THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG

Tính cấp thiết của đề tài Thủ tục hành chính TTHC được hiểu là trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính

0

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ TRƯỜNG GIANG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG

Ngành: Chính sách công

Mã số: 8 34 04 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS VŨ TUẤN HƯNG

HÀ NỘI - 2021

Hà Nội -2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của

riêng tôi, được sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Vũ Tuấn Hưng Các nội

dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng, tham khảo một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ chức khác và đều có trích dẫn, chú thích nguồn gốc Nếu phát hiện có bất kỳ

sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm./

Hà Nội, ngày tháng năm 2021

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đỗ Trường Giang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 8

1.1 Một số vấn đề lý luận về thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính 8

1.2 Thực tiễn thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính 21

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG 26

2.1 Khái quát về tỉnh Cao Bằng 26

2.2 Chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 27

2.3 Tình hình thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Cao Bằng 32

2.4 Đánh giá tình hình thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính ở Cao Bằng 47

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG 58

3.1 Dự báo yếu tố tác động đến thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới 58

3.2 Phương hướng nâng cao thực hiện chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 60

3.3 Một số giải pháp nâng cao thực hiện chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 62

KẾT LUẬN 67

TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt

CCHC Cải cách hành chính

TTHC Thủ tục hành chính

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thủ tục hành chính (TTHC) được hiểu là trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức công dân

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác định một trong những mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011 - 2015 là: “Đẩy mạnh cải cách hành chính (CCHC), nhất là TTHC; giảm mạnh và bãi bỏ các loại TTHC gây phiền hà cho tổ chức và công dân” Điều này xuất phát từ yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội và thực tế tình hình giải quyết TTHC có liên quan đến quyền

và lợi ích của người dân, tổ chức và doanh nghiệp

Thực hiện Nghị quyết của Đại hội, Chính phủ đã ban hành Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 tại Nghị quyết 30c/NQ-

CP ngày 08/11/2011 với 5 mục tiêu cơ bản, trong đó xác định một trong những mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn 10 năm là: “nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính và chất lượng dịch vụ công; tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi, minh bạch nhằm giảm thiểu chi phí về thời gian và kinh phí của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong việc tuân thủ TTHC”

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII về báo cáo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015 và phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 - 2020 đã chỉ

ra “CCHC một số mặt chưa đạt yêu cầu Năng lực xây dựng và thực thi pháp luật, cơ chế chính sách chưa cao;… Năng lực, phẩm chất, ý thức kỷ luật của

2

một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức chưa đáp ứng yêu cầu TTHC trong nhiều lĩnh vực (đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, kinh doanh…) vẫn còn rườm rà, gây phiền hà cho người dân, tổ chức Giám sát, phản biện xã hội đối với xây dựng và thực thi luật pháp, chính sách hiệu quả chưa cao…” Đồng thời báo cáo cũng nêu rõ nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu trong giai đoạn tới: “Tập trung cải cách TTHC theo hướng tinh giản, gắn với nâng cao chất lượng chính sách, pháp luật; quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm đối với từng TTHC Chỉ quy định những TTHC cần thiết, đúng quy định và tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức Công khai, minh bạch TTHC, quá trình giải quyết TTHC Xây dựng hệ thống tiếp nhận, xử lý kiến nghị về các quy định hành chính Tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, cung cấp dịch vụ công và thực hiện chính phủ điện tử”

Theo tinh thần trên, công tác CCHC, trọng tâm là cải cách TTHC tiếp tục được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện và xác định đây là một trong những giải pháp ưu tiên hàng đầu trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và mỗi địa phương

Cùng với các địa phương trong cả nước, ngay từ những năm đầu thực hiện Nghị quyết 30c/NQ-CP, CCHC ở tỉnh Cao Bằng đã được tập trung triển khai thực hiện toàn diện trên cả sáu nội dung của chương trình Trong đó, cải cách TTHC và thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông trong giải quyết TTHC tại các cơ quan hành chính nhà nước được UBND tỉnh Cao Bằng xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình triển khai thực hiện

Qua 10 năm thực hiện, công tác cải cách TTHC ở tỉnh Cao Bằng đã đạt được một số kết quả tích cực, như: cách thức, quy trình giải quyết TTHC được đổi mới; TTHC được đơn giản hóa theo hướng công khai, minh bạch tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; thực hiện cắt giảm thời gian giải

3

quyết đối với gần 60% số TTHC; thời gian cắt giảm đạt từ 20% - 30% so với quy định (đạt mục tiêu đề ra của giai đoạn 2011-2020); triển khai nhiều hình thức tiếp nhận/giải quyết/trả kết quả TTHC; Tuy nhiên, thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều TTHC gây tốn kém thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, tinh thần trách nhiệm của một bộ phận công chức thực hiện giải quyết TTHC chưa đáp ứng yêu cầu, gây bức xúc trong dư luận, chưa đáp ứng mục tiêu đem lại sự hài lòng cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp

Có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn tới những hạn chế, yếu kém nêu trên, trong đó, có nguyên nhân tác động trực tiếp đến kết quả thực hiện công tác cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh trong nhiều năm qua, đó là việc xây dựng, ban hành và triển khai những cơ chế, chính sách phù hợp với cải cách TTHC, đồng thời gắn với thực hiện các chương trình trọng tâm về phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Trước thực trạng đó, để thực hiện có hiệu quả công tác cải cách TTHC, việc nghiên cứu thực hiện chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh trong những năm qua, đồng thời nghiên cứu, đề xuất những giải pháp phù hợp, tạo

sự đột phá trong cải cách TTHC, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thu hút được nhiều nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

là cần thiết và phù hợp trong bối cảnh, điều kiện hiện nay của tỉnh Cao Bằng

Xuất phát từ nhận định trên, học viên đã lựa chọn đề tài: “Thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” làm

đề tài luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Chính sách công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong thời gian qua, nghiên cứu về chính sách cải cách TTHC đã thu hút được sự quan tâm của nhiều tác giả - là những nhà khoa học, những người có kinh nghiệm thực tiễn trong tổ chức thực hiện cải cách TTHC Một số công

4

trình nghiên cứu có liên quan đề tài này như:

- PGS.TS Võ Kim Sơn và GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm chủ biên, “Thủ tục hành chính - Lý luận và thực tiễn”, Nxb Chính trị Quốc gia, 2001 Trong cuốn sách này, hai tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến TTHC, được minh chứng bằng thực tiễn không chỉ trong TTHC ở nước ta

mà cả ở một số nước trên thế giới

- Thang Văn Phúc, “Cải cách thủ tục hành chính nhà nước - Thực trạng, nguyên nhân, giải pháp”, Nxb Thống kê, Hà Nội 2007 Tác phẩm chuyển tải tới bạn đọc cái nhìn bao quát và thực tế về công tác cải cách TTHC tại Việt Nam, nguyên nhân của những hạn chế, đồng thời cung cấp những giải pháp thiết thực giúp tháo gỡ những hạn chế nêu trên

