1điểm b Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của việc sử dụng từ "lặn" trong câu thơ thứ 2 Học sinh có thể nêu các ý kiến khác nhưng phải làm rõ được nét đặc sắc về nghệ thuật dùng từ "lặn" tr
Trang 1Thời gian: 120 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 4 điểm Trong bài thơ "Mẹ ốm", nhà thơ Trần Đăng Khoa viết:
"Nắng mưa từ những ngày xưa Lặn trong đời mẹ bây giờ chưa tan"
a) Em hiểu nghĩa của từ "nắng mưa" trong câu thơ trên như thế nào ?
b) Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của việc sử dụng từ "lặn" trong câu thơ thứ 2 ?
Câu 2 6 điểm
"Tre xanh Xanh tự bao giờ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi ?
Ở đâu tre cũng xanh tươi Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu !"
(Trích bài thơ "Tre Việt Nam" - Nguyễn Duy)
Em hãy trình bày cảm nhận của mình về những dòng thơ trên
Câu 3 10 điểm
Đứng lặng giờ lâu trước nấm mồ của Dế Choắt, Dế Mèn nghĩ về bài học đườngđời đầu tiên và ân hận vô cùng
Qua văn bản "Bài học đường đời đầu tiên" (Sách Ngữ văn 6, tập hai – Nhà xuất
bản Giáo dục), em hãy thay lời Dế Mèn kể lại bài học đường đời đầu tiên ấy
Họ và tên: ; Số báo danh:
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO THÁI THỤY
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI CẤP
HUYỆN NĂM HỌC 2012-2013 Môn: Ngữ văn 6
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làmcủa học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của họcsinh
- Do đặc trưng của môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vậndụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng
a) Giải nghĩa từ "nắng mưa" trong câu thơ: 2 điểm
- Nghĩa gốc: Chỉ hiện tượng của thời tiết: nắng và mưa 1điểm
- Nghĩa chuyển: Chỉ những gian lao, vất vả, khó nhọc trong cuộc đời
1điểm b) Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của việc sử dụng từ "lặn" trong câu thơ thứ 2
Học sinh có thể nêu các ý kiến khác nhưng phải làm rõ được nét đặc sắc về nghệ
thuật dùng từ "lặn" trong câu thơ với nội dung cơ bản như sau:
- Với việc sử dụng từ "lặn", câu thơ thể hiện được sự gian lao, vất vả trong cuộc đời
người mẹ, nhưng khắc sâu, nhấn mạnh hơn sự gian lao, vất vả của người mẹ trong cuộc
- Qua đó thấy được nỗi gian truân, cực nhọc của đời mẹ không thể thay đổi, bù đắp
(nếu thay bằng các từ: ngấm, thấm, thì nỗi vất vả chỉ thoảng qua, có thể tan biến đi )
1 điểm
Câu 2 6 điểm
Em hãy trình bày cảm nhận của mình về những dòng thơ trên
Mượn đặc điểm của loài cây làm hình tượng ẩn dụ nhằm thể hiện phẩm chất, cốtcách của một tầng lớp người hay một dân tộc là biện pháp nghệ thuật của văn học
Trang 3phương Đông nói chung, văn học Việt Nam nói riêng Với học sinh lớp 6, không yêucầu cao trong cảm thụ thơ, không yêu cầu học sinh phân tích đoạn thơ.
