TIỂU LUẬN văn hóa CHÍNH TRỊ VIỆT NAM TRONG VIỆC ỨNG PHÓ với đại DỊCH COVID 19

Bên cạnh nhiều nguyên nhân của những thành công bước đầu đó như sự đồng lòng của người dân cũng như sự xuất sắc của đội ngũ y, bác sĩ thì văn hóa chính trị là yếu tố đặc biệt quan trọng

Học phần: Chính trị học đại cương

ĐỀ TÀI: VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VIỆT NAM

TRONG VIỆC ỨNG PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH COVID-19

Giảng viên hướng dẫn :

Sinh viên thực hiện :

Mã sinh viên :

Trần Thị Thu Huyền

Trần Ngọc Trường

CT47A2 CT47A1-0132

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Hà Nội, ngày 11, tháng 5, năm 2021

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2

B NỘI DUNG 3

Phần 1 Phần lý luận 3

1.1: Khái niệm văn hóa 3

1.2: Khái niệm chính trị 4

1.3: Khái niệm văn hóa chính trị 4

1.4: Văn hóa chính trị và các chiều cạnh của nó 5

Phần 2 Phần liên hệ thực tiễn: Các chiều cạnh của văn hóa chính trị Việt Nam biểu hiện trong việc ứng phó với đại dịch COVID-19 7

2.1: Chủ nghĩa cá nhân với chủ nghĩa tập thể 7

2.2: Khoảng cách quyền lực 9

2.3: Mức độ tránh tính bất định 10

2.4: Tính cương quyết với tính mềm dẻo 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đại dịch COVID-19 gây ra nhiều tổn thất nặng nề về sinh mệnh, kinh tế cũng như sự ổn định chính trị - xã hội ở quy mô toàn cầu Hiện nay, Ân Độ đang là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với ước tính mỗi ngày có hơn 400.000 người mắc bệnh, tính đến nay đã có khoảng hơn 200.000 người chết vì COVID-19 (theo BBC News) Điều đó kéo theo những sụt giảm nghiêm trọng trong nền kinh tế vì các nước phải đóng cửa biên giới, doanh thu

từ ngành du lịch giảm mạnh, đồng thời, chính phủ phải chi ra một khoản tiền rất lớn cho vấn đề phúc lợi xã hội, mua vaccine chủng ngừa, Việt Nam, bước vào cuộc chiến chống dịch bệnh với nhiều bất lợi vì nước ta vẫn còn là nước đang phát triển, trình độ khoa học kĩ thuật, máy móc và trang thiết bị còn hạn chế, nguồn kinh tế còn hạn hẹp, song nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực và được cộng đồng quốc tế ghi nhận Bên cạnh nhiều nguyên nhân của những thành công bước đầu đó như sự đồng lòng của người dân cũng như sự xuất sắc của đội ngũ y, bác sĩ thì văn hóa chính trị là yếu tố đặc biệt quan trọng và có ý nghĩa, tác động mạnh mẽ đến ý thức, hành vi của người dân và chính quyền trong việc phòng và chống dịch

Để nhận thức rõ ràng hơn về vấn đề này, nhóm đã làm đề tài nghiên cứu :

“Văn hóa chính trị Việt Nam trong việc ứng phó với đại dịch COVID-19” góp

phần làm bộc lộ các đặc trưng văn hóa chính trị Việt Nam và phần nào đó lý giải về kết quả phòng, chống dịch ở nước ta trong thời gian vừa qua

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài này không đơn thuần chỉ nêu ra những đặc trưng cơ bản trong văn hóa chính trị Việt Nam mà còn đi sâu tìm hiểu những biểu hiện của nó trong thời đại

dịch COVID-19, góp phần làm nổi bật lên hồn cốt, con người Việt Nam, chính

trị Việt Nam.

