Để đạt được những thành tựu này, ta không thể không nhắc đến người cha Tiến sĩ khoa học ngành cơ học chất lỏng Ngô Huy Cẩn và người mẹ Phó Giáo sư, Tiến sĩ dược Trần Lưu Vân Hiền của ông
Trang 1Nhóm 24 gồm 3 người:
Đặng Thị Bảo Hân
Đỗ Thị Kim Khánh
Phan Hoài Hiệp
KIỂM TRA MÔN HỌC GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG ( tiết 3+4+5 của ngày thứ 3 ngày 09/11/2021)
Đề bài: Bằng kiến thức của giáo dục học, anh/ chị hãy phân tích và chứng minh câu nói của Hồ Chủ Tịch: “ Hiền dữ đâu phải tính sẵn/ Phần nhiều do giáo dục mà nên” Cho ví dụ.
Bài làm
“Hiền dữ” là cặp tính từ đối lập được tác gia đưa vào nhằm chỉ tính cách trong nhân cách của con người Nhân cách là sự thống nhất giữa phẩm chất ( phẩm chất về thế giới quan, tư tưởng chính trị, đạo đức tác phong…) và năng lực của cá nhân ( năng lực, sở trường, năng khiếu…) “Tính sẵn” là từ được Bác Hồ dùng để ám chỉ các yếu tố bẩm sinh, di truyền Trong đó, di truyền là sự tái tạo ở trẻ
em những thuộc tính sinh học ở cha mẹ, là sự truyền lại từ cha mẹ đến con cái những đặc điểm và những phẩm chất nhất định đã ghi vào trong hệ thống gen; bẩm sinh là một số thuộc tính sinh học có ngay từ khi đứa trẻ mới sinh, là cái sinh ra đã có Phó từ phủ định
“đâu” cho ta thấy mối quan hệ tương phản, đối lập giữa hai đối
tượng kể trên Nếu quan niệm tiền định cho rằng bẩm sinh, di truyền
là cái quyết định sự phát triển nhân cách thì quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin lại cho rằng bẩm sinh-di truyền chỉ là tiền đề vật chất có ảnh hưởng đến cường độ, tốc độ sự phát triển nhân cách chứ không quyết định Rõ ràng, vế đầu của câu nói trên đã khẳng định
Trang 2điều này Chứng minh cho điều ấy, ta đến với ví dụ của Ngô Bảo Châu, Nick Vujicic, Kim Peel
• Trong ví dụ này, Ngô Bảo Châu là một nhà toán học Pháp-Việt
và là người Việt Nam đầu tiên đạt Huy chương Fields Tính đến năm
2010, ông là nhà khoa học trẻ nhất Việt Nam được Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước Việt Nam phong học hàm giáo sư => đã có
sự phát triển nhân cách Để đạt được những thành tựu này, ta không thể không nhắc đến người cha Tiến sĩ khoa học ngành cơ học chất lỏng Ngô Huy Cẩn và người mẹ Phó Giáo sư, Tiến sĩ dược Trần Lưu Vân Hiền của ông (yếu tố bẩm sinh, di truyền gen trội), những ngôi trường ông đã từng được dạy như Trường Tiểu học Thực nghiệm, Trường THCS Trưng Vương, Khối chuyên Toán thuộc Khoa Toán-Cơ-Tin học Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Paris XI và Trường Sư Phạm Paris
• Trong khi đó, Nick Vujicic là một người từ khi sinh ra đã không
có tứ chi mà chỉ có một bàn chân và hai ngón chân nhỏ (bẩm sinh di truyền dị tật) Sau nhiều lần đấu tranh cả về tinh thần, tình cảm và thể xác, cuối cùng anh đã đối mặt được với sự khiếm khuyết của bản thân, thành lập tổ chức phi lợi nhuận của riêng mình với tên gọi “Life Without Limbs” (“Cuộc sống không có tay chân”), tốt nghiệp đại học
và đã trở thành một diễn thuyết gia nổi tiếng về chủ đề làm chủ cuộc sống => đã có sự phát triển nhân cách
• Kim Peel sinh năm 1951, mất năm 2009 là một người Mỹ sở hữu trí nhớ tuyệt đỉnh Ông có thể nhớ chính xác khoảng 12.000 đầu sách vì trí nhớ của ông là dạng trí nhớ thấu niệm Tuy nhiên, nhà thông thái này lại bị khuyết tật về phát triển xã hội Các nhà khoa học cho rằng những phát triển bất thường bẩm sinh ở não (đầu của ông từ khi sinh ra đã to hơn bình thường, và quan trọng nhất là thiếu cấu trúc nối liền 2 bán cầu não) là nguyên nhân dẫn tới khiếm
khuyết của ông và có lẽ đã tăng khả năng trí nhớ cho ông Ngoài trí
Trang 3nhớ hoàn hảo, ông còn có khả năng đọc hai trang sách cùng một lúc bằng cách sử dụng mỗi bên mắt cho một trang sách
Như vậy, có thể nói bẩm sinh di truyền không quyết định hoàn toàn,
vì những người có bẩm sinh di truyền dị tật vẫn có thể phát triển nhân cách được và nó chỉ đơn giản là tiền đề vật chất có ảnh hưởng đến cường độ, tốc độ sự phát triển nhân cách
Bên cạnh đó, Hồ Chủ Tịch đã sử dụng danh từ ước lượng “phần
nhiều” Trước khi phân tích từ “phần nhiều”, ta sẽ tóm tắt lại tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách
1 Đầu tiên, như đã nói trước đó, yếu tố bẩm sinh di truyền là tiền
đề vật chất chỉ ảnh hưởng tới cường độ, tốc độ sự phát triển nhân cách
2 Tiếp đó, yếu tố môi trường gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội góp phần tạo nên mục đích, động cơ, phương tiện và điều kiện cho hoạt động của cá nhân nhờ đó mà cá nhân chiếm lĩnh được kinh nghiệm xã hội loài người
3 Kế tiếp, yếu tố giáo dục là yếu tố quan trọng thứ hai và nó định hướng, tổ chức dẫn dắt, can thiệp cũng như điều chỉnh các yếu
tố khác nhằm tạo sự thuận lợi cho quá trình phát triển nhân cách
4 Cuối cùng, yếu tố hoạt động cá nhân là yếu tố quan trọng nhất, quyết định sự phát triển nhân cách
Lí giải cho thứ tự này, ta có ví dụ như sau Trường hợp yếu tố môi trường, như ông bà ta có câu “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” và “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”,“Nghèo hèn sinh đạo tặc” Rõ ràng, câu đầu đối lập với hai câu sau và ở đây, môi trường vừa là yếu tố tích cực, vừa là yếu tố tiêu cực Vậy môi trường là gì? Vai trò của nó là gì? Môi trường là hệ thống các phức hợp hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên và xã hội xung quanh cần thiết cho hoạt động sống và phát triển của con người ; gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Môi trường tự nhiên: bao gồm các điều kiện tự nhiên-hệ sinh thái phục vụ cho hoạt động học tập, sản xuất
Trang 4lao động, vui chơi giải trí…và có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển thể chất, đến cuộc sống và hoạt động con người Môi trường xã hội: bao gồm môi trường chính trị, kinh tế, môi trường sinh hoạt xã hội
và văn hóa… Cụ thể, môi trường lớn của môi trường xã hội là nhà nước, chế độ chính trị-xã hội, thể chế kinh tế, chính sách, nền văn hóa của quốc gia, hệ thống các quan hệ sản xuất và các quan hệ xã hội khác Ở phạm vi hẹp hay còn gọi là môi trường nhỏ của môi trường xã hội, đó là một bộ phận của môi trường lớn, hay còn gọi là hoàn cảnh- cái trực tiếp tác động đến cuộc sống của các cá nhân Môi trường nhỏ đó là các mối quan hệ gia đình, nhà trường, nhóm bạn, địa phương, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế, văn hóa, chính trị… của nơi sinh sống Sự hình thành và phát triển nhân cách chỉ có thể thực hiện được trong một môi trường nhất định Môi