Học sinh có thể trình bày cảm nhận theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêu đượcnhững ý cơ bản như sau:
- Bài thơ "Tre Việt Nam" được Nguyễn Duy sáng tác vào những năm 1971-1972, khi
cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đang ở giai đoạn quyết liệt nhất,phải tập trung sức người, sức của, ý chí và tinh thần, lực lượng của toàn dân tộc đểchiến đấu, giành thắng lợi cuối cùng 1 điểm
- Tác giả mở đầu bài thơ như một câu hỏi, gợi lại "chuyện ngày xưa" trong cổ tích để khẳng định cây tre đã gắn bó bao đời với con người Việt Nam: 1 điểm
"Tre xanh Xanh tự bao giờ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh"
- Trong thế giới tự nhiên bao la có muôn vàn loài cây, nhưng có lẽ chỉ có cây tre làgần gũi, thân thuộc nhất đối với con người Tre gắn bó, hữu ích và trở thành hình ảnhthiêng liêng trong tâm thức người Việt Nam tự bao đời, loài tre mộc mạc, bình dị mà có
"Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên luỹ nên thành tre ơi
- Vượt lên những điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đất sỏi, đất vôi, đất nghèo, đất bạcmàu tre vẫn thích nghi để xanh tươi, sinh sôi trường tồn, và dựng nên thành luỹ vữngbền không sức mạnh nào có thể tàn phá, huỷ diệt Đây là nét đặc trưng tiêu biểu nhất vềphẩm chất của con người Việt Nam: 1 điểm
"Ở đâu tre cũng xanh tươi
Dù cho đất sỏi đất vôi bạc màu"
- Ý khái quát: Chọn hình tượng cây tre làm đối tượng phản ánh, qua đó khái quát nên
những phẩm chất tốt đẹp, quý báu của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam đượcchắt lọc, kết tinh trong suốt chiều dài lịch sử Đối lập với sự nhỏ bé mong manh về thểchất, vật chất là vẻ đẹp tâm hồn, sức mạnh tinh thần Không chỉ dừng lại ở đó, đoạn thơ
đã thể hiện hình ảnh giản dị mộc mạc mà cụ thể sinh động của cây tre mang ý nghĩabiểu trưng cho tính cách Việt Nam, cho dân tộc Việt Nam
2 điểm
Câu 3 10 điểm
Học sinh thực hiện các yêu cầu sau:
1 Về kĩ năng:
- Bài văn có bố cục đầy đủ, chữ viết cẩn thận, đúng chính tả
- Vận dụng đúng phương pháp làm văn tự sự (cụ thể: kể chuyện tưởng tượng)
Trang 4- Bài văn có cảm xúc, có lời kể, đúng ngôi kể, thứ tự kể hợp lí và sáng tạo.
2 Về kiến thức:
- Yêu cầu hs nhập vai vào nhân vật của câu chuyện (Dế Mèn) để kể lại câu chuyện vànói lên cảm nghĩ, tâm trạng của Dế Mèn Tâm trạng đó được biểu hiện qua suy nghĩ, cửchỉ, thái độ, những ăn năn của Dế Mèn
3 Yêu cầu cụ thể:
Mở bài: 2 điểm
- Giới thiệu hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
Thân bài: 6 điểm
- Kể lại diễn biến câu chuyện, tâm trạng qua suy nghĩ, cử chỉ, thái độ, những ăn năncủa Dế Mèn trong đó có kết hợp tự miêu tả và miêu tả các nhân vật khác trong câuchuyện, miêu tả cảnh
Kết bài: 2 điểm
- Kết thúc câu chuyện Khắc sâu bài học đường đời đầu tiên
4) Vận dụng cho điểm:
Điểm 9 -10: Hiểu đề sâu sắc Đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương
pháp Vận dụng tốt văn kể chuyện để kể lại câu chuyện theo trí tưởng tượng, có kết hợpvới miêu tả Trình bày và diễn đạt tốt, bố cục rõ, chữ viết đẹp, bài làm có cảm xúc vàsáng tạo
Điểm 7 - 8: Hiểu đề Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu của đề Biết vận dụng văn kể
chuyện để kể lại câu chuyện theo trí tưởng tượng, có kết hợp với miêu tả Trình bày vàdiễn đạt tương đối tốt, bố cục rõ, bài làm có cảm xúc nhưng còn đôi chỗ kể chưa sángtạo Có thể mắc một số lỗi nhỏ về chính tả và ngữ pháp
Điểm 5 - 6: Tỏ ra hiểu đề Đáp ứng được các yêu cầu về nội dung và phương pháp Vận
dụng văn kể chuyện tưởng tượng chưa tốt, có miêu tả các nhân vật và khung cảnhnhưng chưa rõ, nhiều chỗ còn lan man
Điểm 3 - 4: Chưa hiểu yêu cầu của đề bài, chưa biết vận dụng văn kể chuyện để kể lại
một câu chuyện theo trí tưởng tượng, có nhiều đoạn lạc sang kể lể lan man, lủng củng,hoặc sao chép lại văn bản Còn mắc lỗi về chính tả và ngữ pháp
Điểm 1 - 2: Chưa hiểu yêu cầu của đề bài, không biết vận dụng văn kể chuyện để kể lại
một câu chuyện theo trí tưởng tượng, có nhiều đoạn lạc đề, lủng củng
Điểm 0: Bài để giấy trắng.
