Phân tích quan niệm của chủ nghĩa mác – lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không giải thích và chứng minh

SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN Theo chủ nghĩa Mác – Lênin giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất và cách mạng nhất, là lực lượng xã hội duy nhất có sứ mệnh lịch sử Sứ mệnh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

-✯

-BÀI TẬP LỚN

ĐỀ TÀI: Phân tích quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không? Giải thích và chứng minh.

Sinh viên: Vũ Đại Dương

Mã sinh viên: 11201005

Lớp: Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành 62B.

Lớp học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học(121)_41

GVHD: cô Nguyễn Thị Lê Thư

Hà Nội –10/ 2021

Mục Lục

MỞ ĐẦU 2

I SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN 2

1 Khái niệm giai cấp công nhân 2

2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 3

2.1 Nội dung cơ bản sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 3

2.2 Điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân5 II Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay 7

1 So sánh giai cấp công nhân truyền thống thế kỉ XIX và giai cấp công nhân hiện nay 7 1.1 Điểm tương đồng 7

1.2 Điểm khác biệt 8

2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay 9

2.1 Giai cấp công nhân hiện nay 9

2.2 Nội dung của mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện đại 10

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU KHAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

C.Mác có nhiều nhận định về giai cấp công nhân, Đảng Cộng sản, những đặc trưng, điều kiện và một số nhân tố khác nữa của quá trình hình thành xã hội Xã hội chủ nghĩa và xã hội Cộng sản chủ nghĩa Bối cảnh hiện nay cũng đã xuất hiện một số tình huống đặt vấn đề hoặc làm nảy sinh nhu cầu bổ sung, phát triển những quan niệm của Mác

Tính phức tạp của việc nghiên cứu là ở chỗ, hình thái này chưa tới, tất cả các dữ liệu để tư duy lại đều đang vận động và thay đổi Và có thể, có những cái chưa đúng hiện nay nhưng sẽ đúng trong tương lai Cái hiện nay chưa xuất hiện không phải là nó không thể xuất hiện Với quan niệm rằng, chủ nghĩa Mác chỉ có thể được bảo tồn và làm giàu một cách sáng tạo trong thời đại ngày nay, trên cơ sở những thành tựu mới của cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại và đánh giá đúng những thay đổi lớn của thế giới Và cũng như bất kỳ môn khoa học nào, chủ nghĩa Mác không phải không có những dự báo cần được bổ sung nhận thức mới

Do còn hạn chế về kiến thức nên trong bài viết của em sẽ không thể tránh khỏi các sai sót Kính mong các thầy cô chỉ bảo để bải viết của em thêm chính xác và sâu sắc

Em xin chân thành cảm ơn

NỘI DUNG CHÍNH

I SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất và cách mạng nhất, là lực lượng xã hội duy nhất có sứ mệnh lịch sử

Sứ mệnh lịch sử là sự tổng quát của giai cấp công nhân thông qua chính đảng tiền phong, giai cấp công nhân tổ chức, lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ các chế

độ người bóc lột người, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp công nhân nhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, nghèo nàn, lạc hậu xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh

1 Khái niệm giai cấp công nhân

Marx và Engels đã sử dụng nhiều từ để diễn tả giai cấp công nhân như giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại,… Đó là những cụm từ cùng chỉ chung về giai cấp công nhân, là con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, địa diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến

Dù diễn đạt bằng nhiều cách nhưng giai cấp công nhân vẫn được xác định qua các phương diện:

 Kinh tế xã hội: Giai cấp công nhân là chủ hể của nền sản xuất đại công nghiệp, là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Phương thức lao động có đặc điểm: sản xuất bằng máy móc, lao động có tính xã hội hóa cao, năng suất cao

và tạo ra của cải vật chất cho xã hội

 Chính trị-xã hội:

Giai cấp công nhân là sản phẩm của quá trình phát triển tư bản chủ nghĩa-xã hội dựa trên

cơ sở chế độ làm thuê Bởi không sở hữu tư liệu sản xuất nên người công nhân phải bán sức lao động để sống và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư Qua đó nảy sinh mâu thuẫn lợi ích giữa giai cấp công nhân và tư sản Lao động sống của công nhân là nguồn gốc của giá trị thặng dư và sự giàu có của gai cấp tư sản cũng chủ yếu nhờ vào việc bóc lột giá trị thặng dư

Qua những phương diện nguyên cứu về giai cấp công nhân, Marx và Engels đã khái quát được những đặc điểm của giai cấp công nhân:

 Lao động bằng phương thức công nghiệp với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, năng suất lao động cao và quá trình lao động mang tính xã hội hóa cao

 Là sản phẩm của nền sản xuất công nghiệp, là chủ thể của quá trình sản xuất hiện đại Do đó, giai cấp công nhân là đại diện của lực lượng sản xuất, phương thức sản xuất tiên tiến, là nhân tố quyết định sự phát triển của xã hội

 Mang phẩm chất về tính tổ chức, kỉ luật lao động, tinh thần hợp tác và tâm lí lao động công nghiệp

Qua đó giai cấp công nhân hội ngộ các phẩm chất cần thiết để nắm vai trò lãnh đạo

2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

2.1 Nội dung cơ bản sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân chính là nhiệm vụ mà giai cấp công nhân phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong, là lực lượng đi đầu trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế-xã hội cộng sản chủ nghĩa Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản, giai cấp công nhân tổ chức lãnh đạo nhân dân đấu tranh để giải phóng mình và giải phóng toàn xã hội khỏi mọi

áp bức, bất công, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản và các chế độ áp bức, bóc lột, bất công để xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi toàn thế giới

Chủ nghĩa Marx đã viết: “Thực hiện sự nghiệp giải phóng thế giới ấy-đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản hiện đại.”

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được chia thành 3 nội dung cơ bản

 Kinh tế: giai cấp công nhân là lực lượng sản xuất cơ bản sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội mới - xã hội chủ nghĩa

Là nhân tố chính trong lực lượng sản xuất, giai cấp công nhân sản xuất ra của cải vật chất ngày đáp ứng nhu cầu của xã hội, từ đó giai cấp công nhân tạo ra tiền đề vật chất-kỹ thuật của xã hội mới

Tính xã hội hóa cao của giai cấp công nhân đòi hỏi quan hề sản xuất mới, tiêu biểu cho lợi ích chung của toàn xã hội Giai cấp công nhân đại biểu cho lợi ích chung của xã hội, giai cấp công nhân phấn đấu cho lợi ích chung của toàn xã hội, chỉ khi đạt được lợi ích chung của xã hội thì lợi ích chân chính của giai cấp công nhân mới hoàn thành

 Chính trị-xã hội: dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, giai cấp công nhân giành chính quyền, xây dựng nhà nước mới của nhân dân

Giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ chính quyền thống trị của gia cấp tư sản, xóa bỏ chế độ bóc lột, áp bức, giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Từ đó

thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấp công nhân, quyền dân chủ và làm chủ

xã hội của đại đa số nhân dân

Nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động cải tạo xã hội cũ và tổ chức xây dựng lại xã hội mới, phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng nền chính trị dân chủ-pháp quyền, quản lí kinh tế-xã hội và tổ chức đời sống xã hội phục vụ quyền và lợi ích của nhân dân lao động, thực hiện dân chủ, công bằng, bình đẳng, tiến bộ, theo lý tưởng và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

 Văn hóa-tư tưởng: giai cấp công nhân xây dựng một xã hội công bằng, bình đẳng; xây dựng nền văn hóa, con người mới với tư tưởng, đạo đức xã hội chủ nghĩa… Cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới dựa trên hệ giá trị mới: lao động, công bằng, dân chủ, bình đẳng và tự do

Cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tạo cái lỗi thời lạc hậu, xây dựng cái mới tiến bộ, văn minh Đấu tranh để khắc phục ý thức hệ tư sản và các tàn dư của hệ tư tưởng cũ; phát triển văn hóa tư tưởng theo xã hội chủ nghĩa

2.2 Điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Điều kiện khách quan: sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải do ý muốn chủ quan của giai cấp công nhân hoặc do sự áp đặt của các nhà tư tưởng mà do những điều kiện khách quan quy định Giai cấp công nhân là giai cấp cách mạng, biểu tượng cho lực lượng sản xuất hiện đại, phương thức sản xuất tiên tiến, là biểu tượng của tương lai, của xu thế phát triển của lịch sử

 Thứ nhất, là do địa vị kinh tế của giai cấp công nhân quy định Giai cấp công nhân

là đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất hiện đại mang trình độ xã hội hóa cao Nền sản xuất hiện đại với xu thế xã hội hóa mạnh mẽ hiện nay đang tạo ra “tiền đề thực tiễn tuyệt đối cần thiết” cho sự nghiệp xây dựng xã hội mới Giai cấp công nhân là sản phẩm và chủ thể của nền đại công nghiệp; sản xuất vật chất là chủ yếu; do đó, là giai cấp quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội Trong chủ nghĩa tư bản, xét từ địa vị chính trị giai cấp công nhân là đối tượng

bị bóc lột trực tiếp và nặng nề nhất nên họ có tinh thần cách mạng triệt để và là giai cấp cách mạng nhất

 Thứ hai là do đặc điểm chính trị xã hội của giai cấp công nhân quy định Quá trình dân chủ hóa trong đời sống tư bản chủ nghĩa là hệ quả của xu thế xã hội hóa sản xuất và là kết quả của đấu tranh vì dân chủ và tiến bộ xã hội của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cũng tạo ra điều kiện thuận lợi để giai cấp công nhân tập dượt và từng bước thực hiện sứ mệnh của mình Sự thống nhất cơ bản về lợi ích của giai cấp công nhân với lợi ích của nhân dân lao động cũng tạo ra điều kiện

để hiện thực hóa đặc điểm này Trong cuộc đấu tranh ấy vị trí của giai cấp công nhân là giai cấp thống trị về chính trị, lãnh đạo toàn xã hội thông qua đội tiên phong của mình là Đảng cộng sản

 Thứ ba là do mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản quy định Quá trình sản xuất mang tính xã hội hóa cao làm cho mâu thuẫn cơ bản trong lòng phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa; đó là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với tính chất tư hữu của quan hệ sản sản xuất Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa thể hiện ra về mặt xã hội là mâu thuẫn cơ bản giữa các giai cấp công nhân và tư sản Giải quyết mâu thuẫn là động lực chính của cuộc đấu tranh giai cấp hiện đại và giai cấp công nhân chính là lực lượng xã hội có sứ mệnh lịch sử ấy

Điều kiện chủ quan:

 Sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân: với tư cách là chủ thể thực hiện

sứ mệnh lịch sử, sự phát triển của giai cấp công nhân là điều kiện tất yếu; là quá trình phát triển tự giác, chủ động Sự phát triển của giai cấp được thể hiện trên các phương diện: về chất và về lượng

 Đảng cộng sản là điều kiện chủ quan quan trọng nhất để giai cấp công nhân thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử: giai cấp công nhân tổ chức được một chính đảng của mình thể hiện sự trưởng thành về chính trị, tư tưởng và tổ chức để thực hiện sứ mệnh lịch sử Những người cộng sản thấm nhuần những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản Mục tiêu của Đảng là thực hiện nội dung chính trị trong sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Tính chất

tiền phong trong thực tiễn và lý luận, tính tổ chức khoa học và chặt chẽ của Đảng xác định đây là người lãnh đạo, là hạt nhân của giai cấp công nhân Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng về chiến lược, sách lược, tổ chức và tư tưởng là điều kiện đảm bảo cho giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử toàn thế giới

 Thực hiện khối liên minh giai cấp giữa công nhân với nông dân, trí thức; vươn lên nắm ngọn cờ dân tộc và thực hiện chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân

là những điều kiện chủ quan để tăng cường sức mạnh của giai cấp công nhân:

Đó là sự thống nhất về tư tưởng, ý chí và đoàn kết, hợp tác hành động của giai cấp công nhân trên toàn thế giới đã được liên hiệp lại để chống chủ nghĩa tư bản toàn cầu và xây dựng hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa trên thế giới Cơ sở kinh tế của chủ nghĩa quốc tế đó trước tiên xuất phát từ tính chất xã hội hóa của sản xuất hiện đại Do sự phát triển nhanh chóng của công nghiệp hiện đại với quy mô mở rộng và trình độ công nghệ ngày càng cao đã “nối liền tất cả các dân tộc trên trái đất lại với nhau” và phụ thuộc vào nhau Chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân về cơ bản thống nhất với lợi ích chính đáng của các dân tộc và nó cũng đối lập với các biểu hiện tiêu cực của chủ nghĩa dân tộc

II Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ngày nay

1 So sánh giai cấp công nhân truyền thống thế kỉ XIX và giai cấp công nhân hiện nay

So với thế kỉ XIX, về bản chất giai cấp công nhân không có nhiều sự chuyển biến Nhưng do hoàn cảnh kinh tế, xã hội, chính trị đã có nhiều sự thay đổi nên giai cấp công nhân cũng có nhiều sự khác biệt so với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỉ XIX để phù hợp với điều kiện lịch sử hiện tại

1.1 Điểm tương đồng

Giai cấp công nhân vẫn là lực lượng sản xuất chính của xã hội, là người trực tiếp hay gián tiếp vận hành máy móc, thiết bị để tạo ra của cải vật chất Công nhân và nhân dân lao động chiếm phần đa số và tạo ra phần lớn của cải vật chất trong cả xã hội xưa và nay

Giai cấp công nhân không sở hữu tư liệu sản xuất, phải bán sức lao dộng của mình

để kiếm sống Sức lao động của giai cấp công nhân tạo ra giá trị thặng dư cho xã hội nhưng bị giai cấp tư bản bóc lột giá trị thặng dư Từ đó hình thành mâu thuẫn giữa giai cấp tư bản và giai cấp công nhân

Trong các phong trào Cộng Sản, giai cấp công nhân là lực lượng đi đầu trong cuộc đấu tranh về dân sinh, dân chủ và tiến bộ xã hội, đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn

1.2 Điểm khác biệt

 Về xuất thân của người công nhân

Giai cấp công nhân truyền thống của thế kỷ XIX là giai cấp lao động, làm thuê thường

có xuất thân chủ yếu từ nông dân, thợ thủ công nghiệp và nông thôn

Do có sự đô thị hóa mạnh mẽ từ những năm 60 của thế kỉ XX, giai cấp công nhân hiện nay được bổ sung 1 lực lượng đông đảo có xuất thân từ đô thị, các thành phố

 Xu hướng “trí tuệ hóa” tăng nhanh

Gắn liền với cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, với sự phát triển kinh tế tri thức, công nhân hiện đại có xu hướng trí tuệ hóa Hiện nay đã xuất hiện những khái niệm mới là “công nhân trí thức”, “công nhân áo trắng” với ý nghĩa lao động trình độ cao Những công nhân thế hệ mới có hiếu biết sâu rộng về tri thức và kỹ năng nghề nghiệp cao

Công nhân ngày nay được đào tạo theo quy chuẩn và thường xuyên được học tập thêm

về nghề nghiệp để đáp ứng sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong sản xuất Hao phí lao động này nay được tính cả hao phí trí lực và hao phí cơ bắp Do vậy những nhu cầu về vật chất cũng như nhu cầu về tinh thần cũng ngày càng gia tăng và phong phú hơp, yêu cầu về chất lượng hưởng thụ cũng nâng cao Nhưng cũng chính vì giá trị trí tuệ trong những sản phẩm cao hơn, chủ nghĩa tư bản có sự bóc lột tinh vi hơn, dễ dàng lôi kéo nhân dân lao động

Ta có thể thấy rằng giai cấp công nhân hiện đại là sự tổng hợp của nhiều thành phần trong xã hội Ngoài những người công nhân lao động cơ bắp truyền thống tại các nhà máy, giai cấp công nhân hiện nay có sự góp mặt của nhiều thành phần trong xã hội

Những sinh viên đi làm thêm, y tá bác sĩ, kĩ sư điều hành,… cũng đứng vào hàng ngũ giai cấp công nhân hiện đại Chính lực lượng công nhân trí thức này trở thành nòng cốt của giai cấp công nhân, không đơn thuần dựa vào sức mạnh cơ bắp của công nhân truyền thống

 Xu hướng “trung lưu hóa” gia tăng

Chủ nghĩa tư bản trong thời đại mới đã có những biện pháp điều hóa mâu thuẫn xã hội Người công nhân ngày nay đã được tham gia vào sở hữu 1 phần tư liệu sản xuất qua chế độ cổ phần hóa Về hình thức, họ từ giai cấp “vô sản” nay trở thành “trung lưu” nhưng về thực chất, giai cấp công nhân nắm giữ lượng tư liệu sản xuất không đáng kể, không đủ để tham gia vào quyết định hay hưởng lợi tức tử cổ phần Qua đó việc sở hữu cổ phần lại trở thành công cụ để tư bản chủ nghĩa bóc lột mạnh mẽ hơn

 Là giai cấp giữ vai trò lãnh đạo, Đảng Cộng Sản-đội tiền phong của giai cấp công nhân, giữ vai trò cầm quyền trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở 1

số quốc gia xã hội chủ nghĩa

Từ nhà nước Xô-viết, nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên ra đời, giai cấp công nhân và nhân dân lao động đã trở thành giai cấp lãnh đạo giành chính quyền và xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở nhiều nơi trên thế giới: Liên Xô và Đồng Âu những năm 60-80; Việt Nam, Trung Quốc,…

2 Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

2.1 Giai cấp công nhân hiện nay

Giai cấp công nhân hiện nay đã có sự phát triển rõ rệt về cả 2 phương diện: về chất

và về lượng:

 Sự phát triển về lượng của giai cấp công nhân bao gồm sự phát triển số lượng,

tỷ lệ và cơ cấu… phù hợp với yêu cầu của sản xuất công nghiệp hiện đại và cơ cấu kinh tế Thông qua sự phát triển về lượng có thể thấy được trình độ, quy

mô của công nghiệp hóa và sự chuẩn bị về lượng của giai cấp công nhân để thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình

 Sự phát triển về chất của giai cấp công nhân được thể hiện trên hai mặt: năng lực làm chủ công nghệ hiện đại và ý thức giác ngộ giai cấp, ý thức dân tộc Là