Lễ hội vía bà chúa xứ núi sam ảnh hưởng của lễ hội đối với sự phát triển của du lịch an giang khóa luận tốt nghiệp đại học

Giởi Han Đề Tài: Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong 15 lễ hội lớn nhất được tổ chức hàng năm ở nước ta đối với sự phát triển của du lịch An Giang nói chung cũng như đối với sự p

Trang 1

LỄ HỘI VÍA BÀ CHUÁ XỨ NÚI SAM- ẢNH HƯỞNG CỦA LẼ h ộ i

ĐỐI VỚI Sự PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH AN GIANG

(LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH DU LỊCH ĐÔNG NAM Á)

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

THÁNG 9/2006

Trang 2

♦ T R IÂ N

*

Em xin trân trọng gởi lời cám ơn đến Th.s Phan Thị Hồng Xuân- Phó trưởng khoa Đông Nam A Học Đại Học Mở-Thành Phô" Hồ Chí Minh đã

giới thiệu Giảng Viên Hứơng Dẩn cho em, giúp em rất trong việc hoàn thành quyển luận văn này

Em cũng xin thành thật cảm tạ Thầy Đặng Quang Kính-giảng viên Khoa Đông Nam A Học đã vui lòng nhận lời làm Giảng Viên hướng dẫn cho em trong suốt 3 tháng vừa qua , Thầy đã không quản ngại tiếp xúc vđi em mỗi khi em thắc mắc, bôi rối những vân đề em gặp phải trong khi làm luận văn này Thầy

đã tận tâm và nhiệt tình giải đáp, hứơng dẫn em bằng cả tấm lòng

Trong suốt quá trình học bôn năm ở trường ngoài công lao nuôi dưỡng của Ba, Mẹ em xin gởi lời tri ân đến tất cả quí thầy cô của Trương Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh và nhất là các Giảng Viên của Khoa Đông Nam A Học

đã tận tình truyền thụ kiến thức cho em Và đồng cảm ơn các ban ngành như:SỞ

Du Lịch An Giang , uỷ Ban Nhân Dân Thị Xã Châu Đốc, Ban Quí Tế Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam-Thị Xã Châu Đốc đã nhiệt tình giúp đỡ trong thơi gian em đi tìm tư liệu để hoàn thành luận văn này Trong quá trình hoàn thành cũng gặp những khó khăn và thiếu sót, mong quí thầy cô cùng các bạn tận tình góp ý

Trân trọngNGUYỄN THANH TRÚC

Trang 3

lễ hội đối với du lịch An Giang

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ấnh hưởng của

DẪN LUẬN

1 LÝ Do Chon Đề Tài:

Nói đến Châu Đốc người ta thường liên tưởng ngay đến Núi Sam- Miếu Bà Chúa Xứ với nhiều di tích lịch sử danh lam thắng cảnh, mỗi năm nơi này thu hút hàng triệu lượt khách đến hành hương và du lịch Đặc biệt, từ năm 2001 lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được nâng thành

lễ hội cấp Quốc gia đã tạo cho Núi Sam càng thêm hấp dẫn

Tôi được sinh ra và trưởng thành ngay trên quê hương mình, một vùng đất mà mỗi năm nước lũ từ dòng Mêkong đều tràn về được thiên nhiên ban tặng cho lượng phù sa màu mỡ để trở thành một trong những vựa lúa lớn nhất của khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, một vùng đât với tên gọi”Tiền Tam Giang, Hậu Thất Sơn”, nổi tiếng với nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh được cả nước biêt đên Đặc biệt là sự phát triển của du lịch mà nổi bật là tại thị xã Châu Đốc Vì thê, tôi muôn làm

đề tài luận văn “Lễ Hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam- Ấnh Hưởng Của Lễ Hội Đối Với Sự Phát Triển Của Du Lịch An Giang” nhằm mục đích là tìm hiểu văn hoá Núi Sam, cũng như tiềm năng di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của vùng đất An Giang Tôi mong rằng trong tương lai gần

An Giang sẽ trở thành điểm du lịch nổi tiếng của cả nước

2 Lich Sử Nghiên Cứu Đề Tài:

Đã có khá nhiều sách, tạp chí, tài liệu nói về du lịch An Giang nói chung cũng như giới thiệu về cụm di tích lịch sử Núi Sam của thị xã Châu Đốc nói riêng Các tài liệu, tạp chí này giới thiệu tương đối đầy đủ

và chi tiết các danh lam thắng cảnh tại đây nhưng lễ hội Vía Bà Chúa

Xứ Núi Sam từ khi được nâng lên thành lễ hội cấp Quốc gia cho đến nay đã được năm năm thì vẫn chưa được đề cập đến nhiều hoặc nói đến nhưng chưa đầy đủ và chi tiết Cho nên, tôi muôn tìm hiểu ý nghĩa về mặt tôn giáo tín ngưỡng cũng như tiềm năng kinh tế mà cụm di tích này mang lại mà trong đó nổi bật vẫn là Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam từ khi được nâng thành lễ hội cấp Quốc gia Nếu chúng ta biết khai thác tiềm năng một cách hiệu quả thì sẽ đem lại một giá trị thiết thực về văn hoá cũng như kinh tế

3 Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Hoc:

Trong quá trình tìm nguồn tư liệu để hoàn thành quyển luận văn này tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như dân tộc

Trang 4

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ấnh hưởng của lễ hội đối với du lịch An Giang

học, đó là tôi đa tìm hiểu về cộng đồng dân CƯ có mặt và sinh sống trên vùng đất An Giang và thực tế điền dã cùng với các phương pháp liên ngành như điều tra, thông kê Bản thân tôi có một thuận lợi là cụm di tích lịch sử Núi Sam cũng nằm ngay trên quê hương tôi nên chính bản thân tôi cũng đã nhiều lần được xem và cảm nhận không khí thật sự của

lễ của lễ hội Do đó, đi thực tế là phương pháp chính mà tôi đã sử dụng trong việc hoàn thành quyển luận văn này

4 Giởi Han Đề Tài:

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong 15 lễ hội lớn nhất

được tổ chức hàng năm ở nước ta đối với sự phát triển của du lịch An

Giang nói chung cũng như đối với sự phát triển của du lịch thị xã Châu Đốc nói riêng Trong phạm vi khả năng nghiên cứu của mình, đề tài luận văn của tôi bao gồm 3 chương:

■ Chương I: Giới thiệu khái quát về tỉnh An Giang

■ Chương II: Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam.

■ Chương III: Anh hưởng của lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam đốì

với ngành du lịch

Trang 5

2 Dân Số;

Dân số là hơn 2,7 triệu người, có Thành Phô" Long Xuyên trực thuộc tỉnh, một thị xã là thị xã Châu Đốc và 9 Huyện Các dân tộc sinh sống ở đây bao gồm người Kinh chiếm đa sô", ngoài ra còn có người Chăm, người Khmer và người Việt gô"c Hoa Trong đó, người Chăm chiếm 3,1% dân sô", người Khmer Chiếm 5,8% dân sô", người Việt gốc Hoa chiếm 2,7% dân sô" còn lại là người Kinh

3 Khí Hâu;

Cũng như khí hậu của cả nước, An Giang có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và mưa nhiều nhất là từ tháng năm đến tháng chín (âm lịch) Khí hậu cũng góp phần quyết định vào sự phát triển của An Giang đặc biệt là đôi với cây lúa

4 Kinh Tê":

An Giang được biết đến qua sông Tiền và sông Hậu, hai dòng sông này đã mang đến cho tỉnh một lượng phù sa màu mỡ tạo nên những cánh đồng lúa trĩu nặng hạt An Giang được xem là một trong những vựa lúa lớn nhất của Đồng Bằng Sông Cửu Long và đã góp phần rất lớn vào công cuộc giải quyết vân đề lương thực Quốc gia trong những năm trước đây và hiện nay sự đóng góp từ hạt lúa mà người dân nơi này tạo ra cũng đóng góp vào tăng trưởng GDP của nền kinh tê" Quốc gia nói chung nền nông nghiệp nói riêng Ngoài cây lúa là cây nông nghiệp chính, với hai dòng sông là sông Tiền và sông Hậu đó cũng chính là món quà mà thiên nhiên đã ban tặng cho vùng đất này Với hai con sông này, ngoài lượng phù sa màu mỡ, An Giang còn có nguồn cá tôm phong phú Vào mùa nước nổi, lượng cá từ biển Hồ (Campuchia) theo dòng nước của con sông Hậu về với An Giang đã tạo cho nơi này nguồn thuỷ sản dồi dào Dòng sông Hậu không chỉ góp phần rất lớn là nguồn nước tưới cho cây lúa của

Trang 6

b

Ỷ

%

An Giang, vào nguồn thuỷ sản mà hiện nay khi bạn đặt chân đến thị xã

Châu Đốc trên dòng sông Hậu là làng cá bè Cá bề ở An Giang hay nói chính xác là cá bè thị xã Châu Đốc không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà

còn được Thế Giới biết đến Giá trị từ việc xuất khẩu cá basa đã đóng góp rất nhiều cho sự phát triển của Châu Đốc trong những năm gần đây Hiện nay ngay trung tâm của thị xã Châu Đốc (công viên 30/4) có tượng con cá basa mà u ỷ Ban Nhân Dân thị xã Châu Đốc đã cho xây dựng và đây cũng được xem là biểu tượng của thị xã Châu Đốc_ niềm tự hào không chỉ của người nuôi cá da trơn ở Châu Đốc mà đó còn là niềm tự hào của người dân Châu Đốc