trường góp phần tạo nên mục đích, động cơ, phương tiện và điều kiện cho hoạt động của cá nhân nhờ đó mà cá nhân chiếm lĩnh được kinh nghiệm xã hội loài người Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ và sự bùng nổ thông tin, môi trường xã hội có tác động mạnh
mẽ đến nhân cách của thế hệ trẻ với đặc trưng là tính năng động, sáng tạo… Tính chất và mức độ ảnh hưởng (tiếp thu, phản đối) tùy vào xu hướng năng lực của cá nhân tham gia vào cải biến môi
trường (tích cực hay tiêu cực) Như vậy, trong sự tác động qua lại giữa nhân cách cần chú ý đến 2 mặt của vấn đề: tính chất tác động của hoàn cảnh sinh hoạt đã phản ánh vào nhân cách, tính tích cực của nhân cách tác động đến môi trường hoàn cảnh nhằm thay đổi môi trường hoàn cảnh phục vụ cho lợi ích của con người Bên cạnh
đó, trong sự hình thành và phát triển nhân cách, môi trường xã hội
có tầm quan trọng đặc biệt vì nếu không có xã hội loài người thì tư chất có tính người không thể phát triển được (cô bé Kamala được chó sói nuôi từ nhỏ, sau khi trở về thế giới loài người cô vẫn đi bằng
2 chân được nhưng lúc khẩn cấp cô sẽ đi bằng 4 chân, sau khi được dạy nói chỉ biết nói hai từ, đêm đến cô sủa lên như chó rừng, sau tất
Trang 5cả cô không thể thành “người” và chết ở tuổi 18) Để hiểu rõ hơn, ta đến với các ví dụ sau:
• Tính đến nay, Emma Watson có thể xem như người thành công nhất trong dàn diễn viên của siêu phẩm đình đám Harry Potter Cũng như nhân vật Hermione, Emma có thành tích học tập rất xuất sắc Cô đã tốt nghiệp chuyên ngành Văn học Anh của đại học Brown danh tiếng Bên cạnh đó, cô còn là con gái đầu lòng của 2 vị luật sư người Anh và được sinh ra ở Paris Sau khi cha mẹ li dị, từ Maisons-Laffitte gần Paris, cô chuyển về Oxford với mẹ em trai cũng như cuối tuần cô sẽ đến thăm bố ở Luân Đôn Sau đó, cô được đào tạo ở
những ngôi trường nổi tiếng như Dragon School, Stagecoach Theatre Arts…-> môi trường tốt Với bước đệm sẵn có từ vai diễn Hermione cùng những phẩm chất ưu tú khác, Emma liên tục ghi dấu ấn trong các dự án điện ảnh được giới chuyên môn đánh giá cao Không chỉ thành công trong sự nghiệp diễn, Emma còn ghi dấu mạnh mẽ trong
cả lĩnh vực kinh doanh, thời trang, với việc được bổ nhiệm trở thành thành viên ban quản trị của Kering, một tập đoàn thời trang danh giá, dưới trướng là một loạt các thương hiệu xa xỉ đình đám bậc nhất, mà tiêu biểu là Gucci Bên cạnh đó, Emma còn được Liên Hợp Quốc chọn làm Đại sứ thiện chí Bài phát biểu của cô về vấn đề bình đẳng giới và quyền phụ nữ đã khiến cả thế giới đã xúc động có sự phát triển hoàn thiện nhân cách Như vậy, đây là một ví dụ cho sự ảnh hưởng tích cực của môi trường tốt
• Vào những năm cuối thập niên 60, tại Anh Quốc, từng tồn tại 1
vụ án mạng lừng lẫy gây chấn động dư luận xứ sở sương mù lúc bấy giờ, kẻ sát nhân ấy, Mary Bell, lúc bấy giờ chỉ là một cô bé vừa tròn
10 tuổi Sinh ra trong một gia đình đầy bất hảo, người mẹ hành nghề mại dâm, bố lại là cựu tù nhân, Mary từ nhỏ đã phải đón nhận những lời căm phẫn, chửi bới thóa mạ từ người mẹ, kèm theo đó là sự thờ ơ chẳng mấy đoái hoài đến sự tồn tại của cô từ người bố Xót thương hơn cả, Mary không ít lần bị chính người mẹ mình âm mưu sát hại
