanh sản xuất nông lâm nghiệp
2 Khối lượng kiến thức và thời gian của khóa học
- Số môn học, mô đun: 23
- Khối lượng kiến thức toàn khóa học: 2.445 giờ; Tín chỉ: 101 tín chỉ
- Khối lượng các môn học chung: 435 giờ
- Khối lượng các môn học, mô đun chuyên môn: 2010 giờ
- Khối lượng lý thuyết: 742 giờ; Thực hành, thực tập: 1703 giờ
3 Nội dung chương trình
3.1 Danh mục các môn học, mô đun bắt buộc
Thời gian học tập (giờ)
Tổng số
Trong đó
Lýthuyết
Thựchànhthảoluận
Thi/Kiểmtra
Trang 5II Các môn học, mô đun chuyên môn 82 2.010 585 1.301 124
MĐ 12
Nhân giống cây lâm
nghiệp từ hạt, giâm hom,
ghép
MĐ 13
Nhân giống cây trồng
bằng công nghệ nuôi cấy
MĐ 17 Nuôi dưỡng, phục hồirừng 3 75 15 53 7
MĐ 18 Quản lý bảo vệ và pháttriển rừng 5 90 60 23 7
Trang 6MĐ 20 Nông lâm kết hợp 2 45 15 25 5
Thời gian học tập (giờ)
Tổng số
Trong đó
Lýthuyết
Thựchành/
bàitập/thảoluận
Thi/Kiểmtra
MĐ 23 Sản xuất và kinh doanh
cây giống lâm nghiệp
và an ninh, Tin học, Giáo dục thể chất, Pháp luật, Giáo dục chính trị và TiếngAnh thuộc khối các môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ trungcấp, trình độ cao đẳng
4.2 Hướng dẫn xác định nội dung và thời gian cho các hoạt động ngoại khóa:
- Nhằm mục đích giáo dục toàn diện để sinh viên có nhận thức đầy đủ vềnghề nghiệp đang theo học, nhà trường tổ chức các hoạt động giáo dục ngoạikhoá với một số nội dung và thời gian cụ thể sau:
Trang 7+ Học tập chính trị đầu khoá: 3 ngày
+ Học tập về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: 2 ngày
+ Tham gia phong trào thanh niên tình nguyện: 4 ngày
+ Tổ chức các diễn đàn thanh niên lập nghiệp, phát triển kinh tế hộ giađình, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục sức khoẻ giới tính: 3 ngày
+ Tổ chức các đợt tham quan học tập tại các vườn quốc gia, các khu bảotồn thiên nhiên, các cơ sở sản xuất kinh doanh về lĩnh vực nông lâm nghiệp ,mỗi đợt 1-2 ngày, cả khóa tổ chức 2-3 đợt
- Thời gian hoạt động ngoại khoá được bố trí ngoài thời gian đào tạochính khoá vào thời điểm thích hợp
4.3 Hướng dẫn tổ chức kiểm tra hết môn học, mô đun:
Thời gian tổ chức kiểm tra hết môn học, mô đun cần được xác định và cóhướng dẫn cụ thể theo từng môn học, mô đun trong chương trình đào tạo
- Hình thức kiểm tra hết môn: Viết, trắc nghiệm, bài tập thực hành
- Thời gian kiểm tra:
+ Lý thuyết: Không quá 90 phút
+ Thực hành: Không quá 8 giờ
4.4 Hướng dẫn thi tốt nghiệp và xét công nhận tốt nghiệp:
4.4.1 Hướng dẫn thi tốt nghiệp
- Người học phải học hết chương trình đào tạo và có đủ điều kiện thì sẽđược dự thi tốt nghiệp
- Môn thi, hình thức và thời gian:
Số
TT
- Nội dung thi:
+ Môn Giáo dục chính trị: Tập trung chủ yếu về Tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội và quá độ lên CNXH ở Việt Nam,đường lối phát triển kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp công nhân vàcông đoàn Việt Nam, truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam
+ Lý thuyết tổng hợp nghề nghiệp : Tập trung chủ yếu các môn học/môđun chuyên môn: Nhân giống cây lâm nghiệp từ hạt, giâm hom, ghép; Nhângiống cây trồng bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào; Kiến thức cơ bản về trồngrừng; Nuôi dưỡng, phục hồi rừng; Quản lý bảo vệ và phát triển rừng; Thiết kếtrồng rừng; Khai thác gỗ tre nứa
Trang 8+ Thực hành nghề nghiệp : Nội dung chủ yếu tạo luống, đóng bầu, xử lýhạt giống, gieo hạt, cấy cây, vào mẫu, cấy nhân chồi, cấy tạo rễ, pha phun thuốcbảo vệ thực vật, giâm hom, chiết cành, ghép cây, thiết kế trồng rừng; cuốc hố,trồng cây, chăm sóc rừng, luỗng phát thực bì, bài cây trong nuôi dưỡng và khaithác gỗ;
4.4.2 Xét công nhận tốt nghiệp
Người học chương trình đào tạo Lâm sinh trình độ cao đẳng được côngnhận tốt nghiệp khi đủ các điều kiện:
- Kết quả thi môn Giáo dục chính trị đạt từ 5,0 điểm trở lên;
- Kết quả thi kiến thức, kỹ năng có điểm thi lý thuyết tổng hợp nghềnghiệp và điểm thi thực hành nghề nghiệp đều đạt từ 5,0 điểm trở lên
- Hiệu trưởng căn cứ vào kết quả thi tốt nghiệp và các quy định liên quan
để xét công nhận tốt nghiệp, cấp bằng và công nhận danh hiệu kỹ sư thực hànhtheo quy định của trường
4.5 Các chú ý khác :
Chương trình đào tạo cao đẳng lâm sinh được thực hiện theo hình thứcđào tạo nghề chính qui, tập trung Tuy nhiên chương trình này cũng có thể lựachọn một số môn học/mô đun để đào tạo cho các lớp không tập trung, đào tạongắn hạn và bồi dưỡng nâng bậc thợ./
HIỆU TRƯỞNG
Đào Sỹ Tam
Trang 9BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC
CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT CÁC MÔN HỌC, MÔ ĐUN
TRONG CTĐT TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
NGHỀ: LÂM SINH
(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-CĐĐB-ĐT, ngày tháng năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc)
Trang 10CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: An toàn lao đông
Mã môn học: MH -07
Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành, thảo luận,
bài tập: 25 giờ; kiểm tra: 5 giờ)
II Mục tiêu của môn học
- Trình bày được những qui định về an toàn lao động, chế độ bảo hộ laođộng, cơ sở làm việc hiệu quả và an toàn;
- Trình bày được tác hại, nguyên nhân và cách phòng tránh một số tai nạnlao động thường gặp trong sản xuất lâm nghiệp;
- Thực hiện được các biện pháp an toàn lao động trong nghề Lâm sinh, sơcứu một số tai nạn lao động thường gặp trong sản xuất đúng yêu cầu kỹ thuật;
- Có ý thức bảo vệ sức khỏe, rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc thựchiện qui phạm an toàn lao động
III Nội dung của môn học
1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian:
Thực hành, thảo luận, bài tập
Kiể m tra
1 Chương 1 Một số kiến thức cơ bản
về chế độ bảo hộ lao động ở Việt
Nam
Phần lý thuyết
1 Mục đích, ý nghĩa của công tác bảo
hộ lao động ở Việt Nam
Trang 113.2 Một số điều trong Luật cần chú ý
2 Chương 2: Ảnh hưởng của môi
trường đối với người lao động trong
nông lâm nghiệp
Phần lý thuyết
1 Ảnh hưởng của điều kiện khí hậu 1,5 1,5
1.1 Ảnh hưởng của khí hậu nóng tới
cơ thể người lao động
1.2 Ảnh hưởng của khí hậu lạnh tới
cơ thể người lao động
3 Chương 3: An toàn lao động trong
nông lâm nghiệp
Phần lý thuyết
2 Các nguyên tắc cơ bản về tư thế và
thao tác trong lao động
Trang 123 Mệt mỏi và các biện pháp phòng
tránh mệt mỏi
1,25 1,25
3.2 Phân loại mệt mỏi 0,25 0,25
3.3 Nguyên nhân và các biện pháp
phòng tránh mệt mỏi
0,75 0,75
4 An toàn lao động trong trồng rừng 2 2
4.1 An toàn lao động trong thu hái,
bảo quản hạt giống
6 An toàn lao động trong sử dụng các
thiết bị máy nông lâm nghiệp
1,0 1,0
6.1 Yêu cầu khi sử dụng máy lâm
nghiệp
0,5 0,5
6.2 Yêu cầu khi sử dụng xăng dầu 0,5 0,5
7 An toàn lao động trong tỉa cành, tỉa
thưa cây, luỗng phát dây leo
4 Chương 4 Sơ cứu một số tai nạn
lao động thường gặp trong nông
Trang 131.2 Mục đích 0,25 0,25
1.3 Các nguyên tắc về sơ cứu 0,5 0,5
2 Giới thiệu một số biện pháp sơ cứu
2 Nội dung chi tiết:
Chương 1 Một số kiến thức cơ bản về chế độ bảo hộ lao động ở Việt Nam
Thời gian: 2 giờ
Trang 142 Tính chất của công tác bảo hộ lao động
3.2 Một số điều trong Luật cần chú ý trong nông lâm nghiệp
Chương 2: Ảnh hưởng của môi trường đối với người lao động trong nông lâm nghiệp
Thời gian: 3 giờ
1 Ảnh hưởng của điều kiện khí hậu
1.1 Ảnh hưởng của khí hậu nóng tới cơ thể người lao động
1.2 Ảnh hưởng của khí hậu lạnh tới cơ thể người lao động
1.3 Biện pháp phòng tránh tác hại của vi khí hậu xấu
