LÊ MINH TRƯỜNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH THÁI NGUYÊN - 2019... Xin chân thành cảm ơn tới Lãnh đạ
Trang 1LÊ MINH TRƯỜNG
QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
THÁI NGUYÊN - 2019
Trang 2LÊ MINH TRƯỜNG KHÓA: 2017 - 2019
QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình
Mã số: 60.58.01.06
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS NGUYỄN LÂM QUẢNG
THÁI NGUYÊN - 2019
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Luận văn này do chính tôi nghiên cứu, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực cũng như các thông tin trích dẫn đã được chỉ rõ nguồn gốc
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan trên!
Tác giả
Lê Minh Trường
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc của mình tới Thầy giáo - PGS
TS Nguyễn Lâm Quảng – Trong suốt quá trình học tập nghiên cứu, đặc biệt trong giai đoạn tìm đề tài và làm luận văn tốt nghiệp thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên, giúp
đỡ và chỉ cho tôi những hướng tiếp cận, nghiên cứu, tra cứu tìm tòi các số liệu thực
tế, kinh nghiệm xử lý các dữ liệu thu thập để từ đó giải quyết các vấn đề tồn tại của luận văn tốt nghiệp của tôi
Xin chân thành cảm ơn tới Lãnh đạo Bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên là đơn vị tôi chọn đề tài nghiên cứu đã tạo điều kiện cho tôi tiếp cận các tài liệu thực tế, là
cơ sở để tôi nghiên cứu hoàn thiện luận văn tốt nghiệp; Lãnh đạo Sở Xây dựng nơi tôi công tác đã tạo điều kiện về mọi mặt để tai hoàn thành khóa học và hoàn thiện đề tài tốt nghiệp; các Sở, Ban, Ngành của tỉnh Thái Nguyên, thành phố Thái Nguyên cùng gia đình và đồng nghiệp đã luôn động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập nghiên cứu cũng như thời gian làm luận văn tốt nghiệp
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Sau đại học, các đơn vị chức năng, các thầy, cô giáo và cán bộ của Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khóa học và bản luận văn tốt nghiệp này Trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 5 năm 2019
HỌC VIÊN
Lê Minh Trường
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC BẢNG, BIỂU vi
DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii
MỞ ĐẦU 1
* Lý do chọn đề tài 1
* Mục đích nghiên cứu của đề tài 2
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2
* Phương pháp nghiên cứu của đề tài 2
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
* Một số thuật ngữ và khái niệm được sử dụng trong luận văn 3
* Cấu trúc luận văn 4
PHẦN NỘI DUNG 5
CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN 5
1.1 Giới thiệu chung về tỉnh Thái Nguyên 5
1.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 5
1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 7
1.2 Giới thiệu Khái quát về Bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên 10
1.2.1.Ví trị địa lý, điều kiện tự nhiên của Bệnh viện 10
1.2.2 Quy mô bệnh viện 10
1.2.3 Cơ cấu tổ chức của bệnh viện 11
1.2.4 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật 14
1.3 Thực trạng quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 15
1.3.1 Nguồn gốc phát sinh, khối lượng, thành phần chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 15
Trang 61.3.2 Công tác thu gom, lưu giữ, vận chuyển 17
1.3.3 Công tác xử lý chất thải y tế tại bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 21
1.3.4 Cơ cấu tổ chức quản lý chất thải rắn y tế 24
1.3.5 Công tác theo dõi và giám sát 26
1.3.6 Phân công nhiệm vụ quản lý chất thải y tế trong bệnh viện 29
1.4 Đánh giá chung về công tác quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 32
1.4.1 Những ưu điểm trong phân cấp và quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện 33