Để làm được điều đó, nhóm nghiên cứu đã dựa trên những câu chuyện có thật, những tình huống, sự kiện chính trị có thật đã và đang xảy ra trong thời gian gần đây để đưa vào đề tài nghiên cứu của mình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa chính trị Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Việt Nam trong thời đại dịch COVID-19 hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng chủ yếu phương pháp: Phân tích và tổng hợp

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Làm rõ được đặc điểm Văn hóa chính trị ở Việt Nam

Ý nghĩa thực tiễn: Làm nổi bật những đặc điểm đó được áp dụng vào trong thực tế như thế nào

B NỘI DUNG Phần 1 Phần lý luận

1.1: Khái niệm văn hóa

Văn hóa chính trị là một bộ phận hữu cơ của văn hóa nói chung Vì vậy, để hiểu được văn hóa chính trị, trước hết, cần có một quan niệm thống nhất về văn hóa

Văn hóa là một khái niệm phức tạp và đa nghĩa, gắn liền con người với đời sống xã hội loài người Từ lâu, văn hóa đã trở thành lĩnh vực nghiên cứu của nhiều ngành khoa học Hiện nay, đã và đang tồn tại rất nhiều các định nghĩa khác nhau về văn hóa

Theo F Boas định nghĩa “Văn hóa là tổng thể các phản ứng tinh thần, thể chất và những hoạt động định hình nên hành vi của cá nhân cấu thành nên một nhóm người, vừa có tính tập thể, vừa có tính cá nhân trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên của họ, với những nhóm người khác, với những thành viên trong nhóm và của chính các thành viên này với nhau” Theo định nghĩa này, mối quan hệ giữa cá nhân, tập thể và môi trường là quan trọng trong việc hình thành văn hóa của con người

Hồ Chí Minh cho rằng “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày

về mặt ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh

đó tức là văn hóa” Với cách hiểu này, văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì do con người sáng tạo và phát minh ra

Nhìn chung, các định nghĩa về văn hóa hiện nay rất đa dạng Mỗi định nghĩa

đề cập đến những dạng thức hoặc những lĩnh vực khác nhau trong văn hóa Để thuận tiện cho việc nghiên cứu, nhóm sẽ đưa ra một định nghĩa chung nhất dựa

trên cơ sở những định nghĩa trên: Văn hóa là tổng hợp những giá trị vật

tinh thần do con người tạo ra trong quá trình lao động nhằm phục vụ mục đích

cuộc sống con người.

1.2: Khái niệm chính trị

Theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lê nin: Chính trị là lợi ích, là quan hệ lợi ích, là đấu tranh giai cấp trước hết vì lợi ích giai cấp Cái căn bản nhất của chính trị là việc tổ chức quyền lực nhà nước, là sự tham gia vào công việc nhà nước,

là định hướng cho nhà nước, xác định hình thức, nội dung nhiệm vụ của nhà nước Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế Đồng thời, chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế Chính trị là lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm nhất, liên quan tới vận mệnh hàng triệu người Giải quyết những vấn đề chính trị vừa là khoa học vừa là nghệ thuật Chúng ta có thể hiểu chung nhất về chính trị đó chính là: Chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp, cũng như các dân tộc và quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyền lực Nhà nước; là sự tham gia của nhân dân vào công việc nhà nước và xã hội, hoạt động chính trị thực tiễn của giai cấp, các đảng phái chính trị, các nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và những mục tiêu đã

đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích

1.3: Khái niệm văn hóa chính trị

Văn hóa chính trị chỉ xuất hiện với tư cách là một lĩnh vực nghiên cứu độc lập từ những năm 1950, gắn với công trình nghiên cứu của những nhà chính trị học Mỹ Trong bài “Các hệ thống chính trị so sánh” đăng trên tạp trí chính trị học số 8-1956, Almond đã đề xuất thuật ngữ “văn hóa chính trị” dùng để phân tích, so sánh các chế độ chính trị Ông đưa ra hai giải thích về khái niệ m văn hóa chính trị

Văn hóa chính trị không hoàn toàn thống nhất với một hệ thống chính trị, hoặc một xã hội đã cho, là loại hình nhận thức định hướng chính trị có thể, hoặc nói chung thường vượt ra ngoài giới hạn của hệ thống chính trị