Trang 6Đó chính là những khởi đầu cho một thảm kịch tàn khốc, khiến một đứa bé chỉ vừa 10 tuổi, thay vì nắm trong tay tràn đầy những ước
mơ thơ dại, được bố mẹ dắt tay cùng dạo bước cùng nô đùa cười nói, nhưng không, đôi tay nhỏ bé ấy nay chỉ nhuốm toàn máu người, trở thành một tên sát nhân biến thái Câu chuyện đau lòng ấy đã phần nào minh chứng cho sự tác động tiêu cực của môi trường tới sự hình thành và phát triển của nhân cách con người.Rõ ràng nếu bản thân
cô bé được sinh ra, lớn lên trong một môi trường tốt hơn, thì ắt hẳn
sẽ không dẫn đến thứ thảm kịch mang tên “sát nhân nhí” ấy.Tuy nhiên, nếu xét trên nhiều bình diện, ta có thể thấy, bản thân Mary
đã tiếp xúc với thứ môi trường xã hội độc hại ngay từ khi vừa sinh ra,
ở độ tuổi ấy, con người ta chưa thể hình thành được lối tư duy phản kháng, mà chỉ có thể tiếp nhận những sự ảnh hưởng một chiều.Nói cách khác, môi trường cũng là một yếu tố chi phối nhân cách con người, nhưng chủ yếu là ở độ tuổi thiếu nhi.Còn một khi một con người đã đến một độ tuổi trưởng thành nhất định, yếu tố môi trường dường như không còn mang vai trò then chốt nữa, mà cốt lõi trong việc hình thành nhân cách con người sẽ nằm ở nhận thức cá nhân.Ta hãy cùng đi đến phân tích ví dụ tiếp theo để làm sáng tỏ luận điểm này
• Ít ai nghĩ Howard Schultz, vị chủ tịch của tập đoàn cà phê lớn nhất thế giới Starbucks trứ danh toàn cầu, lại xuất thân từ một gia đình nghèo khó, từng sinh sống tại một khu ổ chuột thuộc thị trấn Brooklyn, thành phố New York - nơi được xem như “cái nôi của
những tệ nạn xã hội” Tuy thế, ông vẫn tự tôi luyện được cho mình một tinh thần thép, một ý chí ngoan cường vượt qua nghịch cảnh, thoát khỏi đói nghèo, vẫn thà một mực chọn những công việc vất vả, nặng nhọc, từ nhân viên phục vụ, bồi bàn hay thậm chí là bán máu, chứ chưa từng một phút mảy may nghĩ đến việc trộm cướp như những kẻ nhan nhản sống quanh mình ngoài kia.Và cuối cùng,
những ý chí và nỗ lực ấy cũng đã mang đến cho Schultz những “quả
Trang 7ngọt” đầu đời Với tài năng, óc kinh doanh xuất chúng, ông đã gầy dựng nên đế chế Starbucks, một huyền thoại về cà phê trên quy mô toàn cầu.Hơn thế nữa, bên cạnh khả năng kinh doanh đầy tài nghệ,
y còn nổi danh là một nhà lãnh đạo tuyệt vời Ông luôn lấy việc bảo
vệ quyền lợi, lắng nghe nhân viên làm đầu, minh chứng cho một nhân cách đầy cao đẹp của vị CEO tài ba Ta có thể gọi ông-Howard Schultz, là một tấm gương sáng chói cho những nỗ lực chiến đấu với nghịch cảnh, không khiến thứ môi trường xung quanh bản thân hủy hoại đi nhân cách của mình mà trái lại còn lấy nó làm động lực để một ngày được thoát khỏi nó.-> Như vậy, đây là ảnh hưởng của trường hợp vươn lên, thay đổi môi trường cho tốt hơn.Trong giai đoạn tuổi thiếu nhi, con người ta sẽ tiếp xúc với gia đình nhiều hơn
là xã hội.Schultz may mắn hơn cô bé Mary trong ví dụ trước ở một điểm, gia đình của ông không hề bất hảo.Chính điều đó đã mài dũa, hình thành cho ông một nền tảng vững chắc, để khi đến độ tuổi trưởng thành, kết hợp với nhận thức cá nhân, đã giups ông ngày một hoàn thiện nhân cách tốt đẹp của mình
Vậy nên, môi trường chỉ góp phần tạo nên sự phát triển nhân cách chứ không quyết định hoàn toàn Tổng kết lại, nghiên cứu con người phải nghiên cứu hoàn cảnh sống của họ ; giáo dục con người phải thống nhất với việc cải tạo xã hội; phải giáo dục cho trẻ khả năng đề kháng với những yếu tố tiêu cực của môi trường, lựa chọn
và tiếp thu có chọn lọc các tác động của môi trường, không nên lúc nào cũng hạn chế và ngăn cấm trẻ tiếp xúc với bên ngoài.Tuy nhiên cũng cần nắm rõ về môi trường mà trẻ tiếp xúc, để tránh những sự học hỏi thiếu lành mạnh
Ở phân đoạn trước ta đã có nhắc đến giáo dục, vậy tiếp theo
ta sẽ tìm hiểu nó là gì và vai trò của nó như thế nào Giáo dục theo nghĩa rộng: là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp khoa học của nhà giáo dục tới
Trang 8người được giáo dục nhằm hình thành nhân cách cho họ Giáo dục theo nghĩa hẹp: là quá trình hình thành cho người được giáo dục niềm tin, động cơ lí tưởng, những hành vi cư xử đúng đắn trong xã hội thông qua hoạt động giao lưu Như vậy, vai trò của giáo dục là định hướng và tổ chức dẫn dắt quá trình hình thành, phát triển nhân cách của cá nhân; can thiệp, điều chỉnh các yếu tố khác nhằm tạo
sự thuận lợi cho sự phát triển nhân cách Đến với yếu tố giáo dục, nó ảnh hưởng tới tư tưởng ta, khiến ta hướng tới chân-thiện-mỹ bằng cách cho ta tiếp thu tri thức mở mang tầm nhìn, khiến ta có ý thức đấu tranh chống lại cái xấu, giúp ta có một thân thể khỏe mạnh, không bệnh tật qua các môn như giáo dục thể chất, quốc phòng,…
* Bởi giáo dục mang vai trò then chốt, cốt lõi trong sự phát triển của mỗi quốc gia Cũng vì lẽ đó, khi Pháp tiến hành đô hộ nước ta, chúng đã thi hành chính sách ngu dân, kìm hãm sự phát triển của giáo dục nước nhà với mục đích khiến ta không biết phản kháng, không biết đấu tranh đúng cách, không biết tự quản lý kinh tế,
không biết tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, bị coi thường… Từ
đó, Bác Hồ mới nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đối với chúng ta mọi lúc mọi nơi Để hiểu rõ hơn, ta hãy cùng đi đến với các
ví dụ sau:
• Cô giáo người Mường tên Hà Ánh Phượng ( Phú Thọ), người Việt Nam đầu tiên được vinh danh vào top 50 giáo viên toàn cầu, một niềm tự hào lớn lao với nước nhà Cô xuất thân là sinh viên Đại học
Hà Nội, sau tốt nghiệp từ chối lời mời trở thành Đại diện Giám đốc công ty Dược để học tiếp Cao học nhanh Ngôn ngữ Anh thiên về phương pháp giảng dạy, cô Phượng chọn về huyện miền núi công tác ở trường THPT Hương Cần (tỉnh Phú Thọ), nơi có đến 85% học sinh vùng dân tộc thiểu số và cuối cùng đạt được thành quả như trên.Có thể nói, cô Ánh Phượng là một tấm gương tiêu biểu về những
nỗ lực phát triển nền giáo dục nước nhà Bên cạnh tài năng sư
phạm, cô còn mang trong mình những phẩm chất,nghĩa cử cao đẹp,
Trang 9từ bỏ đi những quyền lợi hấp dẫn để cống hiến hết mình, góp phần mang giáo dục Việt Nam ngày một tiến xa hơn trong tương lai
* Bên cạnh những tấm gương sáng như cô Ánh Phượng, nền giáo dục cũng không ít những lần bị ảnh hưởng xấu bởi những
cá nhân, tổ chức vô nhân đạo.Ngày 25/11/2021 mới đây, trên cộng đồng mạng xã hội Trung Quốc lộ ra video của một giáo viên tiểu học dạy Toán tát liên tiếp học sinh 3 cái cách đây 2,3 năm (chính xác là vào năm 2019) chỉ vì lí do “Mấy bài này mà cũng làm sai sao” của cô
và hiện nay, nữ giáo viên này đã bị sa thải cũng như hiệu trưởng của ngôi trường bị giáng chức Đây là một minh chứng cho việc 1 con người được hưởng nền giáo dục, có kiến thức giáo dục để người khác (công việc giáo viên) nhưng lại thiếu văn hóa và ý thức đạo đức, sự kiên nhẫn, chưa thực sự có sự phát triển nhân cách
* Simon Cowell – cái tên danh tiếng trong lĩnh vực âm nhạc- lại
sở hữu thành tích cực kì bết bát Ông gần như thất bại trong mọi kỳ thi và rời trường học năm 16 tuổi chỉ với một chứng chỉ giáo dục phổ thông trung học O-level ( tương đương tốt nghiệp THCS)-> không có
sự giáo dục sau đó Tiếp đó, ông bắt đầu công việc trong phòng lễ tân tại công ty phát hành âm nhạc E&S và đưa sự nghiệp của mình lên đỉnh cao -> vẫn có sự phát triển nhân cách
* Tổng kết lại, giáo dục chỉ giữ được vai trò chủ đạo khi tổ chức khoa học, dựa trên các cơ sở khoa học về con người Phải biến được giáo dục thành là những tác động bên ngoài trở thành tự giáo dục, làm cho cá nhân có ý thức tự giáo dục, tự hoàn thiện mình trên tất
cả các phương diện vì người có giáo dục thực sự là người biết tự giáo dục
Tiếp theo, ta sẽ tìm hiểu hoạt động cá nhân là gì? Hoạt động là phương thức tồn tại của con người, là quá trình tác động vào thế giới khách quan, làm biến đổi thế giới để tạo ra những sản phẩm theo nhu cầu của con người, làm tiêu hao năng lượng thần kinh và
Trang 10cơ bắp, làm thay đổi khách thể nhưng nó cũng làm thay đổi chính bản thân chủ thể về mặt thể chất và tinh thần, là con đường hình thành và phát triển nhân cách Trẻ em trong quá trình tham gia tích cực vào các loại hình hoạt động, với các mối quan hệ đa dạng trong
xã hội, các giá trị văn hóa của loài người(học tập, vui chơi, văn nghệ, thể dục thể thao, lao động và hoạt động tập thể…), từ đó các phẩm chất năng lực được hình thành Chính thông qua những hoạt động tích cực, tự giác của người học mà nhân cách của người học được hình thành và phát triển Hoạt động làm cho con người nhận thức được hiện thực, kích thích hứng thú, niềm say mê, sáng tạo và làm nảy sinh những nhu cầu mới, thuộc tính tâm lí mới…
Nhờ đó, nhân cách được hình thành và phát triển Hoạt động là nguồn quan trọng nhất cung cấp cho học sinh hệ thống kinh nghiệm
và ứng xử xã hội
Tiếp theo, ta sẽ phân tích các ví dụ:
• Cao Bá Quát :
-Là người thông minh từ nhỏ, xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo Dòng họ Cao là một dòng họ có truyền thống về thi phú
và khoa bảng => Bẩm sinh, di truyền trội, môi trường không tốt
-Khi còn đi học ở Bắc Ninh, nổi tiếng về tài văn thơ đối đáp thông minh và tài họa, nhưng lại viết chữ rất xấu=> Có giáo dục nhưng vẫn chưa phát triển nhân cách hoàn chỉnh
-Ông vẫn chịu khó đọc sách, học hỏi và kiên nhẫn trong học tập Sau đó, phần nhiều vì xấu hổ về thứ chữ viết như gà bới của mình, đêm đến, ông thường thức khuya miệt mài tập viết chữ Buồn ngủ, hai mắt lim dim như muốn díu vào nhau, ông quyết định buộc tóc mình lên mái nhà để mỗi lần ngủ gật bị giật tóc đau, phải tỉnh lại Buộc chân vào cạnh bàn để không thể “chạy đi chơi” => Có hoạt động cá nhân( ý thức tự học, tự rèn luyện)
-Nhờ sự quyết tâm, kiên nhẫn, một thời gian sau, từ chữ viết xấu, ông nổi tiếng khắp vùng về biệt tài viết chữ đẹp, chữ viết như