SKKN Một số biện pháp sử dụng mẩu chuyện trong dạy học lịch sử lớp 10 nhằm nâng cao hứng thú và tính tích cực của HS

Thứ ba: Sử dụng những mẩu chuyện trong DHLS sẽ giúp HS phát triển năng lực cho HS: năng lực nhận thức, năng lực thực hành bộ môn và các kỹ năng, kỹ xảo như: thu thập tư liệu, tóm tắt ch

PHẦN MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Lịch sử là môn học rất quan trọng không chỉ cung cấp tri thức khoa học cho con người mà còn bồi đắp lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ

Tuy nhiên thực tế những năm gần đây, hình như HS đang quay lưng lại với môn Lịch sử và không còn yêu thích môn học này, chất lượng dạy và học bộ môn giảm sút một cách kinh ngạc Một thực trạng đáng buồn là tỉ lệ HS lựa chọn môn Sử trong kì thi tốt nghiệp (năm học 2013-2014) và kì thi THPT Quốc gia bắt đầu từ năm học này rất

ít Các em học lịch sử rất thờ ơ, học máy móc để đối phó với thầy cô Riêng đối với môn Lịch sử lớp 10, tình trạng đó trở nên phổ biến hơn vì là lớp đầu cấp, chương trình không liên quan đến thi tốt nghiệp và cao đẳng, đại học nên HS học rất hờ hững, chưa đầu tư đúng mức Đa số các em vẫn còn thói quen học đối phó, học vẹt, không nắm sâu được kiến thức vì vậy sẽ mau quên kiến thức cũ, hoặc có nhớ thì cũng không thực

sự chính xác các sự kiện lịch sử Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên:

Một là do một số thầy cô chưa đầu tư xứng đáng cho môn học, việc chuẩn bị tài liệu dạy học còn nghèo nàn Trong quá trình dạy vẫn sử dụng lối thầy đọc- trò chép, lời giảng khô khan, phương pháp đơn điệu làm HS nhàm chán, không thích học

Hai là do bản thân môn Lịch sử lớp 10 có nội dung kiến thức nhiều, thời gian diễn ra dài và trải trên một không gian rộng lớn, gồm cả LSTG và LSDT mà chỉ từ 1-

2 tiết/ tuần Khi học lịch sử thì yêu cầu các em phải nhớ sự kiện và hiểu nội dung bài học một cách chính xác, đầy đủ Vì thế bộ môn Lịch sử khó gây được hứng thú học tập

bộ môn lịch sử Vì vậy việc kể chuyện trong giờ học lịch sử có ý nghĩa rất lớn đối với việc nâng cao hiệu quả bài học

Xuất phát từ đặc điểm bộ môn và thực tế dạy học trên, tôi mạnh dạn lựa chọn

đề tài “Một số biện pháp sử dụng mẩu chuyện lịch sử trong DHLS lớp 10 nhằm nâng cao hứng thú và tính tích cực của HS”

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

1 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp sử dụng mẩu chuyện lịch sử trong DHLS

lớp 10 (ban Cơ bản) ở trường THPT

2 Phạm vi nghiên cứu: HS lớp 10 trường THPT Trần Quốc Tuấn

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1 Phương pháp tổng hợp lí luận

Sử dụng phương pháp này tổng hợp những công trình nghiên cứu, bài viết của các nhà lí luận và nghiên cứu về sử dụng tài liệu tham khảo trong DHLS làm tiền đề lí luận

+ Nghiên cứu nội dung chương trình Lịch sử lớp 10, tài liệu tham khảo có liên quan để xây dựng nội dung câu chuyện Lịch sử ứng vào việc dạy học

2 Phương pháp điều tra:

Tìm hiểu thực trạng dạy, học Lịch sử nói chung và việc sử dụng những mẩu chuyện trong DHLS lớp 10 nói riêng ở trường THPT Trần Quốc Tuấn thông qua việc

sử dụng 1 phiếu điều tra để điều tra GV trước khi thực hiện đề tài và 2 phiếu điều tra

để điều tra HS trước và sau khi thực hiện đề tài

Tôi đã đúc kết kinh nghiệm từ thực tế giảng dạy Lịch sử lớp 10 trên 2 đối tượng

HS tại trường THPT Trần Quốc Tuấn trong học kì II của năm học 2013 – 2014 và học

IV NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:

- Khai thác nội dung chương trình Lịch sử lớp 10 THPT, xác định những câu chuyện, các giai thoại lịch sử cần thiết, có thể sử dụng để nâng cao hiệu quả bài học

- Cung cấp một số nguyên tắc và quy trình sử dụng truyện kể lịch sử

- Đưa ra một số biện pháp sử dụng truyện kể lịch sử lớp 10 tiêu biểu, hữu ích

để tạo sự hứng thú, niềm yêu thích học lịch sử cho HS, góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

- Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi, hiệu quả của việc vận dụng lồng ghép kể chuyện vào dạy học lịch sử

V LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI

1 Lịch sử nghiên cứu:

Về vấn đề sử dụng tài liệu tham khảo nói chung đã có nhiều nhà giáo dục trong

và ngoài nước quan tâm, nghiên cứu nhằm tạo sự hứng thú cho học sinh và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử Có thể kể đến như:

+ Cuốn “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào” của tiến sỹ Đairi

+ Ở Việt Nam trong cuốn “Giáo dục học” của Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt,

tập 1, NXBGD Hà Nội, 1987

+ Đặc biệt trong các giáo trình “Phương pháp dạy học lịch sử” của GS Phan

Ngọc Liên cũng đánh giá cao vai trò của việc sử dụng tài liệu tham khảo trong đó có

tài liệu về những mẩu chuyện lịch sử

+ Đặng Đức An, “Những mẩu chuyển lịch sử thế giới”, tập 1,2 NXB Giáo

dục, 2004

+ Nguyễn Thế Hoàn, Lê Thúy Mùi, “Những mẩu chuyện lịch sử- Quyển 1, 2”

NXB Đại học sư phạm, Hà Nội, 2011

+ Ngoài ra, vấn đề này cũng được đăng tải trên các tạp chí nghiên cứu giáo dục, nghiên cứu lịch sử như: Phương pháp kể chuyện lịch sử trong dạy học lịch sử ở THCS của Th.s Nguyễn Văn Đằng (Trường CĐSPHN), NCGD, tháng 5 năm 2000

+ Hay khóa luận tốt nghiệp Một số biện pháp sử dụng những mẩu chuyện trong DHLS VN từ 1954- 1975 ở lớp 12 nhằm nâng cao hiệu quả bài học của Trần Thị Thu Hà, K54, ĐHSP Hà Nội

Như vậy, vấn đề sử dụng mẩu chuyện lịch sử trong dạy học đã được nhiều nhà

quí giá về mặt lý luận cho tôi khi nghiên cứu đề tài Song vẫn chưa có đề tài nào đi sâu vào nghiên cứu việc sử dụng những mẩu chuyện trong dạy học lịch sử lớp 10 Hơn nữa, các tài liệu trên hầu hết đều khai thác mẩu chuyện lịch sử theo “một chiều”, nghĩa

là GV cung cấp mẩu chuyện, rồi sau đó yêu cầu HS trả lời câu hỏi nhận thức

Điều đó cho thấy việc kể chuyện trong tiết dạy Lịch sử là điều không mới đối với một GV giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành một kỹ năng và gây hứng thú cho HS trong quá trình học lại là một vấn đề không đơn giản Thực tế cho thấy rằng một câu chuyện nội dung như nhaunhưng có người thì kể khô khan, không

để lại ấn tượng gì trong đầu HS nhưng GV khác kể thì trở nên sống động, cuốn hút

HS

2 Tính mới của đề tài

Điểm mới trong đề tài này là cách GV cho HS tiếp xúc với nguồn sử liệu không đơn thuần chỉ là GV cung cấp mẩu chuyện rồi yêu cầu HS nhận xét, mà quan trọng là

để các em tự tìm ra nguồn sử liệu đó rồi phát hiện, phân tích được vấn đề nằm trong nguồn sử liệu Việc tổ chức cho HS tiếp cận các nguồn sử liệu giúp các em có những hình ảnh cụ thể về sự kiện, hiện tượng lịch sử Đây là khâu cực kỳ quan trọng của quá trình nhận thức lịch sử Điều này phù hợp với mục tiêu phát huy tính tích cực và phát triển năng lực (năng lực tự học, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực phát hiện vấn đề, nhận xét, đánh giá) cho các em, phù hợp với xu thế ra đề thi trong vài năm gần đây Từ

đó giúp các em yêu thích môn Sử hơn dẫn đến chất lượng học tập đạt kết quả cao hơn

PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Quan niệm về mẩu chuyện lịch sử

Kể chuyện lịch sử là một phương pháp dùng lời nói để diễn tả một cách sinh động hấp dẫn, có hình ảnh về một câu chuyện đã xảy ra trong quá khứ Theo từ điển

thuật ngữ lịch sử phổ thông (do GS Phan Ngọc Liên chủ biên): “Truyện lịch sử là loại hình văn học về đề tài lịch sử, có phần hư cấu của tác giả, có phần có thể dùng làm tài liệu tham khảo về một nội dung lịch sử Truyện lịch sử có tác dụng bồi dưỡng tình cảm, giáo dục tư tưởng và gây hứng thú học tập lịch sử cho học sinh ”

Theo định nghĩa trong từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê thì câu chuyện là “sự việc hoặc chuyện được nói ra” Câu chuyện lịch sử có thể hiểu là những mảnh sự kiện,

biến cố lịch sử liên quan đến nội dung bài học, có khi là những tình tiết liên quan đến các nhân vật lịch sử, có khi chỉ là giải thích cho một cái tên, địa danh, cho một khái niệm, thuật ngữ trong bài học Câu chuyện lịch sử có thể dài, có thể ngắn Những câu chuyện lịch sử được lựa chọn và viết lại ngắn gọn là những mẩu chuyện Thông thường, nội dung một câu chuyện lịch sử hay một mẩu chuyện lịch sử bao gồm những yếu tố sau đây:

- Mở đầu

- Tình tiết phát triển

- Tình tiết phát triển đến đỉnh cao

- Tình tiết giảm đi và kết thúc

Một mẩu chuyện được bố cục như vậy mang kịch tính cao, dẫn dắt người nghe qua các sự kiện, làm cho họ ngày càng hứng thú Câu chuyện hay mẩu chuyện đều không có sẵn, mà đòi hỏi GV phải chắt lọc từ tài liệu, sắp xếp thành mẩu chuyện phù hợp với bài học Mẩu chuyện là một nguồn tài liệu tham khảo quan trọng trong dạy học lịch sử và có vai trò, ý nghĩa to lớn góp phần nâng cao hiệu quả bài học

2 V ị trí, vai trò của việc sử dụng các mẩu chuyện trong DHLS

Có thể nói kể chuyện lịch sử là phương pháp thông dụng nhất trong DHLS Với vai trò là một nguồn tài liệu tham khảo - một nguồn kiến thức, việc sử dụng những mẩu chuyện lịch sử trong dạy học bộ môn có ý nghĩa rất lớn:

Thứ nhất: Sử dụng những mẩu chuyện lịch sử góp phần khôi phục lại bức tranh

hiện tượng, khắc hoạ sâu sắc nhân vật lịch sử, mẩu chuyện lịch sử góp phần tạo biểu

tượng lịch sử, khắc phục được tình trạng “hiện đại hóa” lịch sử Vì vậy việc sử dụng

những mẩu chuyện lịch sử có vai trò to lớn trong việc khắc sâu kiến thức bài học, có tác dụng rất lớn đến nhận thức đúng đắn lịch sử của HS

Thứ hai: Thông qua mẩu chuyện lịch sử đã giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức

cho học sinh một cách nhẹ nhàng, sâu sắc Từ đó góp phần hoàn thiện nhân cách tốt đẹp cho các em

Thứ ba: Sử dụng những mẩu chuyện trong DHLS sẽ giúp HS phát triển năng

lực cho HS: năng lực nhận thức, năng lực thực hành bộ môn và các kỹ năng, kỹ xảo như: thu thập tư liệu, tóm tắt chuyện, đánh giá sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử… Điều quan trọng là từ những câu chuyện mà HS tự sưu tầm, tự kể bằng chính những tình cảm và ngôn ngữ của mình sẽ giúp các em tự khám phá kiến thức, từ đó phát huy tối đa tính tích cực học tập của các em

Thứ tư: Việc sử dụng mẩu chuyện lịch sử có vị trí, vai trò về mặt đổi mới phương pháp dạy học: sử dụng mẩu chuyện lịch sử kết hợp với phương tiện trực quan, thảo luận nhóm sẽ khắc phục tình trạng dạy “chay’, “đọc- chép”, làm cho tiết học Sử trở nên sinh động, hấp dẫn, HS hứng thú học tập hơn

Như vậy, sử dụng truyện kể lịch sử một cách đúng đắn, hợp lí chính là biện pháp đổi mới có hiệu quả trong dạy học lịch sử, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường

3 Một số nguyên tắc, yêu cầu khi sử dụng mẩu chuyện lịch sử

3.1 Một số nguyên tắc khi sử dụng mẩu chuyện lịch sử

Để sử dụng các mẩu chuyện, giai thoại lịch sử trong DHLS lớp 10 nói riêng cũng như ở các khối khác nói chung 1 cách hiệu quả, GV phải tuân thủ 1 một số nguyên tắc sau:

- Phải nắm vững yêu cầu, mục tiêu, nội dung cơ bản của bài học Đây là nguyên tắc số một để GV lựa chọn truyện kể lịch sử và quyết định hình thức sử dụng cho phù hợp Tránh việc sử dụng quá nhiều dẫn đến việc tiết dạy Lịch sử trở thành tiết kể chuyện Lịch sử

- Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức: Nội dung câu chuyện đưa vào dạy học phải phù hợp với tâm lý lứa tuổi, hoàn cảnh và trình độ nhận thức của HS

- Phải đảm bảo tính đúng đắn, chân thực của truyện kể lịch sử Dung lượng của truyện phải ngắn gọn, ngôn ngữ truyện phải trong sáng, dễ hiểu, biểu cảm Nếu truyện kể nguyên bản chưa đáp ứng được yêu cầu này thì GV phải thiết kế lại cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn, phù hợp với nội dung, thời gian của tiết học

- Nguyên tắc phát huy tính tích cực của HS: Sử dụng truyện kể lịch sử phải

hướng tới mục đích là nhằm phát huy tính tích cực, chủ động trong nhận thức và khơi gợi sự say mê tìm hiểu lịch sử của HS GV sử dụng phương pháp kể chuyện không đơn thuần là để minh hoạ mà còn để cụ thể hoá kiến thức, tái hiện nội dung kiến thức

để tạo biểu tượng lịch sử, rút ra bài học lịch sử

3.2 Một số yêu cầu khi sử dụng mẩu chuyện lịch sử

- Đối với GV phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Giọng nói phải hấp dẫn, lôi cuốn, có ngữ điệu to nhỏ, cao thấp phù hợp với nội dung, tình tiết, sự kiện hoặc nhân vật của câu chuyện

+ Sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh, âm thanh phù hợp với thời gian xảy ra câu chuyện Từ ngữ phải trong sáng, dễ hiểu với HS Điệu bộ, cử chỉ phải phù hợp, tự nhiên không quá cường điệu Từ ánh mắt, nụ cười, nét mặt của thầy cô đều làm cho câu chuyện kể hấp dẫn hơn

Thực tế cho thấy kĩ năng và nghệ thuật kể chuyện của GV đóng vai trò quan trọng quyết định tới sự thành công của việc sử dụng phương pháp này

+ Kết hợp kể chuyện với nhiều phương pháp dạy học khác như: thảo luận, điều tra, giải quyết vấn đề, hỏi đáp, trực quan để không chỉ tác động đến thích giác mà còn huy động cả các giác quan khác của HS, kích thích HS phải động não tư duy và thậm chí tham gia hoạt động trong quá trình tiếp thu câu chuyện

+ Kiểm tra kết quả kể chuyện bằng cách gọi HS lên phát biểu cảm nghĩ về câu chuyện và cho nhận xét về một tình tiết nào đó

+ Thời gian giành cho HS hoặc GV kể chuyện không nên kéo dài quá 15-20 phút Cần chú ý giành nhiều thời gian để HS tiếp xúc với sử liệu, qua đó tự hình thành các biểu tượng lịch sử

Đối với bất kì hình thức kể chuyện nào, GV cũng là người giúp đỡ HS trong quá trình chuẩn bị, tổ chức, khích lệ HS kể chuyện, nhất là những HS yếu kém Thực hiện được như vậy sẽ đáp ứng được yêu cầu đổi mới PPDH nhằm phát huy tính tích cực của HS

- Đối với HS:

HS phải rèn luyện cho mình thói quen học tập tích cực, chủ động; đọc trước SGK và tìm tòi, nghiên cứu các thông tin trên sách báo, trên mạng; rèn luyện kỹ năng diễn đạt trước lớp

4 Q uy trình sử dụng mẩu chuyện lịch sử theo hướng phát huy tính tính cực của

HS

* Bước 1: Chuẩn bị

- Về phía giáo viên:

+ Xác định mục tiêu và các sự kiện cơ bản của bài dạy để có cơ sở sưu tầm và lựa chọn câu chuyện lịch sử cho phù hợp

+ Thiết kế lại hoặc tóm tắt nội dung câu chuyện lịch sử một cách ngắn gọn, dễ hiểu, dễ đưa vào bài học (nên lựa chọn những chi tiết sát nhất, “đắt” nhất để sử dụng)

Có thể giao cho HS sưu tầm mẩu chuyện và phát phiếu học tập cho HS về nhà chuẩn

bị theo câu hỏi có sẵn trong phiếu (những câu hỏi đó phải mang tính khái quát, tập hợp nhiều chi tiết trong câu chuyện)

- Về phía học sinh: Chuẩn bị trước nội dung bài học theo các câu hỏi trong phiếu học tập, các kênh thông tin, sưu tầm những mẩu chuyện theo chủ đề mà GV đưa

ra từ tiết trước, sưu tầm tranh ảnh, tư liệu liên quan; đọc trước bài

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp

Có nhiều cách vận dụng hình thức kể chuyện khác nhau Có thể HS hoặc GV

kể

- Cách 1: GV cung cấp nội dung truyện kể lịch sử và yêu cầu HS suy nghĩ, trả

lời câu hỏi nhận thức GV lắng nghe HS trả lời, nhận xét, đánh giá, bổ sung và đưa ra kết luận

- Cách 2: HS sau khi đã tìm hiểu văn bản câu chuyện đã sưu tầm ở nhà mà GV giao cho từ tiết trước sẽ được phân vai kể chuyện hoặc đóng kịch thay cho lời kể của

GV GV nhận xét và sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở dẫn dắt HS đến với bài học lịch sử

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Để nắm được thực trạng sử dụng các PPDH và việc sử dụng phương pháp kể chuyện trong DHLS lớp 10 nói riêng, tôi đã tiến hành điều tra 7 GV dạy Sử và 80 HS lớp 10 tại trường THPT Trần Quốc Tuấn và kết quả thu được như sau:

liệu về mẩu chuyện

vào dạy học bộ môn

Sợ mất nhiều thời gian, dạy

4 Thầy (cô) thường

Giải quyết vấn đề, trả lời câu

28,6%

5 Một số kinh

nghiệm của thầy (cô)

trong việc đưa mẩu

chuyện lịch sử vào

bài giảng để nâng cao

hiệu quả bài học

- Câu chuyện được lựa chọn phải gắn với sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử

- Chuyện kể ngắn gọn, súc tích, hấp dẫn

- Nút kết của câu chuyện nên để HS giải quyết

Bảng 1 Tổng hợp điều tra GV tổ Lịch sử trường THPT Trần Quốc Tuấn trước khi thực hiện đề tài SKKN

Thông quả kết quả điều tra trên cho ta thấy đa số GV đã nhận thức được: Cần thiết phải sử dụng mẩu chuyện vào DHLS Tuy nhiên trong thực tiễn dạy học, các mẩu chuyện lịch sử đã được đưa vào bài dạy song không thường xuyên Lí do đưa ra là: thiếu nguồn tài liệu để sử dụng (57,1%), thiếu thời gian (28,6%), khó khăn trong soạn bài, tổ chức dạy học (14,3%) Một số GV đã sử dụng nhưng chưa có phương pháp thực sự hợp lý và khoa học nên hiệu quả chưa cao Phần lớn trong quá trình dạy GV vẫn thường

áp dụng lối dạy truyền thống đọc – chép, liệt kê sự kiện

2 Thực trạng HS:

Trước khi sử dụng mẩu chuyện Lịch sử nhằm nâng cao hứng thú và tính tích cực của HS, tôi đã tiến hành khảo sát 2 lớp thực nghiệm (lớp 10B2 – năm học 2013 –

2014, lớp 10B1 – năm học 2014 – 2015)

Kết quả thu được như sau:

Câu hỏi Phương án trả lời

Thầy (cô) dạy khô khan,

sử, nhưng các em còn biết rất ít câu chuyện lịch sử

Từ việc khảo sát trên có thể khẳng định rằng việc sử dụng mẩu chuyện lịch sử trong dạy học là một phương tiện quan trọng và cần thiết đối với GV và HS

3 Nội dung cơ bản của chương trình Lịch sử lớp 10 (ban Cơ bản) và những mẩu chuyện có thể sử dụng trong DHLS lớp 10 THPT

- Phần Lịch sử thế giới (LSTG): được dạy trong 31 tiết, gồm:

+ Lịch sử thế giới thời nguyên thuỷ, cổ đại và trung đại 16 tiết

- Phần Lịch sử Việt Nam (LSVN): được dạy trong 16 tiết bao quát tiến trình

lịch sử dân tộc từ nguồn gốc đến giữa TK XIX, ngoài ra có 2 tiết lịch sử địa phương

Căn cứ vào lượng kiến thức cơ bản trong từng bài, sự phân phối thời gian cho các phần kiến thức trong một tiết học và nguồn giai thoại, chuyện kể lịch sử thu thập

được, tôi chọn lọc, điều chỉnh một số mẩu chuyện phù hợp với mục tiêu bài học (Nội dung các mẩu chuyện có ở phần Phụ lục 2):

1 Sự xuất hiện loài người và bầy - Con người do thượng đế sinh ra hay từ

người nguyên thủy vượn chuyển hóa thành?

- Việc phát minh ra lửa

3 Các quốc gia cổ đại phương

7 Sự phát triển lịch sử và nền văn

hóa đa dạng của Ấn Độ

A-cơ-ba- Hoàng đế hùng cường nhất của

đế quốc Mô- gôn ở Ấn Độ

9 Vương quốc Campuchia và

vương quốc Lào

- Kinh thành Ăng-co- Một kì công sáng tạo của Cam-pu-chia

- Thạt Luổng- biểu tượng của văn hóa Lào

11 Tây Âu thời hậu kỳ Trung đại Những cuộc phát kiến lớn về địa lí

14 Các quốc gia cổ đại trên đất

nước Việt Nam

Cổ Loa Thành- Một kiến trúc quân sự kiên cố

16 Thời kỳ Bắc thuộc và các cuộc

đấu tranh giành độc lập dân tộc Bạch Đằng- Mồ chôn quân Nam Hán

20 Xây dựng và phát triển văn hóa

dân tộc trong các thế kỷ X - XV Chu Văn An- người thầy giáo có khí tiết

22 Tình hình kinh tế ở các thế kỷ Thứ nhất Kinh Kì, thứ nhì Phố Hiến

XVI - XVIII

23

Phong trào Tây Sơn và sự

nghiệp thống nhất đất nước,bảo

vệ tổ quốc cuối thế kỷ XVIII

Nguyễn Huệ- anh hùng dân tộc, nhà cải cách lớn

- Chuyện “Cừu ăn thịt người”

- Sác-lơ I lên đoạn đầu đài

30 Chiến tranh giành độc lập của

các thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ

Oa-sinh-tơn- Người anh hùng đầu tiên của nước Mĩ

- Bixmac- Vị thủ tướng “sắt và máu”

- Lin-côn- Người giải phóng vĩ đại

38 Quốc tế thứ nhất và Công xã

Pari 1871

Cuộc CMVS ngày 18/3/1871 và sự thành lập Công xã Pari

40 Lê-nin và PTCN Nga đầu TK

Song sử dụng những mẩu chuyện như thế nào để góp phần nâng cao hiệu quả bài học? Ở mục II, tôi sẽ đi sâu vào các biện pháp sử dụng

II MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG MẨU CHUYỆN TRONG DẠY HỌC LỊCH

SỬ LỚP 10 NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ TÍNH TÍCH CỰC CỦA HS

Ở phạm vi đề tài này, tôi xin giới thiệu một số biện pháp sử dụng những mẩu chuyện lịch sử trong bài nội khoá

1 Sử dụng mẩu chuyện lịch sử để giới thiệu, dẫn dắt vào bài mới

Đây là khâu "khởi động" bộ máy tư duy của HS GVcần giúp HS nhận thức

được: Đối tượng sẽ nhận thức là gì? Những việc cần làm trong tiết học hoặc một phần tiết học là gì? Kết quả học tập cần đạt đến là gì?

Nếu thường xuyên sử dụng cách giới thiệu bài thông thường, sáo mòn theo kiểu

“Ở tiết học trước các em đã tìm hiểu về nội dung a, tiết học hôm nay cô trò chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về nội dung b” sẽ khiến HS thấy nhàm chán, mất tập trung chú ý Vì

vậy, GV cần tạo động cơ cho HS bằng nhiều phương pháp khác nhau, đặc biệt là tạo tình huống có vấn đề bằng cách sử dụng truyện kể lịch sử để gây sự tò mò, hứng thú cho HS khi chuẩn bị học bài mới

Muốn định hướng mục tiêu, xác định nhiệm vụ học tập được tốt, mẩu chuyện dùng để giới thiệu, dẫn dắt vào bài mới của GV phải đạt được các yêu cầu sau:

+ Câu chuyện phải súc tích, giàu tính khái quát và giàu hình ảnh

+ Phải đề cập tới cốt lõi của bài học

+ Tạo ấn tượng, gợi trí tò mò của HS

Ví dụ 1: Để dẫn dắt, giới thiệu bài 1 “Sự xuất hiện loài người và bầy người nguyên thuỷ” GV cung cấp cho HS truyện kể về học thuyết tiến hoá của Đác- uyn:

“ Năm 1859, nhà khoa học người Anh là Đác uyn công bố học thuyết tiến hoá

và nguồn gốc của loài người Ngay lập tức, những cuộc tranh luận nảy lửa giữa các nhà khoa học đã xảy ra Nhiều người ủng hộ và không ít kẻ phản đối Một số tờ báo đăng tranh biếm hoạ Đác uyn, họ vẽ ông có hình dạng một con vượn Bởi ông cho rằng, người và loài vượn có chung tổ tiên.”

GV dừng một chút để gây sự chú ý của HS rồi dẫn dắt tiếp: “Liệu Đác-uyn đúng hay sai? Con người có nguồn gốc từ đâu? Xuất hiện như thế nào? Cô trò chúng

ta sẽ học bài mới để hiểu điều đó.”

Ví dụ 2: Khi học tiết 1 bài 11“Tây Âu thời hậu kì trung đại”, GV kể cho HS nghe

câu truyện về các cuộc phát kiến địa lí như sau:

“ Vào thế kỉ XIV, khi cuốn sách “Những truyện kì lạ” của Máccô Pôlô được xuất bản

đã thổi bùng lên cơn khát vàng và hương liệu của giới tư sản châu Âu Ấn Độ trở

thành miền đất hứa cho tham vọng kiếm tiền của những kẻ thích phiêu lưu Người Ý, đặc biệt là người Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha đổ xô vào các cuộc thám hiểm vượt đại dương đi tìm đường sang Ấn Độ Trải qua nhiều chuyến đi đầy nguy hiểm, vất vả, năm

1498 người Bồ Đào Nha mới tới nơi và độc chiếm con đường đó suốt 18 năm Còn Cô-lôm-bô dù không đến được Ấn Độ song cũng vì thế mà phát hiện ra châu Mĩ.”

GV phát vấn: Tại sao châu Âu lại đổ xô tìm đường sang Ấn Độ? Những chuyến đi

đó đem lại hệ quả gì? Đó chính là nội dung của tiết học hôm nay mà cô trò chúng ta sẽ

tìm hiểu

2 Sử dụng mẩu chuyện lịch sử để miêu tả, khắc họa nhân vật lịch sử

Thông thường trong SGK Lịch sử không giới thiệu tiểu sử của các nhân vật, mà chỉ có hình ảnh (tranh vẽ hoặc chân dung) và thông qua những sự kiện cơ bản trong sự nghiệp để làm sáng tỏ hoạt động và công lao to lớn của nhân vật

Khi trình bày các sự kiện liên quan đến nhân vật lịch sử nào, GV cần sưu tầm những mẩu chuyện liên quan đến nhân vật đó, có thể là kể về thói quen, tài năng, cống hiến, hay một câu chuyện vui về nhân vật đó Cũng cần thiết phải tường thuật những hoạt động của họ để làm cơ sở cho việc đánh giá công lao của các nhân vật đó đối với

lịch sử Trên cơ sở đó, GV giáo dục tư tưởng, tình cảm, thái độ cho HS về lòng biết

ơn, sự khâm phục, kính trọng đối với nhân vật lịch sử

GV có thể vừa là người dẫn chuyện, trực tiếp kể chuyện hoặc có thể là người dẫn dắt, gợi ý giúp HS nắm vững cốt truyện Khi kể chuyện có thể kết hợp với tranh ảnh để tạo biểu tượng Điều này có tác dụng làm cho HS nhớ lâu về nhân vật ấy

Ví dụ 1: Khi dạy mục “Cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức” trong bài 33“Hoàn thành cách mạng tư sản ở châu Âu và Mĩ”

* Bước 1: Chuẩn bị: Xác định nội dung cơ bản của mục là quá trình thống nhất Đức

bằng vũ lực “từ trên xuống” của Bix-mác vì vậy tôi chọn câu chuyện “Bix-mác- Thủ tướng sắt và máu” (phần Phụ lục 2)

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp :

- Sau khi yêu cầu HS quan sát bức tranh Bix-mác và cung cấp xong câu chuyện trên,

GV phát vấn: Bix-mác là con người như thế nào? Ông đã làm gì để thống nhất đất nước ? Chủ trương đó có tích cực và tiêu cực gì?

- GV theo dõi HS trả lời, nhận xét và đưa ra kết luận: Bix-mác là nhà quân sự độc tài, cứng rắn Để thực hiện chủ trương của mình ông đã không từ một thủ đoạn nào Con đường thống nhất đất nước bằng “sắt và máu” đã giúp cho nước Đức hoàn thành thắng lợi cuộc CMTS Nhưng hậu quả tiêu cực là dẫn đến tâm lí hiếu chiến, quân phiệt của một bộ phận dân tộc Đức

Ví dụ 2: Khi dạy bài “Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất đất nước, bảo vệ tổ quốc cuối thế kỷ XVIII”

* Bước 1: Chuẩn bị: Xác định nội dung của toàn bài là qua diễn biến của phong trào, đánh giá công lao, vai trò của Quang Trung- Nguyễn Huệ và phong trào Tây Sơn trong

sự nghiệp thống nhất đất nước, bảo vệ tổ quốc vì vậy từ tiết trước tôi giao cho HS đọc

bài và sưu tầm những mẩu chuyện, tài liệu liên quan đến tiểu sử và sự nghiệp cầm

quân của Nguyễn Huệ từ 1771-1789 (theo định hướng các câu hỏi trong phiếu học

tập), bản thân tôi cũng chuẩn bị câu chuyện “Nguyễn Huệ- anh hùng dân tộc, nhà cải cách lớn”

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp :

- Ở mục I, sau khi giới thiệu hoàn cảnh bùng nổ phong trào, GV nêu yêu cầu HS

“Hãy kể 1 câu chuyện mà em biết về 3 anh em nhà Tây Sơn và diễn biến cuộc khởi nghĩa này (1771- 1788)” rồi gọi HS kể chuyện về tiểu sử và diễn biến giai đoạn đầu

của phong trào từ đó nêu bật vai trò của Nguyễn Huệ và phong trào Tây Sơn trong sự nghiệp thống nhất đất nước

- Sang mục II sau khi chia nhóm và yêu cầu HS hoàn thành bảng thống kê 2 cuộc kháng chiến, GV chiếu lần lượt 2 lược đồ trận Rạch Gầm- Xoài Mút và Ngọc

Hồi- Đống Đa, yêu cầu HS lên tường thuật diễn biến chính và nêu bật “Tài thao lược của Nguyễn Huệ thể hiện trong 2 trận đánh như thế nào?”

- Ở phần củng cố, GV yêu cầu cả lớp thảo luận nội dung: Đánh giá vai trò của phong trào nông dân Tây Sơn và công lao của Nguyễn Huệ - Quang Trung đối với đất nước cuối TK XVIII Sau khi HS thảo luận, trả lời, GV nhận xét và kết luận: phong

trào Tây Sơn và Nguyễn Huệ - Quang Trung đã hoàn thành 3 nhiệm vụ: nhiệm vụ g/c: (đánh bại các tập đoàn phong kiến, thống nhất đất nước); bảo vệ độc lập dân tộc (Đánh bại quân Xiêm và quân) và thiết lập 1 vương triều mới tiến bộ

3 Sử dụng mẩu chuyện lịch sử kết hợp với đồ dùng trực quan để tường thuật diễn biến sự kiện lịch sử

Khi học các bài có nội dung liên quan đến diễn biến của một cuộc khởi nghĩa, cuộc kháng chiến hay chiến dịch, GV ngoài sử dụng lược đồ, hay sa bàn, trong quá trình tường thuật sự kiện, GV kết hợp kể những câu chuyện liên quan đến sự kiện đang trình bày, điều này giúp HS ghi nhớ tốt hơn diễn biến của sự kiện đó

GV có thể tổ chức cho HS tự tìm hiểu về tư liệu lịch sử rồi mô tả, tường thuật lại diễn biến của sự kiện, GV có vai trò hổ trợ, bổ sung giúp HS tái hiện lại lịch sử, xây dựng lại biểu tượng lịch sử một cách hoàn chỉnh hơn

Ví dụ 1: Khi dạy nội dung “Tiến trình của cách mạng” trong bài “CMTS Pháp

1789”, tiết 1

* Bước 1: Chuẩn bị: Xác định nội dung cơ bản của mục là sự kiện tấn công ngục

Bax-ti vì vậy tôi yêu cầu HS khai thác tranh“Tấn công ngục BaxBax-ti”, sưu tầm tư liệu kể lại

diễn biến cuộc tấn công ngục Ba-xti theo các gợi ý trong nội dung thứ 2 của (xem phần Giáo án minh họa)

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp :

- GV chiếu đoạn phim và cho HS quan sát tranh

“Tấn công ngục Bax-ti” yêu cầu HS kể lại cuộc tấn

công“Đánh chiếm ngục Baxti”

- Sau khi HS kể, GV goi HS khác bổ sung, khắc sâu

bằng câu hỏi: “Ý nghĩa của ngày 14/7 là gì?” Sau

khi HS trả lời, GV nhận xét và kết luận: Cuộc chiến

phá ngục Baxti đã đánh đổ biểu tượng của chế độ

phong kiến Pháp, thể hiện sức mạnh vĩ đại của nhân

dân lao động và mở đầu cuộc đại CMTS Vì lẽ đó,

ngày 14/7 được lấy là ngày quốc khánh của nước

Pháp

C ẢNH TẤN CÔNG NGỤC BAXTI

Ví dụ 2: Trong bài 16 “Thời Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc (Thế kỉ - X)”

* Bước 1: Chuẩn bị: Trong các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu (Thế kỉ - X), tôi chọn chiến thắng Bạch Đằng để khắc sâu kiến thức cho HS Vì vậy sau khi dạy bài 15, tôi giao HS

đọc bài và tìm tư liệu về chiến thắng Bạch Đằng theo các gợi ý: Ngô Quyền đã chuẩn

bị cho trận đánh như thế nào? Kế hoạch mai phục, nhử địch và phản công, lợi dụng thủy triều được thực hiện ra sao? Ý nghĩa của chiến thắng này đối với dân tộc?

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp :

GV sử dụng “Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng 938” (hoặc có thể cho HS tự vẽ

trước ở nhà) với mẩu chuyện “Bạch Đằng- Mồ chôn quân Nam Hán” GV yêu cầu HS

dựa vào lược đồ trình bày diễn biến trận Bạch Đằng Sau khi HS trình bày, GV nhận xét đồng thời sử dụng mẩu chuyện trên

Qua đó HS hiểu rõ về nghệ thuật quân sự

tuyệt vời của nhân dân ta mà tiêu biểu là Ngô

Quyền Đó là lợi dụng việc thuỷ triều lên xuống,

cho đóng cọc bịt sắt xuống cửa sông Bạch Đằng,

cho quân mai phục và nhử địch vào trận thuỷ,

đúng như kế hoạch đánh thắng giặc sau một ngày

Đây được xem là trận đánh tiêu biểu để lại nhiều

kinh nghiệm cho các trận thủy chiến sau này, đã

chấm dứt 1000 năm Bắc thuộc Lược đồ chiến thắng Bạch Đằng 938

4 Sử dụng mẩu chuyện lịch sử để cụ thể hóa các sự kiện, hiện tượng có nội dung

về tình hình kinh tế- chính trị, văn hoá- xã hội…

Dạng bài này nhằm cung cấp cho HS những hiểu biết về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ở 1 nước (khu vực) trong 1 thời kỳ (giai đoạn) nhất định Để dạy tốt dạng bài này GV cần: Mô tả được: Tình hình đất (khu vực) trong thời kỳ (hay sau thời kỳ nào đó) như thế nào? Trong tình cảnh đó chính quyền (hay nhân dân, nhân vật lịch sử)

đã làm gì, làm như thế nào? Kết quả của việc làm đó

Vì vậy, khi dạy loại bài này GV triệt để sử dụng phương tiện trực quan: tranh ảnh, kênh hình kết hợp với mô tả sinh động nhằm tái tạo hình ảnh về sự kiện, hiện tượng, rèn luyện kỹ năng mô tả, nhận xét, đánh giá, so sánh, cảm nhận và liên hệ để

HS thấy rõ giá trị vật chất, tinh thầnn GV cần đưa ra các câu chuyện sinh động tăng thêm sự hấp dẫn cho bài dạy

