TIỂU LUẬN lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình hiện nay

Trong xã hội hiện đại , mối quan hệ giữa vợ chồng ngày càng bình đẳng hơn, vai trò của người phụ nữ ngày càng được đề cao, quan hệ cha mẹ - con cái cũng trở nên dân chủ hơn, con cái được

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học

của người phụ nữ trong gia đình hiện

nay.

Giảng viên hướng dẫn : Võ

Minh Tuấn

Sinh viên thực hiện : Trần Thị

Khánh Minh

Mã sinh viên : 23A4020258

ĐỀ TÀI: Lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò

*Mở đầu 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2

*Nội dung 3

Phần I: Phần lý luận 3

1: Khái niệm về gia đình 3

2: Vị trí của gia đình 3

3: Chức năng của gia đình 3

4: Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 4

Phần II: Phần liên hệ thực tế và liên hệ bản thân 6

1: Sự biến đổi chức năng gia đình trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay 6

2: Liên hệ đến vai trò của người phụ nữ trong mỗi gia đình Việt Nam hiện nay 9

3: Liên hệ bản thân 11

*Kết luận 13

*Tài liệu tham khảo 13

MỞ ĐẦU 1.1: Tính cấp thiết của đề tài

Mỗi người đều có rất nhiều nơi để đi nhưng chỉ có một nơi duy nhất để trở

về đó là nhà Hai tiếng “gia đình” thật thân thương, thiêng liêng đối với mỗi người vì ở đó luôn có vòng tay yêu thương của cha mẹ người thân Ai cũng có cho mình một mái nhà, một gia đình riêng, nó là điểm tựa vững chắc giúp ta vượt qua những khó khăn trong cuộc sống Những bài học của mỗi cá nhân về thế giới về xã hội đều xuất phát từ gia đình và gia đình có ảnh hưởng to lớn đến vấn đề giáo dục đạo đức của con người Một công dân tốt là nhờ có được

sự giáo dục từ gia đình, các thành viên tốt tạo nên một xã hội văn minh

Ngày nay, gia đình vẫn là vấn đề ưu tiên hàng đầu của mỗi công dân Việt Nam Trong xã hội hiện đại , mối quan hệ giữa vợ chồng ngày càng bình đẳng hơn, vai trò của người phụ nữ ngày càng được đề cao, quan hệ cha mẹ - con cái cũng trở nên dân chủ hơn, con cái được tự do học tập, theo đuổi đam mê, Nhận thấy được vai trò quan trọng của gia đình đối với cá nhân và toàn

xã hội cũng như nhận thức được tầm quan trọng của người phụ nữ trong gia

đình nên em quyết định chọn đề tài “ lý luận chung về gia đình và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình hiện nay” làm đề tài cho bài tiểu

luận

1.2: Mục địch và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của đề tài là nghiên cứu lý luận chung về gia đình, cơ sở để phát sinh, hình thành và xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Từ đó liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình hiện nay

Đề tài sẽ làm rõ vấn đề gia đình: khái niệm, chức năng, sự biến đổi chức năng của gia đình trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội và liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong gia đình hiện nay

1.3: Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chủ yếu của tiểu luận là gia đình, những biến đổi của gia đình Việt Nam và vai trò quan trọng của người phụ nữ trong gia đình

2 Phạm vi nghiên cứu

về không gian nghiên cứu: Tiểu luận tập trung nghiên cứu về mô hình gia

đình ở Việt Nam để đi sâu tìm hiểu những thay đổi, vai trò của người phụ nữ trong gia đình

về thời gian nghiên cứu: Từ thời kì quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt

Nam vào năm 1975 đến nay - năm 2021

1.4: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề gia đình Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp biện chứng duy vật

với các phương pháp như: thống nhất lôgic và lịch sử, phân tích tổng hợp,khái quát hóa và hệ thống hóa

1.5: Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Đề tài đã khái quát chung về vấn đề gia đình theo quan

điểm của chủ nghĩa khoa học xã hội

Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài đi phân tích sự biến đổi chức năng của gia đình ở

Việt Nam hiện nay, có những biến đổi tích cực nhưng cũng có những hạn chế đòi hỏi mọi người cần có nhận thức đúng đắn, sáng suốt để tiếp thu những cái tốt, chung tay góp phần loại bỏ những điều xấu để cho xã hội phát triển Bên cạnh đó, đề tài cũng nêu lên vai trò của những người phụ nữ trong gia đình để

ta càng thêm yêu quý, trân trọng những người bà, người mẹ, những người luôn đứng phía sau để duy trì một gia đình ấm no, hạnh phúc

PHẦN NỘI DUNG

PHẦN 1: PHẦN LÝ LUẬN 1.1: Khái niệm về gia đình

Gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì, củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng, cùng với các quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình

1.2: Vị trí của gia đình

Gia đình là tế bào của xã hội, có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại, vận động, và phát triển của xã hội Không có gia đình để nuôi dưỡng, giáo dục con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được.Gia đình càng yên

ấm, hạnh phúc, ấm no thì xã hội càng văn minh, tiến bộ

Gia đình là tổ ấm, nơi mang lại các giá trị, niềm hạnh phúc, và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên Chỉ trong gia đình chúng ta mới

có những tình cảm hết sức thiêng liêng như tình cảm vợ chồng, tình cảm giữa cha mẹ và con cái,

Gia đình là cầu nối giữa các cá nhân với xã hội, không thể có cá nhân bên ngoài gia đình, cũng không có cá nhân bên ngoài xã hội Gia đình chính là nơi đầu tiên có ảnh hưởng đến sự phát triển và hình thành của mỗi cá nhân trong

xã hội Như ông cha ta có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” Nếu con cái được sinh ra trong một gia đình gia giáo có nề nếp, có kỷ luật thì sẽ được nuôi dưỡng tốt hơn trong một gia đình có người mắc các tệ nạn xã hội Và cũng chính trong gia đình, mỗi cá nhân sẽ học được cách cư xử với những người xung quanh và xã hội

1.3: Chức năng của gia đình

Chức năng tái sản xuất con người: Đây là một chức năng đặc thù của gia

đình , không một cộng đồng nào có thể thay thế được Chức năng này không

chỉ đáp ứng nhu cầu tâm sinh lí tự nhiên của con người, đáp ứng nhu

gia đình dòng họ mà còn đáp ứng nhu cầu về sức lao động và duy trì sự trường tồn của xã hội loài người.

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục: Bên cạnh chức năng tái sản xuất ra con

người, gia đình còn có trách nhiệm nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người có ích cho xã hội Chức năng này thể hiện tình cảm thiêng liêng của cha mẹ dành cho con cái, đồng thời thể hiện trách nhiệm của gia đình với xã hội Gia đình chính là một môi trường văn hóa giáo dục mà mỗi thành viên là những chủ thể sáng tạo những giá trị văn hóa, giáo dục đồng thời cũng là cũng là những người hưởng thụ giá trị văn hóa, là khách thể chịu sự giáo dục của các thành viên khác

Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng: Gia đình tham gia trực tiếp vào quá

trình sản xuất và tái sản xuất ra tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng Gia đình thực hiện chức năng tổ chức tiêu dùng hàng hóa để duy trì đời sống của gia đình về lao động sản xuất cũng như các sinh hoạt trong gia đình Thực hiện tốt chức năng này không những tạo cho gia đình có cơ sở để tổ chức tốt đời sống, nuôi dạy con cái mà còn đóng góp to lớn đối với sự phát triển của xã hội

Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình: Đây là

một chức năng rất quan trọng bao gồm việc thỏa mãn nhu cầu tình cảm, tinh thần cho các thành viên, chăm sóc sức khỏe người ốm, người già, trẻ em Sự chăm sóc quan tâm lẫn nhau vừa là nhu cầu tình cảm vừa là thuộc về trách nhiệm, lương tâm mỗi người Khi quan hệ tình cảm gia đình bị sứt mẻ thì quan hệ tình cảm trong xã hội cũng có nguy cơ bị phá vỡ

1.4: Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Cơ sở kinh tế - xã hội: để xây dựng gia đình trong thời kì quá độ lên chủ

nghĩa xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng là trình độ

của lực lượng sản xuất là quan hệ sản xuất mới, xã hội chủ nghĩa Xóa bỏ chế

độ tư hữu về tư liệu sản xuất là xóa bỏ nguồn gốc gây nên tình trạng

của người đàn ông trong gia đình, sự bất bình đẳng giữa vợ và chồng, giữa

nam và nữ, sự nô dịch đối với phụ nữ Đồng thời nó tạo ra cơ sở để biến lao

động tư nhân trong gia đình thành lao động xã hội trực tiếp,người phụ nữ dù

tham gia lao động xã hội hay tham gia lao động gia đình thì lao động của họ

đóng góp cho sự vận động, phát triển và tiến bộ của xã hội Ngoài ra, nó cũng

làm cơ sở cho hôn nhân được thực hiện dựa trên cơ sở tình yêu chứ không

phải vì lý do kinh tế, địa vị xã hội hay một sự tính toán nào khác.

Cơ sở chính trị - xã hội: Cơ sở kinh tế - xã hội để xây dựng gia đình trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là việc thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nhà nước xã hội chủ nghĩa là

cơ sở của việc xây dựng trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, thể hiện rõ nét nhất ở vai trò của hệ thống pháp luật, trong đó có Luật hôn nhân và Gia đình cùng với hệ thống chính sách xã hội đảm bảo lợi ích của công dân, đảm bảo sự bình đẳng giới, chính sách dân số , việc làm y tế, bảo hiểm, Hệ thống chính sách, pháp luật chưa hoàn thiện thì việc xây dựng gia đình và đảm bảo hạnh phúc gia đình còn hạn chế

Cơ sở văn hóa: Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội cùng với những

biến đổi căn bản trong đời sống chính trị, kinh tế, thì đời sống văn hóa tinh thần cũng không ngừng biến đổi Xã hội càng văn minh, tiến bộ dân trí cao sẽ làm cơ sở để xây dựng một gia đình bình đẳng Xây dựng nền văn hóa mới có tác dụng to lớn trong đấu tranh chống lại những quan điểm không đúng,

những hiện tượng không đúng về hôn nhân và gia đình, những hủ tục lạc hậu của gia đình cũ Thiếu cơ sở văn hóa hoặc cơ sở văn hóa không đi liền với cơ

sở kinh tế chính trị thì việc xây dựng gia đình sẽ lệch lạc không đạt hiệu quả

Chế độ hôn nhân tiến bộ: Một gia đình hạnh phúc thì cần phải được xây

dựng từ tình yêu và chế độ hôn nhân tiến bộ: hôn nhân tự nguyện, hôn nhân

một vợ một chồng ,vợ chồng bình đẳng và được đảm bảo mặt pháp lí Hôn

nhân tiến bộ là hôn nhân xuất phát từ tình yêu thương của cả hai bên và

có cả

sự tự nguyện để đến với nhau Hôn nhân tiến bộ bao gồm cả quyền tự do ly

hôn khi tình yêu nam nữ không còn nữa Tuy nhiên, hôn nhân tiến bộ không

khuyến khích việc ly hôn, vì khi ly hôn sẽ để lại những ảnh hưởng nhất định

cho xã hội, cho cả vợ và chồng và đặc biệt là con cái Tình yêu thì không thể

chia sẻ được, không ai chấp nhận chia sẻ người đàn ông hay người phụ

nữ của

mình với người khác nên hôn nhân một vợ một chồng là kết quả tất yếu Thực

hiện hôn nhân một vợ một chồng là cơ sở để đảm bảo cho quyền bình đẳng và

tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng và nó rất phù hợp với quy luật tự nhiên,

tâm lý, tình cảm của con người Hôn nhân một vợ một chồng đã xuất hiện từ

sớm trong lịch sử xã hội loài người, khi có sự thắng lợi của chế độ tư hữu đối

với chế độ công xã nguyên thủy.Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội,

thực hiện chế độ hôn nhân một vợ một chồng là thể hiện sự giải phóng đối với

phụ nữ Nguyên tắc vợ chồng bình đẳng được quy định tại điều 17 Luật hôn

nhân và gia đình 2014: “Vợ, chồng bình đẳng với nhau, có quyền, nghĩa vụ

ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, trong việc thực hiện các quyền, nghĩa

vụ của công dân được quy đin trong Hiến pháp, Luật này và các luật khác có

liên quan.” Dân gian có câu “đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” Người phụ

nữ có thiên chức làm mẹ thì không thể bắt người chồng chia sẻ việc sinh đẻ,

hoặc người chồng có sức khỏe thì không thể bắt vợ làm những công việc nặng

nhọc như mình Do đó căn cứ vào hoàn cảnh của từng gia đình mà việc vận

dụng quy định của pháp luật cần linh hoạt và khéo léo Thực hiện thủ tục pháp lý trong hôn nhân là thể hiện sự tôn trọng trong tình yêu, mặt khác nói

lên trách nhiệm của xã hội thông qua nhà nước pháp quyền để bảo vệ hôn

nhân tiến bộ và những lợi ích chính đáng của gia đình.

PHẦN LIÊN HỆ THỰC TẾ VÀ LIÊN HỆ BẢN THÂN

1: Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội.

1.1: Biến đổi về quy mô, kết cấu của gia đình

Xu thế gia đình hạt nhân( hai thế hệ ) ngày càng trở nên phổ biến thay thế cho kiểu gia đình đa thế hệ trước đây Quy mô gia đình Việt Nam ngày càng thu hẹp về số lượng thành viên để đáp ứng những nhu cầu và điều kiện của thời đại mới đặt ra Sự bình đẳng nam nữ được đề cao hơn, cuộc sống riêng tư của con người được tôn trọng hơn, tránh được những mâu thuẫn so với gia đình đa thế hệ Tuy nhiên sự biến đổi này cũng tạo ra những khoảng cách giữa các thành viên và tạo khó khăn trong việc gìn giữ tình cảm cũng như các giá trị văn hóa truyển thống của con người Xã hội ngày càng phát triển hơn, mỗi người đều bị cuốn theo công việc của riêng mình với mong muốn kiếm thu nhập nên thời gian dành cho gia đình càng ít hơn Các thành viên ít quan tâm đến nhau, ít giao tiếp với nhau hơn làm cho các quan hệ trở nên lạc lõng, và các chức năng của gia đình cũng bị biến đổi

1.2: Biến đổi về các chức năng của gia đình

Nhìn nhận trên khái quát tổng thể thì cho đến nay, gia đình đã có những bước chuyển mình sau:

Thứ nhất, chức năng tái sản xuất con người: chịu ảnh hưởng của chính sách

kế hoạch hóa gia đình, dẫn đến các tỉ lệ về sinh đẻ, nam-nữ, và độ tuổi đều thay đổi

Thứ hai, chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng: kinh tế biến đổi từ tự cấp tự

cấp sang sản xuất hàng hóa , đáp ứng nhu cầu của gia đình chuyển thành đơn

vị đáp ứng nhu cầu của xã hội Và không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn hướng tới đáp ứng nhu cầu ngoài nước, với thu nhập ngày càng tăng, gia đình thực sự trở thành một đơn vị tiêu dùng quan trọng của xã hội Ngày nay, kinh tế gia đình đang dần trở nên quan trọng trong nền kinh tế quốc gia.Tuy vậy, đối mặt với bối cảnh kinh tế hội nhập và cạnh tranh hàng hóa với các

quốc gia khác, kinh tế gia đình hiện đang gặp nhiều cản trở trong việc chuyển

sang sản xuất kinh doanh theo hướng chuyên sâu trong kinh tế thị

đại Nguyên nhân cho những khó khăn này chủ yếu là do quy mô kinh tế gia

đình nhỏ hẹp, số lượng lao động không nhiều và chủ yếu là tự sản xuất.

Thứ ba, chức năng nuôi dưỡng giáo dục: Hiện nay, việc đầu tư nuôi dưỡng

giáo dục con cái của gia đình ngày càng tăng lên Không chỉ đặt nặng về giáo dục đạo đức như cách đối nhân xử thế với mọi người, cách ứng xử mà còn giáo dục tri thức khoa học công nghệ, ngoại ngữ và hướng tới hội nhập quốc

tế, hòa nhập với thế giới Tuy nhiên, ngày nay hiện tượng trẻ em bỏ học sớm, nghiện hút đặc biệt là thuốc lá điện tử, bài bạc, ngày càng xuất hiện nhiều

đã cho thấy sự khó khăn của gia đình trong việc giáo dục con cái

Thứ tư, chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình:

Trong xã hội ngày nay, một gia đình hạnh phúc không chỉ phụ thuộc đơn thuần vào sự ràng buộc của các mối quan hệ vể trách nhiệm, nghĩa vụ giữa vợ

và chồng, giữa cha mẹ với con cái mà còn bị chi phối bởi hạnh phúc cá nhân,

tự do sinh hoạt trong cuộc sống chung Nhu cầu thỏa mãn về tâm lí - tình cảm đối với nhiều gia đình Việt Nam đang ngày càng tăng cao Việc thực hiện chức năng này tác động đáng kể đến sự tồn tại bền vững của hôn nhân và hạnh phúc gia đình

1.3: Biến đổi về quan hệ của gia đình

Khi xã hội ngày càng đổi mới và phát triển thì hôn nhân và gia đình cũng phải đối mặt với nhiều thách thức lớn đó là sự biến đổi quan hệ hôn nhân và quan hệ vợ chồng, biến đổi quan hệ giữa các thế hệ với các hệ giá trị và chuẩn mực văn hóa khác nhau Trong gia đình truyền thống ngày xưa, chồng là trụ cột của gia đình, là người có quyền quyết định mọi việc nhưng ngày nay, tình trạng này vẫn còn nhưng còn ít mà thay vào đó là sự bình đẳng giữa vợ và chồng Cùng với sự thay đổi mô hình gia đình truyền thống, tính gắn kết của gia đình bị giảm sút Mối quan hệ gia đình ngày càng trở nên lỏng lẻo, thiếu