2 Ảnh hưởng của điều kiện địa hình
2.1 Độ dốc
2.2 Hướng dốc
Chương 3: An toàn lao động trong nông lâm nghiệp
Thời gian: 18 giờ
2 Các nguyên tắc cơ bản về tư thế và thao tác trong lao động
2.1 Các nguyên tắc cơ bản về tư thế trong lao động
Trang 152.2 Các nguyên tắc cơ bản về thao tác, động tác trong lao động
2.3 Kỹ thuật nâng, vận chuyển vật nặng
3 Mệt mỏi và các biện pháp phòng tránh mệt mỏi 3.1 Khái niệm về mệt mỏi
3.2 Các loại mệt mỏi
3.3 Nguyên nhân và các biện pháp phòng tránh mệt mỏi
3.3.1 Nguyên nhân
3.3.2 Biện pháp phòng tránh
4 An toàn lao động trong trồng rừng
4.1 An toàn lao động trong thu hái, bảo quản hạt giống
4.2 An toàn lao động trong sản xuất cây con
4.3 An toàn lao động trong phát dọn thực bì
4.4 An toàn lao động trong làm đất và trồng cây
5 An toàn lao động trong sử dụng hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật
5.1 ảnh hưởng của việc dùng hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật tới cơ thểngười
5.2 Biện pháp an toàn trong sử dụng hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật
6 An toàn lao động trong sử dụng các thiết bị máy nông lâm nghiệp 6.1 Yêu cầu khi sử dụng máy lâm nghiệp
6.2 Yêu cầu khi sử dụng xăng dầu
7 An toàn lao động trong tỉa cành, tỉa thưa cây, luỗng phát dây leo
Phần thực hành
8 Cách sử dụng an toàn các loại hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật
9 Cách sử dụng an toàn một số loại dụng cụ thủ công, máy móc dùngtrong sản xuất nông lâm nghiệp
Chương 4: Sơ cứu một số tai nạn lao động thường gặp trong nông lâm nghiệp
Thời gian: 19 giờ
A Mục tiêu:
- Nhận biết được một số tai nạn thường gặp trong nghề khuyến nông lâm
và biện pháp sơ cứu ban đầu khi tai nạn xảy ra;
- Xử lý linh hoạt và kịp thời trong từng tai nạn cụ thể;
- Đảm bảo an toàn lao động, có ý thức tự giác và tinh thần hỗ trợ lẫn nhau
Trang 161.3 Các nguyên tắc về sơ cấp cứu
2 Giới thiệu một số biện pháp sơ cấp cứu thông thường
2.1 Trường hợp vết thương chảy máu
2.1.1 Sơ cứu chảy máu ngoài
2.1.2 Sơ cứu chảy máu trong
3 Sát trùng và băng bó vết thương chảy máu
4 Nẹp và băng bó chân, tay
5 Sơ cứu say nắng
6 Sơ cứu rắn cắn
IV Điều kiện thực hiện môn học
1 Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng:
- Phòng học lý thuyết: trang bị đầy đủ trang thiết bị cần thiết phục vụ chogiờ học lý thuyết của 35 sinh viên
- Hiện trường thực hành: Giáo viên chủ động liên hệ hiện trường thựchành phù hợp với nội dung chuyên môn tổ chức cho học sinh thực hành
2 Trang thiết bị, máy móc:
Máy tính, máy chiếu, phông chiếu ; Băng/đĩa CD về một số trường hợp tainạn lao động trong lĩnh vực nông lâm nghiệp thường gặp và biện pháp sơ cứu
3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:
Giáo án, bài giảng; Dụng cụ, máy móc, vật tư phục vụ thực hành, thựctập kéo, nẹp chân nẹp tay, gạc, bông băng, ôxi già
Trang 17V Nội dung và phương pháp, đánh giá:
- Sau khi học xong chương trình môn học, người học có đủ các điều kiệnthì được dự thi kết thúc môn học theo quy chế thi kiểm tra kết thúc môn học/môđun
1 Nội dung:
- Kiểm tra kiến thức: 02 giờ, tập trung vào các nội dung:
+ Trình bày được ảnh hưởng của môi trường đối với người lao động trongnông lâm nghiệp
+ Trình bày được nguyên tắc cơ bản về tư thế và thao tác trong lao động+ Trình bày được nguyên nhân và các biện pháp phòng tránh mệt mỏi
+ Trình bày được khái niệm và các biện pháp sơ cứu thông thường
+ Qua các bài kiểm tra viết và trắc nghiệm đạt yêu cầu 80%
- Đánh giá kỹ năng: 01 giờ, tập trung vào các kỹ năng
+ Cách sử dụng an toàn các loại hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật
+ Cách sử dụng an toàn một số loại dụng cụ thủ công, máy móc dùng
+ Sát trùng và băng bó vết thương chảy máu