Ngoài ra, nói đến An Giang không thể không nhắc đến cụm du lịch Núi Sam ở Châu Đốc Cụm du lịch này mà nổi bật là lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam đã được công nhận thành lễ hội du lịch cấp Quốc gia

từ năm 2001 Hàng năm, lễ hội thu hút rất nhiều khách trong và ngoài nước về Châu Đốc góp phần rất lớn vào sự phát triển của nền du lịch tỉnh nhà Không những thế, ở An Giang hiện nay còn khá nhiều điểm du lịch hấp dẫn khác như: khu lưu niệm Bác Tôn-Cù Lao Ông Hổ - Bến Ô Môi, cụm du lịch văn hoá ơ c Eo, đền thờ Quản cơ Trần Văn Thành, khu

di tích lịch sử Tức Dụp, nhà thờ cổ Cù Lao Giêng, khu du lịch Núi Sập,

lễ hội đua bò của người dân Khmer, Tết Cholchơnam Thmây của đồng bào Khmer

Với vị trí nằm ở phía Tây Nam Tổ Quô"c, có đường biên giới tiếp giáp với Campuchia An Giang đã và đang phát huy thế mạnh của mình bằng việc xuất khẩu hàng hoá sang thị trường Campuchia qua các cửa khẩu Long Bình (An Phú), Tịnh Biên (Tịnh Biên) và cửa khẩu Quốic gia

Vĩnh Xương ở Tân Châu và cũng từ những cửa khẩu này thu hút không

nhỏ một lượng khách từ Campuchia sang Việt Nam du lịch hoặc mua bán góp phần vào nguồn thu ngân sách cho tỉnh nhà Ngoài ra khi nói đến An Giang không thể không nhắc đến cụm du lịch Núi Sam Cụm du lịch này mà nổi bật là lễ hội Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam đã được nâng lên thành lễ hội cấp quốc gia từ năm 2001 Hàng năm lễ hội thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước về Châu Đốc, góp phần rất lớn vào nền du lịch tỉnh An Giang

SV T H : N g u y ê n T h a n h T rúc

Trang 7

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Anh hưởng của lễ hội đối với du lịch An Giang

hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam- Châu Đốc được nâng lên thành lễ hội cấp Quốc gia vào năm 2001 và gần đây là sự kiện An Giang tổ chức thành công Festival nhằm quảng bá cho du lịch của mình vào tháng 2/2006 Chúng ta có thể thấy một điều rằng loại hình du lịch của các tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long hiện nay là khá giông nhau và gần như mang tính rập khuôn- đó là loại hình du lịch miệt vườn ( đến nhà dân tham quan thưởng thức cây ăn trái hoặc các loại đặc sản đồng thời thưởng thức âm nhạc quê hương mang đậm tính Nam Bộ là dờn ca tài tử) gần đây đã có phản hồi không tốt là gây nhàm chán cho du khách Chính vì thê các cơ quan chủ quản của du lịch An Giang cũng đã nhận ra và đã không đi theo lối mòn mà các tỉnh trong vùng đã và đang thực hiện mà thay vào

đó là loại hình du lịch Homestay (du khách đến ở và cùng sinh hoạt theo nếp sông của người dân nơi này) đã được triển khai đầu tiên tại xã Mỹ

^ Hoà Hưng- Thành Phô" Long Xuyên và mô hình này bước đầu đã cho

thấy hiệu quả mà chính xác là thông tin phản hồi từ du khách Đây là tín hiệu đáng mừng cho du lịch An Giang trong bước đầu thực hiện mô hình

du lịch này, qua đó những nhà làm du lịch ở An Giang đã nhân rộng mô hình này đến xã Châu Phong- Tân Châu (nơi có khá đông đồng bào người Chăm đang sinh sống) và sắp tới đây nếu hiệu quả đạt như mong đợi chắc chắn mô hình này sẽ được các nhà làm du lịch ở An Giang triển khai, nhân rộng đến các khu vực khác trong tỉnh như Tịnh Biên nơi có khá nhiều đồng bào Khmer sinh sống với nhiều nét văn hoá độc đáo chắc chắn sẽ thu hút khách ngày càng nhiều Ngoài ra còn khá nhiều các

mô hình du lịch khác đã và đang được ngành du lịch của tỉnh xúc tiến

% cũng như triển khai thực hiện

Bên cạnh những thuận lợi thì du lịch An Giang cũng gặp phải không ít khó khăn Hàng năm khi mùa nước lũ tràn về bên cạnh người dân nơi này có được nguồn lợi thuỷ sản dồi dào thì cũng chính mùa nước

lũ là mùa gây trở ngại cho người dân nơi đây An Giang những năm gần đây phát triển khá mạnh về nhiều mặt nhất là du lịch nhưng số’ lượng các dự án đầu tư vào du lịch của An Giang còn rất thấp, mặt khác sự phát triển của du lịch rầm rộ trong những năm gần đây đã làm cho cán cân qui hoạch về du lịch bị lệch, qui hoạch nhiều nhưng còn dàn trải và chưa đồng bộ, chưa thực hiện đến nơi đến chốn ở một sô" dự án Hệ thông cơ sở vật chất nhìn chung là phát triển nhưng chưa đồng bộ mà điều này là yếu tô" sông còn cho sự phát triển chung của ngành du lịch, chỉ có một sô" nơi có cơ sở vật chất được đầu tư tốt còn lại vẫn bị xuống câ"p và hư hỏng nhiều đòi hỏi phải có sự chỉnh trang và đầu tư Bên cạnh

đó, du lịch dù phát triển với tô"c độ khá cao nhưng hệ thông phục vụ cho

du lịch như khách sạn, nhà nghỉ vẫn còn kém và sô" lượng đạt chuẩn xếp

Trang 8

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ẩnh hưởng của lễ hội đối với du lịch An Giang

hạng sao cũng như chuẩn tôi thiểu là chưa xứng với sự phát triển trong những năm gần đây của ngành du lịch An Giang Sô" lượng hướng dẫn viên được cấp thẻ mặc dù có tăng nhưng so với mặt bằng chung là rất ít

và không đáng kể Chính vì thế, tỉnh An Giang nói chung sở du lịch An Giang nói riêng cần phải có những kế hoạch chi tiết, cụ thể nhưng đồng thời phải thể hiện được tính khả thi cao nhằm kêu gọi sự đầu tư của nhiều thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động du lịch của tỉnh nhà góp phần vào sự phát triển đồng bộ và bền vững của du lịch An Giang trong những năm sắp tới

%

Trang 9

Mái đình lợp ngói âm dương màu đỏ, trên nóc gắn tượng bát tiên

và lưỡng long tranh châu Trước sân có bốn cây dương cao lớn, cách nay

ị_ khoảng mười năm đã bị khô chết một cây Bên trong đình có đỉnh đồng,

hoành phi liễn đối trạm trổ công phu, sắc sảo, thếp vàng óng ả Nhiều dù lộng, chấn đỏ thêu rồng, phụng sặc sỡ, đính kim tuyến lấp lánh tôn thêm

vẻ tôn nghiêm và nét đẹp cổ truyền Đình Châu Phú là một trong những ngôi đình lớn và đẹp nhất ở đồng bằng Nam Bộ, có diện tích cả ngàn mét vuông chia nhiều gian thoáng rộng

Chính giữa và trên cao thờ bài vị Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu

Cảnh, ông là người có công lớn trong việc khai hoang lập ấp ở miền

Nam nên vùng đồng bằng có rất nhiều đền thờ ông Đình Châu Phú là đình thờ chính, còn giữ nhiều sắc phong Phía dưới là bài vị ông Thoại

y Ngọc Hầu, kế nữa là bài vị ông vệ Thuỷ Đỗ Đăng Tàu và Lê Văn Sanh

Hai bên thờ tả hữu ban, tiền hiền hậu hiền, tiền bổn hội hậu bổn hội, thiện nam tín nữ giữa đình còn có tượng Thượng đẳng thần Nguyễn Hữu Cảnh và hai vị quan văn võ hầu Đình Châu Phú được xây dựng từ thời ông Thoại Ngọc Hầu cai quản vùng đất này, khoảng từ 1820 đến 1828

Vị trí ban đầu tại mảnh đất bên cạnh bệnh viện Châu Đốc, sau đó dời về đây xây cất kiên cô", hoàn thành năm 1926 Kiến trúc đẹp, đồ sộ đình Châu Phú thu hút đông đảo nhân dân địa phương đến tham dự các lễ kỳ yên vào ngày 10 và 11 tháng 5 âm lịch hàng năm Đình còn tổ chức lễ giổ ông Thoại Ngọc Hầu vào ngày mùng 6 tháng 6

Phía trước u ỷ Ban Nhân Dân thị xã Châu Đốc, dọc theo bờ sông

từ khách sạn Victoria Hàng Châu đến trước đình Châu Phú là công trình công viên bờ sông Châu Đốc Thị xã Châu Đốc nhìn ra ngã ba sông thơ mộng, đây là nơi tiếp giáp giữa sông Hậu và sông Châu Đốc Công trình công viên bờ sông xây dựng nhằm mục đích tạo vẻ mỹ quan cho thị xã,

là nơi vui chơi giải trí, thể dục thể thao và còn là nơi lý tưởng để du khách ngắm cảnh mặt trời mọc ở ngã ba sông thưởng ngoạn nét đẹp của sông Hậu hiền hoà, khung cảnh trù phú của làng bè Châu Đốc Nếu chưa tận mắt chứng kiến, khó mà hình dung ngôi nhà ở trên sông dài gần 30m, ngang trên lOm có đầy đủ tiện nghi Ngôi nhà khang trang, sang trọng ấy có đáy sâu 5m bằng loại gỗ sao, bọc dưới inox để nuôi cá

basa và một số loại cá khác Đó là một trong gần 2000 bè cá trên sông

Châu Đốc và Hậu Giang, hình thành những làng nổi trù phú, thơ mộng

ậ tạo nên một nét sinh hoạt độc đáo về văn hoá, đặc thù về kinh tế hấp

dẫn du khách và những nhà kinh doanh đến tham quan, nghiên cứu Từ thị xã nhìn qua ngã ba sông về phía tay mặt là xóm Châu Giang thơ mộng Đây là nơi cư trú của khoảng 3000 người Chăm Người Chăm đến định cư tại đây vào khoảng năm 1691 (theo di tích còn lại để tại ngôi

Trang 10

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Anh hưởng của lễ hội đốì với du lịch An Giang

đền chính Mubarak) Người Chăm tại đây theo đạo Hồi, nhánh Islam hàng năm vào tháng 8 (Hồi lịch) tức là vào khoảng tháng 3 hoặc tháng 4

> (âm lịch), tín đồ sẽ nhập lễ Ramadan ăn chay một tháng Trong thời gian

ăn chay, nam nữ từ 16 tuổi trở lên đều phải nhịn ăn từ 4 giờ sáng đến 6 giờ 30 chiều Xóm Châu Giang có hai ngôi thánh đường chính là Mubarak và Azhar Người Chăm sống chủ yếu bằng nghề dệt, thêu đan

và chài lưới trên sông Tọa lạc ngay trung tâm thị xã với cảnh trí đẹp và nên thơ, Bồ Đề Đạo Tràng do những cư sĩ tại gia sáng lập Đạo Tràng được xây cất và khánh thành ngày 18/5/1954 gồm một ngôi chánh điện hình tháp bát giác Trước cổng tam quan, mặt tiền chùa đi vào có một khoảng sân rộng lát gạch trắng thờ tượng Phật Bà Quan Am Đặc biệt là cây Bồ Đề cổ thụ ngay chính giữa sân Đạo Tràng được trồng ngày

9/5/1952 do cô" Hội Trưởng Hội Thông Thiên Học Quốc tế tại An Độ đã

hiến cây Bồ Đề này cho Việt Nam làm Quốic bửu Cây Bồ Đề này là cây con của cây Bồ Đề bảo thụ mà xưa kia Đức Phật Tổ đã ngồi nhập định và đắc đạo, trên 2500 năm cho nên rất có giá trị về lịch sử của Phật giáo

Từ Châu Đốc đi vào Núi Sam đến ngã ba Đầu Bờ ta thấy một ngôi chùa sừng sững hiện ra bên chân núi, đó là Tây An Tự Ngôi chùa

nguy nga với ba ngôi lầu nóc tròn hình củ hành theo kiểu kiến trúc An

Hồi, màu sắc sặc sỡ nhưng hài hoà, đẹp mắt, nổi bật Ngôi giữa là chánh điện thờ Phật , hai bên là lầu chuông và lầu trống Chùa toạ lạc trên thềm cao thoáng rộng Đi qua một công viên nhỏ, bước lên bậc thềm là tượng người mẹ bồng con miêu tả tích xưa Quan Am Thị Kính, ơ chánh

* điện thờ Phật theo dòng Thiền Lâm Tế, ngoài tượng Phật Thích Ca rất

lớn ở giữa còn có các tượng: Di Đà, Quan Am, Tam Thế Phật và các vị

Bồ Tát Hai bên và phía trước là các vị La Hán, Bát Bộ Kim Cang, Tam Hoàng Ngũ Đế phía sau thờ các vị sư trụ trì chùa Tây An, tượng tạc bằng gỗ uy nghiêm Đặc biệt là tượng hoà thượng Thích Bửu Thọ, người

có công lớn trong việc trùng tu chùa, được tạc sinh động như người thật, tay cầm gậy ngồi bên bàn viết, cốt cách siêu phàm Bên hông chùa là dãy bảo tháp của các vị sư trụ trì được xây dựng tôn nghiêm, cổ kính Chùa Tây An do Tổng Đốc An Hà Doãn u ẩn xây dựng năm 1847 Qua nhiều đợt trùng tu, chùa trở thành một kiến trúc độc đáo của khu vực Núi Sam đã được Bộ văn hoá xếp hạng Nếu chùa Tây An sặc sỡ, nguy nga Miếu Bà đồ sộ, hoành tráng thì lăng Thoại Ngọc Hầu ung dung, đường

bệ với mặt nhìn ra con đường nằm bên chân núi, lưng quay về vách đá, toạ lạc trên thềm cao với chín bậc thang được xây bằng đá ong Một loại

đá phải vận chuyển bằng ghe chèo từ Biên Hoà qua nhiều sông rạch rồi

rẽ vào kênh Vĩnh T ế về Núi Sam, chỗ ghe neo lại để lên đá còn có tên

Trang 11

gọi là Bến Vựa, Nhà Neo đến bây giờ Lăng được xây bằng hồ ô dước, phía trước có hai cửa lớn theo kiểu kiến trúc của lăng tẩm xưa, hai bên

có hai hàng liễn đối, phía sau là bậc thang đi lên đền thờ được xây trên nền cao Trong đền thờ có bài vị của Thoại Ngọc Hầu và hai phu nhân,

có áo mão cân đai của ông được phục chế và nhiều nghi thờ với các bộ

lư đồng Mặt tiền lăng là khoảng sân rộng nổi bật với long đình trong đó

có bản sao bia Thoại Sơn Trước long đình là khẩu súng thần công , bảng xếp hạng di tích Trong lăng, chính giữa là mộ Thoại Ngọc Hầu, ông tên thật là Nguyễn Văn Thoại sinh 1761 người huyện Diên Phước- Quảng Nam, 1777 ông vào Nam phò Nguyễn Ánh chống Tây Sơn 1802 Gia Long phong ông làm Chưởng Cơ, 1817 ông được bổ nhiệm làm trấn thủ Vĩnh Thanh (Nam Kỳ) đến năm 1818 ông xuất binh cùng dân đào kênh Đông Xuyên kênh đào xong được vua ban lấy tên là kênh Thoại Hà để

Y ghi nhớ công lao ông, con kênh với chiều dài hơn 30000m 1819 kênh

Vĩnh T ế được đào dài theo biên giới Tây Nam nối liền Châu Đốc- Hà Tiên, nối lưu thông sông Châu Đốc ra vịnh Thái Lan dài hơn 90km, và tên phu nhân Thoại Ngọc Hầu được đặt cho con kênh chiến lược này: Vĩnh T ế (Bà tên thật là Châu Thị Tế), ngoài ra ông còn cho đắp lộ Núi Sam- Châu Đốc dài hơn 5km trong năm 1826-1827, đoạn đường này nằm trong nội ô thị xã Châu Đốc hiện nay vẫn còn mang tên ông: Nguyễn Văn Thoại 15/8/1829 ông được Vua Minh Mạng sắc phong là Thần làng Vĩnh Tế Trong lăng, bên phải mộ ông là mộ bà vợ chính Nhất phẩm phu nhân Châu Thị T ế , bên trái có ngôi mộ khiêm nhường hơn là của bà vợ thứ Diệc phẩm phu nhân Trương Thị Miệt Trong nội

y lăng có hơn 14 ngôi mộ và ngoại vi lăng cũng có khoảng 50 ngôi mộ xây

với nhiều hình thức khác nhau: voi phục, trái đào, cái nón ngoài những sắc phong của triều đình nhà Nguyễn và các văn bia Thoại Sơn , Vĩnh

T ế Sơn, còn có bia “Châu Đốc Tân Lộ Kiều Lương” dựng tại Núi Sam

1828 nhằm kỷ niệm ngày hoàn thành con lộ Châu Đốc- Núi Sam, ngày nay dù không còn nữa nhưng văn bia vẫn còn ghi trong sử sách

Chùa Hang là tên gọi dân gian của Phước Điền Tự, một trong bốn

di tích văn hoá lịch sử của Núi Sam được Bộ văn hoá xếp hạng Mặc dù nằm riêng lẻ trên triền phía Tây Núi Sam, cách cụm di tích Tây An Tự, Miếu Bà Chúa Xứ, lăng Thoại Ngọc Hầu khoảng lkm nhưng nơi này vẫn thu hút du khách với cảnh quan thanh tịnh, ở trên độ cao vừa phải,

có hang sâu với truyền thuyết Thanh Xà- Bạch Xà Từ chân núi đến chùa Hang là những bậc thang dễ đi, trước chùa có hai ngôi bảo tháp màu sắc sặc sỡ, hài hoà, chạm khắc công phu, phía dưới là bảo tháp của hoà thượng Thích Huệ Thiện, vị sư trụ trì đời thứ hai, phía trên là bảo