- PGS.TS Bùi Văn Nhơn - GS Mai Hữu Khuê, “Một số vấn đề về cải cách TTHC”, Nxb Chính trị Quốc gia 1996 Tác phẩm đưa ra tác động của TTHC đối với hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, những bất cập, yếu kém do thiếu những TTHC hữu hiệu Bên cạnh đó, tác giả còn đề cập đến một

số quan điểm, nguyên tắc và giải pháp trong nhiệm vụ cải cách TTHC

- Nguyễn Phúc Sơn, “Cải cách thủ tục hành chính tại tỉnh Nam Định”, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014 Nêu những vấn đề

lý luận chung của cải cách thủ tục hành chính; Đánh giá thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại địa phương; Từ đó đưa ra phương hướng và giải pháp tiếp tục cải cách thủ tục hành chính tại tỉnh Nam Định

- Lương Thị Thu Huỳnh, “Cải các thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa tại UBND thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn”, Luận văn thạc sĩ Quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia, 2017 Luận văn đã nêu những vấn đề lý luận chung của cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; Đánh giá thực trạng phối hợp thực hiện cải cách thủ tục hành chính tại UBND thành phố Lạng Sơn; Từ đó đưa ra phương hướng và giải pháp tiếp

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hoá cơ sở lý luận, thực tiễn và phân tích thực trạng thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Cao Bằng, luận văn đề xuất một số giải pháp nâng cao thực hiện chính sách trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính tại tỉnh Cao Bằng

- Đưa ra quan điểm và đề xuất một số giải pháp nâng cao thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là thực hiện chính sách cải cách TTHC tại tỉnh Cao Bằng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

6

Nghiên cứu hoạt động cải cách TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của

UBND tỉnh Cao Bằng trong thời gian từ năm 2016 đến năm 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; những quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách

TTHC

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Là cách thức nghiên cứu dựa trên cơ

sở nghiên cứu các văn bản, tài liệu có liên quan nhằm mục đích xây dựng khung lý thuyết của chương 1, đồng thời dựa trên các nguồn tài liệu sẵn có và phân tích, liên hệ thực tiễn các vấn đề trên thực tiễn, tìm hiểu, đánh giá những mặt tích cực và hạn chế của các đề tài nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu liên quan đến việc thực hiện chính sách cải TTHC ở nước ta nói chung và thực

tiễn tại tỉnh Cao Bằng

Phương pháp thu thập, tổng hợp, phân tích số liệu áp dụng tại chương

2 Các số liệu, các báo cáo, nội dung thực hiện chính sách cải cách TTHC nhằm đánh giá được thực trạng thực hiện chính sách cải cách TTHC tại tỉnh Cao Bằng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận về chính sách cải cách TTHC

- Luận văn đã phản ánh được thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách cải cách TTHC nhà nước tại tỉnh Cao Bằng

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần giúp người đọc nắm rõ về thực hiện chính sách cải cách TTHC, qua đó có thể làm tài liệu tham khảo cho cán bộ, công chức làm cơ sở nghiên cứu và vận dụng trong chỉ đạo và

7

thực hiện nhằm tiếp tục tăng cường thực hiện công tác cải cách thủ tục hành chính nói riêng, công tác cải cách hành chính nói chung trong thời gian tới

7 Kết cấu luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung được chia thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện chính sách cải

cách thủ tục hành chính

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao thực hiện chính sách cải

cách thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

8

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN

Theo Giáo trình Thủ tục hành chính của Học viện Hành chính quốc gia 2011: “TTHC là trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân

Nó giữ vai trò đảm bảo cho công việc đạt được mục đích đã định, phù hợp với thẩm quyền của các cơ quan nhà nước hoặc của các cá nhân, tổ chức được ủy

quyền trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước” [9, tr 7]

Theo Giáo trình Trung cấp lý luận Chính trị - Hành chính 2014, Môn học Những vấn đề cơ bản về Hệ thống chính trị, Nhà nước và Pháp luật xã hội chủ nghĩa: “TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền quản lý nhà nước trong việc giải quyết các công việc của nhà nước nhằm thi hành nghĩa vụ quản lý hành chính, bảo đảm công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân” [11, tr 207]

Theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ về kiểm soát TTHC đã giải thích: “TTHC là cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức”

9

Như vậy, TTHC được hiểu là trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, công dân

1.1.1.2 Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách hành chính nhà nước là một quá trình cải cách tác động đến nhiều mặt của nền hành chính nhà nước xuất phát từ những yêu cầu khách quan nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quả quản lý của bộ máy hành chính nhà nước CCHC nhà nước Việt Nam xác định các nội dung: Cải cách thể chế; cải cách TTHC; cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; xây dựng

và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính Trong đó thì cải cách TTHC được xác định là nhiệm vụ đột phá xuất phát từ tầm quan trọng và tình hình thực tiễn của TTHC

Về mặt thuật ngữ, “Cải cách TTHC là một quá trình nhằm khắc phục những hạn chế của Hệ thống thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản hóa, minh bạch hóa, công khai hóa, tạo ra sự chuyển biến căn bản trong quan hệ giải quyết công việc giữa các cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, công dân” [8, tr.17]

Cải cách TTHC xuất phát từ những bất cập của hệ thống TTHC hiện hành: hệ thống thủ tục vẫn còn cồng kềnh, rườm rà, đòi hỏi nhiều giấy tờ gây tốn kém thời gian và chi phí đi lại của người dân; một số thủ tục thiếu tính thống nhất và chưa xác định rõ trách nhiệm… đã gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước, cho cả người dân, doanh nghiệp và đã tạo điều kiện cho nhũng nhiễu, tham nhũng xuất hiện, Vì vậy, cải cách TTHC nhằm bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch, công bằng trong khi giải quyết công việc hành chính, loại bỏ những rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng,

10

gây khó khăn cho người dân, tổ chức Mặt khác, cải cách TTHC sẽ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước hướng đến nền hành chính minh bạch, hiện đại và đảm bảo thuận lợi nhất cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi

1.1.1.3 Chính sách cải cách thủ tục hành chính

- Chính sách công

Theo Giáo trình hoạch định và phân tích chính sách công 2006: “Chính sách công là những hành động ứng xử của Nhà nước với các vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, nhằm thúc đẩy xã hội phát triển” [15, tr.14]

Theo Giáo trình Cao cấp lý luận Chính trị - Hành chính 2014, “Chính sách công là định hướng hành động do nhà nước lựa chọn để giải quyết các vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, phù hợp với thái độ chính trị và điều kiện kinh tế - xã hội trong mỗi thời kỳ” [10, tr.267]

Theo PGS.TS Lê Chi Mai, “Chính sách công là thuật ngữ dùng để chỉ một chuỗi các quyết định hoạt động của nhà nước nhằm giải quyết một vấn đề chung đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo mục tiêu xác định” [16]

Theo TS Lê Như Thanh - TS Lê Văn Hòa, “Chính sách công là một tập hợp những quyết định liên quan với nhau do nhà nước ban hành, bao gồm các mục tiêu và giải pháp để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt được các mục tiêu phát triển” [9, tr.10]

Như vậy, có thể hiểu: Chính sách công là những hành động ứng xử của Nhà nước với các vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, nhằm thúc đẩy xã hội phát triển theo định hướng

- Chính sách cải cách TTHC

11

Chính sách cải cách TTHC được hiểu là hệ thống các văn bản quy định của Đảng, Nhà nước để khắc phục những hạn chế của hệ thống thủ tục hiện hành theo hướng đơn giản, công khai, minh bạch nhằm tạo ra sự chuyển biến

cơ bản trong giải quyết công việc giữa các cơ quan hành chính nhà nước với người dân, tổ chức và doanh nghiệp góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước

1.1.2 Thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

1.1.2.1 Khái niệm thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

Thực hiện chính sách công là quá trình vận động, thực hiện ý trí của Nhà nước trong chính sách thành hiện thực thông qua các cơ chế quản lý, các giải pháp với các đối tượng nhằm đạt mục tiêu đã xác định để thúc đẩy xã hội phát triển theo định hướng

Như vậy, có thể hiểu thực hiện chính sách cải cách TTHC là quá trình vận động, thực hiện ý chí của Nhà nước trong chính sách về cải cách TTHC thành hiện thực thông qua các cơ chế quản lý, các giải pháp với các tổ chức,

cá nhân nhằm đạt mục tiêu đã xác định để thúc đẩy xã hội phát triển theo định hướng, đảm bảo công bằng và hài hòa lợi ích giữa các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp

1.1.2.2 Các bước trong tổ chức thực hiện chính sách cải cách TTHC (1) Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách cải cách TTHC

Tổ chức thực hiện chính sách là quá trình diễn ra trong một thời gian dài, vì thế việc lập kế hoạch là rất quan trọng và sẽ giúp cơ quan nhà nước triển khai thực hiện chính sách một cách chủ động Kế hoạch phải được xây dựng trước khi đưa chính sách vào thực hiện, các cơ quan triển khai đều phải lập kế hoạch gồm những nội dung sau:

12

- Kế hoạch về tổ chức, điều hành: Gồm những dự kiến về hệ thống các

cơ quan chủ thể và phối hợp triển khai thực hiện chính sách; số lượng và chất lượng nhân sự tham gia tổ chức thực hiện, cơ chế thực hiện,

- Kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực như: nguồn lực về tài chính, trang thiết bị hỗ trợ,

- Kế hoạch về thời gian triển khai thực hiện: Dự kiến thời gian các bước tổ chức triển khai thực hiện từ tuyên truyền chính sách đến tổng kết rút kinh nghiệm Mỗi bước đều có mục tiêu cụ thể và thời gian dự kiến để hoàn thành mục tiêu

- Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực hiện chính sách: Là những dự kiến

về hình thức, phương pháp,thời gian kiểm tra, giám sát tổ chức thực hiện chính sách

- Dự kiến những nội quy, quy chế về tổ chức điều hành: Quy định nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ công chức và các cơ quan nhà nước tham gia tổ chức điều hành chính sách

- Dự kiến kế hoạch thực hiện chính sách ở cấp nào do lãnh đạo cấp đó xem xét thời gian, kế hoạch thực hiện chính sách, mang giá trị pháp lý, được các chủ thể có liên quan chấp hành thực hiện, việc điều chỉnh kế hoạch cũng

do cấp có thẩm quyền thông qua kế hoạch quyết định

(2) Phổ biến, tuyên truyền chính sách cải cách TTHC

Đây là bước tiếp theo sau khi chính sách được thông qua, việc trước tiên cần làm trong quá trình này là tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia

và thực hiện chính sách cải cách TTHC, đây là một hoạt động quan trọng, có

ý nghĩa lớn đối với cơ quan nhà nước và các đối tượng thực hiện chính sách, phổ biến tuyên truyền chính sách tốt sẽ giúp các đối tượng tham gia thực hiện chính sách và mọi người dân tham gia thực hiện hiểu về mục đích, yêu cầu của chính sách, về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện hoàn cảnh

13

của từng địa phương, đơn vị và tính khả thi của chính sách, để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước, đồng thời giúp cho mỗi cán bộ, công chức có trách nhiệm thực hiện nhận thức đầy đủ tính chất, trình độ của chính sách đối với đời sống xã hội để chủ động, tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện mục tiêu chính sách và triển khai thực hiện

có hiệu quả kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách được giao Công tác tuyên truyền cần được tăng cường đầu tư về trình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị, về trang thiết bị kỹ thuật, hình thức nhằm nâng cao chất lượng tuyên truyền, vận động phù hợp thực tế khách quan

(3) Phân công, phối hợp thực hiện chính sách cải cách TTHC

Việc phân công, phối hợp của các cơ quan đơn vị tổ chức thực hiện chính sách theo kế hoạch được phê duyệt chính sách được thực hiện trên phạm vi rộng lớn vì thế mà số lượng cá nhân và tổ chức tham gia thực hiện chính sách là rất lớn, số lượng tham gia bao gồm các đối tượng tác động của chính sách, nhân dân thực hiện và bộ máy thực hiện của nhà nước, không những vậy các hoạt động thực hiện mục tiêu chính sách diễn ra cũng hết sức phong phú, đa dạng theo không gian và thời gian, chúng đan xen nhau, thúc đẩy nhau hay kìm hãm nhau theo quy luật, Vậy nên muốn tổ chức thực hiện chính sách có hiệu quả thì phải tiến hành phân công phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính quyền địa phương, các yếu tố tham gia thực hiện chính sách và các quá trình ảnh hưởng đến thực hiện mục tiêu chính sách, trong thực tế thường hay phân công các cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp thực hiện một chính sách cụ thể nào đó, chính sách có thể tác động đến một bộ phận dân cư nhưng kết quả tác động lại liên quan nhiều yếu tố, quá trình thuộc các bộ phận khác nhau nên sẽ cần phải phối hợp chúng lại để đạt yêu cầu quản lý Hoạt động phân công, phối hợp diễn ra theo quá trình

(5) Điều chỉnh chính sách cải cách TTHC

Đây là một hoạt động rất cần thiết diễn ra thường xuyên trong quá trình

tổ chức thực hiện chính sách, nó đã được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền để cho chính sách ngày càng phù hợp với yêu cầu quản lý và tình hình thực tế, theo quy định thì cơ quan nào chủ trì thực hiện chính sách thì có quyền điều chỉnh, bổ sung giải pháp thực hiện chính sách đó, nhưng trên thực

15

tế thì việc điều chỉnh các biện pháp, cơ chế chính sách diễn ra rất năng động, linh hoạt vì thế mà các ngành, các cấp chủ động điều chỉnh biện pháp, cơ chế chính sách để thực hiện có hiệu quả miễn là không làm thay đổi mục tiêu của chính sách Nếu cần hoàn thiện mục tiêu chính sách thì cơ quan nhà nước của ngành, địa phương phải chủ động đề xuất để cơ quan ban hành thực hiện Một nội dung rất quan trọng trong điều chỉnh giải pháp thực hiện chính sách là: để chính sách tiếp tục tồn tại thì chỉ được điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu hoặc bổ sung hoàn chỉnh mục tiêu theo yêu cầu của thực tế Nếu điều chỉnh làm thay đổi mục tiêu chính sách thì chính sách coi như không còn tồn tại Hoạt động điều chỉnh giải pháp thực hiện chính sách đòi hỏi phải chính xác, hợp lý nếu không sẽ làm sai lệch, biến dạng chính sách, làm cho chúng trở nên kém hiệu quả, thậm chí không tồn tại được, để thực hiện được yêu cầu trên thì cơ quan nhà nước các cấp, các ngành phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc tổ chức thực hiện để kịp thời phát hiện những sai lệch để điều chỉnh kịp thời các giải pháp tổ chức thực hiện

(6) Đôn đốc, theo dõi, kiểm tra việc thực hiện chính sách cải cách TTHC

Các cơ quan nhà nước phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, thúc đẩy việc thực hiện chính sách, qua kiểm tra, đôn đốc các mục tiêu và biện pháp chủ yếu của chính sách lại được khẳng định để nhắc nhở mỗi cán bộ, công chức cũng như đối tượng thực hiện chính sách tập trung chú ý những nội dung

ưu tiên trong quá trình thực hiện chính sách Căn cứ kế hoạch kiểm tra, đôn đốc đã được phê duyệt, các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tổ chức thực hiện

có hiệu quả Kiểm tra thường xuyên sẽ giúp cho nhà quản lý nắm chắc tình hình thực hiện chính sách, từ đó có cơ sở đánh giá được mặt mạnh, yếu của công tác tổ chức thực hiện chính sách, giúp phát hiện những thiếu xót trong công tác lập kế hoạch, tổ chức thực hiện để điều chỉnh; tạo điều kiện phối hợp

16

nhịp nhàng các hoạt động độc lập của cơ quan, đối tượng thực hiện chính sách, kịp thời phát hiện những nhân tố tích cực để nhân rộng và tạo ra phong trào thiết thực cho việc thực hiện mục tiêu Ngoài ra, công tác kiểm tra, đôn đốc này còn giúp cho đối tượng thực hiện chính sách biết được những hạn chế của mình để điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện Giúp họ nhận thức đúng đắn hơn

vị trí của mình để yên tâm thực hiện có trách nhiệm công việc được giao và giúp cho người dân nắm chắc quyền lợi, nghĩa vụ của mình để yêu cầu, giám sát cơ quan nhà nước thực hiện đầy đủ theo quy định

(7) Tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm việc thực hiện chính sách cải cách TTHC

Đối tượng được xem xét, đánh giá tổng kết và chỉ đạo điều hành thực hiện chính sách là cơ quan nhà nước từ trung ương đến cơ sở, ngoài ra còn xem xét cả vai trò, chức năng của các tổ chức chính trị, xã hội trong việc tham gia thực hiện chính sách, cơ sở để tổng kết công tác chỉ đạo điều hành thực hiện chính sách trong các cơ quan nhà nước là kế hoạch được giao và những nội quy, quy chế được xây dựng, đồng thời có kết hợp việc sử dụng các văn bản có liên quan giữa cơ quan nhà nước với các tổ chức xã hội và các văn bản quy phạm khác để xem xét tình hình phối hợp, chỉ đạo điều hành thực hiện chính sách của các tổ chức chính trị và xã hội với nhà nước Bên cạnh việc đánh giá, tổng kết kết quả chỉ đạo điều hành của các cơ quan nhà nước, chúng

ta còn xem xét đánh giá việc thực hiện của các đối tượng tham gia thực hiện chính sách bao gồm: các đối tượng thụ hưởng lợi ích trực tiếp và gián tiếp từ chính sách, nghĩa là tất cả thành viên trong xã hội với tư cách là công dân, thước đo đánh giá kết quả thực hiện của các đối tượng này là tinh thần hưởng ứng với mục tiêu chính sách và ý thức chấp hành những quy định về cơ chế, biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để thực hiện, mục tiêu chính sách trong từng điều kiện và thời gian và không gian

17

Trên đây là chu trình thực hiện chính sách nói chung và chính sách cải cách TTHC nói riêng để đảm bảo chính sách thực hiện có hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra thì đòi hỏi việc tuân thủ đúng quy trình trên đây trong việc thực hiện chính sách

1.1.3 Đặc điểm của thực hiện chính sách cải cách TTHC

Trong chu trình chính sách cải cách TTHC, việc thực hiện chính sách

có vai trò thực hiện mục tiêu chính sách, kiểm nghiệm chính sách trong thực

tế, và góp phần cung cấp luận cứ cho việc hoạch định, ban hành chính sách TTHC tiếp theo Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách TTHC, trong đó có ba yếu tố chủ yếu là chất lượng chính sách; đối tượng

bị tác động bởi chính sách (đối tượng chính sách) và chủ thể thực hiện chính sách Do vậy, việc thực hiện chính sách TTHC mang những đặc điểm cơ bản sau đây:

Thứ nhất, mức độ, hiệu quả thực hiện chính sách TTHC phụ thuộc vào

tính chất, chất lượng, mục tiêu, tính đúng đắn của chính sách TTHC đã ban hành Theo đó, vấn đề chính sách TTHC càng phức tạp, mục tiêu chính sách càng cao, mức độ điều chỉnh lợi ích càng lớn, thì mức độ khó khăn, phức tạp trong thực thi chính sách TTHC càng lớn

Thứ hai, đối tượng thực hiện chính sách TTHC lớn, đa dạng, bao gồm

cả các tổ chức, người dân và doanh nghiệp, do đó hiệu quả thực hiện chính sách TTHC phụ thuộc rất lớn vào mức độ, hành vi tiếp nhận và ủng hộ của

đối tượng thực hiện chính sách Các quan hệ quyền lực trong quá trình thực

thi chính sách càng nhiều, liên quan đến nhiều cơ quan và nhiều người, số lượng hành vi cần điều chỉnh của đối tượng chính sách TTHC càng nhiều thì mức độ khó khăn trong thực thi chính sách TTHC càng lớn vì điều này làm cho việc xây dựng và ban hành hệ thống quy định điều chỉnh hành vi càng trở

18

nên khó khăn hơn, do đó, hiệu quả thực thi chính sách TTHC sẽ bị ảnh hưởng

Thứ ba, việc thực hiện chính sách TTHC là một hoạt động đánh giá

khách quan và rõ nhất sự tương tác, trao đổi và phối hợp giữa các cơ quan và

cá nhân; cụ thể là mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước, đơn vị cung ứng các dịch vụ thực hiện chính sách TTHC với người dân, tổ chức và doanh nghiệp; giữa các cơ quan nhà nước với nhau trong quá trình triển khai thực hiện chính sách Để thực thi thành công chính sách TTHC thì sự tương tác và trao đổi có hiệu quả là một trong những điều kiện quan trọng

Thứ tư, việc thực hiện chính sách TTHC giúp kiểm nghiệm chính sách

TTHC trong thực tế Qua quá trình thực hiện, những chính sách đúng đắn hay còn nhiều bất cập sẽ được bộc lộ, qua đó góp phần cung cấp luận cứ cho việc hoạch định, ban hành chính sách TTHC tiếp theo

Thứ năm, triển khai thực hiện chính sách TTHC tạo động lực cho các

đối tượng tham gia hoạt động kinh tế - xã hội theo mục tiêu chung; phát huy mặt tích cực, đồng thời khắc phục các hạn chế của nền kinh tế thị trường Các chính sách TTHC được ban hành với nhiều tiêu chí khuyến khích và thúc đẩy

sự phát triển đối với mọi thành phần kinh tế xã hội Việc thực hiện chính sách TTHC không những mang tính chất bắt buộc mà còn khuyến khích các chủ thể hành động theo ý chí của nhà nước Mặt khác, trong thời kỳ hội nhập kinh

tế, các quy luật cạnh tranh trong thị trường sẽ thúc đẩy mỗi chủ thể trong xã hội đầu tư sản xuất kinh doanh, không ngừng đổi mới công nghệ nâng cao năng suất cạnh tranh và cung cấp các dịch vụ cho xã hội, tuy nhiên sự chênh lệch giàu nghèo và các sự mất cân bằng xã hội vẫn diễn ra, do đó các chính sách TTHC ra đời và việc triển khai thực hiện chính sách TTHC chính là để giải quyết các mặt tiêu cực và mất cân bằng xã hội ấy

19

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách cải cách TTHC

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách cải cách TTHC tập trung vào hai nhóm yếu tố: nhóm yếu tố chủ quan và nhóm yếu tố khách quan

1.1.4.1 Yếu tố khách quan

- Môi trường thực thi chính sách cải cách TTHC

Chính sách cải cách TTHC cũng chịu tác động của các hoạt động kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng… Một xã hội ổn định, ít biến động về chính trị sẽ đưa đến sự ổn định về hệ thống chính sách, cũng góp phần thuận lợi cho thực thi chính sách Thực tế cho thấy, chính sách cải cách TTHC tác động đến nhiều mặt của đời sống xã hội, trong đó các lĩnh vực như đất đai, y tế, kinh doanh, giáo dục… được người dân và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm … Do đó, thực thi thành công chính sách cải cách TTHC cần quan tâm đến yếu tố này

- Tính chất phức tạp của chính sách cải cách TTHC

Chính sách cải cách TTHC liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều đối tượng chịu tác động và có mối quan hệ với các yếu tố khác của nền hành chính nhà nước như đội ngũ cán bộ công chức, tài chính công nên sự phức tạp của chính sách cải cách TTHC hơn các chính sách khác khá nhiều Điều đó cho thấy quá trình thực thi chính sách cải cách TTHC sẽ gặp nhiều khó khăn, trở ngại nếu như thực hiện thiếu sự phối hợp, thống nhất chung trong quá trình triển khai

- Sự đồng tình, ủng hộ của người dân, tổ chức và doanh nghiệp

Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình triển khai thực hiện chính sách diễn ra nhanh và có hiệu quả Chính sách đưa ra không thể thành công trong thực tế nếu không được người dân và xã hội ủng hộ Để có được sự đồng tình, ủng hộ của người dân, tổ chức và doanh nghiệp đối với chính sách thì đòi hỏi

20

phải thực hiện đồng bộ các giải pháp từ việc vận động tuyên truyền đến việc thay đổi quy định, điều kiện, cách thức, thái độ làm việc và kết quả cuối cùng

là những lợi ích mà người dân, tổ chức và doanh nghiệp nhận được nhiều hơn

so với trước khi thực thi chính sách này

- Năng lực thực thi chính sách cải cách TTHC của cán bộ, công chức

Là yếu tố có vai trò quan trọng đến kết quả tổ chức thực thi chính sách Năng lực thực thi của cán bộ, công chức bao gồm nhiều tiêu chí phản ánh về đạo đức công vụ, năng lực tổ chức, năng lực phân tích, dự báo để có thể chủ động ứng phó được với những tình huống phát sinh trong tương lai…

- Điều kiện vật chất đảm bảo cho quá trình thực hiện chính sách cải cách TTHC

Điều kiện vật chất bao gồm hệ thống trang thiết bị, nguồn tài chính phục vụ cho nghiên cứu, thực hiện đồng thời nó cũng là chế độ tiền lương, thưởng, các ưu đãi đối với các chuyên gia nghiên cứu và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trực tiếp thực hiện chính sách Yếu tố điều kiện vật chất là một trong những yếu tố quan trọng để thực hiện chính sách được thành công

21

1.2 Thực tiễn thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính

1.2.1 Chính sách cải cách thủ tục hành chính ở Việt Nam

1.2.1.1 Mục đích thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Việt Nam

Mục tiêu của thực hiện chính sách cải cách TTHC ở nước ta là: “Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng, thuận lợi, minh bạch nhằm giảm thiểu chi phí về thời gian và kinh phí của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong việc tuân thủ TTHC” Qua đó góp phần thực hiện hóa mục tiêu của CCHC nhà nước nói chung Để đạt được mục tiêu đã đề ra, các cơ quan thực hiện phải xây dựng văn bản, chương trình, dự án để hiện thực hóa mục tiêu và tổ chức các hoạt động để hoàn thành hiện thực hóa các văn bản, chương trình, dự án đó

Qua việc thực thi chính sách cải cách TTHC nhằm khẳng định tính đúng đắn của chính sách trong thực tế Trong quá trình triển khai thực thi sẽ đánh giá thực tế về mục tiêu chính sách cải cách TTHC có phù hợp hay không

và các giải pháp, nhiệm vụ đề ra để thực hiện chính sách này có thực sự thích hợp với vấn đề mà nó hướng tới giải quyết hay không

Thực thi chính sách cải cách TTHC góp phần làm cho chính sách toàn diện hơn trong cuộc sống Thông qua thực thi chính sách cải cách TTHC, cơ quan có thẩm quyền đề ra những điều chỉnh đối với chính sách cho phù hợp với thực tế đời sống xã hội và rút ra những bài học kinh nghiệm cho xây dựng, thực hiện chính sách này trong thời gian tới

1.2.1.2 Nội dung chính sách cải cách TTHC ở Việt Nam

Nội dung chính sách cải cách TTHC ở nước ta được Chính phủ xác định tại Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 như sau:

- Cải cách TTHC giữa các cơ quan hành chính nhà nước, các ngành, các cấp và trong nội bộ từng cơ quan hành chính nhà nước;

22

- Cắt giảm và nâng cao chất lượng TTHC trong tất cả các lĩnh vực quản

lý nhà nước, nhất là thủ tục hành chính liên quan tới người dân, tổ chức và doanh nghiệp;

- Kiểm soát chặt chẽ TTHC được ban hành mới theo quy định của pháp luật;

- Công khai, minh bạch TTHC bằng nhiều hình thức thiết thực và hợp lý; thực hiện thống nhất chi phí mà cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp phải bỏ ra khi thực hiện giải quyết TTHC; duy trì và cập nhật đầy đủ TTHC trên cơ sở

dữ liệu quốc gia về TTHC;

- Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về các quy định hành chính để hỗ trợ việc nâng cao chất lượng các quy định hành chính và giám sát các cơ quan hành chính nhà nước các cấp trong việc thực hiện TTHC [3]

1.2.2 Kinh nghiệm thực hiện chính sách cải cách thủ tục hành chính của một số địa phương

1.2.2.1 Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội

Thành phố đặt ra mục tiêu xây dựng chính quyền điện tử theo hướng đô thị thông minh; đến nay, Hà Nội đã xây dựng trung tâm dữ liệu thông tin chung và tích cực áp dụng công nghệ thông tin vào cải cách TTHC với 100% thủ tục thuế, hải quan, dịch vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, đăng ký kinh doanh được thực hiện trực tuyến góp phần thực hiện tốt các nhiệm vụ, phục vụ người dân, tổ chức và doanh nghiệp hoạt Kinh nghiệm trong thực thi chính sách cải cách TTHC ở thành phố Hà Nội thời gian qua đó là:

- Xác định rõ nội dung đột phá của địa phương là: Tiếp tục đẩy mạnh cải cách TTHC; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, ý thức, trách nhiệm, chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức; cải thiện môi trường đầu tư trên địa bàn thành phố

23

- Xác định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương trong thực hiện cải cách TTHC với phương châm: Rõ người, rõ việc,

rõ quy trình, rõ trách nhiệm và hiệu quả

- Tiếp tục thực hiện có hiệu quả cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại các cơ quan, đơn vị

- Tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện, chấn chỉnh kịp thời các vấn đề phát sinh trong giải quyết TTHC do các cơ quan, đơn vị thực hiện

- Đẩy mạnh áp dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý nhà nước, chú trọng trong việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến

1.2.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh

Quảng Ninh là một trong những địa phương đi đầu cả nước về sáng tạo triển khai thành lập Trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh Chủ trương trên đã được cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc nỗ lực thực hiện Đến nay, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai mô hình này ở cấp huyện và tổ chức bộ phận tiếp nhận, trả kết quả hiện đại ở tất cả các xã, phường trong địa bàn toàn tỉnh Bài học kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh về thực thi chính sách cải cách TTHC đó là:

- Các TTHC trước khi đưa vào Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh được rà soát, cắt giảm, đơn giản về hồ sơ, trình tự và thời gian thực hiện

so với quy định

- Các sở, ngành triển khai con dấu thứ 2 tại Trung tâm, quy trình 4 bước tại chỗ được nâng lên thành 5 bước tại chỗ: “Tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt, đóng dấu và trả kết quả ngay tại Trung tâm”, tạo sự thuận lợi, nhanh chóng cho doanh nghiệp và người dân đến giao dịch Từ đó, nhiều TTHC có thể được giải quyết ngay trong ngày và trong giờ, tạo sự đổi mới, đột phá trong hoạt động giải quyết TTHC tại Trung tâm

24

- Tổ chức đánh giá sự hài lòng của tổ chức, công dân thông qua khảo sát trực tuyến qua mạng internet, qua phiếu góp ý, hòm thư góp ý, hệ thống thiết bị đánh giá được đặt ngay tại từng quầy làm việc của Trung tâm phục vụ hành chính công

- Thực hiện việc tiếp nhận và giải quyết TTHC ngoài giờ hành chính cho những đối tượng ở xa, đi lại khó khăn; giải quyết tại nhà cho những đối tượng chính sách, người mắc bệnh hiểm nghèo

1.2.2.3 Bài học rút ra đối với tỉnh Cao Bằng

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp; sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị, địa phương, sự giám sát của Mặt trận tổ quốc các cấp và của nhân dân trong việc thực hiện chính sách cải cách TTHC Đề cao vai trò chỉ đạo của người lãnh đạo cơ quan, đơn vị trong việc thực hiện cải cách TTHC

Thứ hai, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, chất lượng nguồn nhân lực thực hiện chính sách cải cách TTHC của tỉnh

Thứ ba, đẩy mạnh công khai, minh bạch, đơn giản hóa các TTHC nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí của người dân, tổ chức và doanh nghiệp

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện giải quyết TTHC cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp

Thứ năm, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện kịp thời những bất cập, thiếu sót trong quá trình thực hiện nhằm điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn

Thứ sáu, chuẩn bị nguồn lực đầy đủ góp phần tổ chức thực hiện chính sách cải cách TTHC đạt được mục tiêu, yêu cầu, kết quả cao nhất

sở cho việc xây dựng các giải pháp của vấn đề nghiên cứu

26

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CẢI CÁCH

THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG 2.1 Khái quát về tỉnh Cao Bằng

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Cao Bằng là tỉnh miền núi biên giới thuộc vùng Đông Bắc của Việt Nam, có diện tích trên 6.700 Km2, giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Kạn, Hà Giang, Tuyên Quang; có đường biên giới giáp nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa dài hơn 333 km Dân số toàn tỉnh hơn 533.086 người, trong đó người dân tộc thiểu số chiếm trên 95% tổng dân số toàn tỉnh Địa hình của tỉnh rất phức tạp, chủ yếu là rừng núi (chiếm hơn 90% diện tích toàn tỉnh), diện tích đất đai có thể canh tác chiếm khoảng 10% diện tích Nhìn chung, tỉnh Cao Bằng có địa hình khá đa dạng, bị chia cắt bởi hệ thống sông suối khá dày, núi đồi trùng điệp, thung lũng sâu…

Tỉnh Cao Bằng có 10 đơn vị hành chính gồm 01 thành phố, 09 huyện với 161 xã, phường, thị trấn và 1.462 xóm, tổ dân phố

2.1.2 Sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng

Cao Bằng là một tỉnh nghèo, thu ngân sách còn hạn chế Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân trong 05 năm (2015 - 2019) đạt 7%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 23 triệu đồng Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm dần tỷ trọng lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp và tăng dần tỷ trọng lĩnh vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ Các lĩnh vực sản xuất có những tăng trưởng đáng kể góp phần củng cố và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Đặc điểm tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng có ảnh hưởng nhất định đến việc triển khai thực thi chính sách cải cách TTHC, cụ thể:

- Dân tộc thiểu số chiếm 95%, sinh sống chủ yếu ở khu vực nông thôn miền núi có trình độ dân trí còn thấp dẫn đến khó khăn trong việc tìm hiểu TTHC, nắm rõ trình tự, hồ sơ, cách thức giải quyết, đặc biệt là áp dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC

- Cao Bằng là một tỉnh nghèo, thu ngân sách còn hạn chế dẫn đến nguồn lực đầu tư cho thực hiện các chương trình, chính sách về cải cách hành chính nói chung và chính sách cải cách TTHC nói riêng còn hạn chế dẫn đến khó khăn cho việc triển khai thực thi chính sách trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh

Tóm lại, qua phân tích khái quát về điều kiện tự nhiên và kinh tế, xã hội của tỉnh Cao Bằng cho thấy một số thuận lợi, cũng như những khó khăn, thách thức đối với hoạt động thực hiện chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng Những thông tin về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội trên sẽ giúp xem xét trong quá trình phân tích thực trạng cũng như đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Cao Bằng

2.2 Chính sách cải cách TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Cải cách hành chính mà trọng tâm là cải cách TTHC là chủ trương, chính sách quan trọng trong đường lối đổi mới của Đảng, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ hội

28

nhập kinh tế quốc tế Công tác CCHC nói chung và cải cách TTHC nói riêng

đã được nhận định, đánh giá một cách sâu sắc trong các văn kiện của Đại hội Đảng từ những năm đầu thực hiện đổi mới đất nước Đặc biệt trong giai đoạn 2011-2020, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm chỉ đạo việc triển khai các nhiệm vụ CCHC, trong đó tập trung đầu tư nguồn lực cho việc thực thi các chính sách cải cách TTHC, nhằm đem lại thuận lợi, công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian giải quyết TTHC cho tổ chức, công dân; tạo sự hài lòng của người dân, tổ chức, cộng đồng doanh nghiệp đối với sự phục vụ của các cơ quan hành chính nhà nước

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Chính phủ

đã ban hành các văn bản pháp lý làm cơ sở để các cơ quan nhà nước triển khai thực thi các nhiệm vụ CCHC, các chính sách cải cách TTHC trong giai đoạn

2011 - 2020, trong đó phải kể đến:

Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 của Chính phủ được ban hành theo Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 Đây là văn bản quan trọng, định hướng cho các bộ, ngành Trung ương và chính quyền các cấp triển khai thực hiện Nghị quyết ban hành Chương trình tổng thể CCHC với 5 mục tiêu cơ bản, 6 nhiệm vụ cụ thể trên các lĩnh vực Trong đó, mục tiêu về cải cách TTHC là mục tiêu quan trọng, là thước đo mức độ thực thi chính sách cải cách TTHC của các bộ, ngành, địa phương trong cả nước

Quy định về kiểm soát TTHC có các văn bản gồm: Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính; Nghị định số 92/2017/NĐ-CP ngày 07 tháng 8 năm 2017 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến kiểm soát TTHC; Quyết định số 08/QĐ-TTg ngày 06/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ ban hành

Kế hoạch đơn giản hóa TTHC trọng tâm năm 2015 Các nghị định, quyết định

29

trên quy định về kiểm soát việc quy định, thực hiện, rà soát, đánh giá TTHC

và quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC, là những nội dung cơ bản trong quá trình thực thi chính sách cải cách TTHC

Một trong những nội dung quan trọng của chính sách cải cách TTHC là việc tổ chức thực hiện giải quyết TTHC cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, bao gồm các bước: tiếp nhận/giải quyết/trả kết quả TTHC Đây là quy trình gây nhiều bức xúc cho người dân, doanh nghiệp trong suốt thời gian dài Để việc giải quyết TTHC cho cá nhân, tổ chức được đảm bảo thông suốt, hiệu quả, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg ngày 25/3/2015 về việc ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương; sau đó được bổ sung, sửa đổi, thay thế bằng Nghị định số 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết TTHC Với các quy định chặt chẽ đối với việc thực hiện giải quyết TTHC theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông, các cơ quan hành chính nhà nước các cấp đã cơ bản thực hiện đồng bộ, thống nhất, giảm chi phí, thời gian, đem lại thuận lợi cho

cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp

Đối với tỉnh Cao Bằng, căn cứ Nghị quyết số 30c/NQ-CP của Chính phủ và các văn bản hướng dẫn triển khai của Bộ Nội vụ, UBND tỉnh đã kịp thời ban hành Kế hoạch CCHC giai đoạn 2011 - 2015 và 2016 - 2020 Mục tiêu trọng tâm của Kế hoạch từng giai đoạn bảo đảm phù hợp, bám sát thực tiễn, trong đó tập trung vào các nhiệm vụ: xây dựng cơ chế, chính sách để thu hút đầu tư; cải cách TTHC; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính và dịch

vụ công nhằm tạo bước chuyển biến cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý hành chính, nhất là giải quyết TTHC và các hoạt động phục vụ người dân, doanh nghiệp; từng bước nâng cao Chỉ số CCHC; Chỉ số Hài lòng của người dân, tổ chức

30

đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước; Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công, góp phần cải thiện Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh tỉnh Cao Bằng

Căn cứ Kế hoạch giai đoạn, UBND tỉnh ban hành kế hoạch CCHC hằng năm và kế hoạch triển khai các lĩnh vực CCHC Để triển khai một cách đồng bộ và có hiệu quả các nhiệm vụ theo kế hoạch, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở: Nội vụ, Tài chính, Tư pháp, Thông tin và Truyền thông, Khoa học và Công nghệ, Văn phòng UBND tỉnh phối hợp với các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm hướng dẫn các cơ quan, đơn vị trong tỉnh việc thực hiện các nhiệm vụ CCHC theo từng lĩnh vực thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của sở, ngành Hằng năm, các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thành phố ban hành kế hoạch CCHC của cơ quan, đơn vị, địa phương và chủ động

tổ chức triển khai thực hiện theo thẩm quyền

UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 34/2015/QĐ-UBND ngày 22/10/2015 ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông tại các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, trong

đó quy định 100% TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã phải được thực hiện theo cơ chế một cửa Hiện nay, cơ chế một cửa, một cửa liên thông được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ

Giai đoạn 2016 - 2020 là giai đoạn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hành chính nói chung và trong thực hiện giải quyết TTHC nói riêng Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2015-2020; Nghị quyết 36a/NQ-CP ngày 14/10/2014 của Chính phủ về Chính phủ điện tử; Quyết định số 1819/QĐ-TTg ngày 26/10/2015 của TTg Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia về ứng dụng

31

công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan nhà nước giai đoạn 2020; Quyết định số 80/2014/QĐ-TTg ngày 30/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ quy định thí điểm về thuê dịch vụ công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước và các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2619/QĐ-UBND ngày 31/12/2015 về việc phê duyệt “Đề

2016-án triển khai thực hiện Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2016-2020” Theo đó, trong năm 2016 tỉnh đã tiến hành triển khai thí điểm Phần mềm Hệ thống một cửa liên thông hiện đại (VNPT-iGate) để tiếp nhận/giải quyết TTHC tại 10 cơ quan hành chính cấp tỉnh, cấp huyện Sau khi tổng kết, đánh giá kết quả thí điểm, tiếp tục triển khai đến các cơ quan hành chính nhà nước, đến nay, Phần mềm Hệ thống một cửa liên thông hiện đại được ứng dụng tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và 19/19 sở, ban, ngành, 10/10 UBND các huyện, thành phố, 161/161 UBND các xã, phường, thị trấn

Để tiếp tục hoàn thiện công tác kiểm soát TTHC tại 3 cấp chính quyền, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 35/2018/QĐ-UBND ngày 29/10/2018

về Quy chế hoạt động của cán bộ đầu mối thực hiện nhiệm vụ kiểm soát TTHC trên địa bàn tỉnh Cao Bằng Quy chế đã quy định cụ thể số lượng, quyền hạn, trách nhiệm của cán bộ đầu mối thực hiện công tác kiểm soát TTHC trên địa bàn tỉnh

Nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ quan hành chính nhà nước trong việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân về quy định hành chính, UBND tỉnh ban hành Quyết định 04/2019/QĐ-UBND ngày 29/3/2019 về Quy chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính trên địa bàn tỉnh Cao Bằng Quy chế yêu cầu các

cơ quan, đơn vị nghiêm túc thực hiện công khai địa chỉ cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận phản ánh, kiến nghị về quy định hành chính và nội dung

32

hướng dẫn thực hiện phản ánh, kiến nghị trên Cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị và niêm yết công khai tại trụ sở cơ

quan, đơn vị nơi tiếp nhận giải quyết TTHC

2.3 Tình hình thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Cao Bằng

2.3.1 Thực trạng các bước thực hiện chính sách cải cách TTHC ở Cao Bằng

2.3.1.1 Xây dựng kế hoạch triển khai chính sách

Thực hiện nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ, căn cứ kế hoạch CCHC giai đoạn, UBND tỉnh đã ban hành các kế hoạch CCHC hằng năm, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt được, cụ thể:

Năm 2016: UBND tỉnh ban hành Kế hoạch 2422/KH-UBND ngày 14/12/2015 về kế hoạch CCHC nhà nước tỉnh Cao Bằng năm 2016, xác định100% các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh hoàn thành việc tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh công bố TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của các cơ quan hành chính cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã trên địa bàn tỉnh Các cơ quan, đơn vị thực hiện công khai TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, đơn vị theo đúng quy định

Năm 2017: UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 3653/KH-UBND ngày 14/12/2016 về kế hoạch CCHC nhà nước tỉnh Cao Bằng năm 2017 với mục tiêu hoàn thiện việc hệ thống hóa TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của các

cơ quan hành chính nhà nước thuộc 3 cấp chính quyền (tỉnh, huyện, xã); 100% TTHC được cập nhật, công bố, công khai kịp thời, đúng quy định; thường xuyên rà soát TTHC, giảm tối đa thời gian, chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho

tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp trong việc thực hiện TTHC

Năm 2018: UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 4086/KH-UBND ngày 25/12/2017 về kế hoạch CCHC nhà nước tỉnh Cao Bằng năm 2018, yêu cầu

33

100% TTHC được giải quyết trên Phần mềm Hệ thống một cửa liên thông hiện đại (VNPT-iGate) đảm bảo đúng quy định Phấn đấu triển khai Phần mềm Hệ thống một cửa liên thông hiện đại (VNPT-iGate) đến toàn bộ UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh

Năm 2019: UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 4260/KH-UBND ngày 20/12/2018 về kế hoạch CCHC nhà nước tỉnh Cao Bằng năm 2019, đặt ra nhiệm vụ thường xuyên rà soát TTHC, phấn đấu đạt mục tiêu rút ngắn tối thiểu 30% thời gian thực hiện các TTHC so với thời gian theo quy định; 100% cơ quan hành chính nhà nước các cấp giải quyết TTHC cho người dân, tổ chức, doanh nghiệp theo cơ chế một cửa được quy định tại Nghị định số 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ Duy trì thực hiện có hiệu quả Phần mềm Hệ thống một cửa liên thông hiện đại (VNPT-iGate) tại các sở, ban, ngành và UBND các huyện, thành phố

- Năm 2020: UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 4459/KH-UBND ngày 19/12/2019 về kế hoạch CCHC nhà nước tỉnh Cao Bằng năm 2020, xác định tiếp tục thực hiện các phương án đơn giản hóa TTHC trên tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến doanh nghiệp; tiếp tục thực hiện việc cắt giảm thời gian giải quyết TTHC, phấn đấu cắt giảm thời gian giải quyết đối với trên 50% số TTHC; thời gian cắt giảm từ 20% - 30%

so với quy định; tập trung xây dựng quy trình nội bộ giải quyết TTHC của các

cơ quan, đơn vị đảm bảo công khai, minh bạch Nâng cao năng lực, trách nhiệm, tinh thần, thái độ phục vụ của đội ngũ công chức, viên chức làm việc tại Trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh, Bộ phận một cửa cấp huyện, cấp xã Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị cho Bộ phận một cửa để đáp ứng yêu cầu công việc

Các sở, ngành phụ trách các lĩnh vực đã kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các kế hoạch kiểm soát TTHC; ứng dụng công nghệ thông tin,

34

kiểm tra CCHC… làm cơ sở để các cấp, các ngành triển khai đồng bộ, bảo đảm đạt mục tiêu chung đề ra

2.3.1.2 Phổ biến, tuyên truyền chính sách cải cách TTHC

Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách cải cách TTHC được chính quyền các cấp quan tâm triển khai thực hiện Công tác tuyên truyền đã tác động trực tiếp đến ý thức của đội ngũ CBCCVC trong việc nâng cao tinh thần trách nhiệm thực thi công vụ; đồng thời, giúp người dân, doanh nghiệp kịp thời nắm bắt thông tin, hoạt động CCHC đang diễn ra trên địa bàn tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân giám sát cơ quan hành chính nhà nước thực hiện nhiệm vụ

Các hình thức tuyên truyền được đổi mới, đa dạng và ngày càng thiết thực, hiệu quả hơn Các cơ quan truyền thông của tỉnh tuyên truyền về CCHC, TTHC trên các chuyên mục của Báo Cao Bằng, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, đăng tải thông tin trên Cổng thông tin điện tử tỉnh, Trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị và trên các phương tiện truyền thông khác: hằng năm, Báo Cao Bằng thực hiện 48 tin, bài về CCHC; Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh thực hiện hơn 210 tin về CCHC trong nước và của tỉnh, 40 phóng sự về việc thực hiện nhiệm vụ CCHC tại các cơ quan hành chính các cấp trên địa bàn tỉnh Một số hình thức nổi bật đó là sân khấu hóa việc tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về CCHC, TTHC: hội thi “Tìm hiểu về CCHC nhà nước” năm 2017; cuộc thi “Ý tưởng sáng tạo về CCHC” năm 2018; hội thi “Sáng tác tiểu phẩm tuyên truyền về CCHC” năm 2019; xây dựng clip hướng dẫn về thực hiện dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ bưu chính công ích phát trên sóng truyền hình tỉnh,… Các cuộc thi đã thu hút số lượng lớn CBCCVC tham gia, qua đó tuyên truyền sâu rộng trong đội ngũ CBCCVC, người dân và cộng đồng doanh nghiệp chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về CCHC, TTHC, từ đó nâng cao nhận thức,