+ Nẹp và băng bó chân, tay
+ Sơ cứu say nắng
+ Sơ cứu rắn cắn
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
Chấp hành nghiêm túc các quy định về giờ học và thực hiện đúng hướngdẫn của giáo viên, có khả năng làm việc độc lập, có ý thức tự giác, tính kỷ luậtcao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, tiết kiệm nguyên vật liệu
2 Phương pháp:
- Kiểm tra kiến thức
+ Hình thức kiểm tra tự luận hoặc trắc nghiệm
2 Hướng dẫn về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
- Đối với giáo viên, giảng viên
+ Giáo viên trước khi giảng dạy cần phải căn cứ vào nội dung của từngbài học chuẩn bị đầy đủ các điều kiện thực hiện bài học để đảm bảo chất lượnggiảng dạy
Trang 18+ Cần có các dụng cụ, máy móc, trang thiết bị trực quan tại hiện trường,kết hợp với nhiều tài liệu dạng slides hay video clip (lấy trên internet hoặc tựxây dựng) để minh họa bài giảng.
- Đối với người học: Tham gia tích cực vào quá trình giảng dạy, thuộclòng các khái niệm, quy định
3 Những trọng tâm cần chú ý:
+ Các nguyên tắc về tư thế, thao tác trong lao động; nguyên nhân gây mệtmỏi và biện pháp phòng tránh
+ An toàn lao động trong nghề khuyến nông lâm
+ Sơ cứu vết thương chảy máu và nẹp băng bó gãy xương
4 Tài liệu tham khảo
[1] Luật an toàn, vệ sinh lao động, năm 2015.
2] Nguyễn Văn Vinh và Cộng sự, Cẩm nang nghành lâm nghiệp, năm
2006
Trang 19CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Thực vật - cây rừng
Mã môn học: MH 08
Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành, bài tập,
thảo luận: 25 giờ; Kiểm tra: 05 giờ)
I Vị trí, tính chất của môn học:
- Tính chất: Thực vật - cây rừng là môn học cơ sở trong chương trình đàotạo cao đẳng Lâm sinh nhằm hỗ trợ kiến thức cho các mô đun: Nhân giống câylâm nghiệp từ hạt, giâm hom, ghép; Nhân giống cây trồng bằng công nghệ nuôicấy mô tế bào; Kiến thức cơ bản về trồng rừng
- Vị trí: Môn học cung cấp kiến thức, kỹ năng để nhận biết cây rừng vàtiếp thu những kiến thức các môn chuyên môn liên quan
II Mục tiêu môn học:
- Về kiến thức: Trình bày được đặc điểm hình thái các cơ quan sinh dưỡng
và sinh sản của thực vật như rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt; Trình bày được sự sinhsản của thực vật;
- Về kỹ năng: Đọc được tên thông thường và phân biệt, nhận biết được 40đến 50 loài cây rừng phổ biến ở địa phương;
- Về năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm: Có ý thức bảo vệ cây rừng,khuyến khích người dân địa phương có trách nhiệm bảo vệ cây rừng
III Nội dung môn học:
1 Nội dung tổng quát và bổ bổ thời gian:
SỐ
Thời gian Tổng
số
Lý thuyết
Thực hành
Kiểm tra
1 Chương 1: Các cơ quan sinh dưỡng
Trang 201.1 Mục đích của phân loại thực vật 0,5 0,5
1.2 Phương pháp phân loại thực vật 0,5 0,5
1.3 Giới thiệu cách đặt tên cây theo
danh pháp quốc tế
0,5 0,5
Trang 212 Nhận biết một số loài cây thường
2 Nội dung chi tiết:
Chương 1: Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật
Thời gian: 14 giờ
A Mục tiêu:
- Trình bày được cấu tạo hình thái các cơ quan sinh dưỡng của thực vật;
- Phân biệt được các dạng rễ, lá, thân cây;
- Nâng cao ý thức cá nhân và tuyên truyền người dân tham gia bảo vệ câyrừng;
B Nội dung chương:
Trang 233.5.3 Lá mọc cụm
3.5.4 Lá mọc vòng
Phần thực hành
4 Phân biệt các loại lá, rễ, thân
Chương 2: Sinh sản của thực vật
Thời gian: 8 giờ
A Mục tiêu:
- Trình bày được các hình thức sinh sản của thực vật;
- Nhận biết được các thành phần chính của hoa, quả, hạt
- Nâng cao ý thức cá nhân và tuyên truyền người dân tham gia bảo vệ câyrừng
B Nội dung chương:
1.2.3 Sinh sản sinh dưỡng
2 Cơ quan sinh sản của thực vật
2.2.2 Cấu tạo của quả
2.2.3 Phân loại quả
Trang 243 Phân biệt một số loại hoa, quả, hạt thường gặp.