Ví dụ 1: Khi dạy bài 30 “Cách mạng công nghiệp ở Châu Âu” tôi thực hiện các

bước sau đây:

* Bước 1: Chuẩn bị: Xác định nội dung cơ bản của bài là mục 1 vì vậy ở tiết trước tôi giao cho HS về nhà đọc bài và tìm hiểu các thành tựu của CMCN ở Anh và sưu tầm truyện kể về phát minh nào quan trọng nhất

* Bước 2: Tổ chức kể chuyện trên lớp :

- Sau khi tổ chức cho HS hoạt động nhóm tìm hiểu các thành tựu của CMCN ở Anh,

và “Thành tựu nào được coi là phát minh vĩ đại, quan trọng nhất? Vì sao? Hãy kể câu

chuyện về phát minh đó” gọi HS các nhóm trả lời, có thể mỗi nhóm đưa ra ý kiến khác

nhau nhưng quan trọng là phải làm rõ vì sao lại chọn phát minh đó

- GV theo dõi HS trả lời, nhận xét và đưa ra kết luận: Máy hơi nước của Giêm Oát là thành tựu vĩ đại của CMCN ở Anh Nhờ máy hơi nước mà năng suất lao động không ngừng tăng lên, làm giảm sức lao động cơ bắp của con người và khởi đầu quá trình công nghiệp hoá ở Anh

Ví dụ 2: Khi dạy tiết 1 bài 31 “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII”

* Bước 1: Chuẩn bị: Xác định nội dung cơ bản của tiết học là mục “Tình hình kinh tế,

xã hội”, hình ảnh trực quan cần phân tích là bức tranh “Tình cảnh nông dân Pháp

trước cách mạng” Vì vậy, từ tiết trước tôi phát phiếu học tập, giao HS về nhà dựa trên bức tranh biếm họa “Tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng”, kết hợp các tư liệu khác, hãy kể câu chuyện về tình cảnh nông dân Pháp trước CM thông qua việc trả lời các ý nhỏ thuộc câu 1 của nội dung thứ nhất trong phiếu học tập (xem giáo án minh

họa)

* Tổ chức kể chuyện trên lớp

- Để hiểu rõ tình hình xã hội Pháp trước CM, GV chiếu bức tranh “Tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng”, chú thích 1 số chi tiết trong bức tranh, yêu cầu HS xác định:

Dựa vào trang phục hãy phán đoán trong bức tranh gồm có những ai? Quyền lợi, địa

vị và mối quan hệ giữa họ như thế nào Từ đó hình thành cho HS về chế độ 3 đẳng cấp

trong xã hội Pháp

- GV chiếu tiếp biểu đồ thu nhập của nông dân và kể câu chuyện trên rồi đặt câu hỏi:

+ “Tại sao đời sống người nông dân Pháp lại như vậy? Đời sống đó báo hiệu điều gì?”

- GV theo dõi HS trả lời, nhận xét và bổ sung 1 số chi tiết trong mẩu chuyện “Tình cảnh người nông dân Pháp trước CM” đưa ra kết luận bằng sơ đồ

+ Đời sống của người nông dân Pháp trước CM vô cùng khổ cực Cái đói khổ đã làm biến dạng hình hài họ, khiến cuộc sống của họ không khác gì cuộc sống của con vật Tầng lớp nông dân chính là những người khốn khổ nhất, bi thảm nhất trong đẳng cấp thứ ba trước CMTS Pháp

+ Nguyên nhân của tình cảnh trên là do sự bóc lột tàn tệ của đẳng cấp thứ nhất và thứ hai đối với nông dân Điều đó báo hiệu, từ trong cuộc sống bùn đen đau khổ đó, người nông dân sẽ vùng dậy tiến hành một cuộc cách mạng “long trời lở đất” (Các Mác), đánh đổ giai cấp phong kiến thống trị để giành quyền sống cho mình

IV MINH HỌA GIÁO ÁN SỬ DỤNG MẨU CHUYỆN LỊCH SỬ NHẰM NÂNG CAO HỨNG THÚ VÀ TÍNH TÍCH CỰC CHO HS

Tuần: 22 Tiết PP: 39 Ngày soạn:

Bài 31: CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỈ XVIII (Tiết 1)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức: Qua tiết học, HS cần:

- Biết được nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp bùng nổ CMTS Pháp cuối

- Nhận thức vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng

3 K ĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá

SKLS, tìm hiểu các tư liệu lịch sử từ các nguồn khác nhau, trình bày lại kết quả học tập bằng lời nói

4 Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực tái hiện SK 14/7

+ Năng lực thực hành: Khai thác phim tư liệu, tranh ảnh để miêu tả, tường thuật nhận xét, đánh giá SKLS;

II TRỌNG TÂM BÀI HỌC

- Mục I: Sơ đồ 3 đẳng cấp và tình cảnh người nông dân Pháp trước CM

- Mục II.1: Sự kiện tấn công ngục Baxti (14/7/1789)

III CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:

- Máy tính, máy chiếu, phim “Tình hình nông nghiệp Pháp”, “Tấn công ngục Baxti”,

trích đoạn thơ “Ngày 14 tháng 7” (Tố Hữu), mẩu chuyện “Tình cảnh người nông dân Pháp trước CM” và ‘Tấn công ngục Bax-ti”

- Phiếu học tập

PHIẾU HỌC TẬP

(Bài Cách mạng tư sản Pháp cuối TK XVIII)

Nội dung thứ nhất: Tìm hiểu tình hình kinh tế, xã hội Pháp trước CM:

1- Dựa trên bức tranh biếm họa “Tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng”, kết hợp các tư liệu khác, hãy kể câu chuyện về tình cảnh nông dân Pháp trước cách mạng thông qua việc trả lời các câu hỏi:

+ Bức tranh trên có mấy người? Qua trang phục của họ các em đoán họ là những ai?

+ Tại sao lại có sự khác nhau giữa các khuôn mặt 3 người vậy?

+ Tại sao người kia lại phải cõng hai người còn lại?

+ Cán cuốc mòn kia ám chỉ điều gì?

+ Vì sao dưới chân người nông dân lại có thỏ và chuột?

2- Em có nhận xét gì về XH Pháp trước CM? (XH gồm mấy đẳng cấp? vai trò, quyền lợi mỗi đẳng cấp, mối quan hệ giữa các đẳng cấp)

3- Dựa vào nội dung bức tranh biếm họa kết hợp nội dung SGK hãy vẽ sơ đồ về xã hội Pháp trước cách mạng

Nội dung thứ 2: Tìm hiểu về sự kiện 14/7/1789

Dựa vào SGK, tư liệu, quan sát tranh “Tấn công ngục Ba-xti” để kể lại diễn biến cuộc tấn công ngục Ba-xti theo các gợi ý:

- Vì sao nhân dân lại tấn công pháo đài- nhà ngục Ba-xti?

- Sự kiện 300 nghìn quần chúng nhân dân tấn công ngục chứng tỏ điều gì? Kết quả ra sao?

- Ý nghĩa của sự kiện 14/7?

2 Học sinh: Sưu tầm những mẩu chuyện về tình cảnh người nông dân Pháp

trước CM, về sự kiện 14/7; SGK Lịch sử 10, vở ghi, vở soạn: Vẽ sơ đồ 3 đẳng cấp

IV PHƯƠNG PHÁP:

- Trọng tâm: Trực quan, kể chuyện, phát vấn, phân tích, tường thuật

- Bổ trợ: Thảo luận nhóm, nêu vấn đề

V TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Nêu tính chất và ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc

lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ?

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS KIẾN THỨC CƠ BẢN

Hoạt động 1 Tìm hiểu về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội Pháp trước CM- Là

nguyên nhân sâu xa của CM.

HĐ Cả lớp+ nhóm GV sử dụng phương

pháp trực quan+ phát vấn

GV (Dẫn dắt): Cuối TK XVIII nếu như

Anh đang trên con đường phát triển TBCN

với sự thâm nhập của PTSX TBCN thì

Pháp vẫn là 1 nước nông nghiệp

GV: Chiếu đoạn phim về NN Pháp

GV: Qua đoạn phim em có nhận xét gì về

hậu của nông nghiệp

GV: Nguyên nhân của sự lạc hậu này là do

đâu?

GV: Tình hình công- thương nghiệp lúc

này ra sao?

GV: Miêu tả sự ăn chơi xa xỉ của Lu-I XVI

- GV chiếu bức tranh “Tình cảnh người

nông dân Pháp trước CM”, chú thích một

số chi tiết: cái cuốc, tờ giấy, cái kiếm,

thánh giá kết hợp biểu đồ thu nhập của

người nông dân

- GV: Tổ chức HS hoạt động theo nhóm,

chia lớp thành nhiều 3 nhóm, yêu cầu các

em sử dụng PHT (đã giao tiết trước), giao

nhiệm vụ:

Nhóm 1: Hãy kể câu chuyện về tình cảnh

người nông dân Pháp trước CM thông qua

việc trả lời các ý nhỏ thuộc câu 1 của nội

dung thứ nhất

Nhóm 2: T hảo luận câu hỏi 2: Em có nhận

xét gì về XH Pháp trước CM? (XH gồm

mấy đẳng cấp, vai trò, quyền lợi mỗi đẳng

cấp, mối quan hệ giữa các đẳng cấp)

Nhóm 3: Dựa vào nội dung bức tranh biếm

họa kết hợp nội dung SGK hãy vẽ sơ đồ về

xã hội Pháp trước CM

HS: Thảo luận nhóm, cử đại diện trả lời,

nhóm khác bổ sung

GV: Nhận xét, bổ sung 1 số chi tiết bằng

việc sử dụng mẩu chuyện “Tình cảnh

người nông dân Pháp trước CM”, kết luận

bằng sơ đồ

nề…) + Công- thương nghiệp: phát triển nhưng bị chế độ PK cản trở

Đẳng cấp 3

Tư sản Nông dân Bình dân thành thị

Không có đặc quyền, phải đóng mọi thứ thuế

GV: Hình thành khái niệm “đẳng cấp”,

“giai cấp”

GV: Tại sao đời sống người nông dân

Pháp lại khổ như vậy? Đời sống đó báo

hiệu điều gì?”

GV: Vì sao nước Pháp lúc này xuất hiện

trào lưu Triết học Ánh sáng? Tác dụng của

trào lưu này?

GV: Giới thiệu chân dung và quan điểm

của 3 nhà Triết học Ánh sáng

2 Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng

- Xuất hiện trào lưu “Triết học ánh sáng” đại diện là Môngtexkiơ, Vônte, Ruxô

- Tác dụng: Thức tỉnh quần chúng đấu tranh, dọn đường cho cách mạng bùng nổ

Hoạt động 2: Tìm hiểu về nguyên nhân trực tiếp và diễn biến từ ngày CM bùng nổ

(14/7/1789) đến trước ngày 10/8/1792

HĐ: Cá nhân

GV: Sự kiện nào châm ngòi cho CM bùng

nổ?

GV: Giới thiệu về ngục Baxti

GV: Sử dụng tranh và đoạn phim “Tấn

công ngục Baxti” yêu cầu HS kể lại diễn

biến cuộc tấn công ngục Ba-xti theo các

gợi ý trong nội dung thứ 2 của PHT

HS: Kể lại câu chuyện “Tấn công ngục

Ba-xti”

GV: Nhận xét, bổ sung kết hợp trích dẫn

đoạn thơ “14/7” của Tố Hữu

GV: Ý nghĩa của sự kiện 14/7?

GV: Sau khi lên nắm quyền, phái Lập hiến

có những việc làm quan trọng nào?

* Nguyên nhân trực tiếp: 5/5/1789 vua Lu-i

XVI triệu tập Hội nghị 3 đẳng cấp để giải quyết vấn đề tài chính

+ 8/1789 thông qua bản “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền”

+ Ban hành chính sách khuyến khích phát triển công thương nghiệp

+ 9/1791 ban hành Hiến pháp thiết lập nền quân chủ lập hiến

HS: Tìm hiểu SGK, suy nghĩ trả lời

GV: Trước sự phát triển của cách mạng

thái độ của nhà vua ntn?

GV (Nêu vấn đề): Trước tình hình đó quần

chúng nhân dân đã làm gì? Liệu GCTS có

đưa CM đi lên được hay không, CM sẽ

diễn biến ra sao?→ Tiết học sau sẽ hiểu rõ

- 4/1792 liên quân pk Áo- Phổ tấn công Pháp→ quốc hội tuyên bố “ Tổ quốc lâm nguy”

4 Củng cố: Qua tiết học em hãy rút ra nguyên nhân bùng nổ CMTS Pháp

(1789)?

5 Dặn dò

- Học bài cũ: Nguyên nhân bùng nổ CMTS Pháp có điểm gi giống với cuộc CMTS Anh?

- Chuẩn bị bài mới:

+ Vì sao nói thời kì chuyên chính Giacôbanh là đỉnh cao của CMTS Pháp?

+ Sưu tầm mẩu chuyện về thời kì chuyên chính Giacôbanh

VI RÚT KINH NGHIỆM: