TIỂU LUẬN ĐÁNH GIÁ CÔNG tác THU GOM rác THẢI SINH HOẠT của CÔNG TY môi TRƯỜNG đô THỊ THÀNH PHỐ hải DƯƠNG, TỈNH hải DƯƠNG

Khái niệm chung về rác thải sinh hoạt Rác thải sinh hoạt chất thải sinh hoạt là những chất thải có liên quanđến các hoạt động của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư,các

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

KHOA MÔI TRƯỜNG

i

Hà Nội 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết qủa nghiên cứu trong khóa luận này

là trung thực và của riêng tôi chưa hề được sử dụng trong bất cứ tài liệu nào

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ thực hiện khóa luận này đã đượccảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên

Đinh Thị Giang

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập ở giảng đường đại học đếnnay, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô, giađình và bạn bè

Em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Xuân Thành đã tận tâmhướng dẫn, dìu dắt em trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thànhkhóa luận tốt nghiệp này

Em xin chân thành cảm ơn các anh, chị, chú, bác công tác tại Công tyTNHH Môi trường đô thị Hải Dương đã tận tình giúp đỡ em trong suốt quátrình thực tập

Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn tới mọi người trong gia đình và cácbạn bè đã luôn quan tâm, lo lắng, động viên và tạo điều kiện cho em trongsuốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận này

Mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng với kiến thức và kinh nghiệm bảnthân còn có hạn, khóa luận của em không tránh khỏi những thiếu sót, em rấtmong nhận được những ý kiến đóng góp của quý Thầy Cô và các bạn học đểkiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Sinh viên

Đinh Thị Giang

MỤC LỤC

Theo Nguyễn Xuân Thành khác với rác thải, phế thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt

là một tập hợp không đồng nhất Tính không đồng nhất biểu hiện ngay ở sự không

kiểm soát được các nguyên liệu ban đầu dùng cho thương mại và sinh hoạt Sự không đồng nhất này tạo nên một số đặc tính rất khác biệt trong các thành phần của rác thải sinh hoạt 4

i v

DANH MỤC BANG

Bảng 1.1 Thành phần rác thải sinh hoạt của một số tỉnh, thành phố 4

(Nguồn: Nguyễn Xuân Thành và các cộng sự, 2010) 4

Thành phần hóa học: Trong các chất hữu cơ của rác thải sinh hoạt, thành phần hóa học của chúng chủ yếu là C,H,O,N,S và các chất tro 4

Bảng 1.2: Thành phần của các cấu tử hữu cơ rác đô thị 5

(Nguồn: Nguyễn Xuân Thành và các cộng sự, 2010) 5

Bảng 1.3: Số liệu trung bình về chất dư trơ và nhiệt năng của các hợp phần trong CTR đô thị 9

Bảng 3.1: Tình hình dân số năm 2013- 2015 31

Bảng 3.2: Dân số của thành phố Hải Dương năm 2015 32

Bảng 3.3: Số lượng thùng rác 2013 - 2015 38

Bảng 3.4: Khối lượng rác thu gom (vận chuyển) 2012 - 2015 39

Bảng 3.5: Khối lượng và số chuyến rác vận chuyển trong năm 2015 40

Bảng 3.6: Mức thu phí VSMT trên địa bàn thành phố Hải Dương 42

Bảng 3.7: Ý kiến đánh giá một số chỉ tiêu của các hộ được thu gom RTSH .44 Bảng 3.8: Khối lượng rác thải hộ gia đình thành phố Hải Dương năm 2015 48 Bảng 3.9: Dự báo dân số, khối lượng rác thải hộ gia đình thành phố Hải Dương giai đoạn 2015-2020 49

Bảng 3.10: Dự báo khối lượng RTSH phát sinh trên địa bàn thành phố Hải Dương tới năm 2020 50

DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Sơ đồ các nguồn phát sinh chất thải rắn tại Việt Nam 5

Hình 1.2: Sơ đồ công nghệ xử lý rác thải của Mỹ - Canada 14

Hình 1.3: Sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt của CHLB Đức 16

Hình 1.4 : Công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt của Trung Quốc 17

Hình 1.5: Sơ đồ quy trình kỹ thuật công nghệ xử lý rác thải Seraphin 20

Hình 1.6 : Các công nghệ hiện đang được sử dụng để xử lý, tiêu hủy rác thải rắn ở Việt Nam 21

Hình 1.7: Sơ đồ công nghệ Dano System 23

Hình 3.1: Sơ đồ hành chính thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương 29

Hình 3.2: Biểu đồ tình hình dân thành phố Hải Dương (2013-2015) 31

Hình 3.3: Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị Hải Dương 33

Hình 3.4: Cơ cấu tổ chức hành chính của Công ty TNHH Một thành viên .34

Môi trường đô thị Hải Dương 34

Hình 3.5: Xe ép rác của Công ty Môi trường 36

Hình 3.6: Xe gom chở rác của Công ty môi trường 36

Hình 3.7: Thùng để rác 37

Hình 3.8: Quá trình thu gom, vận chuyển rác thải từ nơi phát sinh tới 38

nhà máy xử lý 38

Hình 3.10: Lao công thu gom rác trên lòng, lề đường 45

Hình 3.11: Điểm thu gom rác thải 47

v i

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đang là mối quan tâm hàng đầucủa toàn nhân loại và là một trong những vấn đề thời sự ở nước ta hiện nay

Sự phát triển kinh tế xã hội cùng với tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng kéotheo sự phát triển mạnh mẽ của các nghành công nghiệp, dịch vụ, du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân đã làm nảy sinh ra nhiềuvấn đề mới, gây khó khăn trong công tác bảo vệ môi trường và ảnh hưởngnghiêm trọng tới sức khỏe của cộng đồng dân cư Lượng chất thải phát sinh từcác hoạt động sống của con người ngày một nhiều hơn, đa dạng hơn cả vềthành phần và tính chất Vì vậy mà “Xử lý rác thải” đang là cụm từ nhận đượcnhiều sự quan tâm của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

Sự chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa của tỉnh Hải Dương đã đẩy nhanh sựtăng trưởng kinh tế, giải phóng sức sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũngnhư dịch vụ, mở cửa cho đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh xuất khẩu, tham giavào nền thương mại khu vực và quốc tế tạo ra được nhiều thành tựu to lớn vềkinh tế - xã hội Nhưng cũng chính vì vậy, môi trường thành phố Hải Dương

đã bị tác động đáng kể do ô nhiễm nguồn nước , ô nhiễm không khí, ô nhiễm

do rác thải sinh hoạt Đứng trước tình hình đó trong những năm vừa qua, cáccấp, các ngành trong thành phố nói riêng và tỉnh Hải Dương nói chung đã nỗlực rất nhiều trong việc hạn chế ô nhiễm và cải thiện môi trường Song vẫncòn nhiều vấn đề chưa thể giải quyết mà một trong số đó phải kể đến việc thugom, vận chuyển rác thải

Với mục đích đánh giá công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt

trên địa bàn thành phố Hải Dương, em chọn đề tài: “Đánh giá công tác thu

gom rác thải sinh hoạtcủa Công ty môi trường đô thị thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương”

- Tìm hiểu được quy trình thu gom rác thải.

- Sử dụng phiếu điều tra đối với các nhóm đối tượng

- Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác thu gom rác thải trênđịa bàn thành phố Hải Dương

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Tổng quan về rác thải sinh hoạt

1.1.1 Khái niệm chung về rác thải sinh hoạt

Rác thải sinh hoạt (chất thải sinh hoạt) là những chất thải có liên quanđến các hoạt động của con người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư,các cơ quan, trường học, các trung tâm dịch vụ, thương mại RTSH có thànhphần bao gồm kim loại, sành sứ, thủy tinh, gạch ngói vỡ, đất, đá, cao su, thực

phẩm dư thừa, gỗ, vải, giấy, rơm, rạ, xác động vật, vỏ rau củ quả (Nguyễn

Xuân Thành và các cộng sự, 2010).

Hoạt động quản lý CTR: bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý,đầu tư xây dựng cơ sở quản lý CTR, các hoạt động phân loại, thu gom, lưugiữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý CTR nhằm ngăn ngừa, giảm

thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người (Nghị

định số 59/2007/NĐ-CP) '

Phân loại rác tại nguồn: là việc phân loại rác ngay từ khi mới thải ra haygọi

là từ nguồn Đó là biện pháp tạo thuận lợi cho các công tác xử lý rác về sau

Thu gom rác thải: là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu trữtạm thời rác thải tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quannhà nước có thẩm quyền chấp nhận

Vận chuyển rác thải: là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinhđến nơi xử lý, có thể kèm theo hoạt động thu gom, lưu giữ (hay tập kết) tạmthời, trung chuyển chất thải và sơ chế chất thải tại điểm tập kết hoặc trạm

trung chuyển (Nghị định số 38/2015/NĐ-CP).

Xử lý chất thải: là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật(khác với sơ chế) để làm giảm, loại bỏ, cô lập, cách ly, thiêu đốt, tiêu hủy,

chôn lấp chất thải và các yếu tố có hại trong chất thải (Nghị định số

38/2015/NĐ-CP).

1.1.2 Thành phần rác thải sinh hoạt

Theo Nguyễn Xuân Thành khác với rác thải, phế thải công nghiệp, rácthải sinh hoạt là một tập hợp không đồng nhất Tính không đồng nhất biểuhiện ngay ở sự không kiểm soát được các nguyên liệu ban đầu dùng chothương mại và sinh hoạt Sự không đồng nhất này tạo nên một số đặc tính rấtkhác biệt trong các thành phần của rác thải sinh hoạt.

- Thành phần cơ học: Thành phần chất thải sinh hoạt có thể bao gồm:

+ Các chất dễ phân hủy sinh học: Thực phẩm thừa, cuộng, lá rau, lá cây, xácđộng vật chết, vỏ hoa quả

+ Các chất khó bị phân hủy sinh học: Gỗ, cành cây, cao su, túi nylon

+ Các chất hoàn toàn không bị phân hủy sinh học: Kim loại, thủy tinh, mảnhsành, gạch, ngói, vôi, vữa khô, đá, sỏi, cát, vỏ ốc hến

Bảng 1.1 Thành phần rác thải sinh hoạt của một số tỉnh, thành phố

(Nguồn: Nguyễn Xuân Thành và các cộng sự, 2010)

Thành phần hóa học: Trong các chất hữu cơ của rác thải sinh hoạt,

thành phần hóa học của chúng chủ yếu là C,H,O,N,S và các chất tro

Bảng 1.2: Thành phần của các cấu tử hữu cơ rác đô thị

Chất thải rắn nói chung (rác thải) phát sinh từ các nguồn chủ yếu: các

hộ gia đình (nhà ở riêng biệt, khu tập thể, chung cư ), các trung tâm thươngmại (chợ, văn phòng, khách sạn, trạm xăng dầu, gara ), cơ quan (trường học,bệnh viện, các cơ quan hành chính ), các công trường xây dựng, dịch vụcông cộng (rửa đường, tu sửa cảnh quan, công viên, bãi biển )

Hình 1.1: Sơ đồ các nguồn phát sinh chất thải rắn tại Việt Nam

(Nguồn: Huỳnh Tuyết Hằng, TP Huế, 08/2005)

1.1.4 Phân loại

Theo Trần Quang Ninh có các cách phân loại rác thải:

& Phân loại theo nguồn phát sinh

- Chất thải sinh hoạt: phát sinh hàng ngày ở các đô thị, làng mạc, khu dân cư,các trung tâm dịch vụ, công viên

- Chất thải công nghiệp: phát sinh từ trong quá trình sản xuất công nghiệp vàthủ công nghiệp (gồm nhiều thành phần phức tạp, đa dạng, trong đó chủ yếu

❖ Phân loại theo mức độ nguy hại

- Chất thải nguy hại: là chất thải dễ gây phản ứng, dễ cháy nổ, ăn mòn, nhiễmkhuẩn độc hại, chứa chất phóng xạ, các kim loại nặng Các chất thải này tiềm

ẩn nhiều khả năng gây sự cố rủi ro, nhiễm độc, đe doạ sức khoẻ con người và

sự phát triển của động thực vật, đồng thời là nguồn lan truyền gây ô nhiễmmôi trường đất, nước và không khí

- Chất thải không nguy hại: là các chất thải không chứa các chất và các hợp chất có các tính chất nguy hại Thường là các chất thải phát sinh trong sinh hoạt gia đình, đô thị

❖ Phân loại theo thành phần

- Chất thải vô cơ: là các chất thải có nguồn gốc vô cơ như tro, bụi, xỉ, vật liệuxây dựng như gạch, vữa, thuỷ tinh, gốm sứ, một số loại phân bón, đồ dùngthải bỏ gia đình

- Chất thải hữu cơ: là các chất thải có nguồn gốc hữu cơ như thực phẩm thừa,chất thải từ lò giết mổ, chăn nuôi cho đến các dung môi, nhựa, dầu mỡ và cácloại thuốc bảo vệ thực vật

❖ Phân loại theo trạng thái chất thải: Phân loại theo các trạng thái rắn,

lỏng, khí

- Chất thải trạng thái rắn: bao gồm chất thải sinh hoạt, chất thải từ các cơ sởchế tạo máy, xây dựng (kim loại, da, hoá chất sơn, nhựa, thuỷ tinh, vật liệuxây dựng )

- Chất thải ở trạng thái lỏng: phân bùn từ cống rãnh, bể phốt, nước thải từ nhà máy lọc dầu, rượu bia, nước từ

nhà máy sản xuất giấy, dệt nhuộm và vệ sinh công nghiệp

- Chất thải ở trạng thái khí: bao gồm các khí thải các động cơ đốt trong cácmáy động lực, giao thông, ô tô, máy kéo, tàu hoả, nhà máy nhiệt điện, sảnxuất vật liệu

1.1.5 Tính chất, đặc điểm rác thải sinh hoạt

- Độ ẩm: Độ ẩm CTR thường được biểu hiện bằng 2 cách:

+ Phương pháp trọng lượng ướt: độ ẩm của mẫu được biểu hiện bằng % củatrọng lượng ướt vật liệu

Độ ẩm theo phương pháp trọng lượng ướt được biểu diễn dưới dạng toán họcnhư sau:

M = 100*[(a-b)/a)]

Trong đó:

M: độ ẩm (%)

a: trọng lượng ban đầu của mẫu (kg)

b: trọng lượng riêng của mẫu sau khi sấy khô ở 1050C (kg)

+ Phương pháp trọng lượng khô: độ ẩm của mẫu được biểu hiện bằng % củatrọng lượng khô vật liệu

- Khả năng giữ nước tại thực địa: Khả năng giữ nước tại thực địa của CTR là

toàn bộ lượng nước mà nó có thể giữ lại trong mẫu chất thải dưới tác dụngkéo xuống của trọng lực Khả năng giữ nước trong CTR là một tiêu chuẩnquan trọng trong tính toán xác định lượng nước rò rỉ từ bãi rác

Chất hữu cơ(%) = [(c-d)/c]x100

Trong đó:

c: Trọng lượng mẫu ban đầu

d: Trọng lượng mẫu chất rắn sau khi đốt ở 9500C

- Chất tro: là phần còn lại sau khi nung ở 9500C, tức là chất hữu cơ dư haychất vô cơ

Chất vô cơ(%) = 100 - chất hữu cơ(%)

- Hàm lượng cacbon cố định: là lượng cacbon còn lại sau khi đã loại cácchất vô cơ khác không phải là cacbon trong tro khi nung ở 9500C, hàm lượngnày thường chiếm khoảng 5 - 12%, giá trị trung bình là 7% Các chất vô cơkhác trong tro gồm thủy tinh, kim loại Đối với chất thải rắn đô thị, các chất

vô cơ này chiếm khoảng 15 - 30%, giá trị trung bình là 20%.

- Nhiệt trị: là giá trị nhiệt tạo thành khi đốt chất thải rắn Giá trị nhiệt đượcxác định theo công thức Dulông:

Btu/lb = 145C + 610(H2 - I/8O2) + 40S + 10N(1 Btu/lb = 2.234 J/g)

+ Sau khi cháy hoàn toàn

* Dựa kết quả phân tích

C: % trọng lượng của Cacbon

H2: % trọng lượng của Hidro

O2: % trọng lượng của Oxy

S: % trọng lượng của sunfuaN: % trọng lượng của Nitơ

c) Tính chất sinh học

Tính chất sinh học quan trọng nhất của phần hữu cơ trong CTRSH là hầunhư tất cả các thành phần hữu cơ có thể được chuyển hóa sinh học thành khí,chất rắn vô cơ, hữu cơ khác Sự phát sinh mùi và côn trùng có liên quan đếnquá trình phân hủy của các vật liệu hữu cơ tìm thấy trong chất thải sinh hoạt.-Khả năng phân hủy sinh học các hợp phần hữu cơ trong chất thải

Thành phần CTR dễ bay hơi, được xác định bằng cách đốt ở 5500C,thường sử dụng như một thước đo sự phân hủy sinh học của phần hữu cơtrong RTSH Việc sử dụng CTR bay hơi để mô tả khả năng phân hủy sinh họccủa phần hữu cơ trong CTR thì không đúng vì một vài thành phần tạo thànhchất hữu cơ của RTSH có khả năng dễ bay hơi cao nhưng khả năng phân hủylại thấp (như giấy in, báo, cành cây ) Thay vào đó, hàm lượng lignin củaCTR có thể được ứng dụng để ước lượng phần chất thải dễ phân hủy sinh học

- Sự phát sinh mùi hôi: Mùi hôi sinh ra khi chất thải được chứa trongkhoảng thời gian dài ở trong nhà, trạm trung chuyển và ở bãi đỗ Mùi hôi phátsinh đáng kể ở các thùng chứa bên trong nhà vào mùa khô (khí hậu nóng ẩm)

Sự hình thành mùi hôi là do sự phân hủy kỵ khí của các thành phần hữu cơ dễphân hủy tìm thấy trong CTR

- Sự sinh sản các côn trùng

Vào thời gian hè ở những vùng khí hậu nóng ẩm Sự sinh sản của ruồitrong rác thải là vấn đề đáng quan tâm Ruồi có thể phát triển nhanh trongkhoảng thời gian ngắn, sau khi trứng ruồi được kí vào Ngoài ra còn có chuột,muỗi

1.1.6 Công tác quản lý rác thải sinh hoạt

Trên thế giới đặc biệt là các nước phát triển, vấn đề phân loại rác tạinguồn được nghiên cứu và trở thành thói quen của người dân Người dân ởcác nước này hầu hết đều có ý thức về quản lý rác thải

- Tại Nhật Bản: Việc phân loại rác thải tại nguồn được thực hiện rất tốt.Các hộ gia đình chia rác thành 3 loại: rác hữu cơ dễ phân hủy, rác không cháyđược có thể tái chế và rác khó tái chế Các thùng rác có màu sắc khác nhau,trên đó có vẽ hình các loại rác được phép bỏ vào, gia đình nào không chịuphân loại thì công ty vệ sinh sẽ gửi giấy báo phạt tiền tới nhà ngay hôm sau.Với các loại rác thải cồng kềnh như tivi, tủ lạnh, máy giặt thì phải đăng kýtrước và đúng ngày quy định sẽ có xe của Công ty VSMT đến chở đi

- Singapore: Là quốc đảo sạch bậc nhất thế giới Để bảo vệ môi trường,người dân Singapore đã thực hiện tối đa 3R để kéo dài thời gian sử dụng bãirác Semakau Một mục tiêu trong kế hoạch Xanh của chính phủ Singaporenăm 2012 là “Không cần bãi rác” sẽ đạt được nếu tất cả mọi người cùngchung sức

- Tại Đức: Việc phân loại rác đã được thực hiện nghiêm túc từ năm 1991.Rác bao bì gồm hộp đựng thức ăn, nước hoa quả, máy móc bằng nhựa, kimloại hay carton được gom vào thùng màu vàng Bên cạnh thùng vàng còn cóthùng xanh dương cho giấy, thùng xanh lá cây cho rác sinh học (thức ăn, câycỏ), thùng đen cho thủy tinh (có thể thay đổi màu sắc thùng tùy khu vực)

1.2 Cơ sở khoa học và quy trình công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt

1.2.1 Cơ sở khoa học xử lý rác thải

Nguyên lý cơ bản của các quá trình phân hủy chuyển hóa phếthải, chất thải rắn hữu cơ là nhờ sự hoạt động của VSV mà các chất khó tan(Xenluloza, lignin, hemixenluloza và các chất cao phân tử khác) được chuyểnhóa thành chất dễ tan