Tranh thủy mặc việt nam tiềm lực văn hóa dân tộc khóa luận tốt nghiệp đại học

Do đó, trong bai luận vẫn này tôi chỉ xin trình bầy sơ lược về cộng đồng người Hoa ở thành phố, về kỹ thuật và tính đặc trưng của tranh thủy mặc; đồng thời tôi cũng xin giới thiệu về h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

- “ĐẠI HỌC MO — BAN CONG THANH PHO HO CHI MINH

LÝ TỐ NGA

— TIỂM LỰC VĂN HOA DAN NIỘC

(LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH ĐÔNG NAM Á HỌC

KHÓA HỌC 1994 —1998)

TRUONG DAI HOC KO TP,HCH

THU VIEN)

CL’ 0 v

Seer tbe On:

Xin chin thinh cim on “ he Yung tiêm Khoa Deng Mian ud đạc;

huiing Dai hoe Alé bin céng bhinh phe HE Chi Minh dé lin lenh hua din va cong cif uhiéu kién thie qué bia ~ mit hanh hang rat clin (0/07 cho lb hén butte duing uae dit hong sual đấu 2u) Yule

Xin chan thanh cim on Gito sa ANguyén Quia Loe — Suing Khoa Ding Nam lh hoe, thiy Dinh Hen Phiie dé luo diều điệu (uuậu lei dé (66 date

aughion cu dé lad nityp

Nin chin thinh cém on Gito se MAguyén Tin Dee, cing mel sé “hea 3t age How lai Che Lin dé tin linh “đu din, yop dé lit hong sual qué hiinh aught tén ctu cho dén khé hoan thiinh baé ludn vain nies

Nin chin thinh cim on gle dinh va bun ba dé hél ling ting h he G ua ding utén lét hong Chit giun gua

Ludu oda tét nghiép

MỞ BÀI

| LÝ DO CHON ĐỀ TÀI

Hiện nay ở Việt Nam có gần một triệu người Hoa, chiếm 1,2% dân số cả

nước Riêng thành phố H6 Chi Minh có 550.000 người, sống tập trung ở các quận : 5,6 và I1

Sự hiện diện của người Hoa ở Việt Nam chẳng những đã tạo nên động lực thúc đẩy nên kinh tế hàng hóa phát triển, mà còn góp phần làm cho nên văn hóa

đân tộc thêm phong phú, da dang

Một trong những nét văn hóa truyền thống dân tộc mà người Hoa còn bảo Iưu đến ngày nay là hội họa - một loại hình văn hóa nghệ thuật có giá trị mỹ thuật

to lớn của nền văn minh Trung Hoa

Hội họa Trung Hoa có lịch sử lâu đời, và gân 2000 năm nay, nếu tính từ

họa sĩ Cố Khải Chi (Dong Tấn 345-406) đến Tế Bạch Thạch (Thanh 1861-1957)

đã cống hiến cho kho tàng nghệ thuật thế giới một mắng độc đáo, lớn lao, đầy ảnh

hưởng trong cách thụ cầm, quan niệm đánh giá cái đẹp của thiên nhiên và con

người, Hôi họa Trung Hoa như một hình hài cụ thể nhìn thấy được của tỉnh thần

văn hóa Đông phương và triết học Đông phương

Nghệ thuật hội họa Trung Hoa bạo gồm : tranh sơn dầu, tranh sơn khắc,

tranh lụa, tranh khắc gỗ, tranh thuốc nước, bột mầu hay phấn màu đều mang giá trị nghệ thuật đặc sắc Nhưng đặc biệt nghệ thuật hội họa cổ truyền của người

Trung Hoa là nghệ thuật vẽ tranh THỦY MAC (hay còn gọi là Quốc họa) _ với sự

- độc đáo diệu kỳ của cây bút lông và mực nho Nghệ thuật THỦY MẶC vẫn vượt

lên trên tất cả và chiếm vị trí hàng đầu trong lòng giới ham mộ nghệ thuật trong nước cũng như trên thế giới

Lối vẽ tranh truyền thống Trung Hoa này truyền sang nước ta và dẫn đần

được Việt hóa tạo nên đồng “tranh THỦY MẶC VIỆT NAM” Trãi qua bao giai

đoạn thăng trầm, cho đến những năm 80 - 85 của thế kỷ 20 này, tuy chưa có khi

nào tranh thủy mặc Việt Nam có diều kiện để vượt đến đỉnh cao trong nên nghệ

thuật Việt Nam, nhưng nó vẫn tổn tại và dễ dàng di vào cuộc sống tinh thần của

đông đảo quần chúng nhân dân Điều này chứng tố tranh thủy mặc Việt Nam có

Grang Í

Luda odin bt nghiép

một nội lực lớn mà chưa được khai thác, chưa có điểu kiện để phát triển Hiện nay

với chính sách mở cửa, giao lưu văn hóa với các nước bạn trên thế giới, loại hình

nghệ thuật này có phần khởi sắc và đang tìm phương hướng phat triển Liệu loại

hình nghệ thuật này ở Việt Nam có được nhà nước quan tâm đúng mức 2 Và có

điểu kiện phát triển để đạt được vị trí, vai trò trong nên văn hóa nghệ thuật Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung như nó đã từng có khi còn ở cố hương không?

Đó là vấn để đang được giới họa sĩ quan tâm, đặc biệt là những người theo dòng _ tranh thủy mặc ở Việt Nam

Với những kiến thức có được trong quá trình học tập, cùng niềm say mê hứng thú với loại hình nghệ thuật này, tôi quyết định chọn “TRANH THỦY MẶC

VIỆT NAM” làm đề tài nghiên cứu, để nhận biết một mặt trọng yếu của nghệ

thuật Trung Hoa, qua đó để hiểu được quan n§ệm thẩm mỹ _ triết học Á Đông Đó

- là một cách để “ôn cố tri tân” Đồng thời với việc nghiên cứu, tìm hiểu loại hình

nghệ thuật này, tôi mong được giới thiệu cola một khía cạnh văn hóa của

đồng bào Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh, một bộ phận trong kho tàng văn hoá rất

phong phú và giàu đẹp của dân tộc Việt Nam Cuối cùng tôi hy vọng bài nghiên cứu này có thể góp phần tạo thêm sức mạnh và niềm tin trong giới họa sĩ đang trên đường tm phương hướng phát triển cho loại tranh thủy mặc này, để họ ngày

càng cho ra đời nhiều tác phẩm có giá trị hơn, nhằm đóng góp nhiều hơn nữa cho -

nên văn hóa đân tộc

> LICH SU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Như đã trình bày trên, tuy dòng tranh thủy mặc đã được truyền vào Việt Nam và dân dần được định hình, nhưng chưa được quan tâm đúng mức, do vậy mà

từ trước đến nay chưa có chuyên luận nào bằng tiếng Việt hay tiếng nước ngoài nghiên cứu đầy đủ về các mặt của tranh thủy mặc Việt Nam Đặcbiệt là về vai trò

văn hóa của loại hình nghệ thuật này Ở Việt Nam những tài liệu về hội họa Trung

Hoa cũng rất ít, có chăng chỉ rải rác ở một vài tạp chí, các báo nghệ thuật rất

tần mạn

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN TÀI LIỆU CHỦ YẾU :

Để nghiên cứu để tài này tôi đã sưu tập và hệ thống hóa nguồn tài liệu từ các tạp chí, bài báo bằng tiếng Hoa lẫn tiếng Việt, sách tiếng Anh Bên cạnh đó tôi cũng đã được gặp gỡ và phóng vấn trực tiếp một số họa sĩ người Hoa của Câu

lạc bộ Mỹ thuật quận 5 tại chợ Lớn để có thêm tư liệu cho bài nghiên cứu này

^ {1A x x ^ ` as ~ ” ~ ¬ ta z

Để lập để cương cho bài luận vẫn này tôi đã sử dụng những tài liệu chính sau:

Geang 2

Luda oin tốt aghiép

1 Hoạt động kinh tế của người Hoa từ Sài Gòn đến thành phố Hồ Chí Minh PTS Trần Hồi Sinh ~ nxb Trẻ thành phố HCM — 1998

2 Tạp chí Mỹ thuật của Hội mỹ thuật TP HCM số 10 —11/1993

"Traditional Chinese Painting

Edited and Published by China pictorial Publications Beijing, China

Vì sự hiểu biết về lĩnh vực mỹ thuật có phần hạn chế, vì nguồn tư liệu, tài

liệu tham khảo ít ổi và vì thời gian hạn hẹp nên công việc nghiên cứu của tôi có

gặp nhiễu khó khăn Do đó, trong bai luận vẫn này tôi chỉ xin trình bầy sơ lược về cộng đồng người Hoa ở thành phố, về kỹ thuật và tính đặc trưng của tranh thủy mặc; đồng thời tôi cũng xin giới thiệu về hoạt động nghệ thuật của một số họa sĩ

vẽ tranh thủy mặc ở thành phố Hồ Chí Minh,về tình hình tranh thủy mặc hiện tại

và tương lai, để từ đó thấy được tiểm lực của tranh thủy mặc — một tiểm lực văn

hóa của dân tộc

Mong rằng thông qua bài luận văn này quí vị có thể hiểu biết thêm một

lĩnh vực mới trong nên hội họa Việt Nam nói riêng và nền văn hóa dân tộc Việt [

Nội dung chính của bài gồm bốn chương:

Chương 1 : Cộng đồng người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh

Chương 2 : Kỹ thuật và tính đặc trưng của tranh thủy mặc

Chương 3 : Tranh thủy mặc ở Thành phố Hồ Chỉ Minh,

Chương 4 : Tranh thủy mặc hiện tại và tương lai

Frang 3

dân tộc khác trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

1.1, SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI HOA Ở

THÀNH PHỔ HỒ CHÍ MINH

Vào cuối thế kỷ 17, khi nhiều nhóm đi dân người Trung Hoa từ phía Nam

Trung Hoa và miễn duyên hải, được phép của chính quyển phong kiến Việt Nam 'đã đến định cư ở miền Nam Việt Nam, trong đó có khu vực Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn Người Hoa ở Nam bộ phân đông là người Hán ở các tỉnh Quảng Đông,

Phước Kiến, Hải Nam (Trung Quốc) Họ đã đến vùng này với nhiều lý do khác nhau : sự thống trị khắc nghiệt của tầng lớp trên, thiên tai nhiều, nạn dịch lớn, các vương triểu thay đổi liên tục bởi những cuộc chiến tranh giành lãnh thổ; rồi ý

-_ tưởng bành trướng sang các nước khác, sự phát triển của ngành thương mại tất

cả đều là những lý do khiến người Hoa bồ xứ ra đi Do đó, thành phần người Hoa ở

Nam bộ cũng khá phức tạp, ngoài một số quan lại, trí thức phong kiến, thợ thủ công, thương nhân, còn lại bộ phận là nông dân nghèo đói buộc phải đi tha phương cầu thực Trên những nẻo đường di cư vô định, người dân nghèo Trung

‘Hoa di dừng chân và chọn mắnh đất miễn Nam Việt Nam làm đất sinh sống và kiến lập một miễn quê hương mới Với tính cần cù chịu khó, làm ăn bươn trải

những người Hoa dần dẫn tạo lập được cho mình một cuộc sống, có vất vả nhọc nhằn, nhưng dù sao cũng dễ chịu hơn nơi quê cũ Ban đầu là những kiều dân, là

thân phận hải ngoại cô nhỉ của đất nước Trung Hoa rộng lớn, dẫn dẫn họ nhận ra

Grang 4

Ludn vdu t6t aghiép

i

nẻo đường về cố hương càng nhiều trắc trở, mà mảnh đất đang ở lại chính là tương lai, là cuộc sống chắc chắn hơn Một quá trình hội nhập của người Hoa vào cộng đồng Tổ quốc Việt Nam từ vô thức đến ý thức đã diễn ra khá sớm '(ngay từ những người Hoa đầu tiên đến định cư ) Cứ như vậy, theo với thới gian, với những thế

hệ, người Hoa đã sớm trở thành một thành viên góp phần tích cực xây dựng một

vùng đất mới, góp phân xây dựng một đô thị mà chỉ trong vài thế kỷ sau đã trở nén phén vinh to lớn bậc nhất nhì ở Đông Nam Á - thành phế Sài Gòn xưa, thành

phố Hồ Chí Minh ngày nay

12, VAI TRÒ KINH TẾ CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh là một bộ phận cư đân, là một lực lượng kinh tế - xã hội của thành phố Trong quá khứ cũng như trong hiện tại,

_ người Hoa gồm đông đảo nhân dân lao động và các chủ doanh nghiệp, các nhà doanh thương, kỹ nghệ đã có sự đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế của

thành phố Đặc biệt các lĩnh vực san xuất tiểu thủ công nghiệp và thương nghiệp

‘dich vu cilia người Hoa là một thế mạnh trong cơ cấu kinh tế của thành phố hiện

nay Có thể nói, chính sự hiện diện của đông đảo người Hoa trơng các hoạt động

kinh tế ở thành phố Hồ Chí Minh đã làm cho đời sống kinh tế nơi đây có những

nét riêng biệt so với nhiều địa phương và thành phố khác trong nước

Hiện nay hoạt động của người Hoa trong nên kinh tế thành phố Hồ Chí Minh được thể hiện ở một số đặc điểm sau :

— Hoạt động kinh tế của người Hoa mang tính chất của một nên kinh tế hàng hóa và là những hoạt động kinh tế trong cơ chế thị trường Bởi vì ngay từ buổi đâu, họ đã sớm chọn việc buôn bán và thủ công nghiệp là hoạt động kinh tế 'ehính Những sẵn phẩm thủ công của người Hoa được san xuất hàng loạt, không phải tiêu dùng cho bản thân hoặc cho cư dân ở một địa phương riêng lẽ mà là những hàng hóa cung cấp cho một thị trường rộng lớn, không chỉ trong nước hoặc miễn Nam mà còn xuất khẩu ra bên ngoài Với đặc điểm này, từ sau Đại hội

Đảng lần 6 cùng sự đổi mới trong chính sách, đường lối phát triển kinh tế nhiều

thành phân, kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa, người Hoa đã nhanh chóng nắm bắt mở rộng sản xuất Sẵn phẩm, hàng hóa của người Hoa ở thành phố

Hồ Chí Minh ngày thêm phong phú đa dạng, không chỉ chiếm lĩnh thị trường trong nước mà còn cạnh tranh với hàng hóa một.số nước ở Đông Nam ẤÃ Điển hình là

sản phẩm nhựa mà phần lớn là các cơ sở sản xuất của người Hoa ở thành phố đã

cạnh tranh và đẩy lùi sản phẩm nhựa của Thái Lan trên thị trường nước ta từ năm

1992 Những mặt hàng đông lạnh, chế biến lương thực thực phẩm, xuất khẩu ở một

số cơ sở sản xuất của người Hoa hiện nay nhiều nước ở khu vực và Châu Âu ưa

Feang 5

Luda oda lét nghiép

của nên kinh tế nhiều thành phân, những hoạt động kinh tế của người Hoa có điều

kiện thuận lợi “bung ra”, và có những đóng góp tích cực cho 2 sự tăng trưởng của

nền kinh tế thành phố Trong hoạt động san xuất và kinh doanh theo cơ chế thị

trường người Hoa đã có nhiều kinh nghiệm trong vigc điều hành và quản lý kinh

tế Đặc biệt sự vân dụng chữ “tín“ trong quan hệ kinh doanh là nét riêng của người

Hoa, một yếu tố đã và đang đem lại hiệu quả nhất định trên một số mặt Những

‘nim gan day cdc co sé san xuất của người Hoa đã đóng góp vào giá trị sản lượng tiểu thủ công nghiệp của thành phố khá lớn so với tỷ lệ dân số của họ Một số

ngành nghề tiểu thủ công nghiệp của người Hoa có tính chất truyền thống hoặc có

những ưu thế nhất định Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất, kinh doanh của người

.Hoa ở thành phố thuộc quy mô vừa và nhỏ là ưu thế của họ trong quá trình chuyển

biến nên kinh tế thành phố đi lên sản xuất lớn và hiện đại Những xí nghiệp vừa

và nhỏ đó phân nào phù, hợp với trình độ tổ chức quần lý của các tiểu chủ người

“Hoa và khá năng động trong cơ chế thị trường hiện nay

— Hoạt động kinh tế của người Hoa có mối quan hệ quốc tế khá rộng rãi,

đa đạng đặc biệt là các nước Chau A _ Thái Bình Dương Mối quan hệ này được

hình thành từ nhiều thế kỷ qua do nhiều nguyên nhân : diéu kiện lịch sử phát triển

tộc người, xã hội và môi trường hoạt động kinh tế Từ trước đến nay, người Hoa

đã sử dụng mối quan hệ này để giải quyết những khó khăn trong kinh doanh, mà

bốn vấn để cơ bản là :

+ Đầu tư vốn

_ Trang bị máy móc

+ Pao tạo lực lượng sẵn xuất kinh doanh và công nhân lành nghề

+ Tìm khách hàng, thị trường tiêu thụ, đẩy mạnh sản xuất

Chính mối quan hệ quốc tế này đã tao diéu kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế người Hoa ở thành phố, cũng như mở rộng quan hệ kinh tế của kinh

tế thành phố Hồ Chí Minh nói chung

—_ Hoạt động kinh tế của người Hoa gắn với các hoạt động văn hóa xã hội

Feanug 6

1

Ludu ấu tốt nghiép

Sự gắn kết này một mặt giúp cho hoạt động kinh tế người Hoa có nhiều thuận lợi : giúp đỡ nhau trong sản xuất, kinh doanh không chỉ bằng vốn liếng mà còn bằng

kinh nghiệm và các mối quan hệ khác Mặt khác góp phần cũng cổ

của cộng đồng người Hoa cũng nh

Việt Nam

, sự phát triển

ư sự hội nhập của họ vào cộng đồng các dân tộc

~ Người Hoa tỏ ra năng động, nhanh nhạy trong hoạt động kinh tế, cụ thể

là những nhà doanh thương, những cơ sở sẵn xuất đã biết cách tiết kiệm thời gian,

nguyên vật liệu, tiền vốn lại nhanh chóng tiếp cận công nghệ tiên tiến, tiếp cận

thị hiếu người tiêu dùng Chính sự năng động trong hoạt động kinh tế của người 2

Hoa đã góp phần cho sự tháo gổ những khó khăn và bung ra của sản xuất ở thành

phố Hồ Chí Minh trong những năm qua

Việc phân tích những đặc điểm của người Hoa trong hoạt động kinh tế ở

thành phố Hồ Chí Minh nêu trên cho thấy vị trí, vai trò cũng như tiểm lực của họ

đối với sự phát triển kinh tế của thành phố trong hiện tại và tưởng lai là rất lớn

Từ sau năm 1975, ở thành phố Hồ Chí Minh vấn đ

một trong những vấn để xã hội qu

triển trong cộng đồng người Hoa

nen: Tins NYU wa

an trong Bdi vi tiém năng phong phú

ở thành phố là một lực lượng thúc đẩy của sẵn

những đặc điểm riêng : đó là tiểm năng hòa nhập của người Hoa vào xã hội công

dân Việt Nam; là sự đoàn kết gắn

xây dựng thành phố và các vùng

bó giữa người Hoa và người Việt trong quá trình

cư dân phía nam từ đầu thế kỷ 17; là sự gắn bó

bằng xương máu của nhân dân lao động Việt - Hoa trong hai cuộc kháng chiến

chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, vì độc lập dân tộc và tự đo cho Tổ quốc Việt nam hơn nửa thế kỷ qua Ngày nay, người Hoa đang đem hết “trách nhiệm” và

năng lực “sáng tạo ” để xây dựng thành phố và đất nước Việt nam Do đó, vị trí xã

hội của người Hoa trong thành phố và toàn quốc là vị trí của những công dân thực

sự có trách nhiệm và quyển lực để xây dựng cuộc sống trong quá khứ cũng như

hiện tại và tương lai

†

Người ta thường có ấn tượng mạnh về khu vực người Hoa ở Chợ Lớn là nơi

vực người Hoa Chợ Lớn trước năm 1975 Ngày nay, khu vực người Hoa - Chợ Lớn

Frang 7

Lugu oda lot aghiép

triển : đó là một Chợ Lớn năng động với những tiểm năng giáo dục, van hóa - văn

nghệ, một Chợ Lớn đang thay để

tổng hợp của Ban công tác người Hoa thành phố và Viện khoa học xã hội tại thành

phố Hồ Chí Minh năm 1992 viết : " Cùng với sự ổn định về đời sống và sẵn xuất

từ sau năm 1985, đời sống văn hóa của người Hoa đã có những chuyển biến mới

Một trong những sự kiện sinh hoạt văn hóa của người Hoa ở thành phế trong thời

'gian gần đây là cuộc triển lãm văn hóa - dân tộc năm 1987 và lần thứ hai vào năm

1990 tại thành phố Hồ Chí Minh Trong những lần triển lãm này, văn hóa của

người Hoa thành phố được giới thiệu một cách có hệ thống với một nội dung khá

phong phú Qua các cuộc triển lãm, người Hoa không chỉ hiểu rõ hơn và tự hào với

văn hóa của mình mà còn thấy cụ thể sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với

văn hóa của người Hoa, đã khẳng định vị trí xứng đáng của văn hóa Hoa tron§ văn

hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam "Trong những năm gần đây nhất nhiều

nghệ sĩ người Hoa đã nhận được những giải thưởng quốc tế (nhiếp ảnh), nhận danh

hiệu nghệ sĩ ưu tú (ca sĩ, nghệ sĩ sân khấu) cấp quốc gia, nhiều học sinh giỏi cấp

thành phố,nhiều giáo viên người Hoa được khen thưởng và nhiễu họa gia người

'Hoa với loại hình nghệ thuật thủy mặc đã được đông đảo quần chúng trong và

ngoài nước hâm mộ, được giới nghệ thuật thành phố Hồ Chí Minh hết sức chú ý

¡ từ chiều sâu của cuộc sống văn hóa Báo cáo

Những tiềm năng phong phú đó của trí thức người Hoa được phát triển đang

'bổ sung cho tiểm năng trí thức của thành phế, nó làm cho chu trương đào tạo và xem trọng nhân tài của Nhà nước đi vào cuộc sống thực tế Sự khởi sắc của những

tiểm năng trí thức trong cộng đồng người Hoa đã phản ánh được phần nào không

khí tự đo và dân chủ của xã hội, nó chứng minh cho sự hưng khởi về mặt trí tuỆ để

sáng tạo ra những sản phẩm về tỉnh thân cho xã hội hiện nay Mặt khác, sự phát triển văn hóa đối với đồng bào Hoa còn là một nhu cầu tỉnh thần có ý nghĩa quan

trọng đặc biệt, nhất là đối với người lao động, tiểu thương và tuổi trẻ sau một ngày

làm ăn, buôn bán mệt nhọc Môi trường văn hóa còn là nơi gặp gỡ người thân, bạn

bè, là cơ hội để trao đổi công việc, tìm phương kế sinh nhai cho gia đình và bản

thân Hơn thế nữa, tâm lý tìm về cội nguồn và quê hương đã gắn bó tình cảm dân tộc với bẩn sắc dân tộc trong văn hóa để tạo nên một sức mạnh tỉnh thân cố kết người Hoa với cộng đồng của họ

Tranh THỦY MẶC - một loại tranh truyền thống của người Hoa với những

nét độc đáo vẽ bằng bút lông và mực tàu, tỉnh vi mà khoáng đạt phù hợp với

bản

- chất tinh thần người Á Đông - một trong những sản phẩm tỉnh thần có sức hấp dẫn

mạnh mẽ đối với giới hâm mộ nghệ thuật trong và ngoài nước hiện nay

Grang 6

Luda ota lot aghi¢p

CHƯƠNG 2:

KỸ THUAT VA TINH DAC

TRUNG CUA TRANH

THUY MAC +

Hội họa dùng mầu nước đã có tại Trung Hoa cách đây hơn 2000 năm Các

họa sĩ đã sử dụng chất liệu tuyệt hảo của màu sắc với các đặc điểm tươi tấn, dễ dùng và sống động để diễn đạt triết lý của họ về cuộc sống Cùng với cây bút làm bằng lông thú, họ đã tạo được những góc cạnh đây ấn tượng về phong cảnh có cây cối sung mãn và động vật đa đạng Tất cả đã tạo nên được những nét hài hòa trong thiên nhiên và sự hòa điệu của thế giới tự nhiên với con người, khó mà diễn đạt bằng lời

Muốn hội nhập vào thế giới tranh thủy mặc, chúng ta cần phải gạt sang một

bên các khái niệm về nghệ thuật của phương Tây Lý thuyết tranh thủy mặc

Tranh thủy mặc không nhằm trình bày, mặc dù người họa Sĩ có thể trình

bày ngoại cảnh thật chính xác Dĩ nhiên, sự giống nhau bể ngoài, màu sắc tự nhiên

-và kết cấu bề ngoài của toàn thể cũng quan trọng không kém, nhưng những

điều

này cần phải đạt được bằng cách quan sát sự vật, nghiên cứu nó và phải đạt đến

sự tỉnh hoa của sự vật bằng con mắt của tâm hồn, chớ không phải chỉ vẽ một chủ

đề tự nhiên Chủ để của bức họa là phần thực tế sâu thẩm nằm trong để tài, nghĩa

là cái hỗn sống động nằm sau cái hình bên ngoài

Cai 9

Luda odu tét aghiép

Tranh thủy mặc có ba để tài chủ yếu : sơn thủy, hoa điểu và nhân vật Được thể hiện bằng ba hình thức : công bút, ý bút và hình thức kết hợp giữa công

bút và ý bút

~ Công bút : Là vẽ tả chân, tức vẽ công phu tỉ mỉ, có đường viên nghiêm

ngặt, kết cấu chặt chẽ, hình ảnh giống thật Trong lối vẽ công bút, nếu không tô

màu thì gọi là “Bạch miêu” (vẽ nét), còn nếu vẽ đường viễn rỗi tô mầu thĩ gọi là

“Công bút trọng thái” Ngoài ra nếu đùng màu theo từng mắng, không có đậm

nhạt, được tô trong đường viễn từng hình thì gọi là vẽ “Đơn tuyến bình đổ”

-Ý bút : Là vẽ một cách tự do, phóng khoáng, mô tả sự vật bằng những đường nét táo bạo, tự phát, ít bút mực mà lột tả được cái thần của sự vật, tạo nên tính khái quát cao độ

2.1 KỸ THUẬT

2.1.1 Chất liệu, dụng cụ vẽ thủy mặc

Nói đến dụng cụ vẽ thủy mặc là nói đến : bút, mực, giấy, nghiên Chúng có thể dược xem như bốn báu vật của người họa sĩ Đó là những thứ không thể thiếu đối với một người vẽ tranh thủy mặc

2.1.1.1 Bút lông : Theo tài liệu “Tranh Trung Quốc truyền thống” bút lông

được dùng Ở Trung Quốc từ thời kỳ đồ đá Những loại bút này được làm từ lông

thỏ, lông chồn vàng hoặc lông dê Bút lầm từ lông chỗn vàng thì cứng và đàn

hồi, ít giữ nước hơn ekc loại khác, thường được dùng để vẽ những nét rắn rồi, táo bạo và phóng khoáng Bút làm bằng lông thỏ, lông dê th mềm mại, giữ nước

nhiều hơn, rất thich-hgp cho việc tạo nét đậm, nhạt, những mảng mầu mềm, sinh

động

2.1.1.2 Mực : Trước đời Hán chưa có mực, người ta dùng một loại bột đá

trộn với nước để viết, vẽ Đến đổi Hán người ta chế tạo mực bằng một loại than trộn với nhựa lấy từ một SỐ cay :

Ngày nay, mực được chế tạo từ muội đèn hoặc nhựa thông Mực chế bằng

muội đèn thì đen vô cùng và có độ óng ánh, dùng để vẽ chân dung, để đánh bóng

(vẽ những mắng màu lam dẫn từ đậm đến nhạt), loại mực này rất tốt để vẽ tranh

phong cảnh Mực làm từ nhựa thông thì đen nhưng không bóng, thích hợp cho việc

vẽ những vật thể như tóc người ˆ

Feang 10

Luda odin tét ughiép

Mực được pha chế bằng cách : cho một chút nước vào nghiên, sau đó mài

thanh mực trong nghiên theo vòng tròn một cách nhẹ nhàng, đều đặn cho đến khi

- mực và nước hòa lẫn vào nhau và có độ đậm đặc thích hợp là được Việc mài mực đòi hồi rất công phu, phải đúng qui trình mới làm cho mực có màu óng ánh Mực đen hòa với nước có thể cho ra những gam màu khác nhau, tạo nên những nét lung

linh, huyền ảo và sống động

2.1.1.3 Giấy : Bắt đầu sử dụng vào đời Nguyên, khoảng đời Đường và đời Tống hầu hết các bức tranh được vẽ trên một loại lụa mỏng gọi là “Quyên”

Peo

Ngày nay, giấy có nhiều loại : giấy Tuyên còn gọi là giấy “Xuyén chi”,

Mà Chỉ, Cung Định, giấy Thu trong đó giấy Tuyên là nổi tiếng nhất Giấy wang

mịn, được làm từ tre trúc, rất dai Có hai loại giấy Tuyên : Sinh Tuyên và Thục Tuyên

-Sinh Tuyên : Còn gọi là giấy sống, chỉ có một lớp móng, là loại giấy không hô và dễ thấm nước Thích hợp cho nết vẽ hào phóng, rộng rãi

-Thục Tuyên : Còn gọi là giấy chín, là loại giấy được hồ với nước phèn,

lòng trắng trứng hoặc sữa đậu nành Loại nầy ít thấm nước, thích hợp cho nét vẽ tỈ

mỉ, tỉnh tế Khi vẽ mực thấm xuống nhẹ nhằng và không bị loang

2.1.1.4 Nghiên mực : Thường là một mảnh đá được đẽo lõm ở giữa, để mài

và đựng mực Một cái nghiên tốt cho phép mực được chuẩn bị nhanh, mịn và giữ

cho mực không bị khô nhanh

Tranh thủy mặc ngoài việc được vẽ bằng mực đen là chính, nó cũng có thể

được điểm xuyết bởi những màu khác : màu son đỗ (thần sa), mầu xanh (chim), các mầu vô cơ lấy tử khoáng san : mau lam, Ajusit, Malachit, Orpiment, bột vàng,

bột bạc Riêng loại bột mầu trắng được làm từ chì, kẽm và vỏ ốc biển Những

màu lấy từ thực vật : có mầu thiên thanh (lấy từ một loài hoa có màu xanh), màu

hoàng anh (lấy từ cây mây mầu vàng) Những mầu làm từ khoáng san thi rất

bển, cả ngàn năm sau vẫn không phai

2.1.2 Vẽ tranh

Khác với nhiều trường phái hội họa Tây Âu, tranh thủy mặc truyền thống của Á Đông đòi hỏi ở người họa sĩ một kỹ pháp tuyệt hảo Có vẻ hơi mâu thuẫn, vì tác phẩm nghệ thuật nào mà chẳng đòi hỏi kỹ pháp ở người họa sĩ Nhưng hậu hết

các họa sĩ theo trường phái Phương Tây đều có thể bôi xóa, cắt gọt một: cách

“thoải mái” những khối mầu trên tác phẩm của mình, còn những người theo trường

Prang (1Í

Ludu odu t6t aghiép

phái thủy mặc thì sao? Chỉ với mực tàu và nước lã họ có thể tạo ra những sắc độ

màu khác nhau trên mảnh giấy xuyến chỉ Lại còn phẩi nhuần nhuyễn độ thấm mực của giấy, tỉ lệ màu và nước, sắc độ hòa nhòc với nhau Có nghĩa “hạ thủ Đất hoàn”, chỉ một chút run tay là bỏ Có điều, không được run tay, nhưng khi dụng bút

tâm hồn luôn phải run rẩy, xao động, xao động mãnh liệt Với thủy mặc, dụng bút

mà không xuất thần thì những gì vẽ ra chỉ là vô nghĩa “Tinh thân” trong tranh

thủy mặc có thể hiểu là cái “tỉnh” của bút và cái “thần” của ý tưởng, tình cẩm Vì

vậy, về cơ bản để vẽ một bức tranh thủy mặc người họa sĩ phải dựa vào những

nguyên tắc sau để sáng tác:

_ Sự kết hợp chặt chẽ giữa bút và mực - là hai yếu tố chính trong hội họa

truyền thống Trung Hoa (bút và mực được ví như xương và thịt) đo đó khi sáng tác : nét bút phải linh hoạt, phẩi có lực, từng nét phải dứt khoát Điếu này đồi hồi người họa sĩ phải tập trung tỉnh thần vào từng nét bút Để luận về việc sử dụng bút người xưa có câu :” hữu lực, hữu pháp cố hữu thần” Mầu sắc trong hội họa thì biểu hiện cái chất cảm của sự vật, hình tượng cho nên tùy theo sự đậm nhạt, tối

sáng mà sử dụng mực (biến hóa) cho hài hòa Thí dụ : mầu xanh của lá dưới ánh .sáng mặt trời sé cho ra nhiều màu khác nhau : xanh lục, xanh vàng, xanh đen,

thậm chí tím đen Hay để vẽ một bức tranh sơn thủy, trước tiên người họa sĩ dùng mực lợt để tạo hình, sau đó mới dậm thêm sao cho hài hòa, để mực không cắn sắc,

sắc không cẩn mực

_ Bố cục, kết cấu cân xứng : nghĩa là phải phân biệt được khách và chủ, xử

lý được thưa và khít, vận dụng biến hóa giữa hư và thật

* Trên một bức họa có từ hai sự vật hình tượng trở lên, thì nhất thiết phải

có sự phân biệt rõ chính và phụ, nhưng chúng vẫn liêu kết, hỗ trợ cho nhau, có như

vậy bức họa mới linh động và đầy sinh khí Hình tượng của vật thể chủ thường

‘dude coi trong, do dé mầu sắc phải rõ ràng thì mới toát lên được sinh khí Thí dụ :

trong một đám lá xanh, mầu sắc đậm là chủ, màu nhạt là khách Trong tranh sơn

thủy, sườn núi khúc khuỷu ding mau dam hiện lên là bộ phận chủ, bên cạnh đó

cây cối, đá và suối xa xa là bộ phận phụ phải dùng màu nhạt Tuy nhiên cũng tùy chủ đề mà người họa sĩ có thể dùng các thủ pháp khác nhau Chẳng hạn vẽ gió và

trúc thì phải vẽ sao cho người xem cảm nhận được gió đang thổi làm cho lá trúc

đong đưa, uốn lượn trong gid

* Xử lý vị trí không gian trong kết tấu của bức họa là một công việc rất quan trọng, sao cho thưa và khít điều tiết hài hòa cho nhau một cách tự nhiên, đó

mới là phương pháp xử lý chính xắc Chẳng hạn để vẽ núi đá gâp ghếnh, phải có

vị thế cao - thấp; vẽ có cây phải có tư thế khuất - hiện, cong - duỗi

i

Frang 12

Ludn vdu tot nghiép

* Trong kết cấu của tranh luôn có hư và thật Chủ thể là thật Còn không

gian và những cái phụ là hư Thí du : trong tranh sơn thủy chỗ đậm, bút phap hiện lên rõ ràng là thật như sườn núi đá,chỗ nhạt, không rõ ràng là hư như đồng nước

-chầy Tuy nhiên khi vận dụng có nhiều biến hóa, có khi bẩn thân cái hư biến thành

cái thật, giữ vai trò chính trong tranh, còn ban than cai that lại giữ vai trò phụ trợ, như khi ta xem một bức tranh sơn thủy cái đập vào mắt ta trước tiên là dồng thác chảy trắng xóa Đây là thủ pháp chuyển hư thành thật, chuyển thật thành hư, vì -, vậy có cầu -“Hư xứ đĩ thật sanh chi, thật xứ dĩ hư phá chỉ”, ý nói : cái thật có thể

không đủ dung dưỡng cái hư, còn cái hư có thể phá vỡ hoặc làm trì trệ cái thật

Nói tóm lại phong cách của người họa sĩ vẽ tranh thủy mặc là phải học

nhiều, suy nghĩ nhiều, nghiên cứu nhiêu và tự mình sáng tao

2.2 TÍNH ĐẶC TRƯNG TRONG TRANH THỦY MẶC

2.2.1 Cách cấu trúc không gian tạo hình

Tranh thủy mặc truyên thống có hai lối cấu trúc không gian tạo hình :

“Thấu thị tấu mã” và “Thấu thị phi điểu”:

- Thấu thị tấu mã : là lối cấu trúc không gian như nhìn từ trên mình ngựa

đang chạy, hình ảnh trong tranh được thể hiện theo lối chạy dài, đi chuyển theo

hàng ngang Không phải gần vẽ to, xa vẽ nhỏ như lối nhìn không gian khách quan

- theo luật viễn cận của nghệ thuật Tây Phương Tiêu biểu cho lối cấu trúc này là

- thể loại tranh nằm ngang cuộn tròn, xem đến đâu mở ra đến đó

- Thấu thị phi điểu : là lối cấu trúc không gian như nhìn từ trên lưng chim dang bay nhin xuống, hình ảnh trong tranh từ gần đến xa đều bằng nhau và như chồng lên nhau theo hàng dọc hoặc sắp xếp thành nhiều tầng nhiều, nhiều lớp

- Tiêu biểu cho lối cấu trúc này là thể loại tranh đọc (tranh treo đứng), thường gặp Ở

- tranh sơn thủy, miêu tả những không gian bao la hùng vĩ

Nói một cách khái quát, cdc họa sĩ vẽ tranh thủy mặc truyền thống hoàn

toàn vượt thoát khỏi khái niệm “đường chân trời” trong tầm nhìn của mình Đứng _ở bất kỳ góc độ nào, ta cũng có thể hình dung ra mọi chỉ tiết của bức tranh Mặc

dù không nhằm trình bày chính xác các sự vật hình tượng, nhưng tranh thủy mặc truyền thống không phần lại hiện thực, ở đây người họa sĩ chỉ dùng những biện

pháp nghệ thuật để tổ chức lại cảnh sắc thiên nhiên, nhằm thỏa mắn ý muốn của

- Độ hay Ba Tư nó giúp người họa sĩ phát huy trí tưởng tượng của mình một cách

Feany 13

Luan vdu tét nghiép

tự do hơn, nhằm phá vỡ giới hạn không gian của tầm nhìn, để sáng tạo được một

thế giơi rộng mở hơn

2.2.2 Dường nét

Đối với tranh thủy mặc truyền thống đường nét là vô cùng quan trọng

Ở nghệ thuật Phương Tây thường dùng hình khối, độ sáng tối, màu sắc để

mô tả hình tượng, thì ở tranh thủy mặc lại lấy đường nét để tạo hình Nó không

những mô tả được không gian, sự vận động, hình tượng và đặc tính của nhân vật, ánh sáng và bóng tối, những sự vật hình tượng lỗi hay lõm, mà còn thể hiện được

các biểu thái cung bậc khác nhau của tình cầm qua nét bút thắng hay cong, mỏng hay đày, đậm hay nhạt, khô hay ướt

Sở dĩ đường nét trong tranh thủy mặc được xem là quan trọng là vì sự gợi

tưởng của nó Người họa sĩ cho rằng những điều gợi lên ý vị hơn nhiều so với cảnh

vật quá thật Quen dẫn với cách gợi tưởng bằng đường nét ấy người xem tranh nhanh chóng ghi nhận được những ẩn ý của tác phẩm, tim được ngay trong tranh

mối đồng cảm sâu sắc với tác giả Đây chính là đặc tính nghệ thuật trong tranh thủy mặc |

vẽ phong cảnh có hàng chục cách miêu tả sắc thái và bóng đáng bên ngoài của

đá, của núi Hay như trong tranh nhân vật, chỉ riêng việc miêu tà những nếp gấp, nếp nhăn của áo quần đã có mười tám cách vẽ khác nhau :

2.2.3 Tính lãng mạn

Đây là đặc tính phổ biến trong mỹ thuật, các họa sĩ thường kết hợp chủ

nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn để diễn đạt cảm xúc của họ đành cho

những tác phẩm Ở tranh thủy mặc, bất kể là tranh sơn thủy, hoa điểu hay nhân vật

đều có sự nhấn mạnh tình cảm giao hòa giữa người họa sĩ với tác phẩm của mình, khiến cho bức tranh trở nên như một bài thơ tuyệt vời Cái tình cắm đó đạt đến

mức “trong thơ có họa, trong họa có thơ”, vì vay hầu hết trong các bức tranh thủy

thơ, bài

' thơ đó còn có tác dụng khuyến khích hoặc làm cho trí tưởng tượng của người xem tranh phong phú hơn, xa hơn nữa khi họ đọc chúng

Fraug 1-4

Luau odu tét nghiép

2.2.4 Ước lệ tượng trưng

Do không bị lệ thuộc vào không gian và thời gian, nên tranh thủy mặc

thường lấy cây cỏ để biểu thị bốn mùa, lấy mặt trăng để biểu thị ban đêm Cũng

có khi họa sĩ đề thơ vào tranh để nói rõ không gian, thời gian trong tranh Ngoài ra hình tượng các loài cây, hoa còn được họa sĩ đưa vào tranh để nói lên khí tiết cao

đẹp của con người, theo quan niệm mỹ học Đông Phuong Chẳng hạn người ta

thường dùng hoa mẫu đơn (được mệnh danh là quốc sắc thiên hương) với cánh tròn, nhiều lớp để ví với mỹ nhân; hoa trà hương tượng trưng cho sự thịnh vượng

Đào, lan, cúc và trúc được coi là bốn loài hoa mẫu mực, mỗi loại tiều biểu cho một đức hạnh cao quí nhất của con người : hoa đào tượng trưng cho tuổi già đáng kính,

lan cho su ding cam, nhân từ và đức hạnh, trúc tượng trưng cho sự ngay thẳng, hư

tâm, hoa thu cúc vốn chỉ nổ vào mùa thu, khi mà các hoa khác đều tàn, chính là

vật tượng trưng cho học giả hoặc ẩn sĩ tài ba Hoa sen tượng trưng cho sự thanh

khiết, tùng tượng trưng cho sự trường thọ, cây lựu với quả nhiều hạt tượng trưng

cho con cháu đây đàn Chim uyên ương ví với lứa đôi hạnh phúc, chim khách

tượng trưng cho sự tốt lành

Với hàng loạt ước lệ tượng trưng như vậy, nếu không hiểu được tính ẩn dụ trong tranh thì ta khó thấy hết được cái ý vị của tranh

2.2.5 Đề thơ và đóng dấu

Mỗi bức tranh đều có lời chú thích và con dấu Lời chú thích có thể là một

bài thơ hay của chính tác giả sáng tác hoặc một vài lời nói lên cảm tưởng của tác gid hoặc chỉ là chủ để của bức tranh Cái chính là nhằm trình bày thư phap

(ky

thuật viết chữ đẹp) của tác giả.Tuy nhiên, lời chú thích đó có thể ngắn hoặc dai,

nhưng nó phải liên quan đến nội dung của bức tranh và làm tăng thêm ý vị

của tranh

Nhìn chung trong cách bố cục, các họa sĩ thường chú trọng sự chặt chẽ hài

.hòa Trong tranh thủy mặc gần như không có chỗ nào trống để gọi là tranh “lồng”

Khi người họa sĩ vẽ xong bức tranh, họ sẽ hoặc tự mình để thơ hoặc mời một

danh

sĩ khác để thơ vào chỗ trống của bức tranh Cho nên trong trường hợp nay, bài thơ

ngoài giá trị văn học còn phải đạt được giá trị về mặt mỹ thuật Bài thơ trở thành

là “nhất

thi, nhất họa”, nó trở thành thông lệ trong một số loại nghệ thuật tạo hình của

Trung Hoa, như trong nghệ thuật trang trí những món từ khí

Ludn van t6t aghiép

Sau khi để thơ xong, họa sĩ đồng dấu đồ trên đó có khắc tên, hiệu của mình

ngay trên hoặc dưới câu thơ, khi đó bức tranh mới được gọi là hoàn chỉnh Do đó, người ta thường gọi tranh thủy mặc là một công trình nghệ thuật kết hợp giữa thị,

thư, họa và ấn Những con dấu đỏ này cũng góp phần làm tăng thêm sức hấp dẫn

núi sông là cái cao quí nhất Cho nên để tài sơn thầy được coi là để tài chính, lớn

nhất trong tranh thủy mặc Ngay cả khi muốn biểu hiện nhân phẩm, tâm trạng con

người, người ta vẫn lấy thiên nhiên để nhân cách hóa Để tài nhân vật được xếp

vào hàng thứ hai và được gọi là tranh phong tục (tranh phong tục ra đời với ý nghĩa

"phong" là nêu gương người trên, “tục” là răng đe kẻ dưới; đồng thời cũng có

nghĩa là tranh sinh hoạt có người trong cảnh vậÐ Cuối cùng là để tài hoa điểu và

thảo trùng (tranh vẽ cây cổ và cốt, trùng)

_ VỀ tư tưởng tranh thủy mặc đã chịu ảnh hưởng lớn của tư tưởng triết học

Trung Hoa nói riêng và Đông Phương nói chung Đó là loại tư tưởng đặt căn bản

trên sự khai ngộ về Đạo, hiểu được đạo là hiểu được cái tỉnh hoa nhất của truyền

thống tư tưởng phương Đông Theo nghĩa cụ thể Đạo là con đường đi, còn theo

nghĩa trừu tượng Đạo là lời giáo huấn, chỉ đạy Triết học Trung Hoa có sự phân

biệt giữa đạo vô vi của Lão - Trang và đạo hữu vi của Khổng - Mạnh Trong khi quan niệm về đạo của Khổng.- Mạnh nặng về mặt đạo đức, xã hội thì đạo của Lão

- Trang lại mang nhiều mầu sắc triết học và siêu hình Dưới cái nhìn của Lão-

Trang đạo thuộc về “bất khả ngôn” một thứ nguyên lý về trật tự và sự sinh thành

của vũ trụ Đạo được hình thành bởi sự liên kết ba yếu tố : thiên - địa - nhân do đó bất cứ một sự chia cắt nào cũng điểu gây tổn thương cho Đạo Đạo tự biểu hiện

thành hai yếu tố đối lập và bổ sung cho nhau là âm và đương Hai yếu tố này luôn

hoán chuyển và đổi ngôi cho nhau làm cho vạn vật luôn vận động, biến dịch,

nhưng đằng sau sự biến dịch ấy luôn tổn tại một thực tại tuyệt đối sâu xa, lam can bắn cho sự tổn tại và vận động của vạn vật Đó là Đạo

Đối với Lão - Trang, đạo cho phép con người thoát ra khỏi vòng trói buộc

của không gian, thời gian, của những dục vọng đời thường, của những thành kiến

Frang 16

Ludu van tét aghigép

và cả bản thân người ấy Lão - Trang chủ trương dùng phương phấp tư duy trực

giác, lấy sự nh lặng của tâm thức làm nên tắng Trong lĩnh vực hội họa, quan niệm về đạo của.Lão - Trang đã có một ảnh hưởng hết sức sâu sắc và tạo nên một

trong những đặc trưng quan trọng của nghệ thuật hội họa cổ điển Trung Hoa nói

chung và của tranh thủy mặc nói riêng

Nói tóm lại, đó là quan niệm con người và thiên nhiên gắn bó với nhau

làm một (thiên - nhân hợp nhấp, tác động qua lại lẫn nhau, nên trong sáng tạo

nghệ thuật người họa sĩ đã dùng phương pháp tư duy trực tính chứ không trực họa

Với quan niệm này, chỉ những họa sĩ nào biết quan sát sự vật bằng sự “minh triết

của đôi mắt” thì mới có khả năng thực hiện được Đạo bằng đường nét, mầu sắc,

tình thể và bố cục Quan sát đối tượng cần lấy ý để nắm bắt cái toàn thể, cái thần

thái nên tranh Trung Hoa thường mang tính lãng mạn và trữ tình, cho nên rất gần

gũi với thơ Bài thơ là một bức họa vô hình và bức họa là một bài thơ cụ thể

Ở đây hoàn toàn không có ranh giới giữa người vẽ và bức tranh Mục đích

cao nhất của người họa sĩ là biết hợp nhất tỉnh thân với vật chất, tạo nên một sự hòa điệu giữa đất và trời Khi để cập đến sự bí ẩn của nghệ thuật hội họa, Vương

Duy - một danh họa Trung Hoa - cho rằng chỉ có hội họa mới có khả năng đàng

cái hữu hạn nhỏ bé của mình để vươn tới cái vô hạn của vũ trụ Chi bing vai

đường nét đơn sơ, người họa sĩ có thể ôm trọn bầu trời bao la và chỉ với một cây

bút vẽ đơn sơ, cả bốn mùa xuân - hạ, - thu - đông đều được tái hiện một cách sinh

động Để vẽ phong cảnh, các họa gia quan sát và “nhìn” không phẩi bằng mắt mà bằng chính nơi sâu thẳm nhất trong tỉnh thần của mình, hay nói cách khác là phải

biết hóa thân mình vào sự vật, nắm bắt được “linh hỗn” của đối tượng, sau đó quên đi tất cả và cuối cùng mới có thể cầm bút lên vẽ Khi đó nói như Trương Ngạn Viễn - một họa Sĩ nổi tiếng và cũng là nhà lý luận vuất sắc về hội họa người

Trung Hoa, thì cây bút trong tay các họa sĩ đã trở thành công cụ của thần thánh

'Và cũng chỉ khi đó, nét vẽ mới thật sự có uy lực, hay nói cách khác là có “thần”

Có thể nói, các họa gia vẽ tranh thủy mặc là bậc thây về việc sử dụng

“không gian” như một yếu tố quan trọng nhất để tạo nên sự hài hòa và thống nhất

của bức tranh, nhưng đây không phải là một thứ không gian chết mà trái lại là không gian trần đầy sinh lực và tỉnh thần sáng tạo, chứa đựng bên trong tỉnh thần triết học phương Đông cổ : tĩnh mà động, động ma tinh Cho nên không gian trong

hội họa Trung Hoa sôi động mà kín đáo, sâu thẩm

Ludu oan bt aghiép

CHUONG 3:

TRANH THỦY MẶC Ở THẲNH

PHO HO CHI MINH

Mấy năm qua cùng với đà tăng trưởng kinh tế, văn hóa dân tộc Hoa cũng

có những bước phát triển mới góp phần làm sôi động hoạt động văn hóa của thành phố Hồ Chí Minh và Đông Nam bộ Đặc biệt những năm gần đây, cùng với chính

sách mở cửa, hoạt động thủy mặc đang khởi sắc và ñm phương hướng phát triển,

hiện tượng này tạo nên cái gọi là phong trào Mỹ thuật quận 5 hay nói đúng hơn là

một bước tiếp nối quá trình hình thành và phát triển nền mỹ thuật của người Hoa Ở

phố Hồ Chí Minh Đặc biệt vào đệ nhị thế chiến (1932 - 1945), do chiến tranh,

nhiều họa sĩ người Hoa đã lui tới Việt Nam như các vị Lâm Yến Xuân, Lương

Thiếu Hằng, Hà Lãn Hùng, Huỳnh Hữu Mai Và sau năm 1945, đã có một số

‘bac thay mở lớp dạy vẽ thủy mặc hay tham gia giảng dạy lại các trường Cao đẳng

Mỹ thuật ở Sài Gòn, Huế trước đây như các vị Đới Ngoạn Quân, Lương Thiếu

Hằng, Thiểm Quốc Hùng, Trân Tô Hà, Trần Nhất Hạc,-Triệu Vỹ Huy

Trước năm 1975, sinh hoạt mỹ thuật của người Hoa tại Chợ Lớn đã khá sôi

động với nhiều cuộc triển lãm được tổ chứo thường xuyên, cố cả các họa Sĩ từ Hồng Kông, Đài Loan sang Chợ Lớn triển lãm và ngược lại nhiều họa sĩ người

giai đoạn phát triển rất mạnh của hoạt động thủy mặc tại Việt Nam nói chung

Fraug 18

Luin odu tốt nghiệp

Sau ngay 30 thang 4 năm 1975, có một giai đoạn vì nhiều nguyên nhân gần như các hoạt động mỹ thuật của người Hoa tại thành phố Hồ Chí Minh tạm lắng

động cho tới năm 1981, Câu lạc bộ Mỹ thuật quận 5 được hình thành và đù mãi tới

năm 1982 - 1983 Câu lạc bộ mới có những hoạt động thường xuyên thì chính sự ra đời của Câu lạc bộ đã tạo một cái đà mới cho các họa sĩ người Hoa tham dự vào

sinh hoạt mỹ thuật của thành phố Châu Tô là người có công đầu tạo nên sự khởi

sắc này Ông đã qui tụ được anh em họa sĩ người Hoa lại để cùng nghiên cứu về

lịch sử, về kỹ thuật tranh thủy mặc, cùng vẽ và tổ chức một cuộc triển lãm tranh

thủy mặc của các thành viên trong Câu lạc bộ Từ bước khởi đầu đó được sự tán thưởng của công chúng yêu tranh, các họa sĩ người Hoa tiếp tục phát huy năng lực

của mình qua các cuộc triển lãm nhóm, cá nhân, ban đầu còn trong phạm vi quận

5, nhưng dần dà họ đã giới thiệu tac phẩm tại Hội Mỹ thuật thành phố và nhiều

địa chỉ mỹ thuật khác

Hiện nay Câu lạc bộ Mỹ thuật quận 5 có khoảng 30 thành viên thường xuyên tham gia hoạt động, bao gồm những họa sĩ đã thành danh cũng như những người mới bước vào nghề Bên cạnh đó còn có những nhà thơ, người nghiên cứu

và yêu thích mỹ thuật

Trong 5 năm trở lại đây, hoạt động của các họa sĩ người Hoa tại thành phố

Hề Chí Minh phát triển mạnh, khởi sắc, một số họa sĩ đã và đang được mời ra nước ngoài triển lãm, đồng thời cũng có các họa sĩ từ Hồng Kông, Đài Loan đến

Chợ Lớn triển lãm tranh Việc giao lưu với Trung Quốc, các cuộc triển lãm tranh

của các họa sĩ nước ngoài thông qua Hội Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh càng làm cho phong cách tranh thủy mặc của nhóm họa sĩ người Hoa có nhiều thay đổi,

mở mang về cách thể hiện, phong phú hơn về để tài

4.2 NHỮNG HỌA SĨ NGƯỜI HOA VẼ TRANH THỦY MẶC Ở THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH

Trong tình hình hiện nay của nước ta, trước đà phất triển ngày càng rộng, mạnh của hoạt động sáng tác, với đội ngũ ngày càng lớn và tăng về phía chuyền

nghiệp lẫn không chuyên nghiệp, trước nhu cầu về sản phẩm tinh thần ngày cằng

cao, kcác họa sĩ ở thành phố Hồ Chí Minh bắt đầu sống được bằng nghệ thuật của

mình, trong đó có các họa sĩ vẽ tranh thủy mặc Hàng chục họa sĩ người Hoa chuyên vẽ thủy mặc như Lý Tùng Niên, Trương Hán Minh, Lý Khắc Nhu, Lư Tòng Đạo, Huỳnh Tuân Bá, Trương Lộ, Quan Tổn Chí, Lý Trung Lương đã không ngừng sáng tạo Ngày nay, người họa sĩ vẽ tranh thủy mặc không ở nhà mô phồng những công thức có sẵn, cũng không vẽ lại những ấn tượng có trong quá khứ, mà họ luôn luôn tìm cẩm xúc từ những quan sát thực tiễn Giải thích điều này

Feang 19

Luan odu tt ughiép

- họa sĩ Trương Hán Minh cho biết :” Thợ vẽ với họa sĩ khác nhau ở chỗ : Cùng một

vốn liếng kỹ thuật như nhau, cùng một chất liệu, nhưng để vẽ ngôi “chùa Thiên Mu” chang han, thì người thd ve chỉ qua một tấm ảnh chụp thôi đã có thể vẽ giống

y như thật Họa sĩ thì phẩi khó khăn hơn Phải đến tận chùa Thiên Mụ, quan sát Ở nhiễu góc cạnh, nhiễu khoảng thời gian khác nhau, đã đành, quan trọng là hình

ảnh là tỉnh thần chung của đối tượng nhập được vào tâm và lắng lại trong tình

Thêm nữa, qua sự giao lưu trực tiếp đó mà hứng dậy Đủ vậy mới vẽ được thành tranh Có thể khác ở hình nhưng tâm tình thì hội tụ Một núi Ngự Bình (Huế) trong tranh thủy mặc có thể không giống núi Ngự Bình trong ảnh chụp thực tế hay tranh

họa theo phong cách cổ điển Châu Ầu, khác nhau là ở cách nhìn Cách nhìn có chủ

quan đến đâu thì cũng phải một lần diện kiến mới trung thực, mới có chiều sâu xúc cảm Bởi vậy mà phải đi, đi nhiều thì hình ảnh, cẩm xúc mình cầng dồi

dào Với họa sĩ nó trở thành sinh lực, nhiều khi chỉ chạm khẽ vào là nó trào ra mặt

giấy - thành tranh .” Có biết được quá trình làm việc của họ mới hiểu được sức

lao động và sự sáng tạo của người họa sĩ là to lớn nhường nào Tuy nhiên với đôi

mắt của mình, người nghệ sĩ nhìn vào cuộc sống dù gian khổ đến mấy, dù đắng

cay đến đẩu cũng chắc lọc để nhìn thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc

sống Vì thế mà trái tỉm họ luôn nóng bồng tình yêu ⁄ c thái của đời sống tỉnh thần con người, cuộc sống và tác

phẩm họ làm ra hầu hết đều phần ánh trung thực sã

của dân tộc

Họa sĩ LÝ TÙNG NIÊN sinh năm 1933, nguyên quán Hạt Sơn - Quảng Đông, Trung Quốc Thuở nhỏ ông rất say mê hội họa, ngoài thời gian hoc van hóa,

ông còn theo họa sĩ Huỳnh Vỹ Đông học vẽ tranh mô phỏng và mầu nước Ông

đã miệt mài theo duổi niêm đam mê của mình cho đến lúc trưởng thành Đến năm

1961 ông bắt đầu theo họa sĩ Lương Thiếu Hằng học vẽ tranh thủy mặc Với căn

bản sẵn có, lại khổ tâm nghiên cứu họa pháp của đanh sư, tài nghệ của ông cằng

thêm điêu luyện Nét bút của ông là sự sáng tạo và kết hợp một cách hài hòa giữa cái xưa và nay, tạo nên phong cách riêng cho tranh của ông Sở trường của họa si

Lý Tùng Niên là phong cảnh, nhưng ông cũng thạo cả vẽ hoa điểu, tùng hac, nhan

_ vật - thông qua đó, có thể nắm được kỹ xảo cần thiết cho công việc đào tạo của mình Tranh phong cảnh của ông đượm một tình cảm êm đểm chứa đựng những ấn

tượng trước thiên nhiên như trong bức “Lãng du” chỉ vài nét phóng bút ông đã tạo

ra những mây, núi, gió, sương tất cả như quyện vào nhau tao nên một dãy liên:

hoàn trông thật hoành tráng mà êm ẩ, phiêu diêu Rồi “m đềm” gợi cho người

xem một cầm giác yên bình tĩnh lặng với quan cảnh đường như bất động từ ngọn cay, cong cd,con xudng, mat ao va đâu đó thấp thoáng dáng người nông đân nhỏ bé đang làm việc cũng lặng lẽ, âm thầm Tất cả làm cho bức tranh như tinh

mà động, động mà nh Ông thật sự đã thành công trong việc thể hiện cái Đạo -

xe 20

Mining thanh viin cua Caulaec BS My thuat guia 5

Wt gaps Duan City Gp Ping Lithg Wing F - Quá c4 2= -

: Gy Ging cttin Ly Khia chia Vin tik Cia -

1

Ludu otn t6t aghiép

cái tính triết lý Đông phương vào tác phẩm của mình Ở “Vuk song ” người

xem lại cảm nhận được một tình thương yêu đùm bọc, nâng đỡ nhau để cùng vượt

qua con

sóng gió rất đối tình người của đôi chim nhỏ trong biển trời bao la Đó là tinh cam,

là cách đối xử giữa người và người hay là bản chất vốn có của người Hoa mà tác giả muốn gửi gấm vào tranh Rồi một phẩm chất tốt đẹp khác của con người - sự

thanh khiết, can cường cũng được ông thể hiện hết sức khéo léo bằng hình ảnh của

đóa sen đang chịu đựng những cơn gid thốc trude con mia trong “Ao sen” Tranh

thủy mặc của họa Sĩ Lý Tùng Niên không chỉ dừng lại ở những để tài phong cảnh

mang tính truyền thống, mà ông vẫn luôn tìm tòi, sáng tạo ở những phong cảnh đất nước Việt Nam : đảo khí, thác Đampli Hầu hết các tác phẩm của ông déu được

thể hiện bằng phương pháp ý bút phóng khoáng, chỉ vài nét đơn giản, cũng việc

sử

dụng những gam màu nhạt ông đã gợi cho người xem những ý niệm về không

gian, thời gian và cả những tinh cam ma Ong muốn gửi gắm Chính những tinh cam

êm đêm, đây tính nhân bắn chứa đựng trong tranh của ông đã làm cho

người xem '

có cảm giác nhẹ nhàng, thư thái hơn, tạo nên một sự tĩnh tại ở lòng người,

hướng con người về cái chân - thiện - mỹ Đây chính là giá trị đích thực của

một tác phẩm nghệ thuật Ngoài hội họa , ông còn được thọ giáo các bậc danh

sư về khắc triện và cũng rất tinh thong trong lĩnh vực này về phương diện thư pháp

ông cũng

được nhiều người biết đến Ông là một họa sĩ thuần túy cống hiến đời mình cho

nghệ thuật hội họa

- Hiện nay, ngoài những thành công đạt được trong công việc sáng táo,

vi đồng nghiệp (Quan Cường, Dich Anh Nga, Huynh Tuần Bá, Huỳnh Phong ) sáng lập

tranh thủy _ mặc, thu hút được đông đảo khách thưởng lãm Mặc dù không để giá

bán, l1 bức tranh đã được khách xem chọn mua Với những thành quả đạt được trong

sáng tác cũng như tron§ giảng dạy, họa sĩ Lý Tùng Niên đã góp phần làm

phong phú thêm

sinh hoạt nghệ thuật của thành phố, đồng thời tạo nên móng cho sự phát

triển nghệ thuật thủy mặc tại Việt Nam trong tương lai

TFeang 27

Ludn oda tét nghiép

Một môn sinh khác của đanh họa Lương Thiếu Hằng, rất thành công trong

loại hình nghệ thuật này là họa sĩ TRƯƠNG HÁN MINH; người được nhận định

là họa sĩ hàng đầu có công dẫn dắt để hình thành nên đường lối thủy mặc ở Việt

Nam Trương Hán Minh sinh năm 1951 tại Chợ Lớn Cha mẹ ông sống bằng nghề làm rẫy, lập nghiệp ở khu Đầm Sen bây giờ Từ nhỏ ông đã ham thích, say mê hội

họa Thấy ông mê mãi vẽ, thân sinh ông không hài lòng lắm : Cái nghề tài tử ấy liệu có nuôi sống nổi gia đình không? Đó là tâm lý chung của người Hoa tha hương

- điều sợ nhất của họ là cái nghèo - không sợ cực nhưng sợ nghèo Vì vậy để cha

mẹ an lòng, ông phải học tốt và làm tốt nghề kinh doanh của mình rồi tranh thủ

học vẽ khi rảnh Ông nói :"Hội họa như dòng máu thứ hai chẩy trong người ông không thể bỏ được” Mãi đến những năm của thập niên 60, ông mới may mắn gặp

được họa danh Lương Thiếu Hằng Từ 1970 giới thưởng ngoạn hội họa Sài Gòn đã

thấy tranh ông xuất hiện trong những cuộc triển lãm ở sân Tinh Võ, trong những

Hội quán người Hoa ở Chợ Lớn, bên cạnh các tranh của bậc đàn anh và đồng môn

như Triệu Vĩ Hùng, Mạc Ai Hoàn, Lý Tùng Niên, Lâm Bắc Từ, Diêu Bích Phong Ngay những ngày đó mặc dù rất trẻ, Trương Hán Minh đã được công chúng xác nhận như mội tài năng trẻ nhiều hứa hẹn trong tương lai Và, ông đã không phụ

lòng công chúng hâm mộ cũng như người thầy đã tận tâm diu dắt ông trên con

đường nghệ thuật Năm 20 tuổi (1971) ông đã có tác phẩm tham gia triển lãm thủy mặc ở Malaysia Năm 1273 triễn lãm cá nhân tại hội quán Triều Châu Trong suốt

thời gian 1970 - 1978 ông vừa dạy vẽ tại các trường Trí Nhân, Khải Văn vừa học thêm và tự nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo Bắng đi một thời gian do nhiều nguyên nhân ông chuyển sang làm kinh doanh Cho đến 1984, ông trở lại với hội

họa, bắt đầu từ đây ông lao vào hoạt động mỹ thuật, tham gia hầu hết các cuộc

triển lãm, đặc biệt là những cuộc triễn lãm gây quỹ từ thiện Năm 1990 ông tham gia mỹ thuật toàn quốc và mở phòng tranh tại nhà riêng, trong năm này ông được mời tham quan giao lưu với các họa sĩ Trung Quốc tại Bắc Kinh Năm 1996 ông 'được trung tâm văn hóa Pháp —- Việt mời sang Pháp triển lãm ở Paris, Bordeaux Cho đến nay, ông đã cho ra đời 3 tập tranh “Thủy mặc Trương Hán Minh” với

-hàng trăm phiên bản tác phẩm mà ông đã sáng tác trong gần 10 năm qua Ong

cũng được đông đảo công chúng trong và ngoài nước biết đến qua các cuộc trién

lãm ở Huế, Hà nội, Mỹ, Canada, Đài Loan, Nhật Bản, Indonesia

Là một trong những họa sĩ tiêu biểu nhất của trường phái thủy mặc Lĩnh

Nam tại Việt Nam, tác phẩm của họa sĩ Trương Hán Minh không những giữ được

bản sắc truyền thống của phái Lĩnh Nam mà còn có sự sáng tạo từ suy nghĩ, bố

cục, bút pháp và dùng màu Bằng kỹ thuật độc đáo, ông dùng đủ loại mầu nước vẽ

trên giấy xuyến chỉ để thể hiện những tranh mang dáng dấp sơn thủy cổ điển, hoa điểu, thảo trùng Ông đã say mê sáng lic nhiều tranh với các để tài nổi bật như :

Franug 22

-Luau oán tết nghiép

cành trúc, cành mai trần trễ sức sống, cảnh non nước xanh biéc that hifu tinh,

những hoa, những bướm hòa quyện với thiên nhiên, cây cỏ, lá hoa, chim muông dường như ông thành thạo ở mọi để tài Đặc biệt là các trạng thái của thiên nhiên :

buổi sáng với những giọt sương đọng lại trên cây cỏ, buổi chiều mịt mờ mây giăng

sau ngọn núi hay ở đâu đó những đám mây bàng bạc và vô số những mô tip suối nước, bóng tùng, khóm trúc, nhành hoa, khối đá thiên nhiên không còn là vô tri

vô giác mà đã mang đậm tình người sâu sắc, với những bức thủy mặc phong cảnh

diễn tả cái hùng vi vô biên của tự nhiên bao giờ cũng tụ lại ở những điểm nhấn mạnh nào đó thật đắt giá, một cánh chuồn mỏng mảnh ánh lên trên ngọn cổ, một

thác nước dòng suối uốn quanh day tính nhạc điệu, những tán lá bất chợt có những

nụ hoa ứng lên màu đỏ có sức lan tổa gợi cảm, chất thơ say đắm thể hiện rõ qua

những bức tranh dién ta chiều sâu vời vợi của núi non trùng điệp Dẫu muốn hay

không với lối ước lệ trong biểu hiện không gian nghệ thuật Trung Hoa truyền thống, với sự suy tưởng về vũ trụ sâu sắc, người xem sẽ cảm nhận được cái hữu hạn của con người trước cái vô hạn tuyệt mỹ của tý nhiên Dù đã thử qua nhiều để

tài và cũng khá thành công, nhưng ông vẫn xuất sắc nhất với để tài hoa điểu, ông

vẽ thành thạo từ “chiếc chỉ” (một cành), trúc họa tới cái nhìn tỉnh tế dành cho những sinh vật nhỏ nhất Ông nói - "Muốn vẽ hoa, vẽ chim thì luc nào cũng phải có

trong đầu cái hoa ấy, con chim ấy, từ đó mà chỉ huy cái tay biết cách dùng cây cọ

gọn gàng để thể hiện”, do vậy mà chỉ vài nét chấm phá ông đã tạo nên những đóa hơa tươi thắm, chỉ vài lần hạ bút chú chim xinh xắn đã đậu trên cành tất cá đều sống động đến mức nhìn chim như thấy chim hót, nhìn hoa như thấy hoa nở dịu

-_ đàng hương thơm Tranh ông không đơn thuần là tranh tả th, mà qua đó ông còn thể hiện được cái hồn của con người : trong “Hoa hảo nguyệt viên” vẽ đẹp tuyệt

mỹ của một thiếu nữ đã được ông thể hiện qua hình ảnh của đóa mẫu đơn tươi

thắm, mỗi lúc như hiện rõ hơn dưới ánh trăng tròn, vài nhành liễu lưa thưa, một đôi chim nhỏ như đắm mình trong vẽ đẹp đó càng làm cho bức tranh sinh động

hơn, trữ tình hơn Chúng ta cũng có thể tìm được ý tưởng hạnh phúc, thân phận con

người, vạn vật và những biểu hiện tâm linh qua các tranh “Thì thầm”, “Hội ngộ “

“Ngũ phúc”, “Phúc thọ trường xuân” Trong chú để chung : non xanh nước biếc,

- sơn thủy, hoa điểu có một mắng khá rõ nét là các cảnh đẹp khắp đất nước như :

chùa Hương, hỗ Hoàn Kiếm, cầu Thê Húc, cầu Tràng Tiền, vịnh Hạ Long, núi

Ngũ Hành, chùa Dơi Với tài nghệ, nhất là tấm lòng họa sĩ Trương Hán Minh đã

tái hiện một cách sinh động và độc đáo Cũng là chiếc cầu sắt bắt qua sông, nhưng

qua nét cọ của Trương Hán Minh, cầu Tràng Tiên (Huế) trở nên duyên dáng soi

bóng trên dong sông Hương phẳng lặng, lững lờ vừa lung lính mà hiện thực, vừa

xa xôi mà lại rất gần gũi, thân tình Trương Hán Minh đã đi khắp đất nước, dường

như cảnh đẹp nào cũng có vẽ thành tranh Ông nói :"Nghệ thuật không có giới

hạn, không phân ranh giới Hoạt động nghệ thuật có cội nguồn, xuất xứ Tôi học

Grang 23

Ludn odu t6t aghiép

vẽ thủy mặc theo phái Lĩnh Nam và sống ở Việt Nam nên tôi vẽ phong cảnh, cây trái thường thấy ở đây, vẽ những bông hoa gần gũi với đời sống ở đây, nét vẽ mới

truyền thần được Bằng kỹ pháp truyền thống thủy mặc tôi đã vẽ hồ Hoàn Kiếm, câu Tràng Tiền, suối Yến và cảnh đồng quê Việt Nam Có thấm nhuần đời sống

tỉnh thần dân tộc, mới tạo được thần sắc cho tác phẩm thủy mặc” Thật vậy, giá tri

thật sự của bức tranh là tâm hồn của người họa sĩ và giá trị quốc tế của một tác phẩm nghệ thuật là tính chất dân tộc cao độ của tác phẩm được diễn đạt một cách

khéo léo, đặc sắc Những tranh “quốc họa” của Té Bach Thach 6 Trung Quốc,

anh tượng của Révora, Xikiêrốt ở Méch-xich, tranh khắc gỗ của Hôkưtai,Hirôsighê ở Nhật là như thế

Có thể nói, với tỉnh thần làm việc hết mình vì nghệ thuật, vì tình yêu quê hương, họa sĩ Trương Hán Minh đã tạo đặt cho mình một vị trí xứng đáng Từ

nguôn cảm hứng trước thiên nhiên, qua sự vận dụng công lực của ngòi bút, trong

những phút giây xuất thần, cuộc sống kỳ diệu muôn nghìn vẻ đã được Trương Hán

Minh “định” lại trên mặt giấy xuyến chỉ, khi thì thánh thót, lúc tuôn tràn Cái hấp

dẫn trong tranh thủy mặc Trương Hán Minh là những ý thức, tình cảm khi tìm ẩn

chìm sâu trong khoảng trống, khi thì tan biến hòa vào các cung bậc của màu sic,

khi lại bậc lên sắc ngọt đến cương nghị trong những nhát bút chính xác Bằng tài nghệ của mình, Trương Hán Minh thật sự đã chỉnh phục được lòng người, gây được

sự thích thú ngay cả với những người sưu tập khó tính ở Châu A lin Chau Au Tac

phẩm của ông được liệt vào tác phẩm danh họa người Hoa trên thế giới

Hiện nay ông là Hội viên Hội mỹ thuật Việt Nam, ủy viên Ban chấp hành Hội mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh và được đánh giá là họa sĩ hàng đầu có công

dẫn dắt để hình thành nên đường lối thủy mặc ở Việt Nam

Là họa sĩ vẽ tranh thủy mặc duy nhất không qua trường lớp của hội họa thủy mặc-họa sĩ LÝ KHẮC NHU sinh năm 1943 tại Quảng Ninh - từng tốt nghiệp khoa tranh sơn dầu của trường Cao đẳng Hội Việt - Mỹ Sài Gòn vào năm 1872 -

đã tạo cho mình một phong cách riêng trong sáng tác nghệ thuật Bằng sự kết hợp truyền thống Đông phương với kỹ thuật Tây phương, cùng với nguồn cảm hứng riêng ông đã thể hiện lên tránh của mình phong cảnh đất nước và sinh hoạt đời thường của người dân Việt Nam Đến với tranh ông người xem cảm nhận được tính

giản dị qua nét bút tài hoa, lưu loát, phóng khoáng và đầy sáng tạo :"Vịnh Hạ

Long" chỉ một lần kéo bút, một vài chấm phá öng đã gửi vào tranh cái cảm xúc đang dâng trào trước vẻ đẹp của thiên nhiên Cái cảm xúc đó được thể hiện qua -cái hoành trắng của núi, cái mênh mông vô tận của biển trời; rồi bóng đáng nhỏ 'xíu của những cánh buồm đồ thắm như để nhấn mạnh thêm cái tỉ lệ bao la của thế giới tự nhiên và đó cũng là hình ảnh, là màu sắc của sự sống, của hơi ấm trong cái

Feaug 24