Trang 5ĐỀ THI KHẢO SÁT HSG Môn: Ngữ văn lớp 6
Câu 2: Viết hai đoạn văn trình bày những suy nghĩ của em về hai chi tiết: tiếng đàn và
niêu cơm trong truyện Thạch Sanh (2 điểm)
Câu 3: Bốn truyện truyền thuyết về thời đại Hùng Vương được học trong chương trình
Ngữ văn 6- kì I đã để lại trong em những ấn tượng sâu sắc về nguồn gốc dân tộc vàcông cuộc dựng nước, giữ nước thời các vua Hùng
Em hãy kể một câu chuyện tổng hợp về thời các vua Hùng bằng cách xâu chuỗi các sựviệc chính trong bốn truyện truyền thuyết ấy? (6 điểm)
-Hết -Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Trang 6HƯỚNG DẪN CHẤM KHẢO SÁT HSG
Môn : ngữ văn lớp 6 - Câu 1: (2 điểm)
- Truyện cổ tích thường mang tinh thần lạc quan, có hậu , trong đó kết thúc bao giờcũng là kết thúc có hậu: cái thiện chiến thắng hoặc được tôn vinh, cái ác bị tiêu trừ hoặc
bị chế giễu
- Nhân dân thích kết thúc có hậu vì nó thể hiện quan niệm " ở hiền gặp lành ’’, "gieogió gặt bão" của nhân dân ta Chỉ có kết thúc như vậy mới thỏa mãn ước mơ, niềmtin của nhân dân: những người bất hạnh cuối cùng cũng được hưởng hạnh phúc, kẻxấu, kẻ ác cuối cùng cũng bị trừng trị thích đáng
Câu 2: (2 điểm): Câu trả lời phải đạt được 2 ý cơ bản sau:
- Tiếng đàn kì diệu ẩn chứa nhiều ý nghĩa Trước hết đó là tiếng đàn tượng trưng chotình yêu Nhờ tiếng đàn mà công chúa khỏi câm và nhận ra ân nhân của mình Tiếng đànthần ấy còn là đại diện cho công lí: Thạch Sanh được giải oan Lí thông bị vạch tội.Không chỉ vậy, đó còn là tiếng đàn nhân đạo, yêu chuộng hòa bình Tiếng đàn đó có thểcảm hóa con người, đẩy lùi chiến tranh Tiếng đàn khẳng định tài năng, tâm hồn, tìnhcảm của chàng dũng sĩ có tâm hồn nghệ sĩ
- Niêu cơm thần cũng là một chi tiết tưởng tượng giàu ý nghĩa Niêu cơm có khả năngphi thường, cứ ăn hết lại đầy làm quân sĩ 18 nước chư hầu lúc coi thường, chếgiễu,nhưng sau đó phải ngạc nhiên, khâm phục Cùng với tếng đàn kì diệu, niêu cơmthần đã cảm hóa hoàn toàn kẻ thù và để lại lòng khâm phục trong lòng họ Vì thế niêucơm thần tượng trưng cho tình thương, lòng nhân ái, ước vọng đoàn kết, và tư tưởngyêu hòa bình của nhân dân ta Ngoài ra, hình ảnh đó còn mang ước mơ lãng mạn về sự
no đủ của cư dân nông nghiệp Việt Nam Nếu có được niêu cơm "ăn hết lại đầy" thì laođộng của con người sẽ đỡ vất vả hơn, mọi nười sẽ đều được no đủ, hạnh phúc
Câu 3: (6 điểm)
* Lưu ý: Đây là kiểu bài tổng hợp kể lại các truyện đã học bằng cách xâu chuỗi các sựviệc chính theo trình tự thời gian Như vậy các sự kiện mới nối tiếp nhau một cách tựnhiên
Trang 7- Yêu cầu: HS xác định đúng bốn truyện truyền thuyết về thời đại Hùng Vương đã học:Con Rồng cháu Tiên, Bánh chưng bánh giầy, Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thủy Tinh.
