TIỂU LUẬN MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng trong Cách mạng Tháng Tám 1945: cần khơi dậy tinh thần dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân, tập hợ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC
BỘ MÔN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
MÃ ĐỀ:.01
TIỂU LUẬN MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng trong Cách mạng Tháng Tám 1945: cần khơi dậy tinh thần dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân, tập hợp mọi lực lượng yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất Vận dụng trong giai đoạn hội nhập hiện nay.
Mã sinh viên: ….19810340236
Hà Nội, 12/2021
Trang 2Phiếu chấm điểm
Họ tên sinh viên Nội dung Điểm Chữ ký
Nguyễn Vũ Thành
Nam Làm tiểu luận
Họ tên giảng viên Chữ ký Ghi chú Giảng viên 1:
Giảng viên 2:
MỤC LỤC
Trang 3I Lời mở đầu……… …… ….1
II Bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng trong Cách mạng Tháng Tám 1945: cần khơi dậy tinh thần dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân, tập hợp mọi lực lượng yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất………… ……… ……2
1 Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám 1945……….…2
2 Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám liên hệ giai đoạn phòng và chống dịch covid-19……… 4
III Vận dụng trong giai đoạn hội nhập hiện nay……… 5
1 Tinh thần dân tộc, vai trò của Mặt trận trong cách mạng tháng Tám 1945… 5
2 Vai trò của tinh thần dân tộc-đại đoàn kết dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân trong thời kỳ hội nhập……… 10
IV Kết luận……… 13
V Tài liệu tham khảo……… 14
Trang 4I LỜI MỞ ĐẦU
Việt Nam đã đi qua chiến tranh hơn 40 năm.Bây giờ chúng ta đang sống trong hòa bình, ấm no, hạnh phúc, không còn nỗi lo bom mìn, cái chết ngoài chiến trận hay sống trong cảnh “nước mất, nhà tan” Để có được thành quả như ngày hôm nay, chúng ta phải
kể đến tinh thần đoàn kết, kiên cường, bất khuất của toàn thể dân tộc Việt Nam và hơn hết đó là nhờ sự lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết với những chính sách đúng đắn, kịp thời, linh động,với lòng yêu nước và sức đoàn kết hăng hái của toàn dân trong và ngoài Mặt trận Việt Minh, cuộc Cách mạng Tháng Tám đã thắng lợi
Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2021) là trang sử vàng trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, một bước ngoặt cách mạng chưa từng có trên con đường phát triển của nhân dân Việt Nam, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập,
tự do cho dân tộc Việt Nam
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 luôn là bài học quý về sức mạnh của lòng dân, sức mạnh của tinh thần đoàn kết trong giờ phút quyết định vận mệnh của đất nước.Bài học đó đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự
Bởi chỉ khi lòng dân được quy về một mối và tất cả cùng hướng niềm tin vào Đảng
-đó sẽ là sức mạnh vô địch để cả dân tộc băng qua khó khăn, tiếp tục làm nên các kỳ tích mới trong công cuộc xây dựng đất nước
Xuất phát từ những lý do trên, em chọn nghiên cứu đề tài “ Bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng trong Cách mạng Tháng Tám 1945: cần khơi dậy tinh thần dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân, tập hợp mọi lực lượng yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất.Vận dụng trong giai đoạn hội nhập hiện nay.”