Văn hóa chính trị cũng khác với văn hóa nói chung, tuy chúng luôn có mối quan hệ với nhau Theo ông: “Văn hóa chính trị gồm các yếu tố nhận thức, tình cảm, giá trị Nó hàm chứa nhận thức và ý kiến, quan niệm giá trị và tình cảm đối với chính trị”

Trong cuốn “Bách khoa toàn thư khoa học xã hội quốc tế” (1961), Pye-nhà chính trị học Mỹ đã đưa ra định nghĩa: “Văn hóa chính trị là một hệ thống thái

độ, niềm tin và tình cảm; nó đem lại ý nghĩa và trật tự cho quá trình chính trị; nó đưa ra tiền đề cơ bản và quy tắc chế ước hành vi của hệ thống chính trị; nó bao gồm lý tưởng chính trị và quy phạm vận hành của một chính thể Bởi vậy, văn hóa chính trị là biểu hiện hình thức tập hợp tâm lý xã hội và góc độ chủ quan; một loại văn hóa chính trị vừa là lịch sử tập thể của một hệ thống chính trị, lại vừa là sản phẩm của lịch sử đời sống của các cá thể trong hệ thống đó; do đó, nó bắt rễ sâu xa trong lịch sử các sự kiện chung và lịch sử cá nhân”

Theo tập bài giảng Chính trị học đại cương của 2 tác giả Lê Văn Cảnh và Bùi Trọng Tài: “Văn hóa chính trị là một lĩnh vực, một biểu hiện đặc biệt của văn hóa loài người trong xã hội có giai cấp, văn hóa chính trị được hiểu là trình độ phát triển của con người thể hiện ở trình độ hiểu biết về chính trị, trình độ tổ chức hệ thống tổ chức quyền lực theo một chuẩn giá trị xã hội nhất định nhằm điều hòa các quan hệ lợi ích giữa các giai cấp và bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm quyền, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ xã hội.”

1.4: Văn hóa chính trị và các chiều cạnh của nó

Văn hóa chính trị của mỗi quốc gia mang những đặc trưng riêng, và để nhận diện nó, các nghiên cứu văn hóa chính trị thường tập trung vào các chiều cạnh

cụ thể, đồng thời nhấn mạnh đến mức độ của nó Các nghiên cứu văn hóa chính

trị tiêu biểu gần đây đều sử dụng các chiều cạnh nhằm xác định đặc trưng văn

hóa chính trị của một quốc gia Theo đó, các chiều cạnh được đề cập như: Chủ

nghĩa tượng đài; Chủ nghĩa tập thể; Tinh thần đồng thuận; Tinh thần hợp tác;

Tâm lý tránh sự bất định, của Inglehart và Schwartz dựa trên nền tảng nghiên

cứu của Geert Hofstede

Trong bài luận này, nhằm làm nổi bật các đặc trưng văn hóa chính trị Việt Nam trong quá trình phòng, chống đại dịch COVID-19, văn hóa chính trị được xem xét ở 4 chiều cạnh: Chủ nghĩa cá nhân với chủ nghĩa tập thể; Khoảng cách quyền lực; Mức độ tránh sự bất định; Tính cương quyết với tính mềm dẻo

Chiều cạnh thứ nhất, Chủ nghĩa cá nhân với chủ nghĩa tập thể nghĩa là, trong một cộng đồng hay một tổ chức sẽ định hình giá trị thiên về chủ nghĩa cá nhân -nhấn mạnh tính độc lập cá nhân và mức độ lỏng lẻo hơn trong liên kết cộng đồng; hoặc thiên về chủ nghĩa tập thể - nhấn mạnh tính cố kết cộng đồng và trách nhiệm chung

Chiều cạnh thứ hai, Khoảng cách quyền lực nói đến khoảng cách thứ bậc do quyền lực tạo ra Đó là khoảng cách quyền lực giữa nhà nước với người dân hay giữa các chủ thể quyền lực nhà nước với nhau Khoảng cách quyền lực lớn hay nhỏ ảnh hưởng khác nhau đến các quan hệ chính trị và hiệu quả trong thực thi chính sách

Chiều cạnh thứ ba, Mức độ tránh sự bất định nói đến mức độ cao thấp trong ứng phó với các tình huống bất ngờ, không mang tính thông thường và khó đoán định

Chiều cạnh thứ tư, Tính quyết đoán với tính mềm dẻo nghĩa là văn hóa chính trị của một quốc gia thiên về tính cương quyết, cứng rắn hay hay tính mềm dẻo, linh hoạt trong việc hoàn thành một nhiệm vụ chính trị

Phần 2 Phần liên hệ thực tiễn: Các chiều cạnh của văn hóa chính trị Việt Nam biểu hiện trong việc ứng phó với đại dịch COVID-19

2.1: Chủ nghĩa cá nhân với chủ nghĩa tập thể

Việt Nam với vị trí địa lý tiếp giáp với Trung Quốc là một trong những nguồn lây nhiễm và là ổ dịch của thế giới Thế nhưng, trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc ấy, những tưởng Việt Nam sẽ phải đứng im chịu trận trước làn sóng dịch bệnh chết người này Nhưng không, trải qua 4 đợt dịch tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam có thể nói là vẫn đứng vững và xuất sắc trong công cuộc phòng chống dịch bệnh Để có được thành công như ngày hôm nay không thể không nhắc tới công lao của chính quyền và sự đồng lòng của người dân với phương châm “chống dịch như chống giặc”

Đeo khẩu trang, rửa tay khử khuẩn và giãn cách xã hội là những biện pháp

mà Việt Nam đã đưa ra trong công cuộc phòng chống dịch Covid Và thật là may mắn, những biện pháp ấy đã nhận được sự ủng hộ, đồng thuận và chấp hành nghiêm chỉnh của người dân ngay từ trong những buổi đầu chống dịch Không những vậy, mọi người còn có ý thức chia sẻ khẩu trang, nước rửa tay đến những vùng sâu vùng sa, vùng biên giới nơi mà các sản phẩm này còn khan hiếm Một phản ứng gần như ngay lập tức của người dân trước tình huống ảnh hưởng đến cộng đồng, cũng như tinh thần hợp tác cao đối với những khuyến cáo của chính quyền là những biểu hiện của tinh thần tập thể và chủ nghĩa cộng đồng Nó không thể là biểu hiện có tính ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình kết tinh trong suốt tiến trình chính trị của dân tộc

Khác với chủ nghĩa tập thể, chủ nghĩa cá nhân coi trọng tự do cá nhân, quyền

cá nhân trong việc ứng phó với những tình huống tác động đến sự an nguy của

cả cộng đồng, cụ thể là các khuyến cáo y tế nhằm phòng chống dịch Vào thời điểm dịch bệnh bùng phát và lây lan, người dân ở nhiều quốc gia trên thế giới

có thái độ thờ ơ, kỳ thị với hành vi đeo khẩu trang như biểu tượng của bệnh tật,

đáng xua đuổi và thậm chí bị tấn công Bởi thế, ngay trong thời điểm bùng phát

dịch, việc đeo khẩu trang ở nhiều quốc gia như Mĩ và Ân Độ vẫn thuộc về quyền lựa chọn của mỗi cá nhân Chính vì thế, những nước này đang phải chịu

những ảnh hưởng hết sức nặng nề cả về kinh tế lẫn tính mạng với ước tính khoảng hơn 400.000 nghìn người mắc Covid-19 mỗi ngày ở Ân Độ dẫn tới các

bệnh viện bị quá tải, các nhà hỏa thiêu hoạt động hết công suất khiến cho tình

trạng những xác chết thả trôi sông dạt vào bờ sông Hằng xảy ra trong thời gian

gần đây Ở Mĩ, tình trạng này tồi tệ đến nỗi ảnh hưởng trực tiếp đến chiếc ghế

tổng thống của vị cựu tổng thống Donal Trump khi người dân cho rằng ông đã

không đưa ra những biện pháp hiệu quả để bảo vệ người dân trước làn sóng

Covid khủng khiếp đang tàn phá ở các tiểu bang nước này.

Không chỉ là ý thức bảo vệ bản thân và cộng đồng, Việt Nam còn chứng kiến

sự tình nguyện huy động nguồn lực xã hội nhằm chia sẻ với Nhà nước trong nhiệm vụ chung là phòng, chống dịch Cụ Nguyễn Văn Mộc, 98 tuổi, đảng viên

70 năm tuổi Đảng thường trú tại thôn Phù Lập xã Tam Phúc huyện Vĩnh Tường ủng hộ 3 triệu đồng từ truy lĩnh chế độ “Huân chương chiến sỹ vẻ vang” vào quỹ phòng chống dịch Covid-19 của địa phương Cụ bà Phan Thị Chi, 94 tuổi, thôn 8, xã Kim Long (Tam Dương) đã dành số tiền tích lũy của mình và các con cháu đóng góp ủng hộ 2 tấn gạo cho công tác phòng, chống Covid -19 trên địa bàn Hay cụ bà Nguyễn Thị Na (sinh năm 1937), trú tại Tổ dân phố Thanh Giã

2, phường Khai Quang (Vĩnh Yên) là vợ liệt sĩ, hưởng ứng lời kêu gọi của Chính phủ, Ủy ban MTTQ các cấp, cụ Na đã hỗ trợ 2 tạ gạo ủng hộ cho các y, bác sĩ và cán bộ, chiến sĩ tham gia công tác phòng, chống dịch Covid-19 Nguồn vốn xã hội này đã được huy động kịp thời và tạo động lực không nhỏ cho công tác chống dịch cả về vật chất lẫn tinh thần, khiến cuộc chiến chống dịch trở thành cuộc chiến của toàn dân với tinh thần đoàn kết vì dân tộc

Không chỉ đóng góp những ảnh hưởng tích cực trong phạm vi trong nước, Việt Nam còn góp phần cổ vũ tinh thần phòng chống dịch đối với bạn bè quốc

tế với bài hát truyền cảm hứng “Ghen Cô Vy” nhận được vô vàn những lời khen ngợi từ cộng đồng quốc tế và xuất hiện trên rất nhiều các tạp chí trong và ngoài nước Tạp chí Billboard cũng nhắc đến việc ca khúc Ghen cô Vy được chú ý sau khi xuất hiện trong chương trình Last Week Tonight With John Oliver của HBO hôm 1-3

Thực tế trên cho thấy, đây không phải là biểu hiện của văn hóa chung chung

mà là những giá trị văn hóa chính trị của dân tộc được bộc lộ mỗi khi có tình huống chính trị cần sự huy động nguồn vốn xã hội mạnh mẽ Nó là sự kết tinh

từ ý thức về nòi giống chung, về phương thức cố kết cộng đồng (nhà làng -nước) và cả phương thức sinh tồn trong việc cùng nhau trị thủy và chống giặc ngoại xâm từ trong lịch sử

2.2: Khoảng cách quyền lực

Thứ nhất được thể hiện trong khoảng cách quyền lực giữa nhà nước và người dân: Hình ảnh Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam - Trưởng Ban chỉ đạo với sự tận tâm tận lực, bình dị và gần gũi đã gây xúc động đối với mọi tầng lớp nhân dân; Lãnh đạo các địa phương có bệnh nhân nhiễm COVID-19 thường xuyên tổ chức thăm hỏi, động viên người bệnh và gia đình; Đại diện tổ dân phố cùng người dân tổ chức vệ sinh, khử khuẩn trong khu dân cư; Các chiến sỹ nhường phòng

ở, vật dụng hằng ngày cho những người cách ly tập trung tại các doanh trại quân đội Tất cả là những biểu hiện của sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước với tư cách là chủ thể quyền lực với người dân; giữa Đảng lãnh đạo với lực lượng quân đội và nhân dân Khoảng cách quyền lực thấp hiện hữu trong tình Quân -Dân, sự hòa quyện của ý Đảng - lòng Dân tạo thành một khối thống nhất và sức mạnh tổng hợp trong cuộc chiến phòng và chống dịch, đã làm nổi rõ đặc trưng văn hóa chính trị Việt Nam ở chiều cạnh này