Trang 12

ngôi biệt thự không còn nữa Muôn lên Pháo Đài có hai con đường chính Đường ở sau lăng Thoại Ngọc Hầu gần hơn nhưng dốc đứng phải

■V đi theo nấc thang nên chỉ dành cho người đi bộ , gần Pháo Đài là ngôi

chùa cổ Giác Hương có hậu cảnh rộng, là điểm nghỉ ngơi, ngắm cảnh khá thú vị Ngã thứ hai lên núi là con đường tráng nhựa dài hơn 2km, gọi

là đường Tháp Xe hơi và xe gắn máy đều có thể lên núi, từ Châu Đốc đến ngã ba Đầu Bờ rẽ trái theo đường vòng chân núi, qua khu trường học và nghĩa trang là đường lên núi Nếu Núi Sam có hình con Sam thì Bạch Vân, một ngọn đồi của Núi Sam là cái đầu hướng về phía Bắc Bạch Vân có nghĩa là mây trắng nhưng ngọn đồi không cao lắm, chỉ gần lOOm làm sao có mây trắng? Khoảng 1942 có một cư sĩ lên đây cất am

tu, đặt tên Bạch Vân Am, từ đó ngọn đồi có tên là Bạch Vân, chứ thực ra tên cũ của ngọn đồi này là núi Nhỏ Lên Bạch Vân có hai đường chính, một là đi theo ghềnh đá ở phía sau lăng Thoại Ngọc Hầu, thay vì đi thẳng lên Pháo Đài, đến lưng chừng núi rẽ qua cầu Hoà Bình sang Bạch Vân Hoặc đi vòng chân núi theo hướng Tây đến khu nghĩa địa , có đường nấc thang 240 bậc đi lên Bạch Vân khá dễ dàng Trên Bạch Vân

có nhiều tảng đá lớn, cheo leo, chồng lên nhau thành những mái che, hang động thiên nhiên đẹp mắt, có nhiều chùa chiền, am cốc và với độ cao vừa phải, có nhiều mặt phẳng lý tưởng tựa vào các khe đá lộng gió, Bạch Vân thu hút khá nhiều khách du lịch Nằm trên triền núi cheo leo nhìn xuống đồng bằng mênh mông và dãy Thất Sơn hùng vĩ đó chính là vườn Tao Ngộ- nơi đã trở thành điểm du ngoạn, ngắm cảnh từ lâu 1987 nơi này đã được uỷ Ban Nhân Dân thị xã Châu Đốc cải tạo xây dựng

yt thành khu du lịch và hiện nay có đường Tháp nên người xe dễ dàng lui

tới Hiện nay, vườn Tao Ngộ đã được công ty liên doanh Victoria Hàng Châu đầu tư xây dựng khách sạn bốn mươi phòng, một nhà hàng, một bể bơi và một tháp vọng cảnh Đây là một công trình kiến trúc đẹp của hệ thông khách sạn Victoria ở Việt Nam được tạp chí Nhà Đẹp giới thiệu Phía trên vườn Tao Ngộ một đoạn là nhà nghỉ bác sĩ Nu Ngày xưa, bác

sĩ Nu xây dựng ngôi biệt thự này để dùng làm nơi nghỉ mát, an dưỡng người bệnh trên một vị trí khá độc đáo, vừa đón gió bôn mùa, vừa được ngắm phong cảnh của miền quê sông nước Ngày nay, nhà nghỉ bác sĩ

Nu được chính quyền địa phương cho trùng tu lại theo kiến trúc cũ làm nhà nghỉ mát, nhà trọ Ngoài ra, ở phía Đông Nam đỉnh Núi Sam cũng là nơi được rất nhiều khách thập phương đến chiêm bái, đó là bệ đá mà

v theo truyền thuyết bệ đá này chính là nơi đặt tượng Bà Theo truyền

thuyết cho rằng, cách đây mấy ngàn năm Núi Sam là vùng biển cả, tượng Bà được di chuyển bằng thuyền đặt trên sườn núi Bệ đá có chiều

Trang 13

ngang l,6m, dày 0,3m, chính giữa có lỗ vuông là loại trầm tích thạch màu xanh đen, hạt nhuyễn, nguồn gốc không phải ở địa phương

2 Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam:

2.1 Lich Sử Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam:

Có người nói rằng “đến An Giang mà không đến Châu Đốc coi như chưa biết An Giang “, cũng không ngoa khi nói thêm rằng “đến Châu Đốc mà không đến Núi Sam là chưa biết Châu Đốc, đến Núi Sam

mà không ghé miếu Bà Chúa Xứ là chưa biết Núi Sam vậy! ”

Núi Sam thuộc xã Vĩnh T ế (nay là phường Núi Sam), một làng mang nhiều nét đặc thù của vùng biên thuỳ Tây Nam Bộ, có núi có sông

có đồng bằng bát ngát và nhiều di tích thắng cảnh Với diện tích tự nhiên 13,97 km2, dân sô" 30193 ( sô" liệu thống kê năm 2004), có mật độ dân cư là 1637 người/ km2 Núi Sam là một điểm du lịch chẳng những nổi tiếng ở An Giang mà còn cả Nam Bộ, quanh năm có người đến viếng Đặc biệt, dưới chân Núi Sam là một quần thể di tích lịch sử được xếp hạng câ"p quốc gia là: lăng Thoại Ngọc Hầu, chùa Tây An, miếu Bà Chúa Xứ, chùa Hang (Phước Điền Tự) Trong đó, miếu Bà Chúa Xứ có một vị trí khá đặc biệt, phía Bắc giáp xã Vĩnh Tế- kênh Vĩnh Tê", phía Nam giáp xã Vĩnh Châu (thị xã Châu Đô"c), phía Đông giáp Châu Phú

A, Châu Phú B, Đông Nam giáp Châu Phú B, Đông Bắc giáp Châu Phũ

A, phía Tây giáp xã Vĩnh Tê" Đây là khu vực trung tâm của phường Núi Sam

Miếu Bà Chúa Xứ là một trong bốn di tích lớn được nhà nước công nhận tại khu vực Núi Sam thị xã Châu Đốc Tồn tại và phát triển gần 200 năm trên một vùng đất hoang dã nay đã trở nên sung túc như một thị trấn, miếu Bà Chúa Xứ cũng từ một ngôi miếu nhỏ đơn sơ bằng tre lá ít người lai vãng nay trở thành một ngôi miếu nguy nga, đồ sộ, đêm đêm rực rỡ ánh đèn và hàng năm đón tiếp hàng triệu lượt khách hành hương đến viếng

2.2 Quá Trình Hình Thành Và Phát Triển:

2.2.1 Quá trình hình thành:

Miếu Bà có từ bao giờ? Đến nay chưa có sử liệu nào ghi lại một cách chính xác Trong dân gian tương truyền rằng cách đây gần 200 năm, Núi Sam khi đó còn hoang vu, cây cối rậm rạm, nhiều thú dữ, dân

cư thưa thớt, giặc biên giới thường sang khuây nhiễu Một hôm, có một toán giặc Xiêm leo lên Núi Sam phát hiện được pho tượng cổ bằng đá rất đẹp Động lòng tham, chúng xeo nại, tìm cách khiêng đi nhưng

Trang 14

không thể nào xê dịch được, vất vả với pho tượng nhưng vẫn không mang đi được, chúng tức giận đập phá làm gãy cánh tay trái của pho

r tượng Sau khi chúng bỏ đi, trong làng có một bé gái đang đùa giỡn bỗng

dưng ngồi lại, mặt đỏ bừng, đầu lắc lư, tự xưng là Chúa Xứ Thánh Mầu, nói với các già làng rằng:”tượng Bà đang ngự trên núi, bị giặc Xiêm phá hại, dân làng hãy đưa Bà xuống” Dân làng kéo nhau lên núi, quả thật tượng Bà đang ngự gần trên đỉnh họ cùng nhau khiêng tượng xuống làng với mục đích để giữ gìn và phụng thờ Bao nhiêu tráng đinh lực điền được huy động, các già làng tìm mọi cách để đưa tượng đi nhưng không làm sao nhấc lên được dù pho tượng không phải là quá lớn, quá nặng Các cụ bàn nhau chắc là chưa trúng ý Bà nên cử người cầu khấn, quả nhiên đứa bé hôm nọ lại được Bà đạp đồng mách bảo “hãy chọn chín cô gái đồng trinh để đưa Bà xuống núi” Dân làng mừng rỡ, tuyển chọn chín cô gái dẫn lên núi, xin phép Bà được đưa cốt tượng xuống Lạ thay, chín cô gái khiêng tượng Bà đi một cách nhẹ nhàng Xuống đến chân núi, tượng bỗng nặng trịch các cô phải đặt xuống đất và không nhấc lên nổi nữa (chỗ miếu Bà toạ lạc hiện nay) Dân làng hiểu rằng Bà muốn ngự tại đây nên tổ chức xin keo, được Bà chấp thuận và lập miếu thờ Hôm đó là ngày 25 tháng 4 âm lịch, dân làng lấy ngày này làm lễ Vía

Bà đó là vào khoảng năm 1820-1825 Lúc đầu, miếu Bà được xây dựng đơn sơ bằng tre lá, nằm trên vùng đất trũng, lưng quay về vách núi, chánh điện nhìn ra cánh đồng bát ngát Sau nhiều lần trùng tu, miếu Bà khang trang hơn 1870, miếu được xây dựng bằng gạch hồ ô dước, bắt đầu thu hút khách thập phương đến cúng viếng