Chương 3: Nhận biết cây rừng
Thời gian: 20 giờ
A Mục tiêu:
- Trình bày được mục đích, phương pháp phân loại thực vật;
- Nhận biết được đúng tên cây dựa trên các đặc điểm thân, lá, hoa, quả;
- Đọc tên thông thường, tên khoa học của một số loài cây phổ biến của địaphương;
- Nhận biết 40 đến 50 loài cây rừng thường gặp (cây gỗ, cây bụi, dây leo,cây đặc sản, cây dược liệu, tre nứa)
B Nội dung chương:
Phần lý thuyết
1 Phân loại thực vật
1.1 Mục đích của phân loại thực vật
1.2 Phương pháp phân loại thực vật
1.3 Giới thiệu cách đặt tên cây theo danh pháp quốc tế
2 Nhận biết một số loài cây thường gặp
3 Nhận biết được 40 đến 50 loài cây rừng thường gặp
IV Điều kiện thực hiện môn học:
1.Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng:
- Phòng học chuyên môn và hiện trường (Rừng cây mẫu hoặc rừng đadạng sinh học.)
2 Trang thiết bị máy móc
- Máy chiếu đa năng, tài liệu giảng dạy, tài liệu tham khảo
3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:
- Tiêu bản cây rừng (rễ, thân, lá, hoa, quả)
- Thước đo đường kính, chiều cao cây
V Nội dung và phương pháp đánh giá
- Sau khi học xong chương trình môn học, người học có đủ các điều kiệnthì được dự thi kết thúc môn học theo quy chế thi kiểm tra kết thúc môn học/môđun
1 Nội dung:
- Kiểm tra kiến thức: 02 giờ, tập trung vào các nội dung:
Trang 25+ Trình bày được khái niệm, cấu tạo hình thái của rễ cây.
+ Trình bày được khái niệm, cấu tạo hình thái của thân cây
+ Trình bày được khái niệm, cấu tạo hình thái của lá cây
+ Trình bày được các hình thức sinh sản của thực vật
+ Trình bày được cấu tạo của một số lợi hoa, quả
- Đánh giá kỹ năng: 01 giờ, tập trung vào các kỹ năng
+ Phân biệt được một số rễ cây, lá cây, thân cây
+ Nhận biết được một số loài cây lâm nghiệp
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
Chấp hành nghiêm túc các quy định về giờ học và thực hiện đúng hướngdẫn của giáo viên, có khả năng làm việc độc lập, có ý thức tự giác, tính kỷ luậtcao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, tiết kiệm nguyên vật liệu
2 Phương pháp:
- Kiểm tra kiến thức
+ Hình thức kiểm tra tự luận hoặc trắc nghiệm
- Đánh giá kỹ năng:
- Sinh viên thực hiện độc lập; Giáo viên quan sát và theo dõi thao tác, thái
độ và kết quả thực hiện để đánh giá
VI Hướng dẫn thực hiện môn học:
1.Phạm vi áp dụng môn học:
Dùng cho đào tạo cao đẳng Lâm sinh của Trường Cao đẳng Công nghệ vàNông lâm Đông Bắc Cũng có thể dùng để giảng dạy cho các lớp ngắn hạn hoặccho những người có nhu cầu tìm hiểu về cây rừng
2 Hướng dẫn về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
- Đối với giáo viên:
+ Tích hợp giữa lý thuyết và thực hành
+ Phối hợp giữa giảng giải với quan sát các tiêu bản, mô hình trực quan+ Kiểm tra, đánh giá, cho điểm theo Quy chế thi và kiểm tra
- Đối với sinh viên:
+ Học tập trên lớp và hiện trường thực tế
+ Được nhận tài liệu phát tay
+ Thực hiện thi, kiểm tra theo Quy chế
3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý:
Nhận biết cây rừng qua đặc điểm hình thái
4 Tài liệu tham khảo:
[1] Lê Mộng Chân, Lê Thị Huyên, Giáo trình Thực vật cây rừng Nhà
xuất bản Nông nghiệp năm 2000
Trang 26[2] Trường Trung học Lâm nghiệp Quảng Ninh, Giáo trình Sinh lý thực
vật
[3] Cao Thuý Chung, Nguyễn Bội Quỳnh năm, Giáo trình cây rừng, NxbNông nghiệp, Hà Nội 2005
[4] Giáo trình Sinh lý thực vật - Trường Trung học Nông nghiệp Hà Nội
[5] Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tên cây rừng Việt nam Nhà xuất bản Nông
nghiệp, Hà Nội năm 2000
Trang 27CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Sinh thái rừng
Mã môn học: MH 09
Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành/ bài tập/