1
Trang 5II Bài học kinh nghiệm về xây dựng lực lượng trong Cách mạng Tháng Tám 1945: cần khơi dậy tinh thần dân tộc trong mọi tầng lớp nhân dân, tập hợp mọi lực lượng yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất
1 Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám 1945
* Tình hình
- 9/5/1945, Đức đầu hàng quân đồng minh
- 8/8/1945 Liên xô đánh quân Nhật ở Thái Bình Dương
- 14/8/1945 Nhật tuyên bố đầu hàng quân đồng minh
- Ở Đông Dương, quân đội Nhật hoang mang, tê liệt như rắn mất đầu
-> Thời cơ xuất hiện:
+ Nhật hoang mang dao động do đầu hàng quân đồng minh
+ Lực lượng trung gian đã ngả về phía cách mạng
+ Quần chúng cách mạng đã sẵn sàng
+ Đảng đã sẵn sàng, quyết tâm cao
* Chủ trương của Đảng
- Hội nghị toàn quốc của Đảng (13->15/8/1945):
+ Đánh giá tình hình đi đến kết luận: thời cơ đã chín muồi
+ Quyết định tổng khởi nghĩa trong toàn quốc và đề ra 3 nguyên tắc
Mọi lực lượng tập trung vào việc chính là giành chính quyền
Thống nhất có sự chỉ huy chung
Kịp thời hành động, chớp lấy thời cơ
+ Thông qua 10 chính sách Việt Minh
+ Chính sách ngoại giao với quân đồng minh
+ Công tác xây dựng Đảng
- Đại hội quốc dân Tân Trào (16->17/6/1945)
Giải quyết 3 vấn đề:
+ Tán thành chủ trương khởi nghĩa và 10 chính sách Việt Minh + Thành lập Uỷ ban dân tộc giải phóng gồm 15 người do Hồ Chí Minh đứng đầu
+ Thay đổi quốc kỳ, quốc ca
Trang 6=> Khái quát từ 2 HN:
+ Đánh giá đúng tình hình và đề ra chủ trương đúng,phù hợp với từng địa phương
+ Thể hiện sự thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân quyết tâm khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước
-> Ngày 17/8/1945 Uỷ ban dân tộc giải phóng ra mắt quốc dân đồng bào Hồ Chí Minh kêu gọi: ‘Giờ quyết định vận mệnh dân tộc ta đã đến, toàn quóc đồng bào hãy đứng dậy, đem sức ta mà giải phóng cho ta”
* Diễn biễn Cách mạng Tháng Tám 1945:
- Ngày 14 đến 28-8-1945 khởi nghĩa thành công trong cả nước Tiêu biểu:
+ Khởi nghĩa ở Hà Nội (19/8) + Khởi nghĩa ở Huế (23/8) + Khởi nghĩa Sài Gòn (25/8)
- Ngày 30-8-1945 vua Bảo Đại thoái vị, giao nộp ấn kiếm cho đại diện Chính phủ nảngước Việt Nam DCCH
- Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tuyên ngôn độc lập tại Ba Đình, Hà Nội, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
* Ưu điểm, đặc điểm, hạn chế của tổng khởi nghĩa:
- Ưu điểm:
+ Giành chính quyền ít đổ máu + Giành được chính quyền nhanh chóng (gần 2 tuần) + Kết hợp lực lượng chính trị với vũ trang
- Đặc điểm:
+ Hình thái khởi nghĩa:
Khởi nghĩa ở nông thôn trước, đến thành phố, sau đó quay lại nông thôn giải phóng phần còn lại (36/65 tỉnh theo hình thái này)
Khởi nghĩa ở tỉnh trước về nông thôn (11/65 tỉnh)
+ Phương thức khởi nghĩa:
Kết hợp lực lượng vũ trang và LL chính trị (31 tỉnh)
LL vũ trang đóng vai trò quyết định (7 tỉnh)
LL quần chúng là chính (19 tỉnh)
- Hạn chế:
3
Downloaded by Quang Tran (quangvaytiennhanh1994@gmail.com)
Trang 7+ Trong giải quyết vấn đề thương lượng với Nhật, làm tổn thất lực lượng, chậm giành chính quyền (Thái Nguyên, Tuyên Quang)
+ Một số nơi ta không giành được chính quyền như Lai Châu, Móng Cái + Nội bộ chưa thống nhất cao như ở Nam Kỳ tồn tại 2 xứ uỷ: xứ uỷ tiền phong và xứ uỷ giải phóng
+ Không lấy được ngân hàng Đông Dương
2 Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám
a Nguyên nhân thắng lợi
- Do Liên xô và đồng minh đánh thắng chủ nghĩa Phát xít
- Vai trò lãnh đao của Đảng :
+ Đảng có đường lối đúng đắn, chủ trương kịp thời
+ Đảng biết dựa vào dân
+ Đảng xây dựng về lực lượng, tổ chức để lớn mạnh
- Có sự đoàn kết toàn dân
b Ý nghĩa lịch sử
* Đối với dân tộc
- Đập tan ách thống trị của thực dân và phong kiến, lập ra nước Việt Nam dân chủ
cộng hoà
- Nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến trở thành nước độc lập tự do, nhân dân ta từ nô lệ thành người chủ đất nước, Đảng ta trở thành Đảng hợp pháp nắm chính quyền
- Nó đánh dấu bước nhảy vọt trong lịch sử của dân tộc Việt Nam, mở ra kỷ nguyên mới của lịch sử dân tộc, kỷ nguyên độc lập dân tộc và CNXH
* Đối với quốc tế:
- Đây là cuộc cách mạng giải phóng dân tộc điển hình do Đảng Cộng sản lãnh đạo, là thắng lợi đầu tiên của chủ nghĩa Mác - Lênin ở một nước thuộc địa
- Nó chọc thủng khâu quan trọng của chủ nghĩa đế quốc, mở đầu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ
- Góp phần cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, là niềm tự hào chung của nhân dân tiến bộ thế giới
Trang 8c Kinh nghiệm lịch sử
- Giương cao ngọn cờ Độc lập dân tộc, kết hợp đúng đắn hai nhiệm vụ chống đế quốc và phong kiến
- Toàn dân nổi dậy trên nền tảng liên minh công - nông
- Lợi dụng mâu thuẫn nội bộ kẻ thù, tránh đối đầu cùng lúc với nhiều kẻ thù
- Kiên quyết dùng bạo lực cách mạng, biết dùng bạo lực cách mạng phù hợp
- Nắm vững nghệ thuật khởi nghĩa, nghệ thuật chọn đúng thời cơ
- Xây dựng Đảng Mác - Lênin đủ sức lãnh đạo cuộc tổng khởi nghĩa
III Vận dụng trong giai đoạn hội nhập hiện nay
1 Tinh thần dân tộc, vai trò của Mặt trận Việt Minh trong cách mạng tháng Tám 1945
Mặt trận Việt Minh đã có vai trò lớn trong việc đề ra đường lối chủ trương, xây dựng và phát triển lực lượng chính trị cách mạng, lực lượng vũ trang cách mạng, chuẩn bị những điều kiện trực tiếp cho tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945.
· Đề ra các đường lối, chủ trương, chính sách phù hợp, đúng đắn để lãnh đạo lực
lượng quần chúng nhân dân:
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thông qua Mặt trận Việt Minh, phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân, học sinh, tiểu thương trong các năm 1941 – 1945 đã có những bước phát triển đáng kể
Trong Cao trào kháng Nhật cứu nước, việc mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, thực hiện chính sách đoàn kết, phân hóa hàng ngũ kẻ thù, tranh thủ mọi lực lượng có thể tranh thủ, lại càng trở nên cấp thiết Ngày 12/04/1945, mặt trận Việt Minh ra lời kêu gọi
“Mấy lời tâm huyết ngỏ cùng các vị quan chức Việt Nam” và mấy lời tâm huyết ngỏ cùng các vị huynh thứ ái quốc”.Các văn kiện này góp phần đẩy nhanh quá trình phân hóa và tranh thủ một bộ phận quan lại ngụy quyền vào lúc cách mạng bùng nổ
5
Trang 9Để tập hợp đông đảo nhân dân tham gia vào Cao trào kháng Nhật cứu nước, ngoài việc xác định rõ kẻ thù, mục tiêu cách mạng, mở rộng và củng cố mặt trận dân tộc thống nhất, ban hành các chủ trương chính sách đúng đắn, Đảng và mặt trận Việt Minh còn kịp thời đề ra khẩu hiệu đấu tranh thích hợp, đáp ứng nguyện vọng bức thiết của quần chúng:
“Phá kho thóc, giải quyết nạn đói” Phong trào “phá kho thóc, giải quyết nạn đói” của quần chúng không chỉ có ý nghĩa kinh tế trước mắt, mà còn có nội dung chính trị sâu sắc Qua đấu tranh, quần chúng nhân dân nhận rõ muốn giành quyền sống cho mình phải đoàn kết đấu tranh đánh đổ quyền thống trị của phát xít Nhật và bè lũ bù nhìn tay sai của chúng
Cách mạng tháng Tám năm 1945 bùng nổ, Việt Minh tiếp tục đề ra những biện pháp đấu tranh thích hợp lãnh đạo quần chúng nhân dân khởi nghĩa dành chính quyền
Tại Hà Nội chiều ngày 17/8/1945,đông đảo quần chúng trong các tổ chức cứu quốc thuộc nội, ngoại thành, các đội tự vệ vũ trang chiến đấu, tuyên truyền xung phong được bí mật huy động đến Nhà hát thành phố Khi cuộc mít tinh vừa khai mạc thì cờ đỏ sao vàng xuất hiện trước đám đông.Các đội tuyên truyền xung phong Việt Minh xông lên giành lấy diễn đàn, thông báo tin Nhật đầu hàng và kêu gọi nhân dân ủng hộ Việt Minh khởi nghĩa.Sau
đó, cuộc mít tinh biến thành cuộc tuần hành ủng hộ Việt Minh Quần chúng tự động xếp thành đội ngũ, có các đội viên đội tự vệ vũ trang chiến đấu dẫn đầu đi từ Nhà hát lớn qua các phố trung tâm, hô vang khẩu hiệu: “Ủng hộ Việt Minh”, “Đả đảo bù nhìn”, “Việt Nam độc lập”,…Khí thế mạnh mẽ của cách mạng đã đưa tới thắng lợi hoàn toàn của Tổng khởi nghĩa dành chính quyền ở Hà Nội vào tối tháng Tám năm 1945
Tại các địa phương khác,Việt Minh cũng đề ra nhiều chính sách đúng đắn lãnh đạo quần chúng nhân dân đứng lên Tổng khởi nghĩa dành chính quyền thắng lợi
· Xây dựng lực lượng chính trị cách mạng, tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân
dưới ngọn cờ của Đảng trong một mặt trận thống nhất, tạo cơ sở quan trọng nhất về mặt lực lượng cho tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 đi đến thắng lợi cuối cùng.
Ngay sau khi ra đời, Mặt trận Việt Minh đã tích cực thu hút ngày càng nhiều các tầng lớp nhân dân vào tổ chức của mình
Từ cuối năm 1941 đến năm 1942, các hội Công nhân cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Quân nhân cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Tự vệ cứu quốc,…đã được thành lập ở nhiều tỉnh miền Bắc, một số tỉnh miền Trung và các thành phố Hà Nội, Hải Phòng Các tổ chức phản đế đều được chuyển sang các tổ chức cứu quốc
Cao Bằng trở thành trung tâm của phong trào cứu nước trong cả nước.Tháng 6-1941, Ban lâm thời Việt Minh tỉnh Cao Bằng được thành lập và đến cuối năm 1941 đã xuất hiện một số xã và một số tổng hoàn toàn tham gia mặt trận Việt Minh Sang năm 1942, Cao Bằng đã có 3 châu trong tổng số 9 châu là “châu hoàn toàn”.Ở các tỉnh khác như Lạng Sơn, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Phú Thọ, Tuyên Quang…Việt Minh cũng phát triển mạnh
mẽ ở nhiều vùng nông thôn và thị xã
Từ sau khi diễn ra hội nghị Ban thường vụ Trung ương Đảng (họp từ 25 – 28/02/1943 ở Võng La - Đông Anh - Phúc Yên), mặt trận Việt Minh đã được mở rộng hơn nữa với chủ trương liên minh với tất cả các đảng phái, các nhóm yêu nước chưa gia nhập mặt trận Việt Minh Nhờ vậy, mặt trận đã thu được nhiều thành tựu đáng kể trong công tác đoàn kết, tập hợp lực lượng dân tộc Trong hai năm 1943 – 1944, ở hầu hết các
Trang 10địa phương vùng đồng bằng miền Bắc, công tác xây dựng và củng cố các đoàn thể của mặt trận Việt Minh đã được đẩy mạnh.Không chỉ đoàn kết và tập hợp công nhân, nông dân, Mặt trận Việt Minh còn ra sức đoàn kết, tập hợp các tầng lớp khác Năm 1943, Hội văn hóa cứu quốc Việt Nam, một thành viên của mặt trận Việt Minh ra đời, nhằm tập hợp các tri thức các nhà văn hóa.Tháng 6 – 1944, nhằm mở rộng khối đại đoàn kết dân tộc của mặt trận Việt Minh, Đảng ta đã giúp các anh em trí thức tiến bộ thành lập Đảng dân chủ Việt Minh để thu hút những thanh niên trí thức và công chức Việt Nam và mau làm tan rã hàng ngũ bọn Đại Việt thân Nhật
Mặt trận Việt Minh không những có cơ sở rộng khắp ở trong nước mà còn có cơ sở trong đồng bào Việt kiều ở nước ngoài.Ngay sau khi Nhật vào Đông Dương, dưới sự chỉ đạo của Đảng cộng sản Đông Dương,đồng bào Việt kiều yêu nước của ta ở Vân Nam (Trung Quốc) đã thành lập Hội giải phóng Việt Nam.Mục đích của hội là đoàn kết tất cả Việt Kiều để đánh Nhật – Pháp và đòi Việt Nam độc lập Cuối năm 1942, sau khi đã liên lạc với lực lượng cách mạng trong nước,Hội giải phóng Việt Nam được coi như một bộ phận của mặt trận Việt Minh Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của chủ tịch Hồ Chí Minh, những cán bộ của Đảng và của Mặt trận Việt Minh còn sử dụng mặt trận liên minh Trung – Việt làm hình thức hoạt động hợp pháp cho Việt Minh ở nước ngoài, làm nơi tập hợp những người Việt Nam yêu nước, lựa chọn cán bộ đưa về nước hoạt động, tranh thủ sự ủng hộ
và giúp đỡ của các nước đồng minh chống phát xít đồng thời vạch trần âm mưu của Tưởng Giới Thạch và bọn giả danh cách mạng
Chủ trương đoàn kết tập hợp lực lượng của Đảng và của Mặt trận Việt Minh trong giai đoạn từ năm 1941 đến trước Cao trào kháng Nhật cứu nước năm 1945 đã góp phần quan trọng vào việc chuẩn bị lực lượng cách mạng, chuyển cách mạng Việt Nam sang thời kỳ cao trào và tiến lên tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân
Đúng như Đảng ta dự đoán, ngày 09/03/1945,Nhật bất ngờ đảo chính Pháp.Cuộc đảo chính đã kết thúc nhanh chóng bằng sự sụp đổ thảm bại của chính quyền thực dân Pháp Chỉ ba ngày sau khi Nhật đảo chính Pháp, vào ngày 12 /03/1945, Ban thường vụ trung ương Đảng đã ra Chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Chỉ thị đã xác định kẻ thù chính, kẻ thù cụ thể trước mắt duy nhất của nhân dân Đông Dương sau cuộc đảo chính là đế quốc phát xít Nhật và chỉ rõ phải thay khẩu hiệu “đánh đuổi phát xít Nhật
- Pháp” bằng khẩu hiệu “đánh đuổi phát xít Nhật”
Đi đôi với việc xác định kẻ thù chính, kẻ thù cụ thể trước mắt, chỉ thị cũng đã nhấn mạnh đến việc phải mở rộng cơ sở của Mặt trận Việt Minh, nhằm đoàn kết tập hợp mọi lực lượng nhân dân vào Cao trào kháng Nhật cứu nước Trong cao trào kháng Nhật cứu nước, việc mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, thực hiện chính sách đoàn kết, phân hóa hàng ngũ kẻ thù, tranh thủ mọi lực lượng có thể tranh thủ lại càng trở nên cấp thiết.Chấp hành chủ trương chỉ đạo của Đảng, mặt trận Việt Minh đã tích cực mở rộng hơn nữa cơ sở và quy mô của mình Ảnh hưởng của mặt trận Việt Minh lan rộng trong cả nước Những tổ chức cứu quốc phát triển nhanh chóng Hầu hết các tỉnh đã có cơ sở Việt Minh
Ở Nha Trang, Thừa Thiên Huế, Quảng Bình và nhiều tỉnh khác, cơ sở Việt Minh đã có ở trong các công sở và các đơn vị bảo an binh
Thực tiễn của cao trào kháng Nhật, cứu nước và chính sách đại đoàn kết của mặt trận Việt Minh đồng thời cũng tác động mạnh mẽ đến sự phân hóa sâu sắc trong một số tổ chức,
7