Tâm lý học phát triển

Hoạt động chủ đạo của thiếu niên ( 11 đến 15 tuổi) : Từ 11 tuổi – 15 tuổi: Tuổi thiếu niên với hoạt động chủ đạo là hoạt động giao tiếp cá nhân thân tình. Các mối quan hệ giao tiếp của thiếu niên gồm : + Giao tiếp với bạn bè : bên cạnh hoạt động học tập, giao tiếp với bạn ở tuooit thiếu niên trở thành hoạt động chủ đạo ở tuổi thiếu niên. Trở thành thành nhu cầu mạnh mẽ, đôi khi lấn át cả hoạt động học tập. Nếu ở lứa tuổi nhi đồng các em chỉ giao tiếp với nhau để trao đổi việc học thì ở lứa tuổi này nhiều em đi học chỉ để nói chuyện, giao tiếp với bạn bè. + Giao tiếp với cha mẹ : Mặc dù ảnh hưởng của cha mẹ đến thiếu niên đã thu hẹp hơn nhiều không còn bao trùm mọi lĩnh vực của trẻ như trước nữa nhưng giao tiếp của cha mẹ với thiếu niên vẫn có vai trò vô cùng quan trọng. Các vấn đề liênquan đến ăn mặc, sở thích, giải trí, quan hệ bạn bè,... được thiếu niên nghe theo lời bạn bè nhiều hơn nhưng định hướng giá trị về quan hệ đạo đức, quan điểm xã hội của thiếu niên lại chịu ảnh hưởng từ cha mẹ thông qua giao tiếp và giáo dục gia đình. Nếu không nhận được định hướng đúng đắn từ cha mẹ trẻ sẽ nghe theo định hướng từ nhóm bạn bè và rất có thể sẽ tiếp nhận giá trị không đúng đắn. + Sự mâu thuẫn trong giao tiếp của thiếu niên với gia đinh, xã hội: Không phải tự nhiên người ta gắn cho lứa tuổi thiếu niên những cái tên như “ nổi loạn”, “ bão tố’, “bất trị”. Bên cạnh những thay đổi mãnh liệt về mặt cơ thể, tâm lí, vị thế xã hội, thiếu niên còn phải đối mặt với áp lực thường xuyên từ cha mẹ. Từ đó dẫn đến trẻ sử dụng sự sung đột, quấy phá để giải quyết những mâu thuẫn xã hội cũng như những mâu thuẫn giữ thiếu niên và cha mẹ, nhằm thể hiện cái tôi, quyền tự quyết của bản thân

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

**********

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

TÂM LÍ HỌC PHÁT TRIỂN

Họ tên SV :Lê Thị Thủy Tiên MSSV :202040084

Lớp : K05240A

Mã học phần: 020100024101 GVHD: TS Đinh Phương Duy

TP HCM, 20 tháng 07 năm 2021

Đề bài:

Câu 1: (4 điểm)

a Trình bày nội dung quy luật không đồng đều trong sự phát triển tâm lý

b Nêu ít nhất 2 ví dụ cho quy luật không đồng đều (mỗi ý một ví dụ)

c Anh/Chị ứng dụng quy luật như thế nào/rút ra được bài học gì trong quá trình làm việc trong ngành CTXH sau này ?

Câu 2: (4 điểm)

a Trình bày hoạt động chủ đạo của độ tuổi thiếu niên (11-15 tuổi)

b Trong trường hợp người lớn có nhiều phương pháp giao tiếp hiệu quả, tại sao thiếu niên vẫn cần giao tiếp chủ đạo với bạn bè ?

Câu 3: (2 điểm)

Người trưởng thành trẻ tuổi trải qua một số giai đoạn quan trọng trong cuộc sống bao gồm: lập thân – lập nghiệp – lập gia đình

Hãy trình bày mở rộng về chủ đề : Các vấn đề liên quan đến ly hôn ở người trưởng thành trẻ tuổi

Bài làm:

Câu 1:

a Trình bày nội dung quy luật không đồng đều trong sự phát triển tâm lý:

* Gồm 2 quy luật :

- Sự phát triển tâm lí con người diễn ra không đồng đều từ giai đoạn sơ sinh đến giai đoạn trưởng thành Sự phát triển diễn ra mạnh mẽ nhất ở giai đoạn tuổi thơ và thanh niên thiếu các chức năng tâm lí khác nhau ( tri giác, trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ, ý thức,…) cũng phát triển với tốc độ và cường độ khác nhau trong từng giai đọan

Ví dụ: tuổi càng nhỏ thì tốc độ phát triển càng nhanh Đối với trẻ em lứa tuổi mẫu giáo thì tốc độ phát triển nhanh đến mức mà sự thay đổi có thể tính được trong hàng tháng, thậm chí hàng tuần Trong khi đó người trưởng thành lại có tốc độ phát triển rất chậm

- Quá trình phát triển tâm lí của con người cũng diễn ra không đều Có những lúc

sự phát triển diễn ra rất nhanh làm nên bước chuyển tiếp khá rõ rệt từ giai đoạn này sang giai đoạn khác, tạo thành gia đoạn tách biệt, khác nhau về chất Làm cho tâm

lí con người diễn ra liên tục và có giai đoạn

Ví dụ : bước chuyển từ giai đoạn tiền thao tác sang giai đoạn thao tác ở trẻ em 6 tuổi

b Ứng dụng quy luật phát triển không đồng đều vào ngành công tác xã hội:

- Vì tâm lí con người có sự phát triển không đồng đều qua từng giai đoạn, mỗi giai đoạn có tốc độ phát triển, đặc trưng riêng Vì vậy trong lĩnh vực công tác xã hội khi tiếp cận các đối tượng khác nhau cần nắm bắt được quy luật phát triển để đưa

ra hướng tiếp cận và giúp đỡ phù hợp Với người thuộc giai đoạn trẻ nhỏ hoặc niên thiếu hướng tiếp cận và giúp đỡ sẽ thiên về giúp đỡ cũng như giáo dục các chức năng như : tri giác, trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ, ý thức,… còn nếu nằm trong các giai đoạn khác cần phải giúp đỡ trong vấn đề xã hội, giải quyết khó khăn tạo điều kiện cho đối tượng được phát triển một cách độc lập

- Vì quá trình phát triển tâm lí con người diễn ra không đồng đều, có giai đoạn và luôn diễn ra liên tục nên khi đứng dưới vai trò một nhân viên công tác xã hội cần xác định được bước chuyển biến tâm lí của đối tượng cần trợ giúp quá trình chuyển biến rất quan trọng bởi nó mang đến sự khác biệt về chất, tách biệt hoàn toàn với giai đoạn trước nên hướng tiếp cận của nhân viên công tác xã hội cũng phải thay đổi

Câu 2:

- Từ 11 tuổi – 15 tuổi: Tuổi thiếu niên với hoạt động chủ đạo là hoạt động giao tiếp cá nhân- thân tình

- Các mối quan hệ giao tiếp của thiếu niên gồm :

+ Giao tiếp với bạn bè : bên cạnh hoạt động học tập, giao tiếp với bạn ở tuooit thiếu niên trở thành hoạt động chủ đạo ở tuổi thiếu niên Trở thành thành nhu cầu mạnh mẽ, đôi khi lấn át cả hoạt động học tập Nếu ở lứa tuổi nhi đồng các em chỉ giao tiếp với nhau để trao đổi việc học thì ở lứa tuổi này nhiều em đi học chỉ để nói chuyện, giao tiếp với bạn bè

+ Giao tiếp với cha mẹ : Mặc dù ảnh hưởng của cha mẹ đến thiếu niên đã thu hẹp hơn nhiều không còn bao trùm mọi lĩnh vực của trẻ như trước nữa nhưng giao tiếp của cha mẹ với thiếu niên vẫn có vai trò vô cùng quan trọng Các vấn đề liên

quan đến ăn mặc, sở thích, giải trí, quan hệ bạn bè, được thiếu niên nghe theo lời bạn bè nhiều hơn nhưng định hướng giá trị về quan hệ đạo đức, quan điểm xã hội của thiếu niên lại chịu ảnh hưởng từ cha mẹ thông qua giao tiếp và giáo dục gia đình Nếu không nhận được định hướng đúng đắn từ cha mẹ trẻ sẽ nghe theo định hướng từ nhóm bạn bè và rất có thể sẽ tiếp nhận giá trị không đúng đắn

+ Sự mâu thuẫn trong giao tiếp của thiếu niên với gia đinh, xã hội: Không phải tự nhiên người ta gắn cho lứa tuổi thiếu niên những cái tên như “ nổi loạn”, “ bão tố’, “bất trị” Bên cạnh những thay đổi mãnh liệt về mặt cơ thể, tâm lí, vị thế xã hội, thiếu niên còn phải đối mặt với áp lực thường xuyên từ cha mẹ Từ đó dẫn đến trẻ sử dụng sự sung đột, quấy phá để giải quyết những mâu thuẫn xã hội cũng như những mâu thuẫn giữ thiếu niên và cha mẹ, nhằm thể hiện cái tôi, quyền tự quyết của bản thân

b Trong trường hợp người lớn có nhiều phương pháp giao tiếp hiệu quả, tại sao thiếu niên vẫn cần giao tiếp chủ đạo với bạn bè ?

- Tuy người lớn có nhiều phương pháp giao tiếp hiệu quả nhưng thiếu niên vẫn cần giao tiếp chủ đạo với bạn bè

- Thiếu niên thường giao tiếp với các bạn đồng trang lứa nhiều hơn là trẻ nhỏ và người lớn tuổi Nguyên nhân chính là muốn thể hiện tính người lớn với trẻ nhỏ, cùng với đó là mong muốn được tự lập, không muốn người lớn mắng mỏ, không muốn nghe theo lời chỉ bảo người lớn

- Giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi trở thành hoạt động quan trọng Trong quá trình giao tiếp, thiếu niên tìm thấy ở bạn bè những điểm tương đồng, sự thấu hiểu

và sự chấp nhận điều này thiếu niên không tìm thấy khi giao tiếp với người lớn và trẻ nhỏ, giao tiếp với bạn bè giúp thiếu niên tự tin hơn, hiểu bản thân hơn, giúp thiếu niên phát triển về nhân cách và ý thức

- Theo nghiên cứu của một số nhà tâm lí học Mỹ, thiếu niên thường chỉ giao tiếp với bạn cùng lứa tuổi, cùng giới tính, tầng lớp xã hội và có cùng mức thành công trong học tập Nhưng cũng có những trường hợp ngoại lệ sự giao tiếp hình thành trên nền tảng khác nhau về hoàn cảnh, điều kiện điều này hình thành nên sự thu hút

về những phẩm chất hấp dẫn mà bản thân mình không có Giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi giúp thiếu niên khám phá ra những khả năng, sở thích, năng lực của bản thân

- Nếu không tìm được chỗ đứng của bản thân trong một nhóm bạn bè, không giao tiếp với bạn bè cùng lứa tuổi sẽ dẫn đến thiếu niên trở nên lầm lì, khép kín, hay tự

ti, tự ái, có hành vi bạo lực, cảm thấy lạc lõng, cô đơn, thờ ơ trong hoạt động chung của nhóm, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển hình thành nhân cách

Câu 3:

- Người trưởng thành trẻ tuổi trải qua một số giai đoạn quan trọng trong cuộc sống bao gồm: lập thân – lập nghiệp – lập gia đình.Tuy nhiên ly hôn ở người trưởng thành trẻ tuổi đang ngày càng tăng

hai bên vợ chồng thuận tình và được Tòa án công nhận bằng quyết định công nhận thuận tình ly hôn hoặc chỉ do một bên yêu cầu, được Tòa án đưa ra xét xử và phán quyết bằng một bản án cho ly hôn Đây là hiện tượng xã hội bất bình thường nhưng cần thiết để đảm bảo quyền tự do trong hôn nhân và củng cố hôn nhân tự nguyện, tiến bộ

- Ở Việt Nam tỷ lệ ly hôn không những tăng cao, mà quãng thời gian từ khi kết

thấy: Trong số án “Ly hôn” năm 2017, có hơn 40% các cặp vợ chồng ở dưới độ tuổi 30 (trong đó số các cặp vợ chồng từ 22 tuổi trở xuống chiếm khoảng 3%)

- Nguyên nhân phần lớn và sâu xa dẫn tới tình trạng ly hôn ngày càng gia tăng, đặc biệt với các cặp vợ chồng trẻ là do họ thiếu kỹ năng sống Họ bước vào cuộc sống hôn nhân khi tuổi đời còn quá trẻ, chưa có sự chuẩn bị về tâm lý, kinh tế, sức khỏe và những hiểu biết cần thiết cho cuộc sống gia đình Bên cạnh đó, họ quá đề cao cái tôi của bản thân, ít quan tâm đến bạn đời, khiến phần lớn các cặp vợ chồng trẻ nảy sinh mâu thuẫn ngay từ những tháng đầu, năm đầu của cuộc hôn nhân Trong khi đó, nhận thức về cuộc sống gia đình, ý nghĩa của hôn nhân và tình yêu còn hời hợt đã khiến họ không đủ bản lĩnh và kỹ năng giải quyết, vượt qua các mâu thuẫn Chiếm một phần trong số các cặp ly hôn là do họ kết hôn ngoài ý muốn khi những hiểu biết về kiến thức giới tính có phần hạn chế

- Nguyên nhân thứ hai là do kinh tế khó khăn, nghề nghiệp không ổn định, thu nhập bấp bênh, sinh con sớm khiến vợ chồng thường xuyên nảy sinh mâu thuẫn, không đồng thuận để xây dựng kinh tế gia đình, nuôi dạy con cái Phần lớn trong các Quyết định công nhận thuận tình ly hôn thể hiện các cặp vợ chồng đến xin ly

- còn những nguyên nhân khác như: Tư tưởng lạc hậu, người vợ không sinh được con trai nên người chồng ngoại tình hoặc ly hôn để lấy vợ mới với mục đích có con

“nối dõi tông đường”; vấn đề về bạo lực gia đình, tệ nạn xã hội; vợ chồng bất hòa, thường xuyên xảy ra mâu thuẫn do nhận thức về xã hội, pháp luật chưa đầy đủ, thậm chí nhiều trường hợp người chồng nghiện ngập ma túy, cờ bạc, rượu chè… dẫn đến người vợ không chịu được phải ly hôn

- Hệ lụy : việc ly hôn có thể làm ảnh hưởng tới cuộc sống của những người thân, đặc biệt là ảnh hưởng đến tâm sinh lý của những đứa trẻ Ly hôn có thể là giải thoát cho cha mẹ nhưng lại rất dễ trở thành bi kịch, nỗi bất hạnh của những đứa con Những đứa trẻ trong các gia đình có cha mẹ ly hôn, ít nhiều đều sẽ ảnh hưởng

đến việc hình thành nhân cách và tương lai sau này, nếu không được quan tâm kịp thời Không ít trẻ sẽ thu mình lại trong thế giới riêng của mình, tự kỷ, thậm chí có những biểu hiện lệch lạc và sa ngã, thích nổi loạn, dễ rơi vào bế tắc, phạm tội Bởi cũng dễ hiểu, sau ly hôn, trẻ chỉ có thể chọn hoặc sống với cha hoặc sống cùng mẹ, chọn lựa nào cũng là mất mát với chúng Đó là còn chưa nói, nếu cha mẹ tái hôn, cảnh sống chung với cha dượng hoặc mẹ kế, tình trạng “con anh, con em” luôn có nhiều tác động trái chiều trong giáo dục, trong tâm lý của trẻ Hoặc có nhiều trẻ, sau ly hôn thì cha đi đằng cha, mẹ đi đằng mẹ, con trẻ lủi thủi về nương náu với ông bà như những đứa trẻ mồ côi mồ cút

Tài liệu tham khảo

Giáo trình tâm lí học phát triển ( PGS.TS Trương Thị Khánh Hà – Đại học Quốc gia Hà Nội)

Báo Kiemsat online (Vì sao ly hôn ngày càng tăng? , 27/04/2018)