* Cho đến nay, nguồn gốíc tượng Bà Chúa Xứ vẫn còn là một điều

bí ẩn Theo diễn giải cuả các vị già làng, tượng Bà xưa kia ngự trên đỉnh Núi Sam, gần Pháo Đài Chứng minh cho điều này là bệ đá Bà ngồi vẫn còn tồn tại và ngày nay được bảo vệ như một chứng tích Có người cho rằng cách đây mấy ngàn năm vùng đất này là biển cả và Núi Sam là Hòn, tượng Bà được di chuyển đến bằng thuyền nên đặt trên sườn núi là hợp lý Hiện nay, bệ đá ( nơi đặt tượng Bà ngày xưa) ở phía Đông Nam đỉnh Núi Sam được nhiều du khách đến chiêm bái Vào năm 1933, ban Quản trị lăng miếu Núi Sam cho cất ngôn nhà mát rộng gần 10m2 cao 2,5m để che nắng cho bệ đá và dựng bia ghi dấu di tích này Tượng Bà cao khoảng l,65m theo nhà khảo cổ học người Pháp là Malleret đến nghiên cứu vào năm 1941, tượng Bà thuộc loại tượng thần Visnu có nhiều ở Àn Độ, Lào, Campuchia tạc dáng người ngồi nghỉ ngơi, quí phái vương giả Chất liệu bằng đá “Son”, có giá trị nghệ thuật cao, được tạc vào cuối thế kỷ thứ 6 Nền văn hoá ơ c Eo ở An Giang được khai quật và sưu tầm nhiều hiện vật cổ nên tượng Bà Chúa Xứ Núi Sam cũng

Trang 15

không loại trừ là một pho tượng của nền văn minh này Tập quán tín ngưỡng của người Việt là hay thờ nữ thần, ảnh hưởng tính chất đạo Lão Miền Bắc có Bà Chúa Ba, Bà Liễu Hạnh, Bà Thuỷ Mầu, miền Trung có

Bà Thiên Y A Na (Bà Chúa Ngọc) ở Nha Trang, miền Đông có Bà Thiên Hương (Bà Đen) ở Tây Ninh Trong cuộc Nam tiến ,vùng đất An Giang có mặt người Việt định cư thì cũng hình thành Bà Chúa Núi Sam, Châu Đốc

Có một thời đã có những lời đồn cho rằng tượng Bà ngày càng lớn thêm Thật ra vào giai đoạn đó có nhiều khách thập phương đến cúng áo mão Người hỷ cúng yêu cầu Ban Quý T ế mặc ngay vào tượng Bà để họ

làm lễ, lần lượt sô' áo mặc chồng lên càng nhiều làm cho người ta lầm

tưởng tượng Bà lớn hơn trước Trước kia, người ta cũng cho rằng tượng

Bà không thể ghi ảnh hay quay phim được Nhiều người đã lén chụp nhưng khi rọi ảnh chỉ hiện lên một vệt trắng Ngày nay, trong một sô" sách báo đã trang trọng in ảnh Bà, ban Quản trị cấm du khách chụp ảnh

Bà để tránh trường hợp bị kẻ xấu lợi dụng ảnh Bà buôn thần bán thánh Các cụ già làng kể lại rằng vào năm 1942, trong lúc thực dân Pháp còn

đô hộ nước ta có một người Pháp cùng người thư ký vào miếu Bà tự tiện cởi áo Bà, ghi chép và phác hoạ tượng Bà Bà từ không dám ngăn cản, vội chạy đi báo ông Hương cả Nghe tin ,ông Hương cả liền đến miếu

Bà và ra lệnh cho bà từ mặc áo lại cho Bà chỉnh tề rồi quay sang làm việc với hai người khách lạ Đến lúc ấy, người Pháp trình giấy của chánh tham biện tỉnh Châu Đốc giới thiệu ông Malleret là nhà khảo cổ đi SƯU

tầm, phát hiện các cổ vật còn tiềm ẩn ở vùng đất này Ong Hương cả

* nhận giây giới thiệu nhưng tỏ vẻ không hài lòng, phê bình việc làm

phạm thượng của ông Malleret Nghe qua sự ngưỡng vọng, tôn kính của dân làng địa phương và các vùng lân cận đối với Bà Chúa Xứ, ông Malleret từ tức giận chuyển sang bôi rối, sợ sệt hỏi ý kiến ông Hương cả giờ phải làm sao ông Hương cả bảo về cứ trình lại với chánh tham biện (tỉnh trưởng) rồi sẽ gặp nhau giải quyết Chiều hôm sau, hai người Pháp

là Gauthier, tỉnh trưởng Châu Đốc và Malleret, chủ tịch Hội Khảo c ổ

Hà Nội đến nhà ông Hương cả để thương lượng và cuôl cùng đi đến kết luận: để chuộc lại lỗi lầm tự ý cởi áo Bà, hai ông tổ chức lễ tạ tội và cúng Bà một con heo, một mâm xôi Ong Malleret là người theo đạo Công Giáo không biết lạy nên phải đứng nghiêm trước tượng Bà trong tiêng nhạc lễ cổ truyền Nhân dân trong vùng đến dự lễ tạ tội này rất đông, điều đó nói lên sự uy nghiêm của Bà Chúa Xứ

Trang 16

Lê hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ấnh hưởng của lễ hội đối với du lịch An Giang

2.2.2 Quá trình phát triển:

Khi mới thành lập khoảng năm 1820, miếu Bà được xây dựng đơn sơ bằng cây lá trên vùng đất còn hoang vu Cuộc sống phát triển, nhu cầu tín ngưỡng của người dân ngày càng cao, năm 1870 miếu được trùng tu lớn hơn Đến năm 1962, miếu được tu sửa khang trang bằng đá miểng và lợp ngói âm dương, vào năm 1965 Hội quý tế xây nới rộng nhà khách, làm nhà hàng rào chánh điện Năm 1966 Đông lang và Tây lang được xây cất cho đến năm 1972 Hội quý tế quyết định trùng tu lớn hơn, xây dựng lại với kiến trúc mới đồ sộ và nguy nga hơn Kiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng và kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng được mời thiết kế với một tổng thể hài hoà, đẹp mắt và hiện đại Miếu có hình chữ Quốc dạng khôi tháp, trông như đài sen nở, mái cong tam cấp lợp ngói đại màu xanh ngọc, bên trong cẩn đá hoa Các khung bao và cửa được chạm trổ công phu, nghệ thuật trên góc cao chạm nhiều tượng thần thoát tục, trên tường trang trí nhiều bức tranh sơn thuỷ hữu tình tạo nên vẻ cổ kính, tôn nghiêm, hoành tráng Chánh điện thoáng rộng với tượng Bà uy nghi

ở giữa, đứng đầu hai bên là đôi hạt trắng Bên trái là bàn thờ Cậu đặt Linga, bên phải là bàn thờ Cô, phía trước đặt bàn thờ Hội đồng với đôi phượng hoàng Hai bên chánh điện là hậu hiền, tiền hiền với nhiều câu đối

Phía trước chánh điện là võ ca được xây khá rộng là nơi diễn ra

các nghi lễ cúng Bà Cuối võ ca là sân khấu kiên cố để hát bội khi dứt lễ

xây chầu Võ ca được xây dựng khoảng năm 1965, nhiều lần trùng tu đến năm 1990 đã thay ngói đỏ bằng ngói đại màu xanh ngọc để hài hoà với chánh điện Sau lưng chánh điện là phòng khách và phòng làm việc của ban Quản trị lăng miếu Núi Sam Bên phải miếu là Đông lang, năm 1988-1989 được xây dựng lại hai tầng, lợp ngói xanh phù hợp với tổng thể khuôn viên miếu Phía ngoài sân, bên trái của chánh điện là miếu ông Tà được xây dựng lại bằng bê tông, lợp ngói xanh vào năm 1995 trong miếu thờ ba hòn đá Trước cửa vào chánh điện là hai con sư tử tạc bằng đá hoa cương trong thế ngồi canh giữ nhìn ra khu nhà trưng bày ba tầng đồ sộ, hoành tráng Nhà trưng bày được xây hình chữ Công mái cong, lợp ngói xanh kết hợp với miếu Bà tạo nên tổng thể hài hoà, uy nghi đẹp mắt Bên trong trang trí hiện đại, đẹp mắt trưng bày hàng ngàn hiện vật của khách thập phương dâng cúng như áo, mão, khánh vàng, tiền cổ, đồ mỹ nghệ mặt tiền miếu Bà được bảo vệ bằng hàng rào bêtông song sắt sơn đỏ, xây dựng từ năm 1989 cổng chính tam quan nhìn lên núi, cổng hai mái lợp ngói xanh, trên là lưỡng long tranh châu, dưới là bảng đề “Chúa Xứ Thánh M ẩu”, bốn cột to sơn vàng, mặt trước

là hàng đối đỏ Khuôn viên miếu Bà rộng hơn 3000 m2

Trang 17

3.Lễ Hỏi Và Nghi Thức:

Sau khi được thành lập, Miếu có người trông coi hương khói gọi

T là từ, các lễ cúng Vía hàng năm vẫn còn đơn sơ ít người lui tới Năm

1870, Miếu được trùng tu khang trang, rộng lớn hơn thu hút lòng tin của dân địa phương các nghi lễ cúng hàng năm do các hương chức trong làng đảm nhiệm, theo nghi thức cổ truyền và dần hoàn thiện như ngày nay

Từ khi được nâng cấp thành lễ hội cấp Quốc gia ngoài phần lễ cổ truyền, phần hội đã được tổ chức trọng thể với tuần lễ văn hoá thể thao kéo dài từ 20 đến 27 tháng 4 âm lịch hàng năm, trong đó long trọng và nổi bật nhất là lễ khai hội và lễ phục hiện

Lễ Khai Hội thường được tổ chức vào đêm trước lễ tắm Bà, tức là trước phần lễ truyền thống Chương trình lễ khai hội khá phong phú với các tiêt mục: sân khâu hoá, biêu diên lân sư rông, diêu hành băng xe hoa với các phường, khóm, ấp của thị xã Châu Đốc mỗi nơi một chiếc với nhiều cách trang trí khác nhau thể hiện nét độc đáo để chào mừng lễ hội Vía Bà, tiết mục ca múa nhạc của các dân tộc Kinh, Hoa , Khmer, Chăm rất phong phú và đặc sắc Sau phát biểu của lãnh đạo địa phương

sẽ là phần đánh trống khai hội Tiếp tục sẽ là các tiết mục sân khấu hoá như dựng lại hình tượng thời lưu dân đi mở đất một cách hết sức sinh động, rồi cuộc sống phát triển và chông chọi với thú dữ, thiên tai, rồi cảnh dân làng đưa tượng Bà xuống núi tất cả đều tạo nên một hình ảnh

xa xưa gợi nhớ về một Châu Đốc hoang sơ nhưng đầy bí ẩn và thú vị Kết thúc phần lễ khai hội là phần bắn pháo hoa với hàng chục ngàn

■* người tham dự Pháo hoa với nhiều hình dáng và màu sắc lung linh, rực

rỡ một góc trời càng tạo cho vùng đất này thêm không khí sôi nổi, tưng bừng trong dòng người đi dự lễ hội với một tâm trạng háo hức và mong chờ những điều tốt lành nhất đến với cuộc sống của mình

Bên cạnh lễ khai hội tưng bừng, náo nhiệt và đầy sự sôi nổi thì lễ Phục Hiện- một lễ mang ý nghĩa tái hiện bối cảnh rước tượng Bà từ đỉnh Núi Sam về miếu theo truyền thuyết chín cô gái đồng trinh đưa Bà xuống núi, lễ phục hiện được tổ chức vào buổi sáng sau ngày lễ khai hội với sự tham gia của trên hai ngàn diễn viên của các đoàn văn nghệ, lân

sư rồng và hàng ngàn quần chúng địa phương, khách thập phương các nơi về tham gia Dòng người rất đông, xuất phát từ nhà Bia Liệt Sĩ dưới chân Núi Sam dần dần tiến lên đỉnh núi theo đường Tháp Khi tốp đầu đến nơi bệ đá đặt tượng Bà làm lễ thỉnh Bà xuống núi thì tốp cuối vẫn còn nối đuôi nhau ở chân núi Điều này cho thây rằng lượng khách tham

dự lễ là rất đông, một cuộc lễ hoành tráng, sinh động làm phong phú và long trọng thêm những ngày diễn ra lễ hội ở miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam

- - - - 1UUỂMÌ cm hqc km

SVTH: Nguyễn Thanh Trúc

Trang 18

-*r

*

Có thể thấy rằng, kể từ khi được nâng lên thành lễ hội câp quốc gia (trong sô" 15 lễ hội của cả nước và là lễ hội duy nhất và lớn nhât ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long) lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam thật

sự đã trở thành một ngày hội lớn mang tầm vóc và có ý nghĩa thật đặc biệt Trước đây, lễ hội Vía Bà chỉ thật sự thu hút khách du lịch cũng như khách đi hành hương là vào tháng 4 (tháng chính thức của lễ hội) nhưng cho đến nay khi bắt đầu vào tháng Giêng thì Núi Sam đã trở nên nhộn nhịp hẳn lên, không khí lễ hội đã thật sự đến với vùng đất này ngay từ khi Tết cổ truyền của dân tộc kết thúc Đó thật sự là một hình ảnh đầy

ân tượng và cũng đầy tự hào của người dân xung quanh khu vực Núi Sam cũng như người dân ở thị xã Châu Đốc-họ lại chờ đón một mùa lễ hội Vía Bà đến trên quê hương mình

Những Lễ Chính:

Theo thong lệ lễ Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được tổ chức từ ngày

23 đến 27 tháng tư âm lịch, ngày Vía chính là ngày 25 tháng tư âm lịch Thời gian được chọn là ngày Vía Bà được giải thích là ngày tượng Bà an

vị sau khi khiêngltừ trên núi xuống

Lễ Vía Bà\bắt đầu từ ngày 23 tháng tư âm lịch Trước đây, áo mão được dùng thay cho tượng Bà trong lễ Vía do ban Quản trị lăng miếu lựa chọn, nhưng trong những năm gần đây theo nguyện vọng của khách thập phương nan Quản trị chọn ngày 19 tháng 2 âm lịch hàng năm mời khách đăng ký trước áo cúng cho tượng Bà đến để bắt thăm công khai Chọn bốn áo cho đêm 23 đến đêm 26 tháng 4 âm lịch, sau đó sẽ mặc tiếp các áo dâng cúng còn tồn đọng từ ngày lễ hội

Ngày nay các nghi thức cúng tế vẫn duy trì theo cổ lệ do ban Quản trị và các vị lon tuổi trong làng chủ lễ, ngoại trừ một sô" chi tiết phụ do không còn thich hợp nên dần dần bị xoá bỏ Vào ngày 10 tháng 3

âm lịch hàng năm, ban Quản trị họp để bầu chọn cẩn thận, tuân theo các nghi thức sau đây:

Trang 19

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ấnh hưởng của lễ hội đôi với du lịch An Giang

■ Lễ Tắm Bà: cử hành đêm 23 rạng 24 tháng 4 âm lịch, lúc 0 giờ

■ Lễ Thỉnh sắc: cử hành lúc 15 giờ ngày 25 tháng 4 âm lịch

■ Lễ Túc Yết, Lễ Xây Chầu: cử hành đêm 25 rạng 26 tháng

dự lễ

Đúng 23 giờ 50 ông Chánh tế và ban Quản trị cùng các vị lớn tuổi

ở địa phương có mặt trước điện thờ để kiểm tra lễ vật, áo mão dâng cúng Đúng 0 giờ ngày 24 lễ tắm Bà được chính thức cử hành Đầu tiên, Ban lễ thắp sáng các ngọn đèn cầy to trên bàn thờ Bà và các bàn thờ trong chánh điện Ong trưởng ban quản trị lăng miếu, hai ông chánh tế,

ba ông bồi tế, ba ông chấp kích, tể phụ nữ tắm Bà gồm 9 người lần lượt nguyện hương Trong lúc nguyện hương ban lễ dâng rượu, bức màn nhung đỏ được kéo ngang bệ thờ che kín khu vực đặt tượng Một tổ gồm chín người phụ nữ được chọn lựa, phân công từ trước lần lượt vén màn bước vào trong chuẩn bị tắm Bà Việc phân công người chủ trì buổi lễ này cũng được tuyển chọn rất cẩn thận, đó là một phụ nữ đứng tuổi có uy tín ở địa phương

Đầu tiên là thay áo ngoài, áo trong Nước tắm Bà được nấu từ nước mưa hứng ngoài trời với nhiều loại hoa thơm Tổ tắm Bà dùng khăn mới nhúng nước vắt khô rồi lau lên cốt tượng, ngoài sô" khăn của ban tế lễ khách hành hương cũng gởi vào sô" lượng khăn râ"t nhiều nên để vừa lòng mọi người tổ phục vụ phải liên tục thay khăn mới, cô" gắng sử dụng cho hết sô" khăn được đưa vào

Sau khi lau mình Bà, cô"t tượng được mặc lên bôn áo lót, kê" tiếp

là chiếc áo đại lễ đã được chọn Cuối cùng là hai người nam bước lên bệ

để thay mão cho Bà

Trang 20

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam-Ánh hưởng của lễ hội đối với du lịch An Giang

3.2 Lễ Thỉnh sắc Thần:

Lúc 15 giờ ngày 25 tháng 4 các vị già làng và ban Quản trị mặc

áo dài khăn đóng tề tựu tại miếu Bà để chuẩn bị sang lăng Thoại Ngọc Hầu thỉnh sắc Dẩn đầu đoàn thỉnh sắc là đoàn lân, tiếp theo là ông hương lễ bưng khai trầu rượu, học trò lễ đi hai bên, rồi đến hai ông chánh tế, ba ông bồi tế, ba ông chấp kích đến trước đền thờ Thoại Ngọc Hầu, các vị già làng tuần tự vào nguyện hương và xin phép thỉnh bài vị Ong chánh tế thỉnh bài vị ông lớn (Thoại Ngọc Hầu), chánh tế ca công thỉnh bài vị Hội Đồng, hai bồi tế thỉnh bài vị bà chánh, bà thứ Sau ba hôi chiêng và ba hồi trống ban nhạc trồi bát cấu, tất cả bốn bài vị được phủ khăn đỏ và thỉnh lên long đình, đoàn lân múa dẫn đầu đoàn rước quay trở về Ba bài vị được đặt lên trên bàn thờ trước cửa vào chánh điện hướng về phía võ ca Chính giữa là bài vị Thoại Ngọc Hầu, bên trái

là bài vị chánh phẩm Châu Thị Tế, bên phải là bài vị nhị phẩm Trương Thị Miệt Bài vị thứ tư gọi là bài vị “Hội Đồng” được đặt riêng một bàn thờ phía trước Sau đó, ban Quản trị lần lượt nguyện hương làm lễ toạ vị cúng một đầu heo, một cặp vịt Lễ thỉnh sắc thần kết thúc

3.3 Lễ Túc Yết:

Đúng 0 giờ đêm 25 rạng 26 tháng 4 âm lịch Ban Quản trị lại tề tựu đông đủ để bắt đầu nghi cúng Túc Yết Lễ vật dâng cúng gồm có: một con heo trắng (heo đã mổ xong, cạo lông sạch sẽ), một dĩa đựng huyết có một ít lông heo để chung gói trong giấy hồng đơn gọi là “mao huyết”, một mâm xôi, một mâm trái cây, một dĩa trầu cau, một thớt đao

<+ nằm, nước, muối, gạo mỗi thứ một tô Các mâm chàm được đặt hai bên

con heo trắng, trên bàn thờ và hai mâm trên bàn hội đồng Mâm chàm gồm có thịt luộc, lòng heo luộc, hai chén cháo, hai đôi đũa, rau dưa, trầu cau, muối gạo Ngoài ra, trên các bàn thờ khác còn có mâm xôi, bánh, trái cây của dân làng và các thành viên, hội viên ban quản trị dâng cúng Các lễ vật được bài trên bàn, riêng con heo trắng được đặt sấp, thân phủ trê một giá gỗ sơn đỏ, cao khoảng sáu tấc, đầu hướng về bàn thờ

Mọi diễn tiến của buổi lễ được điều khiển bởi hai người xướng lễ, gồm , một xướng nội và một xướng ngoại từ chánh điện nhìn ra người xướng nội đứng bên cạnh bàn thờ lễ vật phía bên trái, còn người xướng

ngoại đứng ở bên phải xa hơn, giữa là bàn thờ hội đồng và bàn thờ tể

(nơi đặt bản văn tế và rượu trà dâng cúng )

Ban tế lễ đứng sau tượng Bà , đúng 0 giờ ban nhạc trỗi lên bát câu Ban tế lễ tuần tự đi hai hàng tả hữu lớn trước, nhỏ sau đứng dọc theo nghi cúng Chánh tế hô to “Tràng áp hầu” Bôn cô đào hát bộ dạ

Trang 21

lớn, từ trên sân khấu cầm đèn cầy đi xuống đứng hầu hai bên nghi cúng Các vị bô lão nguyện hương, trưởng Ban quản trị rồi đến thành viên hội viên nam trước nữ sau nguyện hương Các đoàn đại diện, đình, miếu, hội cũng vào nguyện hương Người xướng lễ hô to:

xướng ngoại: Củ sát tế vật (học trò lễ cầm đèn hướng dẫn ông

chánh tế đi kiểm tra lại các lễ vật xem có đầy đủ chưa)

Xướng ngoại :Ê mao huyết (bốn học trò lễ gồm hai người đi trước

bưng đèn, hai người đi sau bưng đài đi vào chỗ bàn để heo cúng, nhận một gói giấy đỏ trong đựng lông và huyết heo mang ra bàn lễ để khi cúng xong đem chôn)

xướng ngoại: Chấp sự giả các tư kỳ sự (ba ông được phân công

chấp kích đánh mõ, đánh chiêng và đánh trông bước đến trước bàn thờ nhận vùi và đứng vào vị trí của mình)

Xướng ngoại: Kích thác, khởi chinh cổ các tam thông (tuần tự ba

ông chấp kích đánh ba hồi mõ, ba hồi chiêng, ba hồi trông)

Xướng ngoại: Nhạc sanh tựu vị (ban nhạc mang nhạc cụ đến

trước bàn thờ)

Xướng ngoại: Nhạc tác (ban nhạc bắt đầu trỗi nhạc: 3 hồi chín

chập theo điệu nghinh thiêng tiếp giá)

Xướng ngoại: Nhạc chĩ (ban nhạc trở về vị trí củ).

xướng ngoại: Chánh tế giữ chấp sự các nghệ hoán tẩy sở (chánh

tế bước đến chỗ đựng nước và khăn để bên nghi cúng )

Xứơng ngoại: Hoán tẩy (chánh tế khoát nước rửa mặt).

Xứơng ngoại: Phế cân (chánh tế lấy khăn bằng vải đỏ để lau mặt).

Xứơng ngoại: Bồi tế tựu vị (ba ông được phân công làm bồi tế

bứơc vào đứng trứơc nghi cúng phía ngoài, xá ba xá,xong đứng yên)

Xứơng ngoại: Chánh tế tựu vị (ông chánh tế bước đến trước nghi

cúng phía trong, xá ba xá xong đứng yên)

Xứơng nội: Nghệ hương án tiền (bốn học trò lễ gồm hai đi trước

mang đèn, hai đi sau mang hương từ bàn lễ đến nghi của ông chánh tế thì dừng lại)

Xứơng nội: Vai quỳ (tất cả gồm ông chánh tế, ba bồi tế và học

trò lễ đều quỳ xuống)

Trang 22

Xứơng nội: Phần hương (học trò lễ đưa hương đên trước ông

chánh tế, ông chánh tế nhận hương đưa lên ngang đầu để cầu nguyện dâng lên Bà, phần hương (nhang) này được bẻ ngắn khoảng ba đến bốn

cm gói trong giấy tiền vàng bạc lớn mỗi bên hai gói)

Xứơng nội: Thượng hương (ông chánh tế khấn vái xong, để

hương lại vào dĩa (đài) của học trò lễ, học trò lễ dâng hương này lên bàn thờ và để vào lư đồng đốt, xong học trò lễ trở ra bàn lễ)

Xứơng nội: Phủ phục (chánh tế, bồi tế cùng quỳ xuống, đầu sát

Xứơng nội: Hưng (đứng lên).

Xứơng nội: Bái (quỳ lạy).

(xứơng nội xứơng hưng bái tổng cộng ba lần )

Xứơng nội: Hưng bình thân (chánh tế, bồi tế đứng yên).

Xứơng ngoại: Sơ hiến lễ.

Xứơng nội: Nghệ tửu tôn sở (học trò lễ cũng là người xứơng nội

hướng dẫn ông chánh tế đi đến bàn lễ)

Xứơng nội: Chước tửu (ông chánh tế rót rựơu vào ly đang để trên

“đài” của học trò lễ)

Xứơng nội: Nghệ thánh mẫu di tiền (chánh tế và học trò lễ mang

rượu từ bàn lễ vào nghi cúng theo thứ tự một học trò lễ đi trước, kế ông chánh tế, sau là bôn học trò lễ và bốn đào thầy đi theo hàng nhịp trống nhạc, chân bước theo hình chữ tâm Khi đến vị trí bàn thờ (nghi) chánh

tế bước vào giữa nghi xá ba xá đứng yên Xong học trò lễ đến cúng phải quay mặt vào trong )

Xứơng nội: Vai quỳ (chánh tế, bồi tế, học trò lễ cùng quỳ xuống) Xứơng nội: Tấn tước (chánh tế nhận hai ly rượu từ đài của học trò

lễ đưa lên ngang đầu để dâng cúng )

Xứơng nội: Hiến tước (chánh tế để hai ly rượu từ đài của học trò

lễ đưa lên ngang đầu để dâng cúng )

Trang 23

Xứơng nội: Hiến tước (chánh tế để hai ly rượu từ đài của học trò

lễ để dâng lên bàn thờ Bà )

Xướng nội: Phủ phục.

Xưởng nội: Hưng bái (ba lần).

Xứơng nội: Hưng bình thân.

xướng ngoại: Nghệ độc thánh mẫu di tiền (ông hương văn bước

vào ngang ông chánh tế xá ba xá, hai học trò lễ mang án văn có bài văn

tế vào kế bên)

Xướng nội: Vai quỳ (hương văn, chánh tế, bồi tế, học trò lễ cùng

quỳ xuống )

Xướng nội: Nạp chúc (học trò lễ mang bản văn tế vừa đọc xong

lên bàn thờ Bà)

Xướng nội: Phủ phục Xướng nội: Hưng bái (ba lần).

Xướng nội: Hưng bình thân.

Xướng nội: Phục di (học trò lễ hứơng dẫn chánh tế ra giữa nghi) Xướng nội: Á hiến lễ (tuần rượu thứ hai).

Xướng nội: Nghệ tửu tôn sở (học trò lễ hướng dẫn chánh tê ra

Xướng nội: Chước tửu.

xưởng nội: Nghệ thánh mẫu di tiền.

Xướng nội: Vai quỳ.

Xướng nội: Tấn tước.

Xướng nội: Hiến tước.

Xướng nội: Phân hiến (hai học trò lễ đã dâng rượu, trở lai trước

nghi xá ba xá rồi lui ra)

Xướng nội: Phủ phục.

Xướng nội: Hưng bái (ba lần).

Trang 24

Xướng nội Thục di.

Xứơng ngoại: Chung hiến lễ.

Xướng nội: Nghệ tửu tôn sở

xướng nội: Chước tửu

xướng nội: Nghệ thánh mẫu di tiền,

xướng nội: Vai quỳ.

Xướng nội: Tấn tước,

xướng nội: Hiến tước,

xướng nội: Phân hiến,

xướng nội: Phủ phục.

Xướng nội: Hưng bái (ba lần).

Xướng nội: Phục di.

Xướng nội: Hiến trà (học trò lễ mang hai ly trà vào bàn thờ cúng

Bà)

Xưởng nội: Thôi xuất (chánh tế bồi tế xá ba xá lui ra).

Xướng nội: Viên quan, viên chức, bổn hội đồng bái (mọi người

có mặt tuần tự bước vào nghi lạy bôn lạy)

Xướng nội: Phần chúc (ông hương lễ gom giấy tiền vàng bạc trên

các nghi cúng và bản văn tế trên bàn thờ Bà đưa cho ông chánh tế khấn vái và đốt)

xướng nội: Lễ thành (mõ, chiêng, trông và ban nhạc ngưng đánh

và ngưng trỗi nhạc)

3.4 Lễ Xây Chầu:

Sau Lễ Túc Yết là Lễ Xây Chầu Lễ vật là một con heo trắng, một mâm xôi và một mâm chàm

Lễ Xây Chầu bắt đầu Chánh tế chọn hướng đại lợi đặt trống (gọi

là chí chầu), nguyện hương trước tượng Bà có đặt một khai trầu rượu, một roi (vùi) chầu để trên khay Chánh tế vái xong lấy roi chầu vác lên

vai rồi hô to: phụng mạng.

Chánh tế ra trước nghi xây chầu đặt roi chầu lên khai, lễ xướng:

- Chánh tế ca công tựu vị

Trang 25

SV T H : N g u y ễ n Thanh Trúc 25

Trang 26

Đọc xong ông xá ba xá, tiếp tục đọc thần chú:

Pháp luân thường chuyển tứ thiên vương.

Bát bộ kim cang trấn tứ phương.

Hộ kinh khởi cổ đàn lai trợ.

Tùng thư xã tắc hộ miên trường.

Ông đi chữ ninh, tay chấp vùi trông ngang ngực đến trước mặt trông, dùng chân phải vẽ bóng chữ bùa”sát quỷ” trên mặt đất cầm vùi trông vẽ bùa trên chữ “sát quỷ”, chân trái đạp lên, ông đứng tề chỉnh

ngước mặt lên trời hô to:”thái thượng lão quân cấp cấp như luật định”

rồi cầm lấy khăn đỏ phủ trông lau mặt trông, quấn khăn đó vào vùi

trông Tay phải cầm vùi, tay trái nắm lai áo bấm “ấn tý” rồi vẽ bùa lên mặt trống, cầm vùi nhịp nhẹ bên trái, đọc chú: “nhất kích cổ chư thiên giáng phước” Gõ nhẹ bên phải “nhị kích cổ chư địa phi tai”, gõ nhẹ phía trên “tam kích cổ giáng thầm lai khởi thủ” Nhịp nhẹ giữa mặt trông: "nhất điểm nguyệt hoàng trao tể chúa , vương bá hà xương vạn vọng trình tường, thiên thu thiên hoá Nhì điểm nguyệt hải yến hà thăng, chư thần đinh ninh, uy linh hạt tán Tam điểm nguyệt quốc thới dân cường, hoành trạch phong đăng dân khương vật thạnh, bổn hội bá tánh thọ thọ phước” Sau đó, tay cầm vùi đánh mạnh lên mặt trống, niệm chú :”chư thần nhất túc” Đánh thêm một cái :”hét tợ lôi oanh, biển cổ chấn kim tinh thiên đạt địa ly my, tiệm hành án oanh oanh, án oanh oanh, án oanh oanh” Đánh ba hồi, tới hai hồi lẻ hô lên:”Ca Công Tiếp Giá” Lập

tức cả đoàn hát bội đồng thanh dạ một tiếng thật to Thêm hai vùi nữa là hát bội mở màn Trong lúc ông đánh ba hồi học trò lễ nâng trông, đánh hai vùi học trò lễ xoay trông đem đến giá chầu Ông đánh tiếp cho đến khi trống được đưa lên giá chầu Sau đó ông giao vùi cho người cầm chầu

Trang 27

Đây là đêm diễn đầu tiên chỉ hát một suất ngắn, đoàn còn tiếp tục diễn thêm hai suất buổi sáng (mãn chầu) và tôi ngày 27 (hát giúp),

có nghĩa là suất hát cuối cùng đêm 27 đoàn không tính thù lao để gọi

là cúng Bà

Các tuồng hát được chọn là tuồng hay, có ý nghĩa nhưng trong năm suất diễn bắt buộc phải có vỡ “Thứ ba San Hậu” đào kép phải hát đúng bổn tuồng không được sửa đổi Suât hát cuôi vào ngày 27, đúng

15 giờ là đoạn cuốỉ tôn vương cũng là lúc chuẩn bị làm lễ Hồi sắc Phần quan trọng nhất là trước khi diễn tuồng phải có bảy lớp hát chúc theo đúng cổ lệ cũng tế đình miếu Nam Bộ

■ Khai tràng, ông bàn cổ hoá trang, niềm hương, niềm hoa.(múa bộ, dâng hương, dâng hoa chúc mừng cho hội)

■ Khai nhật nguyệt( một nam áo đỏ tượng trưng mặt trời, một

nữ áo trắng tượng trưng mặt trăng Múa bộ mang ý nghĩa nhật nguyệt trong sáng, thời tiết tốt đẹp)

■ Tam hiền (ba ông Phúc, Lọc, Thọ hát chúc)

■ Tứ thiên vương (múa bộ và dâng lễ chúc thọ)

■ Bát tiên (hoá trang thành tám vị tiên trong truyện cổ Trung Quốc, chỉ múa bộ không hát) Nhưng trong những năm gần đây các đoàn hát bộ đã bỏ bớt lớp này

■ Chưng đại bộ (gồm một cái, bốn con Một cái do nam đóng, tượng trưng cho ngũ hành, nam vai Mã Viên (Thổ) đứng giữa,

nữ vai Mã Xuân Mai (Mộc) áo xanh, nữ vai Mã Hạ Lan (Hoả) áo đỏ, nữ vai Mã Thu Cúc (Kim) áo trắng, nữ vai Mã Đông Trúc (Thuỷ) áo tím Các diễn viên này tượng trưng cho bốn mùa xuân, hạ, thu, đông và bôn loại hoa mai, lan, cúc, trúc Các diễn viên vừa múa bộ vừa hát chúc (một cái hát trước, bốn con hát hoạ theo)

■ Ông Địa (ông Địa múa bộ dâng liễn gia quan tấn tước cho hội)

Theo cổ lệ, ông chánh tế ca công phài cầm chầu trong suốt các đêm hát, nhưng thời gian gần đây do các vị tuổi tác cao, sức khoẻ không cho phép nên việc cầm chầu hát bộ được giao cho một người khác thay thế

Trang 28

3.5 Lễ Chánh Tế:

Nghi cúng Chánh T ế được tổ chức vào lúc 4 giờ sáng ngày 27 tháng 4 âm lịch, diễn tiến cuộc hành lễ cũng giống như nghi cúng Túc Yết chỉ thêm phần sau:

xướng nội: Thần tứ phước tợ (bốn học trò lễ mang đài và dĩa

đến bàn để heo cúng, nhận một miếng thịt heo thường gọi là thịt tợ

và một ly rượu của Bà ban cho chánh tế)

Xướng nội: Vai quỳ (chánh tế, bồi tế cùng học trò lễ quỳ

xuống )

Xướng nội: Ấm phước (chánh tế nhận ly rượu uống ).

xướng nội: Thọ tợ (chánh tế nhận miếng thịt heo ăn tượng

trưng, miếng thịt này rất quý nên ban lễ phải cất giữ cẩn thận, sau

lệ cúng cho người mang đến tận nhà ông Chánh tế)

xướng nội: Phủ phục.

xướng nội: Hưng_bái (ba lần).

Xướng nội: Phục di.

xướng nội: Hiến trà.

Xướng nội: Cáo lợi thành.

Xướng nội: Lợi thành.

xướng nội: Tạ thánh mẫu cúc cung bái.

Xướng nội: Hưng_bái (ba lần).

Xướng nội: Thốt xuất.

Xướng nội: Viên quan viên chức bổn hội đồng bái.

Xướng nội: Phần chúc.

Xướng nội: Lễ tất (nhạc lễ, mõ, chiêng và trống đánh một hồi

dài châm dứt một lượt)

% Khoảng 15 giờ cùng ngày, ban Quản trị lại tề tựu đông đủ, áo

dài khăn đóng chỉnh tề làm lễ Tôn Vương Ông Chánh tế ca công thọ (nhận) hàm ân và gươm lệnh của Hoàng Tử trong vở hát bộ “Thứ ba San Hậu” dâng lên bàn thờ Bà Xong ông đốt văn xây chầu, phần hát

bộ chấm dứt Sau đó, làm lễ hồi sắc rồi thỉnh bài vị Thoại Ngọc Hầu

H

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	2,32 MB