1.4.2 Những bất cập, tồn tại trong tổ chức thực hiện quản lý chất thải rắn y tế của bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 33
CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN 40
2.1 Nguồn phát sinh, đặc điểm, thành phần, khối lượng và tính chất của chất thải rắn y tế 40
2.1.1 Nguồn phát sinh 40
2.1.2 Khối lượng chất thải rắn y tế 40
2.1.3 Đặc điểm, thành phần và tính chất của chất thải rắn bệnh viện 41
2.2 Tác động của chất thải y tế tới môi trường và sức khỏe cộng đồng 42
2.2.1 Tác động đến môi trường 42
2.2.2 Tác động đến sức khỏe cộng đồng 45
2.2.3 Những nguy cơ liên quan đến xử lý và tiêu hủy chất thải không phù hợp 47
2.3 Các yêu cầu trong quản lý chất thải rắn y tế 48
2.3.1 Yêu cầu về thu gom, phân loại, lưu giữ 48
2.3.2 Yêu cầu về vận chuyển 49
2.3.3 Yêu cầu về xử lý 50
2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chất thải rắn bệnh viện 50
2.4.1 Yếu tố về điều kiện tự nhiên và khí hậu 50
2.4.2 Các yếu tố về điều kiện kinh tế - xã hội 51
2.4.3 Yếu tố về cơ chế chính sách và tổ chức quản lý chất thải bệnh viện 53
Trang 72.5 Cơ sở pháp lý quản lý chất thải rắn y tế 54
2.5.1 Định hướng Chiến lược về quản lý CTR y tế đến năm 2030 54
2.6 Kinh nghiệm quản lý chất thải rắn y tế của một số bệnh viện ở Việt Nam và thế giới 58
2.6.1 Kinh nghiệm Quản lý chất thải rắn y tế trên thế giới 58
2.6.2 Kinh nghiệm của một số tỉnh và thành phố ở Việt Nam 63
CHƯƠNG III: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG ƯƠNG THÁI NGUYÊN 67
3.1 Định hướng, mục tiêu và nguyên tắc quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên 67
3.1.1 Định hướng và mục tiêu quản lý CTRYT bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên 67
3.1.2 Nguyên tắc và kế hoạch thực hiện quản lý CTRYT bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên 71
3.2 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý CTRYT bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên 73
3.2.1 Đề xuất về giảm thiểu tại nguồn, phân loại, thu gom 73
3.2.2 Đề xuất về lưu trữ, vận chuyển đối với CTRYT 79
3.2.3 Đề xuất về xử lý 81
3.3 Nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ, nhân viên y tế và nhân viên phục vụ đối với hoạt động quản lý chất thải rắn y tế 86
3.3.1 Đề xuất các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: 86
3.3.2 Đề xuất về chương trình Đào tạo về quản lý chất thải rắn y tế tại bệnh viện: 87
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO 1
Trang 8DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 1.1 Số liệu khám, chữa bệnh của bệnh viện năm 2015-2017 14
Bảng 1.2 Thực trạng CTRYT tại bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 15
Bảng 1.3 Thực trạng thu gom, phân loại chất thải rắn y tế 18
Bảng 1.4 Thực trạng vận chuyển, lưu giữ chất thải rắn y tế 19
Bảng 1.5 Thực trạng xử lý chất thải rắn y tế 23
Bảng 1.6 Bảng thống kê chi phí quản lý chất thải của bệnh viện năm 2017 32
Trang 9DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình 1.1 Hình ảnh về thành phố Thái Nguyên 5
Hình 1.2 Bản đồ hành chính tỉnh Thái Nguyên 7
Hình 1.3 Hình ảnh mặt bằng Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 11
Hình 1.4 Hình ảnh Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 13
Hình 1.5 Sơ đồ cơ cấu tổ chức bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 13
Hình 1.6 Thùng đựng chất thải y tế 17
Hình 1.7 Hình ảnh lưu giữ tạm thời chất thải rắn y tế tại bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 20
Hình 1.8 Hình ảnh lưu giữ tạm thời chất thải rắn y tế sau khi xử lý chờ vận chuyển đi chôn lấp tại bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 21
Hình 1.9 Hình ảnh khu xử lý chất thải y tế nguy hại 22
Hình 1.10 Sơ đồ quy trình quản lý chất thải rắn bệnh viện 23
Hình 1.11 Sơ đồ quy trình phân loại CTR bệnh viện 24
Hình 1.12 Hình ảnh Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện 29
Hình 1.13 Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý chất thải rắn bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên 31
Hình 2.2 Sơ đồ chính sách về quản lý CTNH 59
Hình 2.3 Xe thu gom, vận chuyển CTYT tại các Bệnh viện của TP Hà Nội 64
Hình 2.4 Hình ảnh trung tâm y tế thành phố Sông Công 66
Hình 3.1 Hình ảnh minh họa cho đề xuất Bình đựng vật sắc nhọn 75
Hình 3.2 Đề xuất sử dụng bảng (poster) Hướng dẫn phân loại chất thải rắn y tế 77
Hình 3.3 Hình ảnh minh họa đề xuất sử dụng Thùng rác thông minh 78
Trang 10DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt Tên đầy đủ
CSYT Cơ sở y tế CTBV Chất thải bệnh viện CTRSH Chất thải rắn sinh hoạt CTRYT Chất thải rắn y tế CTYTNH Chất thải y tế nguy hại
ĐH, CĐ, TC Đại học, Cao đẳng, Tại chức HCQT Hành chính quản trị
HTKT Hạ tầng kỹ thuật KHTH & VTYT Kế hoạch tổng hợp và vật tư y tế KSNK Kiểm soát nhiễm khuẩn
PKĐKKV Phòng khám đa khoa khu vực QLCT Quản lý chất thải
QLCTRYT Quản lý chất thải rắn y tế THCS Trung học cơ sở
TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên TTĐD Trung tâm điều dưỡng
TXL Trạm xử lý YTCC Y tế công cộng
Trang 11* Lý do chọn đề tài
Ô nhiễm môi trường do chất thải rắn y tế (CTRYT) đang là vấn đề đáng lo ngại không những đối với môi trường, sức khỏe của đội ngũ y, bác sỹ, cán bộ, người bệnh trong bệnh viện mà còn là sự thách thức đối với môi trường bên ngoài bệnh viện và đối với sức khỏe cộng đồng Sự phát triển kinh tế xã hội, sự gia tăng dân số, mở rộng quy mô khám chữa bệnh của các bệnh viện, đó là nguyên nhân làm gia tăng chất thải bệnh viện nói chung và chất thải rắn y tế nói riêng
Chất thải rắn phát sinh từ cơ sở y tế bao gồm các hoạt động khám chữa bệnh, hoạt động sinh hoạt của y, bác sỹ, nhân viên phục vụ, người bệnh và người nhà người bệnh Theo thống kê của Cục quản lý môi trường y tế năm 2015, Việt Nam hiện có trên 13.500 cơ sở y tế bao gồm các bệnh viện từ tuyến trung ương đến tuyến tỉnh huyện và các bệnh viện tư nhân, các cơ sở y tế dự phòng làm phát sinh khoảng
590 tấn chất thải y tế/ngày và ước tính đến năm 2020 là khoảng 800 tấn/ngày Chất thải y tế bao gồm chất thải y tế thông thường và chất thải y tế nguy hại; trong đó chất thải y tế thông thường chiếm khoảng 80-90%, chỉ khoảng 10-20% là chất thải y
tế nguy hại bao gồm chất thải lây nhiễm và chất thải nguy hại không lây nhiễm Đây
là một vấn đề sức khỏe môi trường, sức khỏe nghề nghiệp rất cần được quan tâm tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam Công tác quản lý chất thải tại các cơ sở
y tế ở nước ta trong những năm gần đây đã được cải thiện rất nhiều Tuy nhiên vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu hiện nay
Bệnh viện đa khoa trung ương Thái Nguyên thuộc Bộ y tế quản lý, hiện tại bệnh viện đang hoạt động với công xuất 1000 giường bệnh và sẽ tăng lên 1200 giường vào năm 2020
Việc gia tăng số giường bệnh đồng nghĩa với việc gia tăng khối lượng chất thải bệnh viện Do vậy việc quản lý chất thải bệnh việc đòi hỏi phải có đầu tư, xây dựng mới trang thiết bị thu gom, lưu trữ, vận chuyển và xử lý Đặc biệt cần có sự đổi mới
về phương thức tổ chức quản lý cũng như các cơ chế chính sách để quản lý chất thải rắn bệnh viện nói chung và chất thải rắn y tế nói riêng đạt hiệu quả hơn Việc quản
lý chất thải bệnh viện phải đáp ứng các yêu cầu được nêu trong các văn bản như:
Trang 12nguyên &Môi trường Quy định về Quản lý chất thải nguy hại;
- Quy chế quản lý chất thải y tế (Ban hành kèm theo Thông tư liên tịch 58/2015/TTLT-BYT-BTNMTngày 31/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ TN&MT: Quy định
về quản lý chất thải y tế);
- Hướng dẫn công tác kiểm soát nhiễm khuẩn (Ban hành kèm theo Thông tư số 18/2009/TT– BYT ngày 14/10/2009 cuả Bộ trưởng Bộ Y tế Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh)
Xuất phát từ yêu cầu đó, việc nghiên cứu đề xuất một số giải pháp quản lý chất thải rắn y tế thích hợp nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng là cần thiết
và phù hợp nội dung cơ bản trong đường lối của Đảng về kế hoạch phát triển kinh tế
xã hội, bảo vệ môi trường
Do vậy, đề tài nghiên cứu: “Quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa
Trung ương Thái Nguyên” là cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn cao
* Mục đích nghiên cứu của đề tài
- Phân tích đánh giá thực trạng quản lý chất thải rắn y tế hiện nay của bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên
- Nghiên cứu cơ sở khoa học (lý luận, thực tiễn) kết hợp những kinh nghiệm
về quản lý chất thải rắn y tế ở một số nước trên thế giới và một số thành phố ở Việt Nam để áp dụng cụ thể cho bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên
- Đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao, hạn chế gây ô nhiễm môi trường
và bảo vệ sức khỏe cộng đồng
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chất thải rắn y tế
- Phạm vi nghiên cứu: Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên
* Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Điều tra, thu thập và phân tích số liệu liên quan đến quản lý chất thải rắn y tế bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên
Trang 13Thái Nguyên và các bệnh viện khác trên cả nước
- Hệ thống hóa và tiếp thu có chọn lọc những kiến thức, kinh nghiệm trong và ngoài nước về quản lý chất thải rắn y tế
- Phương pháp chuyên gia
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học: Đưa ra các giải pháp trên cơ sở khoa học để quản lý CTRYT trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển và tái sử dụng và xử lý cho các bệnh viện đa khoa có cùng quy mô giường bệnh cũng như các bệnh viện tuyến huyện có quy mô lớn
- Ý nghĩa thực tiễn: Hoàn chỉnh các giải pháp quản lý CTRYT nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao, hạn chế gây ô nhiễm môi trường, đảm bảo sức khỏe cộng đồng
áp dụng cho bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên
* Một số thuật ngữ và khái niệm được sử dụng trong luận văn
- Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù
hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.[24]
- Chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt
hoặc hoạt động khác.[24]
-Chất thải nguy hại: chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ
cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây ngộ độc hoặc có đặc tính nguy hại khác [24]
- Chất thải rắn sinh hoạt(CTRSH): còn gọi là rác thải sinh hoạt, là các chất rắn
bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt của con người và động vật nuôi Chất thải dạng rắn phát sinh từ khu vực đô thị - gọi là CTR đô thị bao gồm các loại CTR phát sinh từ các hộ gia đình, khu công cộng, khu thương mại, các công trình xây dựng,
khu xử lý chất thải, trong đó, CTRSH chiếm tỷ lệ cao nhất
- Quản lý chất thải là là quá trình phòng ngừa, giảm thiểu, giám sát, phân loại,
thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải.[24]
Theo Thông tư: 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT của Bộ Y tế, Bộ Tại nguyên và Môi trường ngày 31 tháng 12 năm 2015 thì:
- Chất thải y tế là chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động của các cơ sở y
tế, bao gồm chất thải y tế nguy hại, chất thải y tế thông thường và nước thải y tế