thảo luận: 25 giờ; Kiểm tra: 05 giờ)
I Vị trí, tính chất của môn học
- Vị trí: Sinh thái rừng là môn học cơ sở dùng trong chương trình đào tạocao đẳng Lâm sinh, có liên quan tới các môn học/mô đun: Thực vật cây rừng;Đất lâm nghiệp; Kiến thức cơ bản về trồng rừng; Nuôi dưỡng, phục hồi rừng;Quản lý bảo vệ và phát triển rừng; Khai thác gỗ, tre nứa
- Tính chất: Môn học được bố trí học sau môn: Thực vật - cây rừng; trướccác mô đun Kiến thức cơ bản về trồng rừng; Nuôi dưỡng phục hồi rừng; Quản lýbảo vệ và phát triển rừng, Khai thác gỗ, tre nứa
II Mục tiêu môn học
- Về kiến thức: Trình bày được khái niệm rừng, các đặc trưng của rừng;Sinh thái rừng; Tái sinh, sinh trưởng và phát triển của rừng;
- Về kỹ năng: Phân tích được ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đếnrừng, các giai đoạn phát triển của rừng trồng để đề xuất các biện pháp kỹ thuậttrong trồng và nuôi dưỡng rừng;
- Về năng lực tự chủ và chịu trách nhiệm: Giáo dục và nâng cao tinh thầnyêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và tuyên truyền cho mọingười cùng thực hiện
III Nội dung môn học
1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian:
Thực hành
Kiểm tra
1 Chương 1: Một số hiểu biết cơ bản
Trang 281.2 Khái niệm hệ sinh thái rừng 0,2 0,2
1.3 Khái niệm sinh thái rừng 0,2 0,2
2 Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái
3 Ảnh hưởng của rừng đối với môi
Trang 294.4 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường
xanh á nhiệt đới
0,3 0,3
4.5 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường
xanh nhiệt đới
0,3 0,3
4.6 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường
xanh nhiệt đới trên núi đá vôi
0,3 0,3
4.7 Hệ sinh thái rừng lá kim 0,3 0,3
Phần thực hành
5 Thảo luận và viết báo cáo: Ảnh
hưởng của các nhân tố sinh thái đến
Trang 305 Phát triển của rừng 1 1
5.2 Các giai đoạn phát triển của rừng 0,8 0,8
Phần thực hành
6 Đo tính tăng trưởng rừng trồng
thuần loài ở giai đoạn 3 tuổi và 5 tuổi
2 Nội dung chi tiết:
Chương 1: Một số hiểu biết cơ bản về rừng
Thời gian: 12 giờ
A Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm về rừng, các đặc trưng cơ bản của rừng;
- Phân biệt được các thành phần cơ bản của rừng;
Chương 2: Sinh thái rừng
Thời gian: 14 giờ
Trang 31A Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm sinh thái rừng;
- Phân tích được sự ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đến rừng vàngược lại; Nhận biết được các hệ sinh thái rừng chủ yếu ở Việt Nam;
- Tuyên truyền người dân có ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên;
B Nội dung chương:
Phần lý thuyết
1 Khái niệm rừng và hệ sinh thái rừng
1.1 Khái niệm rừng
1.2 Khái niệm hệ sinh thái rừng
1.3 Khái niệm sinh thái rừng
2 Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đến rừng
2.3.1 Vai trò của nước đối với cây rừng
2.3.2 Tính chịu hạn của cây rừng
2.3.2.1 Thực vật chịu hạn
2.3.2.2 Thực vật ưa ẩm
2.3.2.3 Thực vật trung sinh
2.3.3 Biện pháp phòng chống hạn cho cây
2.3.3.1 Đối với vườn ươm
2.3.3.2 Đối với rừng trồng
2.4 Không khí
2.4.1 Thành phần không khí
2.4.2 Sự chuyển động của không khí
2.4.3 Vai trò của không khí đối với thực vật
2.4.4 Tác hại của gió đối với đời sống cây rừng
2.4.5 Biện pháp phòng chống gió hại cho cây trồng
Trang 322.5 Nhân tố đất
2.5.1 Vai trò sinh thái của đất đối với cây rừng
2.5.2 Biện pháp nâng cao độ phì cho đất
2.6 Nhân tố sinh vật
2.6.1 Vai trò của vi sinh vật
2.6.2 Ảnh hưởng của cây bụi
4.3 Hệ sinh thái rừng lá rộng rụng lá theo mùa
4.4 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh á nhiệt đới
4.5 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới
4.6 Hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới trên núi đá vôi
4.7 Hệ sinh thái rừng lá kim
Phần thực hành
5 Thảo luận và viết báo cáo: Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đếnrừng
Chương 3: Tái sinh, sinh trưởng và phát triển của rừng
Thời gian: 16 giờ
Trang 33B Nội dung chương:
1.2.2 Tái sinh chồi
1.3 Các phương thức tái sinh
1.3.1 Tái sinh rừng tự nhiên
1.3.2 Tái sinh nhân tạo
1.3.3 Xúc tiến tái sinh tự nhiên
6 Đo tính tăng trưởng rừng trồng thuần loài ở giai đoạn 3 tuổi và 5 tuổi
IV Điều kiện thực hiện
1.Phòng học chuyên môn hóa/ nhà xưởng:
- Phòng học chuyên môn và mô hình rừng trồng thuần loài, rừng trồnghỗn giao ở các độ tuổi, rừng tự nhiên, để cho sinh viên tham quan và thực hành
2.Trang thiết bị máy móc:
- Máy chiếu đa năng, tài liệu giảng dạy, tài liệu tham khảo
3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:
- Các hình ảnh của rừng như: cấu trúc của rừng trồng và rừng tự nhiên,các hệ sinh thái rừng Việt Nam, hình ảnh một số loài động vật rừng tiêu biểu chocác kiểu rừng, hình mẫu về phân cấp cây rừng theo Craft, các giai đoạn pháttriển của rừng trồng
Trang 34V Phương pháp và nội dung đánh giá:
- Sau khi học xong chương trình môn học, người học có đủ các điều kiệnthì được dự thi kết thúc môn học theo quy chế thi kiểm tra kết thúc môn học/môđun
1 Nội dung:
- Kiểm tra kiến thức: 02 giờ, tập trung vào các nội dung:
+ Trình bày khái niệm rừng, các thành phần cơ bản của rừng, đặc trưng củarừng;
+ Trình bày khái niệm hệ sinh thái, các yếu tố ảnh hưởng đến hệ sinh tháirừng,
+ Trình bày khái niệm tái sinh, các hình thức tái sinh rừng
+ Trình bày khái niệm sinh trưởng và phát triển của rừng
- Đánh giá kỹ năng: 01 giờ, tập trung vào các kỹ năng
+ Đo tính tăng trưởng rừng trồng thuần loài ở giai đoạn 3 tuổi và 5 tuổi + Lập ÔTC xác định mật độ, tầng thứ và tổ thành rừng
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
Chấp hành nghiêm túc các quy định về giờ học và thực hiện đúng hướngdẫn của giáo viên, có khả năng làm việc độc lập, có ý thức tự giác, tính kỷ luậtcao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, tiết kiệm nguyên vật liệu
2 Phương pháp:
- Kiểm tra kiến thức
+ Hình thức kiểm tra tự luận hoặc trắc nghiệm
- Đánh giá kỹ năng:
- Sinh viên thực hiện theo nhóm; Giáo viên quan sát và theo dõi thao tác,thái độ thực hiện của sinh viên
VI Hướng dẫn sử dụng chương trình
1 Phạm vi áp dụng môn học: Dùng để đào tạo cao đẳng Lâm sinh củaTrường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc hoặc là tài liệu tham khảocho những đối tượng có nhu cầu tìm hiểu về rừng
2 Hướng dẫn về phương pháp giảng dạy, học tập môn học:
- Đối với giáo viên:
+ Tích hợp giữa lý thuyết và thực hành
+ Phối hợp giữa giảng giải với quan sát mô hình trực quan
+ Kiểm tra, đánh giá, cho điểm theo Quy chế thi và kiểm tra
- Đối với sinh viên:
+ Học tập trên lớp và hiện trường thực tế
+ Được nhận tài liệu phát tay
+ Thực hiện thi, kiểm tra theo Quy chế
Trang 353 Những trọng tâm cần chú ý:
- Phân biệt được 7 hệ sinh thái rừng chính phân bố ở Việt Nam
- Phân tích được các nhân tố sinh thái ảnh hưởng đến từng giai đoạn sinhtrưởng, phát triển của rừng
4 Tài liệu cần tham khảo:
[1] Lê Mộng Chân, Lê Thị Huyên, Giáo trình Thực vật cây rừng Nxb
Nông nghiệp, Hà Nội năm 2000
[2] PGS.TS Hoàng Kim Ngũ, GS.TS Phùng Ngọc Lan, Giáo trình sinh
thái rừng, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội 2005
[3] Nguyễn Nghĩa Thìn, Hệ sinh thái rừng nhiệt đới, Nxb Đại học quốc
gia, Hà Nội 2004
[4] Bộ Nông nghiệp và PTNT, Tên cây rừng Việt nam Nhà xuất bản
Nông nghiệp, Hà Nội năm 2000
Trang 36- Tính chất: Môn học này được bố trí học sau môn học Thực vật-cây rừng,sinh thái rừng trước và học trươc các mô đun chuyên môn trên.
II Mục tiêu của môn học
- Trình bày được khái niệm về đất, độ phì của đất, biện pháp nâng cao độphì đất; biện pháp cải tạo 3 loại đất chính và hướng sử dụng các loại đất chính ởViệt Nam; trình bày được cơ sở khoa học của việc bón phân;
- Đào được phẫu diện và mô tả những đặc trưng cơ bản phẫu diện đất; xácđịnh được thành phần cơ giới đất bằng phương pháp thủ công
- Có ý thức tham gia học tập và nghiêm túc chấp hành an toàn lao động
III Nội dung của môn học
1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian:
Thời gian (giờ)
Tổngsố
Lýthuyết
ThựcHành,thảoluận,bài tập
Kiểmtra
1 Chương 1: Một số kiến thức cơ bản
Trang 385 Các biện pháp cải tạo đất
2 Nội dung chi tiết:
Chương 1: Một số kiến thức cơ bản về đất
Thời gian: 28 giờ
A Mục tiêu :
- Trình bày được khái niệm của đất, các nhân tố nâng cao độ phì đất
- Đào và mô tả được hình thái phẫu diện đất
- Có ý thức bảo trong việc canh tác bảo vệ nguồn tài nguyên đất
B Nội dung chương:
2.6.2 Quá trình chuyển hoá chất hữu cơ trong đất
2.6.2.1 Quá trình khoáng hoá
Trang 395 Đào và mô tả phẫu diện đất
5.1 Vị trí phẫu diện, kích thước, độ sâu phẫu diện đất
Chương 2: Các loại đất chính và biện pháp sử dụng ở Việt Nam
Thời gian: 14 giờ
A Mục tiêu:
- Trình bày được đặc điểm và biện pháp cải tạo một số loại đất chính: đất cát, đất sét, đất thịt
- Trình bày được đặc điểm và hướng sử dụng đất ở một số vùng sinh thái
- Có ý thức bảo trong việc canh tác bảo vệ nguồn tài nguyên đất
B Nội dung chương:
3.2 Biện pháp cải tạo
4 Đặc điểm và hướng sử dụng đất ở một số vùng sinh thái ở Việt Nam4.1 Vùng đất cát và cồn cát ven biển
4.1.1 Đặc điểm
4.1.2 Nguyên tắc sử dụng
Trang 405 Các biện pháp cải tạo đất
IV Điều kiện thực hiện
1.Phòng học chuyên môn hóa/ nhà xưởng:
- Phòng học chuyên môn và hiện trường đất nông lâm nghiệp
2.Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu đa năng
3 Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu:
- Dụng cụ, vật tư và hiện trường thực hành thực tập: cuốc, xẻng, dụng cụ
mô tả phẫu diện đất, thước dây, dao phát, túi đựng mẫu, mẫu biểu
Phim ảnh về đất đai
4.Các điều kiện khác:
- Giáo trình, các tài liệu liên quan để học sinh nghiên cứu, tham khảo
V Nội dung và phương pháp, đánh giá:
- Sau khi học xong chương trình môn học, người học có đủ các điều kiệnthì được dự thi kết thúc môn học theo quy chế thi kiểm tra kết thúc môn học/môđun
1 Nội dung:
- Kiểm tra kiến thức: 02 giờ, tập trung vào các nội dung:
+ Trình bày khái niệm rừng, các thành phần chính của đất;
+ Trình bày các biện pháp nâng cao đọ phì cho đất;
+ Trình bày đặc điểm và biện pháp cải tạo các loại đất chính ở Việt Nam+ Trình bày đặc điểm và hướng sử dụng đất một số vùng sinh thái ở ViệtNam
- Đánh giá kỹ năng: 01 giờ, tập trung vào các kỹ năng
+ Đào và mô tả phẫu diện đất
+ Xác định thành phần cơ giới của đất
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm