Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh trường Trung học phổ thông Trường Xuân, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mới sâu sắc và toàn diện về kinh tế xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang tiến hành công cuộc đổi mới sâu sắc

và toàn diện về kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.Công cuộc đổi mới đòi hỏi đồng thời phải thực hiện nhiều khâu quan trọng,trong đó xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật và vấn đề giáo dục nhận thứcpháp luật cho nhân dân, thanh niên là một trong những nội dung được quan tâmhàng đầu của đất nước Con người ngày nay yêu cầu phải có sự phát triển toàndiện về trí tuệ, thể chất, tinh thần và đạo đức Đó là cả một quá trình giáo dụccủa nhà trường, gia đình, xã hội và sự tu dưỡng rèn luyện của bản thân, trong đógiáo dục pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng Song, trong thực tế hiện nay vấn đềnày chưa được quan tâm đúng mức Đây là một trong những nguyên nhân chủyếu làm cho tình trạng vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội có xu hướng ngày càngtăng lên và đang là vấn đề bức xúc, đáng lo ngại trong toàn xã hội Chính vì thếtrong thời gian qua, Đảng và nhà nước đã rất quan tâm đến công tác phổ biến,giáo dục pháp luật trong toàn cán bộ, nhân dân Đặc biệt, Bộ Giáo dục và Đàotạo cũng đã có nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo làm tốt công tác phổ biến, giáodục pháp luật trong nhà trường

Tuy nhiên theo dư luận xã hội gần đây, đối tượng phạm pháp, gây nhiều vụ

án nghiêm trọng lại ở lứa tuổi thanh thiếu niên, là lứa tuổi đang được giáo dục,giảng dạy của các nhà trường phổ thông Trách nhiệm của nhà trường phổ thôngtrong giai đoạn hiện nay là rất quan trọng trước tình hình mà xã hội đang lo ngạilà: “Đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên đang xuống cấp trầm trọng” Do

đó, ngành giáo dục cần quan tâm đầu tư nhiều hơn về công tác phổ biến giáo dụcpháp luật để hình thành cho học sinh, sinh viên ý thức “Sống, làm việc theo Hiếnpháp và pháp luật”, các em cần phải được giáo dục pháp luật đến nơi đến chốnngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông Có kiến thức về pháp luật,học sinh mới có cơ sở để chấp hành đúng pháp luật, đồng thời tích cực tuyên

truyền, vận động gia đình, người thân, bạn bè, cộng đồng biết và thực hiện tốt cácquy định của Hiến pháp và pháp luật.

Để làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong nhàtrường, cần hiểu rõ những khái niệm, vấn đề cơ bản chung, vai trò của công tácphổ biến giáo dục pháp luật; những kỹ năng cần thiết để công tác phổ biến giáodục pháp luật đạt được hiệu quả cao, thu hút học sinh quan tâm thực hiện, tạođược thói quen và ý thức chấp hành tốt Hiến pháp và pháp luật

Xuất phát từ những yêu cầu trên, đồng thời thông qua những kiến thứcđược học tập ở lớp Trung cấp lý luận chính trị - hành chính và từ nhận thức thực

tế của đơn vị, tôi đã quyết định chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh trường Trung học phổ thông Trường Xuân, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp” để làm đề tài khoá

luận tốt nghiệp của mình, với mong muốn góp một phần nhỏ công sức, trí tuệcủa mình vào việc nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dụcpháp luật ở trường THPT Trường Xuân

Tuy nhiên, với trình độ năng lực có hạn của bản thân, thời gian nghiêncứu chưa nhiều, chắc chắn khóa luận sẽ còn nhiều hạn chế, thiếu sót và chưa thểđáp ứng toàn diện những yêu cầu của vấn đề đặt ra Rất mong sự thông cảm vàhướng dẫn giúp đỡ của thầy, cô; đặc biệt là thầy giáo hướng dẫn tốt nghiệp đểbản thân tôi tiếp tục bổ sung hoàn thiện và đưa vào ứng dụng trong thực tiễn củanhà trường

2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua kết quả nghiên cứu khoa học, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn,đánh giá đúng thực trạng, đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu đểgóp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luậtcho học sinh trường Trung học Phổ thông Trường Xuân, huyện Tháp Mười, tỉnhĐồng Tháp để tạo bước phát triển mới trong công tác phổ biến, giáo dục phápluật, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật, nâng cao dân trí pháp lý và ý thức tuân

thủ thực hiện pháp luật cho học sinh của trường THPT Trường Xuân nói riêng

và cho toàn thể học sinh THPT cả nước nói chung

2.2 Phạm vi nghiên cứu

Tiểu luận tập trung nghiên công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục phápluật cho học sinh ở trường Trung học Phổ thông Trường Xuân, huyện ThápMười, tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn 2015 – 2020 và đề ra các giải pháp thựchiện trong thời gian tới

3 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện tốt mục đích, nhiệm vụ và yêu cầu của đề tài, khóa luận sửdụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vềcông tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật ở trường học.Vận dụng tổnghợp các phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, gắn lý luận vớithực tiễn, kết hợp phương pháp logic học để phân tích tổng hợp, thống kê, sosánh để làm sáng tỏ các vấn đề đang nghiên cứu Đồng thời, kế thừa có chọn lọc

và phát huy có hiệu quả các công trình nghiên cứu của các tác giả khác có liênquan đến các vấn đề trong đề tài, cũng như các luận án, luận văn, đề tài và cácbài viết đăng trên tạp chí, báo đài…

4 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, thì phần nội dung gồm có 03chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật Chương 2: Thực trạng và những vấn đề đặt ra về tuyên truyền, phổ biến,

giáo dục pháp luật tại trường Trung học phổ thông Trường Xuân

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuyên

truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh trường Trung học phổ thôngTrường Xuân trong thời gian tới

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm về pháp luật và hệ thống pháp luật.

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do nhà nước ban hành hoặcthừa nhận và được bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong

xã hội, là nhân tố điều hành các quan hệ xã hội

Pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ thống những quy tắc xử sự chung do Nhànước xã hội chủ nghĩa ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp côngnhân, nông dân, tầng lớp trí thức và những người lao động khác dưới sự lãnhđạo của Đảng cộng sản và được đảm bảo thực hiện bằng bộ máy Nhà nước vàphương thức tác động của nhà nước, trên cơ sở giáo dục, thuyết phục và cưỡngchế của nhà nước nhằm xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa

Pháp luật xã hội chủ nghĩa là pháp luật kiểu mới, nó thể hiện ý chí củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động Nó điều chỉnh các mối quan hệ xã hộivới mục đích đem lại lợi ích cho số đông người lao động trong xã hội, xây dựng

xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa

Hệ thống pháp luật là tổng thể các quy phạm pháp luật có mối liên hệ nộitại thống nhất với nhau, được phân định thành các chế định pháp luật, các ngànhluật và được thể hiện trong các văn bản do nhà nước ban hành theo trình tự, thủtục và hình thức nhất định

Hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa là tổng thể các quy phạm pháp luật

có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, được phân định thành các chế định pháp luật,các ngành luật và được thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật do các

cơ quan nhà nước ban hành theo những trình tự, thủ tục và hình thức nhất định

1.1.2 Khái niệm về tuyên truyền pháp luật

Theo Từ điển Tiếng Việt thì tuyên truyền là việc “Giải thích rộng rãi đểthuyết phục mọi người tán thành, ủng hộ, làm theo” Từ điển Từ và ngữ Hán

Việt giải thích, tuyên truyền là: “Đem chính sách, chủ trương, đường lối củaĐảng và Nhà nước phổ biến và giải thích cho đông đảo quần chúng biết và độngviên mọi người thực hiện”.

Tuyên truyền pháp luật là việc giới thiệu, giải thích rộng rãi nội dung củacác văn bản, quy định pháp luật cho các đối tượng là cá nhân, tổ chức với mụcđích cung cấp thông tin cần thiết của các văn bản, quy định pháp luật, động viên,thuyết phục để mọi người tin tưởng và thực hiện đúng pháp luật

1.1.3 Khái niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật

Phổ biến là “Làm cho đông đảo người biết bằng cách truyền đạt trực tiếphay thông qua hình thức nào đó”

Phổ biến theo nghĩa phổ thông cũng có nhiều điểm giống như tuyêntruyền, đó là sự truyền đạt, đưa thông tin về chính sách, pháp luật vào đời sống,tới đông đảo các đối tượng trong xã hội Nhưng, phổ biến cũng có điểm khác vớituyên truyền ở chỗ tính động viên, thuyết phục của phổ biến không cao nhưtuyên truyền Đối với phổ biến pháp luật nói riêng, tính tác nghiệp, giới thiệu nộidung pháp luật cho các đối tượng được xác định rõ nét hơn so với tuyên truyềnpháp luật Phổ biến pháp luật thường được thực hiện thông qua nhiều hình thứcđặc trưng như hội nghị, tập huấn, qua các kênh truyền thông v.v nhằm giớithiệu những nội dung, ý nghĩa cơ bản của các văn bản pháp luật và bằng cách đó

để góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống

Theo các chuyên gia trong Dự án VIE/98/001 của Bộ Tư pháp, phổ biếnpháp luật có thể hiểu theo hai nghĩa:

Nghĩa hẹp: phổ biến pháp luật là việc truyền bá pháp luật cho đối tượngnhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nângcao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng

Nghĩa rộng: phổ biến pháp luật là một loại hình hoạt động (công tác phổbiến, giáo dục pháp luật bao gồm tất cả các công đoạn về phổ biến, giáo dụcpháp luật

Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổchức nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri

thức cần thiết để người ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội (Từđiển Từ và ngữ Hán - Việt)

So với tuyên truyền, phổ biến thì giáo dục cũng nhằm nâng cao nhận thức,tình cảm song nội dung rộng hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, đốitượng xác định hơn, mục đích lớn hơn Xét dưới góc độ nhất định thì tuyêntruyền, phổ biến chính là các phương thức giáo dục cụ thể

Giáo dục pháp luật chính là sự truyền tải thông tin pháp luật có địnhhướng mục đích: nâng cao ý thức pháp luật, hình thành lối sống tuân thủ phápluật trong Nhân dân

Giáo dục pháp luật là phạm trù có nội hàm rộng lớn, bao gồm cả tuyêntruyền, phổ biến pháp luật Tính bao quát của giáo dục pháp luật thể hiện ở chỗ,giáo dục pháp luật vừa có tính định hướng rõ ràng, vừa có tính hệ thống để bảođảm đối tượng giáo dục được nâng cao về kiến thức, tình cảm, thái độ tôn trọngpháp luật, niềm tin và kỹ năng thực hành pháp luật và thái độ tôn trọng phápluật

Trong các giáo trình, tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta hiện nay,các tác giả khá thống nhất với khái niệm giáo dục pháp luật: Giáo dục pháp luật

là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tácđộng lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên nhằm mụcđích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp vớicác đòi hỏi của pháp luật hiện hành

Theo cách hiểu chung nhất về phổ biến, giáo dục pháp luật có hai nghĩa:Theo nghĩa hẹp: Phổ biến, giáo dục pháp luật là giới thiệu tinh thần văn bảnpháp luật cho người có nhu cầu; theo đó phổ biến, giáo dục pháp luật là việctruyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tinpháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnhchấp hành pháp luật của đối tượng

Theo nghĩa rộng: Phổ biến, giáo dục pháp luật là một khâu của hoạt động

tổ chức thực hiện pháp luật, là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ địnhthông qua các hình thức giáo dục, thuyết phục, nêu gương nhằm mục đích

hình thành ở đối tượng tri thức pháp lý, tình cảm và hành vi xử sự phù hợp vớicác đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành với các hình thức, phương tiện,phương pháp đặc thù

Tóm lại, công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật có thể hiểutheo nghĩa rộng, đó là công tác, lĩnh vực, bao gồm tất cả các công đoạn như:định hướng công tác phổ biến, giáo dục, lập chương trình, kế hoạch… Hiểu theonghĩa hẹp, đó là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao vị trí,tình cảm, niềm tin cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật,nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật là quá trìnhhoạt động thường xuyên, liên tục và lâu dài của chủ thể tuyên truyền lên đốitượng, là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống Trong công tác quản lýnhà nước, phổ biến, giáo dục pháp luật được hiểu theo nghĩa rộng và được xácđịnh là một công việc trọng tâm và thường xuyên của các cơ quan nhà nước, cáccấp, các ngành

1.1.4 Khái niệm về thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật là hành vi xử sự (hành động hay không hành động)theo yêu cầu của pháp luật của các chủ thể trong xã hội Hành vi xử sự này cóthể là hành động đơn giản (không đi vào đường ngược chiều trong luật giaothông), có khi là một quá trình bao gồm nhiều hoạt động phức tạp (tổ chức thựchiện Nghị định về lặp lại trật tự an toàn giao thông, v.v…)

Do tính đa dạng, phong phú của quy phạm pháp luật và tính chất khác nhaucủa hoạt động thực hiện pháp luật nên cũng có nhiều hình thức thực hiện phápluật khác nhau Tuy vậy, dù thực hiện pháp luật dưới hình thức nào, tính chấtthực hiện khác nhau như thế nào chăng nữa, tất cả mọi hoạt động thực hiện phápluật đều có chung mục đích là bảo đảm cho pháp luật được thực hiện trên thực

tế, trở thành hiện thực trong cuộc sống

Như vậy, thực hiện pháp luật là quá trình các thành viên trong xã hội thựchiện các hành vi xử sự theo yêu cầu của pháp luật dưới những hình thức và tínhchất thực hiện khác nhau, nhưng cùng mục đích bảo đảm cho pháp luật đượcthực hiện, tăng cường pháp chế trong đời sống, trong nhà nước và xã hội

1.2 Vị trí, vai trò, mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật

1.2.1 Vị trí, vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật

Phổ biến, giáo dục pháp luật có vị trí, vai trò quan trọng, thể hiện rõ néttrên hai khía cạnh sau:

Thứ nhất, phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu

quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội Vai trò này bắt nguồn từ vai trò và giá trị

xã hội của pháp luật Một trong những vai trò cơ bản của pháp luật trong đời

sống nhà nước, đời sống xã hội là: pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước Một nguyên lý đã được khẳng định là nhà nước

không thể tồn tại thiếu pháp luật và pháp luật không thể phát huy hiệu lực củamình nếu không có sức mạnh của bộ máy nhà nước Thông qua quyền lực nhànước, pháp luật mới có thể phát huy tác dụng trong đời sống xã hội, phát huy vaitrò quản lý Nhà nước, quản lý xã hội Hệ thống pháp luật là “con đường”, là cái

“khung pháp lý” do Nhà nước vạch ra để mọi tổ chức, mọi công dân dựa vào đó

mà tổ chức, hoạt động và phát triển Phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần đemlại cho mọi người có trí thức pháp luật, xây dựng tình cảm pháp luật đúng đắn

và có hành vi hợp pháp, biết sử dụng pháp luật làm phương tiện để bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của mình, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình quản lý Nhànước, quản lý xã hội

Thứ hai, phổ biến, giáo dục pháp luật góp phần nâng cao ý thức pháp luật,

văn hoá pháp lý của mọi thành viên trong xã hội trong đó có học sinh, sinh viên.Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề củng cố, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

ở nước ta đang là một vấn đề cấp thiết Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lýNhà nước, quản lý xã hội, thực hiện Nhà nước quản lý bằng pháp luật, mở rộngdân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động, Đại

hội Đảng lần thứ VII đã khẳng định: “điều kiện quan trọng để phát huy dân chủ

là xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, nâng cao dân trí, trình độ hiểu biết pháp luật và ý thức pháp luật của nhân dân” Để củng cố và tăng cường pháp chế đòi hỏi phải áp dụng nhiều biện

pháp đồng bộ trong đó có việc nâng cao trình độ văn hoá pháp lý, xây dựng ý

thức pháp luật ở mỗi người dân Chỉ khi nào trong xã hội mọi công dân đều có ýthức pháp luật, luôn tuân thủ pháp luật và có hành vi phù hợp với yêu cầu, đòihỏi của hệ thống pháp luật, mới có thể thực hiện quản lý Nhà nước, quản lý xãhội bằng pháp luật và điều này chỉ có thể hình thành và thực hiện được trên cơ

sở tiến hành giáo dục pháp luật

1.2.2 Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật

1.2.2.1 Hình thành, làm sâu sắc và từng bước mở rộng hệ thống tri thức pháp luật cho đối tượng

Thông qua phổ biến, giáo dục pháp luật, người phổ biến, giáo dục đượctrang bị những tri thức cơ bản về pháp luật như giá trị của pháp luật, vai trò điềuchỉnh của pháp luật, các chuẩn mực pháp luật trong từng lĩnh vực đời sống Hình thành tri thức pháp luật là nền móng cơ bản để xây dựng tình cảmpháp luật Trên cơ sở kiến thức pháp luật được trang bị đã hình thành mở rộng

và làm sâu sắc tri thức pháp luật, giúp người học am hiểu hơn về pháp luật vàbiết cách đánh giá một cách đúng đắn các hành vi pháp lý Tri thức pháp luậtgóp phần định hướng cho lòng tin đúng đắn vào các giá trị của pháp luật, tạo cơ

Niềm tin vào pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng hành

vi Lòng tin vững chắc vào pháp luật là cơ sở để hình thành động cơ của hành vihợp pháp Trong cuộc sống, có nhiều trường hợp những người có kiến thức phápluật nhưng không có lòng tin vào pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên pháp luật, lợidụng kẽ hở của pháp luật để trục lợi Khi con người tin vào tính công bằng củanhững đòi hỏi của quy phạm pháp luật thì không cần một sự tác động bổ sungnào của Nhà nước để thực hiện những đòi hỏi đó Có lòng tin vào tính công

bằng của pháp luật, con người sẽ có hành vi phù hợp với các đòi hỏi của phápluật một cách độc lập, tự nguyện.

Niềm tin pháp luật được xây dụng trên cơ sở:

- Giáo dục tình cảm công bằng Nói đến pháp luật là nói đến sự công bằng.Giáo dục tình cảm công bằng là giáo dục cho con người biết cách đánh giá cácquy phạm pháp luật, biết cách xác định, đánh giá các tiêu chuẩn về tính côngbằng của pháp luật để tự đánh giá hành vi của mình, biết quan hệ với người khác

và với chính mình bằng các quy phạm pháp luật

- Giáo dục tình cảm trách nhiệm là giáo dục ý thức về nghĩa vụ pháp lý.Giáo dục tình cảm trách nhiệm nhằm hình thành ý thức tuân thủ pháp luật – mộtnguyên tắc xử sự của công dân trong mối quan hệ với nhau và với các cơ quanNhà nước Giáo dục tình cảm trách nhiệm làm cho người được giáo dục nhậnthức được rằng mọi việc làm, mọi hành vi của mình phải dựa trên cơ sở phápluật và trong khuôn khổ pháp luật cho phép

- Giáo dục ý thức đấu tranh không khoan nhượng đối với những biểu hiện

vi phạm pháp luật, chống đối pháp luật, đấu tranh với những hành vi vi phạmpháp luật và tội phạm

1.2.2.3 Giáo dục ý thức nhân cách, rèn luyện thói quen, hành vi tuân thủ pháp luật cho đối tượng

Phổ biến, giáo dục pháp luật là nhằm hình thành ý thức pháp luật trong mỗicông dân Kết quả cuối cùng của phổ biến, giáo dục pháp luật phải được thể hiện

ở hành vi xử sự phù hợp pháp luật của các công dân Giáo dục tri thức pháp luật,bồi dưỡng niềm tin pháp luật là tiền đề để giáo dục ý thức nhân cách rèn luyệnthói quen, hành vi tuân thủ pháp luật hình thành động cơ và hành vi tích cựcpháp luật Những hành vi hợp pháp của mỗi người thường biểu hiện qua cácviệc làm như :

- Tuân thủ các quy phạm pháp luật Kiềm chế không thực hiện các điềupháp luật cấm

- Thực hiện đúng và đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý của công dân

- Biết đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật; biết vận dụng pháp luật

để bảo vệ lợi ích hợp pháp của cá nhân khi bị xâm phạm.

Mục đích cuối cùng của phổ biến, giáo dục pháp luật là nhằm hình thành ởmỗi thành viên xã hội ý thức pháp luật bền vững

1.3 Các hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

1.3.1 Tiêu chí lựa chọn hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

1.3.1.1 Tính phù hợp giữa hình thức tuyên truyền với đối tượng được phổ biến, giáo dục pháp luật

Hiểu biết và nhận thức của các đối tượng khác nhau trong xã hội là khônggiống nhau, do đó khi tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật cần phải xuấtphát từ những yếu tố sau:

- Yêu cầu phổ biến của nội dung quy định pháp luật cần phổ biến đến đốitượng nhóm dân cư xác định;

- Trình độ văn hóa và nhận thức của đối tượng được phổ biến;

- Điều kiện kinh tế, địa lý và hoàn cảnh thực tế của đối tượng, địa bàn;

- Điều kiện năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền phổ biếngiáo dục pháp luật hiện có

1.3.1.2 Tính khả thi của hình thức tuyên truyền với điều kiện của địa bàn thực hiện

Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động mang tính thường xuyên, lâu dài,

do đó khi tiến hành tuyên truyền phổ biến pháp luật cần phải tính đến tính khảthi trong điều kiện thực tế tại địa bàn thực hiện Cụ thể là cần quan tâm đếnnhững yếu tố sau :

- Hình thức tuyên truyền được lựa chọn có sử dụng được các phương tiệntuyên truyền (sách, báo, đài truyền thanh…), huy động sự tham gia của lựclượng thực hiện tuyên truyền (tuyên truyền viên pháp luật, báo cáo viên phápluật, hòa giải viên…) hiện có của địa phương không?

- Hình thức tuyên truyền lựa chọn sẽ được thực hiện ở đâu? Bao nhiêu lần?

- Điều kiện địa lý kinh tế, trang thiết bị tại địa bàn để có thể sử dụng phục

vụ cho hình thức tuyên truyền đã lựa chọn có thuận tiện không?

1.3.1.3 Tính hiệu quả của hình thức tuyên truyền

- Số lượng người được tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật? Sự thamgia của đối tượng cần tập trung tuyên truyền?

- Tác động của những nội dung pháp luật tuyên truyền đối với việc thựchiện pháp luật, thực hiện các chính sách của nhà nước tại địa bàn tuyên truyền

- Mức độ tăng, giảm của việc khiếu nại, tố cáo của công dân? Mức độ, chấtlượng của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân?

- Mức độ quan tâm của người dân tại địa bàn tuyên truyền đối với vấn đềpháp luật

1.3.2 Các hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

- Phổ biến pháp luật trực tiếp thông qua tuyên truyền miệng

- Phổ biến pháp luật thông qua biên soạn, phát hành tài liệu pháp luật, tờrơi, tờ gấp; Pa nô, áp phích ;

- Dạy và học pháp luật trong nhà trường;

- Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật;

- Phổ biến pháp luật thông qua tổ chức sinh hoạt các câu lạc bộ pháp luật;

- Phổ biến pháp luật thông qua việc xây dựng và khai thác tủ sách pháp luật

ở xã, phường, thị trấn; tại cơ quan, bệnh viện, trường học;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động tư vấn pháp luật và trợgiúp pháp lý;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động hòa giải ở cơ sở;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các loại hình văn hóa, văn nghệ(đặc biệt là các loại hình sinh hoạt văn hóa truyền thống) và hình thức sân khấu;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các phiên tòa xét xử;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các trung tâm học tập cộng đồng;

- Phổ biến pháp luật thông qua tổ chức sinh hoạt “Ngày pháp luật”…

Trong giai đoạn 2015 – 2020, Trường Trung học phổ thông Trường xuân

đã tiến hành thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho các cán

bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường dựa trên tình hình thực tếcủa cơ quan, đơn vị Thực trạng và những thách thức đặt ra của vấn đề này tạitrường Trung học phổ thông Trường xuân sẽ được trình bày ở chương tiếp theo

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

VỀ TUYÊNTRUYỀN, PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRƯỜNG XUÂN

2.1 Khái quát đặc điểm của trường Trung học Phổ thông Trường Xuân

Trường THPT Trường Xuân tọa lạc tại ấp 6B, xã Trường Xuân, huyệnTháp Mười, tỉnh Đồng Tháp Địa giới hành chính của xã Trường Xuân: phíaTây giáp xã Hưng Thạnh; phía Nam giáp xã Mỹ Hòa, phía Đông giáp tỉnh Long

An, phía Bắc giáp xã Thanh Lợi Vì vậy, học sinh của trường ở xã Trường Xuân

và các xã lân cận như xã Mỹ Hòa, Hưng Thạnh, Thạnh Lợi của huyện ThápMười và các xã thuộc huyện Tân Thạnh, Tân Hưng của tỉnh Long An

Đội ngũ giáo viên đầy đủ, trong đó có nhiều giáo viên có kinh nghiệmtrong công tác giảng dạy, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu Nội bộ

có tinh thần đoàn kết, hợp tác khi thực hiện công việc Có 100% giáo viên đạtchuẩn, hiện có 7 giáo viên đạt trình độ trên chuẩn (thạc sĩ) Có 10 giáo viên đạtdanh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh Trường có mạng nội bộ, đảm bảo thôngtin kịp thời từ Sở giáo dục đào tạo đến trường và trong toàn đơn vị Các chươngtrình quản lý giáo viên, học sinh, thời khóa biểu,… được đầu tư, khai thác, sửdụng ngày càng hiệu quả Có đầy đủ các phòng thí nghiệm thực hành, thư việnphục vụ cho việc giảng dạy Trường được giao quyền tự chủ về tài chính tạođiều kiện thuận lợi cho nhà trường chi trả kịp thời, đúng qui định các chế độ chogiáo viên

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và cha mẹ học sinh… là cơ sở

để nhà trường tổ chức các hoạt động thuận lợi và đạt hiệu quả cao

Tập thể giáo viên, nhân viên nhà trường thực hiện tốt việc: ‘‘Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, mỗi thầy cô giáo làmột tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” …là cơ sở để nhà trường phát huycao nhất tinh thần trách nhiệm của đội ngũ giáo viên, nhân viên,tạo điều kiện

thuận lợi cho học sinh học tập và từng bước xây dựng thương hiệu của trườngphát triển bền vững trong những năm học tới.

Trường Trung học Phổ thông Trường Xuân là một trường thuộc vùng sâu,vùng xa của tỉnh Đồng Tháp nên chất lượng tuyển sinh đầu vào tuy đã đượcnâng lên so với các năm trước nhưng vẫn còn thấp so với các trường trong tỉnh,

vì vậy, hạnh kiểm chiếm loại khá vẫn còn nhiều, sức học không đồng đều, nhiềuhọc sinh bị hỏng kiến thức cơ bản ở bậc trung học cơ sở nên việc tiếp thu kiếnthức mới còn nhiều hạn chế; ngoài ra còn do nhiều nguyên nhân khách quan vàchủ quan khác nên chất lượng giáo dục của trường còn thấp so với nhu cầu xãhội

Học sinh của trường hầu như đều thuộc địa bàn vùng ven, thường trú trênnhiều địa bàn khác nhau, kinh tế gia đình các em chủ yếu sống bằng nghề nông,thu nhập không ổn định, còn nhiều phụ huynh chưa quan tâm, chưa tạo điều kiệntốt cho việc học của con em mình Một số học sinh ở địa bàn xa trường, điều

kiện kinh tế còn khó khăn nên nguy cơ bỏ học cao Bên cạnh đó, còn có một số

học sinh chưa xác định đúng mục tiêu học tập, ý thức học tập còn thấp, có lốisống, đạo đức, tác phong thấp, chưa chấp hành tốt nội quy, quy định nhà trường,

kĩ năng sống và thực hành xã hội của học sinh còn nhiều hạn chế

Mặt khác, cơ chế thị trường luôn vận động, xã hội phát triển nhanh, họcsinh bị thu hút từ nhiều nguồn cung cấp thông tin sai lệch từ ngoài xã hội đãkhiến cho tư tưởng thực dụng, lối sống cá nhân ích kỉ theo thời gian có chiềuhướng gia tăng, các nhu cầu về văn hóa không được hướng dẫn, chọn lọc…Hằng ngày, hàng giờ tác động đến ý thức các em học sinh Một bộ phận học sinh

bị ảnh hưởng những hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội, biểu hiện hành vi thô bạo,thích đánh nhau, nói năng ứng xử khiếm nhã, có tính cách quái dị như để tócnhuộm màu, học sinh nam thì đeo khoen tai, hút thuốc lá, Các em học sinh nàythường lười biếng trong học tập, thích đua đòi và thường xuyên vi phạm nội quyhọc sinh, tiềm ẩn nguy cơ gây nhiều tệ nạn xã hội khác… Từ đó, ảnh hưởng xấuđến việc rèn luyện tác phong, đạo đức, ý thức, động cơ, thái độ học tập và việctuân thủ thực hiện pháp luật của học sinh

Trong những năm học qua, nhà trường thường xuyên giáo dục đạo đức,nhân cách, chính trị, giáo dục pháp luật cho học sinh thông qua môn học Giáodục công dân trong các tiết học chính khoá và các buổi ngoại khóa Hầu hết các

em chấp hành tốt nội quy học sinh, biết lễ phép, kính yêu thầy cô, biết xây dựngtình bạn trong sáng, gắn bó, giúp đỡ nhau trong học tập và lao động

Nhà trường cũng đã xây dựng được tủ sách pháp luật, mua sắm cácphương tiện, thiết bị, tài liệu hỗ trợ công tác phổ biến giáo dục pháp luật trongnhà trường Thường xuyên tăng cường trang bị giáo trình, tài liệu giảng dạy,trang thiết bị phục vụ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Từ việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục phápluật trong Nhà trường, thông qua các đợt vận động, các phương tiện thông tinđại chúng và chương trình môn học pháp luật chính khóa, ngoại khóa Xuất phát

từ nhiệm vụ của nhà trường đó là: giáo dục toàn diện cho học sinh nên trongcông tác phổ biến giáo dục và giảng dạy pháp luật nhà trường luôn chú trọngđến việc lựa chọn nội dung, hình thức phù hợp cho từng khối lớp Nhờ đó đãtừng bước tạo sự chuyển biến mạnh về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luậttrong học sinh Số lượng học sinh trong toàn trường, không vi phạm các tệ nạn

xã hội (cờ bạc, số đề, nghiện hút và mại dâm); không vi phạm luật giao thôngđường bộ tăng lên rõ rệt qua các năm

Hàng năm, nhà trường phối hợp với các hội, đoàn thể thường xuyên tổchức đánh giá, rút kinh nghiệm, tổng kết, nhằm tìm ra những ưu, điểm cần pháthuy, nhân rộng và những hạn chế tồn tại để đề ra những biện pháp khắc phụcuốn nắn, sửa chữa kịp thời

Thông qua các hoạt động giáo dục chính khoá và ngoại khoá đã góp phầnhình thành nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Các em biết sống có đạo

lý của dân tộc Việt Nam: “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, lòng

nhân đạo để các em sống xứng đáng với thế hệ cha ông đã hy sinh xương máutrên quê hương, trong đó nổi bật những địa chỉ đỏ như: Khu di tích Quốc gia đặcbiệt Gò Tháp nơi có Đình thần của Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều và Đình thầnThiên Hộ Võ Duy Dương,…

Từ khi mới thành lập cho đến nay, với sự cố gắng không ngừng của cán

bộ, giáo viên và học sinh toàn trường, chất lượng giáo dục của nhà trường ngàycàng được nâng cao và phát triển rõ rệt về mọi mặt như: kỷ cương nề nếp, chấtlượng đội ngũ, cơ sở vật chất và chất lượng giáo dục học sinh

2.2 Thực trạng về hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh của trường Trung học Phổ thông Trường Xuân

2.2.1 Công tác triển khai, xây dựng kế hoạch tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

Hiện nay, công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật được đặc

biệt chú trọng và xem đây là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường Ngay từ đầumỗi năm học nhà trường đã xây dựng các kế hoạch công tác phổ biến giáo dụcpháp luật dựa trên các văn bản hướng dẫn của cấp trên và lựa chọn những vănbản pháp luật để triển khai trong năm học Cụ thể như: Kế hoạch tuyên truyền,phổ biến, giáo dục pháp luật theo từng năm học; Kế hoạch triển khai thực hiện

đề án “Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhàtrường” đến năm 2021 của Bộ Giáo dục và đào tạo; Kế hoạch giáo dục pháp luậtthông qua môn học giáo dục công dân; Kế hoạch xây dựng “Tủ sách pháp luật”,

Kế hoạch giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, ngoạikhóa và các phong trào thi đua của đoàn viên thanh niên trong nhà trường;v.v…

Đồng thời, triển khai các kế hoạch về công tác tuyên truyền, phổ biến,giáo dục pháp luật tới từng cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynhđược biết để thực hiện Trong giai đoạn 2015 – 2020, nhà trường đã thực hiện 81lượt triển khai các kế hoạch về công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp

luật trong nhà trường (Phụ lục 1)

2.2.2 Tổ chức thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Nhà trường tổ chức thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luậtcho học sinh của trường thông qua các hoạt động sau:

- Thông qua các tiết dạy môn Giáo dục công dân nhằm trang bị cho các

em những kiến thức cơ bản về pháp luật, để các em biết và thực hiện theo đúng