+ Sắp xếp thứ tự kể các sự việc chính ở truyện theo trình tự thời gian: Con Rồng cháuTiên-> Thánh Gióng-> Bánh chưng bánh giầy-> Sơn Tinh, Thủy Tinh
+ Các sự việc chính cần kể được ở mỗi truyện:
1 LLQ và Âu Cơ kết duyên vợ chồng đẻ ra bọc trăm trứng, nở trăm con, chia con caiquản địa phương, lập ra nước Văn Lang bắt đầu các thời Vua Hùng Người Việt Nam tựhào về nguồn gốc đẹp đẽ, cao quý "Con Rồng cháu Tiên"
2 Đến thời Vua Hùng thứ 6, giặc Ân xâm lược, cậu bé làng Gióng ra đời, lớn lên kì lạ vươn vai thành tráng sĩ đánh tan giặc rồi bay về trời Vua nhớ công ơn phong là PhùĐổng Thiên Vương đó là Thánh Gióng- người anh hùng chống giặc ngoại xâm trong
mơ ước của nhân dân
3 Sang đời Hùng Vương thứ 7, vua chọn người con nối ngôi Lang Liêu làm bánhchưng, bánh giầy Được truyền ngôi Chàng là người anh hùng sáng tạo văn hóa-phong tục tập quán tốt đẹp ấy còn được gìn giữ và lưu truyền đến muôn đời
4 Tới đời Hùng Vương thứ 18, Sơn Tinh, Thủy Tinh đều muốn lấy được Mị Nương làm
vợ Trận giao tranh của họ diễn ra ác liệt Son Tinh chiến thắng, Thủy Tinh hàng nămdâng nước đánh ghen nhưng đều thất bại Son Tinh là biểu tượng của người anh hùng trịthủy, là ước mơ chế ngự thiên nhiên của người xưa
* Khi kể cần có cảm hứng, có thể kể trực tiếp, có thể gián tiếp tạo ra tình huống kể chocâu chuyện hấp dẫn cần thể hiện được lòng tự hào về nguồn cội của dân tộc, khí pháchcủa cha ông và lòng biết ơn đối với các vua Hùng
Trang 8Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài :150 phút ( Không kể thời gian giao đề)
NXBGD-a Đoạn văn trên có bao nhiêu câu? Ghi lại mỗi câu thành một dòng
độc lập
b Căn cứ vào dấu câu và dựa vào phân loại câu theo mục đíchnói thì mỗi câu trong đoạn văn trên thuộc kiểu câu gì?
Câu 2: ( 3 điểm )
Sau khi bài thơ Đêm nay Bác không ngủ ra đời và đợc đa vào
ch-ơng trình sách Giáo khoa Ngữ văn 6 tập 1, nhà thơ Minh Huệ có ý
định sửa lại hai câu thơ: Mái lều tranh xơ xác thành Lều tranh sơng phủ bạc; Manh áo phủ làm chăn thành Manh áo cũ là chăn Theo em tại
sao nhà thơ lại không sửa nữa?
Câu 3 : ( 6 điểm )
Trong bài thơ Lợm của Tố Hữu ( Ngữ văn 6, tập 2) là thể thơ 4
chữ gồm 15 khổ thơ, nhng có khổ thơ đợc cấu tạo đặc biệt:
nội dung: Sự sẻ chia và tình yêu thơng là điều quý giá nhất trên đời.
PHòNG GD&ĐT h ớng dẫn
Trang 9NGA SƠN đề thi chọn học sinh giỏi lớp 6
Năm học: 2010-2011
Môn thi: Ngữ văn
Đáp án gồm có 02 trang
Thông ngách sang nhà ta? ( Câu
b.Học sinh phân loại cứ đúng 3 câu cho 0.75 điểm Các trờng
hợp còn lại, GV tự cho các mức điểm phù hợp trong khung điểm quy
định của câu
Câu II: ( 3 điểm)
a Câu thứ nhất: Mái lều tranh xơ xác thành Lều tranh sơng phủ bạc.
- Từ láy xơ xác gợi tả khung cảnh một mái lều tranh tạm bợ giữa rừng,
giúp ngời đọc hình dung nơi trú ngụ đơn sơ, đã giãi dầu sơng gió,không lấy gì làm chắc chắn, gió rét vẫn có thể len lỏi vào Về giá
trị gợi cảm, từ láy xơ xác giúp ngời đọc cảm nhận đợc rõ hơn cái gió,
cái rét, sự gian khổ, hy sinh của các chiến sĩ, đồng bào trong cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp ( 1 điểm)
- Phù hợp với quy luật tự nhiên: đã có ma thì không có sơng ( 0,5
điểm)
b.- Nếu thay bằng Lều tranh sơng phủ bạc Câu thơ gợi sự tròn trịa
đẹp thanh nhã, mang hơi hớng của thơ cổ điển phơng Đông Vì thế
Trang 10sẽ lạc điệu nếu đặt trong toàn mạch bài thơ Âm hởng câu thơtrang trọng, cầu kỳ, không phù hợp với âm hởng cả bài.
( 1 điểm)
- Không phù hợp quy luật tự nhiên: Vì " trời ma kâm thâm" nên
( 0,5 điểm)
Câu III ( 6 điểm)
ấn tợng của cuộc gặp gỡ vẫn còn nguyên vẹn nét đẹp đẽ, vui tơi,
ấm áp trong lòng tác giả, bỗng nhiên có tin Lợm hy sinh Câu thơ gãy
đôi nh một tiếng nấc nghẹn ngào: Ra thế
Lợm ơi! (1,5
điểm)
Đó là nỗi sửng sốt, xúc động đến nghẹn ngào Và nhà thơ hìnhdung ra ngay cảnh tợng chú bé hy sinh trong khi làm nhiệm vụ
(1,5 điểm)
Lợm " thiên thần bé nhỏ ấy đã bay đi", để lại bao tiếc thơng cho
chúng ta, nh Tố Hữu đã nghẹn ngào, đau xót gọi em lần thứ ba bằngmột câu thơ day dứt:
Lợm ơi, còn không? (1,5
điểm)
Câu thơ đứng riêng thành một khổ thơ, nh một câu hỏi xoáy vàolòng ngời đọc, đã nói rõ tình cảm của nhà thơ đối với chú bé anhhùng của dân tộc Tác gỉa nh không tin rằng Lợm đã hy sinh, Lợm vẫncòn trong lòng tác giả, mãi còn cùng với đất nớc, quê hơng
(1,5 điểm)
Câu IV ( 8 điểm)
Lu ý: Đây là đề mở, vì vậy học sinh có thể nêu cảm nghĩ bằng
nhiều cách khác nhau, miễn là đảm bảo đợc các yêu cầu cơ bản sau:
1 Yêu cầu về kỹ năng trình bầy: Đảm bảo một bài văn phát
biêu cảm nghĩ có bố cục rõ ràng, sắp xếp ý hợp lý, hành văn trôichảy, mạch lạc, văn viết giầu cảm xúc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, ít
sai lỗi chính tả, dùng từ, diễn đạt ( 1 điểm)
2 Yêu cầu về kiến thức:
- Nêu cảm nghĩ chung: Nội dung của các chơng trình truyền hình
và và các cuộc vận động nêu trên là nhằm mục đích sẻ chia, giúp đỡnhững ngời gặp khó khăn Việc làm này thể hiện tinh thần yêu th-
ơng, đùm bọc, thinh thần đoàn kết, nhân ái của nhân dân ta
( 1 điểm)
- Hiểu đợc sẻ chia và tình yêu thơng là nghĩa cử cao đẹp, thểhiện mối quan tâm giữa ngời với ngời trong cuộc sống
( 1 điểm)
- Hiểu đợc sẻ chia và tình yêu thơng sẽ đem lại hạnh phúc cho
những ai đợc nhận, giúp họ vợt qua khó khăn, hoạn nạn, bù đắp cho
( 1 điểm)
Trang 11- Sẻ chia và tình yêu thơng không chỉ đem lại hạnh phúc cho ngờikhác mà còn là đem lại hạnh phúc cho chính ngời cho Cho đi là để
nhận lại những tấm lòng
( 1 điểm)
Nh vậy: Sẻ chia và tình yêu thơng là điều quý giá nhất trên đời (
1 điểm)
- Phê phán: Thói thờ ơ, vô cảm trớc những rủi ro, bất hạnh, mất mát,
( 1 điểm)
- Liên hệ: Với bản thân, với các hoạt động tập thể của lớp, của
( 1 điểm)
Lu ý chung:
- Khuyến khích những bài có ý tởng sáng tạo, những phát hiện độc
đáo mà hợp lý, có tính thuyết phục, bài viết có cá tính, giọng điệu, cảm xúc riêng.
**********************************
UBND HUYỆN NễNG SƠN KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
Trang 12PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO NĂM HỌC 2011 – 2012
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
Vào một buổi trưa hè, có một con trâu đang nằm nghỉ ngơi dưới mái nhà của một
khóm tre và con trâu đó cùng khóm tre đã nói chuyện với nhau về cuộc sống của họ luôn gắn bó với con người và đất nước Việt Nam
Em hãy tưởng tượng mình là một khóm tre và kể lại câu chuyện đó
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 13UBND HUYỆN NÔNG SƠN HƯỚNG DẪN CHẤM
PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO KHẢO SÁT HSG MÔN NGỮ VĂN LỚP 6
NĂM HỌC 2011 – 2012
-
Câu 1: (2.5đ)
*Yêu cầu: Học sinh xác định được biện pháp tu từ và phân tích được tác dụng của biện
pháp tu từ đó trong đoạn văn:
- Phép tu từ có trong đoạn thơ: So sánh (0.5đ)
+ Những ngôi sao thức - mẹ thức: Những ngôi sao thức suốt đêm cũng
không bằng mẹ thức cả một đời lo lắng , mẹ thầm lặng hi sinh cho con (0.5đ)
+ Mẹ - ngọn gió: Mẹ chính là nơi mát lành, bình yên suốt cuộc đời của con (0.5đ)
Phép tu từ so sánh trong đoạn thơ đã thể hiện được tấm lòng yêu thương, hi sinh
thầm lặng của mẹ đối với con và lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với mẹ (1.0đ)
HS chỉ được ghi điểm tối đa khi có ý thức trình bày bài làm của mình thành một đoạn văn hoàn chỉnh đảm bảo các ý nêu trên; câu văn mạch lạc, giàu cảm xúc, tự nhiên; không sai lỗi chính tả Các mức điểm còn lại, GK căn cứ vào mức độ làm bài của HS mà cho điểm phù hợp.
GK có thể cho điểm lẻ đến 0.25 điểm
Câu 2: (2.5đ)
* Yêu cầu:
- Về kĩ năng: - HS nắm được kĩ năng làm văn miêu tả cảnh vật: Xác định đúng đối
tượng miêu tả; quan sát , lựa chon được những hình ảnh tiêu biểu; trình bày theo mộttrình tự hợp lí
- HS có kĩ năng vận dụng các phép tu từ so sánh, nhân hóa trong miêu tảmột cảnh vật để tăng sức gợi hình, gợi cảm, thể hiện được tình cảm của con người trướccảnh vật
- Về kiến thức: HS tập trung miêu tả một cảnh vật cụ thể: cảnh một chiều hè trên cánh
đồng ở quê em với những quan sát và cảm nhận riêng của bản thân
HS chỉ được ghi điểm tối đa khi có ý thức trình bày bài làm của mình thành một đoạn văn hoàn chỉnh đảm bảo các yêu cầu trên; câu văn mạch lạc, giàu cảm xúc; không sai lỗi chính tả Các mức điểm còn lại, GK căn cứ vào mức độ làm bài của HS
Trang 14-HS xác định được đây là bài văn kể chuyện tưởng tượng; HS phải thể hiện được
sự sáng tạo của mình trong khi kể qua việc chọn ngôi kể, sắp xếp các tình tiết, ngôn ngữđối thoại tạo nên một câu chuyện hoàn chỉnh, hấp dẫn
-Trong lời kể, khóm tre phải nói được mình và anh bạn trâu đã gắn bó với conngười và đất nước Việt Nam ở những lĩnh vực nào
-Bài văn tự sự có bố cục chặt chẽ, rõ ràng; lời văn trôi chảy, mạch lạc, các sựviệc diễn ra theo đúng trình tự; không sai sót về lỗi chính tả và lỗi diễn đạt
- Yêu cầu về kiến thức:
HS có thể kể theo trình tự các ý cơ bản sau:
a- Mở bài: (0.5 điểm)
Giới thiệu hoàn cảnh cuộc gặp gỡ giữa anh bạn trâu và khóm tre
b- Thân bài: (3.0 điểm)
- Khóm tre tự giới thiệu mình, cuộc sống và công việc của mình: Sinh ra trênđất nước Việt Nam; ở đâu tre cũng có mặt; gắn bó với con người từ lúc lọt lòng cho đếnlúc mất; thủy chung với con người lúc hoạn nạn, khó khăn cũng như lúc thanh bình,nhàn hạ; tre có mặt trong công cuộc giữ nước, trong xây dựng, trong lễ hội; người bạnthân thiết và là hình ảnh của con người Việt Nam (1,5 điểm)
- Con trâu tự giới thiệu mình, cuộc sống và công việc của mình: Trâu cómặt trên khắp đất nước Việt Nam; là người bạn thân thiết của người nông dân; có mặttrong công cuộc giữ nước, trong xây dựng, trong lễ hội; người bạn thân thiết và giúp đỡnhiều cho người nông dân trong công việc đồng áng (1.5 điểm)
* Lưu ý: Trong quá trình kể, để cho bài văn sinh động hấp dẫn, tránh sự đơn điệu
nên dùng hình thức đối thoại Khi kể, không nên để từng nhân vật.nói về mình
c- Kết bài: (0.5 điểm)
- Cảm nghĩ chung của khóm tre và anh bạn trâu về con người và quê hương ViệtNam (thân thiện , nghĩa tình ); tự hào là biểu tượng của con người và đất nước ViệtNam
- Nguyện sống một cuộc đời thủy chung, cống hiến hết mình cho con người và
xứ sở yêu quý này
Trên đây chỉ là những định hướng, trong quá trình chấm bài, giám khảo cần linh hoạt vận dụng hướng dẫn chấm để định điểm bài làm học sinh sao cho chính xác, hợp lý.
GK có thể cho điểm lẻ đến 0.25 điểm.
Trang 15
-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO VIỆT YÊN
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2012 – 2013 MÔN THI: Ngữ văn 6
Thời gian làm bài: 120 phút)
Câu 1 (2.0 điểm)
Xác định cấu tạo của câu in đậm dưới đây và cho biết chúng là kiểu câu gì?
a Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi!
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt
Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát
Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca
(Tố Hữu)
b Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai
khổng lồ xuyên qua đất lũy mà trỗi dậy
(Ngô Văn Phú)
Câu 2 (2.0 điểm)
Chỉ ra các biện pháp tu từ trong những câu thơ dưới đây:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then đêm sập cửa.
( Huy Cận, Đoàn thuyền đánh cá)
Câu 3 (6.0 điểm)
Trong bài thơ "Mẹ ốm", nhà thơ Trần Đăng Khoa viết:
"Nắng mưa từ những ngày xưa Lặn trong đời mẹ bây giờ chưa tan"
a) Em hiểu nghĩa của từ "nắng mưa" trong câu thơ trên như thế nào ?
b) Hãy viết một đoạn văn nêu nét đặc sắc về nghệ thuật sử dụng từ "lặn" trong câu thơ
thứ hai
Câu 4 (10.0 điểm)
"Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê Nhớ một buổi trưa nào, nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc của đồng quê "
( Thép Mới, Cây tre Việt Nam)
Hãy tả lại buổi trưa ấy theo tưởng tượng của em
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 16Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh Số báo danh
Trang 17PHÒNG GIÁO DỤC VÀ
ĐÀO TẠO
VIỆT YÊN
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2012 – 2013 Môn thi: Ngữ văn lớp 6
(Bản hướng dẫn này có 02 trang)
I YÊU CẦU CHUNG
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làmcủa học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của họcsinh
- Do đặc trưng của môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vậndụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng
và giàu chất văn
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Điểm toàn bài tính đến 0,25 điểm(không làm tròn)
II YÊU CẦU CỤ THỂ
Câu 1
(2.0 điểm)
Xác định cấu tạo của câu và kiểu câu:
a Đẹp vô cùng, /Tổ quốc ta ơi!
1 điểm
Câu 2
(2.0 điểm)
Chỉ ra các biện pháp tu từ trong những câu thơ:
- Biện pháp tu từ so sánh: Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
- Biện pháp tu từ nhân hóa: (Mặt trời) xuống, (Sóng)cài then (đêm) sập cửa.
1 điểm
1 điểm
Câu 3
(6.0 điểm)
a) Giải nghĩa từ "nắng mưa" trong câu thơ:
- Nghĩa gốc: Chỉ hiện tượng của thời tiết: nắng và mưa
- Nghĩa chuyển: Chỉ những gian lao, vất vả, khó nhọc trong
cuộc đời
b)Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của việc sử dụng từ "lặn"
trong câu thơ thứ hai
Học sinh viết một đoạn văn có thể nêu các ý kiến khác nhưng phải làm rõ được nét đặc sắc về nghệ thuật dùng từ
"lặn" trong câu thơ với nội dung cơ bản như sau:
- Với việc sử dụng từ "lặn", câu thơ thể hiện được sự gian lao,
vất vả trong cuộc đời người mẹ, nhưng khắc sâu, nhấn mạnhhơn sự gian lao, vất vả của người mẹ trong cuộc sống;
1 điểm
1 điểm
1,5 điểm
HDC ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 18- Thấy được nỗi gian truân, cực nhọc của đời mẹ không thể
thay đổi, bù đắp (nếu thay bằng các từ: ngấm, thấm, thì
nỗi vất vả chỉ thoảng qua, có thể tan biến đi )
- Qua đó thêm yêu quý, kính trọng người mẹ hơn
Đây là phần thực hành yêu cầu cao về tính sáng tạo trong
nghệ thuật miêu tả Yêu cầu các em phải biết dựa vào phần
gợi dẫn của đề để sáng tạo, vận dụng kỹ năng làm văn tả
cảnh để làm bài Bài làm cần dạt được những yêu cầu chính
sau:
1 Giới thiệu được thời gian - không gian cảnh: Buổi trưa ở
đồng quê
2 Biết miêu tả theo một trình tự nhất định
3 Biết tưởng tượng để có được những hình ảnh đẹp và phù
hợp với yêu cầu của đề: vẻ đẹp của luỹ tre làng, của đồng
quê
4 Biết tả cảnh trong thế "động": gió nồm nam đã làm cho
khóm tre làng rung lên khúc nhac của đồng quê
5 Bố cục bài làm chặt chẽ, văn phong trong sáng, từ ngữ
được dùng gợi hình, tượng thanh và có sức biểu cảm
b.Tiêu chuẩn cho điểm:
- Điểm 8-10: Đáp ứng được những yêu cầu đã nêu Bài viết
có sáng tạo
- Điểm 4-7: Bài viết đáp ứng được những yêu cầu chính song
còn hạn chế trong cách diễn đạt, hoặc bố cục chưa thật tương
xứng, hoặc văn viết chưa thật lôi cuốn
- Điểm 3: Dưới mức trung bình.
Lưu ý: Điểm tối đa cho từng câu là điểm kết hợp cả nội dung
và hành văn Chỉ cho điểm trung bình những câu, những bài
đảm bảo nội dung nhưng hành văn mắc nhiều lỗi Điểm lẻ
cho từng câu, từng bài tính đến 0.5 điểm.
Trang 19Thời gian: 120 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4 điểm)
Viết đoạn văn ngắn (có độ dài khoảng mười đến mười hai dòng Tờ giấy thi)
nêu cảm nhận của em về nhân vật Kiều Phương trong văn bản Bức tranh của em gái tôi của nhà văn Tạ Duy Anh Trong đó có sử dụng phép tu từ: so sánh, nhân
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa.
b) Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ.
Câu 3 (10 điểm)
Trong thiên nhiên, có những sự biến đổi thật kỳ diệu: mùa đông, lá bàng chuyển sang màu đỏ rồi rụng hết; sang xuân, chi chít những mầm non nhú lên, tràn trề nhựa sống
Em hãy tưởng tượng và viết thành một câu chuyện có các nhân vật: Cây Bàng, Đất
Mẹ, Lão già Mùa Đông, Nàng tiên Mùa Xuân để gợi tả điều kỳ diệu ấy của thiên nhiên.
Họ và tên: ; Số báo danh:
ĐỀ CHÍNH THỨC