Quản lý hệ thống thoát nước khu đô thị thành phố giao lưu quận bắc từ liêm, hà nội (tóm tắt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI LÝ HÙNG SƠN QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ GIAO LƯU QUẬN BẮC TỪ LIÊM, HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LÝ HÙNG SƠN

QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ GIAO LƯU QUẬN BẮC TỪ LIÊM, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -

LÝ HÙNG SƠN KHÓA: 2017 - 2019

QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ GIAO LƯU QUẬN BẮC TỪ LIÊM, HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Hà Nội - 2019

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Kiến trúc

Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập chương trình cao học Tác giả cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến người thầy, Giáo viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Trần Thanh Sơn, đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, cán bộ Trường ĐHKT, Khoa Sau

ĐH, Ban QLDA Đầu tư xây dựng công trình giao thông TPHN cùng nhưng người đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành chương trình khoa học và thực hiện thành công Luận văn Cao học này

Xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Hội đồng chấm luận văn đã cho tôi những kiến thức quý báu để bản Luận văn có giá trị cao

Quá trình thực hiện luận văn diễn ra trong một thời gian ngắn, mặc dù bản thân tôi đã cố gắng, song không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong được sự quan tâm góp ý của các quý thầy cô, các đồng nghiệp để tôi có thể hoàn thiện hơn về kiến thức và có bước nghiên cứu bổ sung phát triển

Xin chân thành cảm ơn./

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lý Hùng Sơn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam kết đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lý Hùng Sơn

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các ký hiệu viết tắt

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình ảnh

MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài 01

* Mục tiêu nghiên cứu 02

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 02

* Phương pháp nghiên cứu 02

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 03

* Các khái niệm (thuật ngữ) 03

* Cấu trúc luận văn 07

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC & CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ GIAO LƯU, QUẬN BẮC TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 08

1.1 Giới thiệu chung về Khu Đô thị thành phố Giao Lưu 08

1.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 08

1.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 09

1.1.3 Hiện trạng về cơ sở hạ tầng kỹ thuật 14

1.2 Hiện trạng HTTN Khu Đô thị thành phố Giao Lưu 20

1.2.1 Hiện trạng về hệ thống thoát nước 20

1.2.2 Hiện trạng về vệ sinh môi trường 24

1.2.3 Sự tham gia cộng đồng trong quản lý HTTN KĐT……… 25

1.3 Thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước Khu Đô thị thành phố Giao Lưu 27

1.3.1 Tại một số đô thị ở Việt Nam 27

1.3.2 Thực trạng cơ cấu quản lý 27

1.3.3.Thực trạng quản lý HTTN và khai thác sử dụng HTTN 29

1.3.4 Đánh giá chung về hiện trạng kỹ thuật HTTN TPHN 30

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ GIAO LƯU 32

2.1 Một số khái niệm, vai trò và đặc tính HTTN 32

2.1.1 Các khái niệm liên quan 32

2.1.2 Vai trò và đặc tính cơ bản của HTTN; 34

2.1.3 Các chỉ tiêu kỹ thuật cơ bản trong QLHTTN đô thị 36

2.2 Cơ sở pháp lý trong quản lý HTTN 45

2.2.1 Các văn bản pháp lý hiện hành 45

2.2.2 Định hướng quy hoạch phát triển HTTN 50

2.2.3 Hệ thống quản lý NN về thoát nước và VSMT 51

2.2.4 Chính sách về cơ cấu giá thoát nước và tỷ lệ dịch vụ 52

2.3 Quy chế giám sát từ cộng đồng 53

2.3.1 Khái niệm giám sát cộng đồng 53 2.3.2 Vai trò, đặc điểm giám sát đầu tư cộng đồng 542.3.3 Các bước thực hiện giám sát đầu tư của cộng đồng; 55

2.4 Kinh nghiệm quản lý hệ thống thoát nước trên Thế giới và một số

đô thị ở Việt Nam 56

2.4.1 Kinh nghiệm trên Thế giới 56 2.4.2 Kinh nghiệm tại một số đô thị ở Việt Nam 64

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHO CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC KHU ĐÔ THỊ

3.2.3 Đề xuất một số giải pháp trong quản lý khai thác, vận hành hệ thống thoát nước Khu đô thị thành phố Giao Lưu……….……

3.3.1 Đề xuất về việc thu phí thoát nước thải 83 3.3.2 Đề xuất về việc bảo vệ môi trường đối với nước thải 84

3.4 Đề xuất về việc nâng cao năng lực cho công tác quản lý hệ thống thoát nước khu đô thị thành phố Giao Lưu ……… 86

3.4.1 Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên ngành… 86 3.4.2 Tăng cường năng lực cho đơn vị quản lý vận hành………… 86

ODA Nguồn hỗ trợ phát triển chính thức

QCXDVN Quy chuẩn xây dựng Việt Nam

QHKT Quy hoạch kiến trúc

DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Số hiệu

Hình 2.1 Hệ thống đường hầm ngầm thoát nước thải

của Singapore

56

Hình 2.2 Hầm ngầm thoát nước thải của Singapore 57

Hình 2.3 Dây chuyền thu gom và lọc nước thải để tái sử

Hình 2.4

Bản đồ làm nổi bật các giai đoạn khác nhau

của Hệ thống thoát nước ngầm- Minh hoạ:

PUB

59

Hình 2.5 Các công nghệ tiên tiến được sử dụng trong

hoạt động và bảo dưỡng hầm

59

Hình 2.6

Nhà máy lọc nước SingSpring SWRO của

Hyflux là nhà máy đầu tiên của Singapore với

công suất 136.000 m3 / ngày

61

TNHH Trách nhiệm hữu hạn

VSMT Vệ sinh môi trường

Hình 2.7 Đường hầm chống ngập lụt ở Malaysia 63

Hình 2.8 Mạng lưới thoát nước Đà Nẵng 65

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức Xí nghiệp thoát

nước trực thuộc Công ty TNHH MTV thoát nước Hà Nội

Sơ đồ 3.2 Sơ đồ nguyên tắc của hệ thống thoát nước

Bảng 1.4 Bảng tổng hợp khối lượng hệ thống cấp nước 18

Bảng 1.5 Bảng tổng hợp khối lượng hệ thống điện hạ thế 19

Bảng 1.6 Bảng tông hợp khối lượng hệ thống điện trung

Bảng 1.9 Cơ cấu tổ chức Ban QLDA Khu đô thị TPGL 28

Bảng 2.1 Thống kê chỉ tiêu các loại đường trong đô

Bảng 2.2 Khu vực bảo vệ nguồn nước cấp cho đô thị 38

Bảng 2.3 Hành lang bảo vệ lưới điện cao áp theo

Bảng 2.4 Hành lang bảo vệ lưới điện cao áp theo

Bảng 2.5 Hành lang bảo vệ đường cáp điện ngầm 42

Bảng 2.6 Hành lang bảo vệ an toàn trạm điện 42

Bảng 3.1 Bảng so sánh các phương án chọn đ.vị quản lý 70

Bảng 3.2 Các thiết bị, xe máy đề xuất trang bị cho

MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài

Trong thời gian qua, tốc độ phát triển đô thị hóa ở Hà Nội nói chung và ở quận Cầu Giấy nói riêng diễn ra mạnh, các khu đô thị mới, khu cây xanh công viên, thể thao, trung tâm công cộng lớn …đang dần dần hình thành theo quy hoạch tổng thể Hệ thống giao thông khu vực cũng đang được đầu tư xây dựng, đặc biệt là đường vành đai 3 Khu đô thị Thành phố Giao Lưu là một trong các dự án phát triển đô thị, nhằm cụ thể hóa một phần quy hoạch quận Cầu Giấy (nay là quận Bắc Từ Liêm)

Khu đô thị Thành phố Giao Lưu nằm tiếp giáp với các khu vực có tốc độ đô thị hóa cao của Thành phố Hà Nội Có thể nói đây là khu có giá trị sử dụng đất cao, thuận lợi phát triển đô thị

Đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu đô thị Thành phố Giao Lưu được

UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt tại quyết định số 154/QĐ-UB/2006 ngày 01/9/2006, đáp ứng được các mục đích sau:

- Đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và công trình kiến trúc khu vực, hình thành KĐT mới khang trang, hiện đại để cải thiện, nâng cao môi trường sống của người dân trong KĐT mới đồng thời hỗ trợ một phần cho các khu dân cư lân cận

- Khai thác triệt để và sử dụng quỹ đất hiệu quả, đáp ứng về nhu cầu công trình công cộng, công trình xã hội, cây xanh mặt nước và nhà ở cho người dân

Quy hoạch phát triển không gian chỉ được thực hiện hiệu quả khi HTKT được xây dựng đồng bộ và đi trước một bước Việc nghiên cứu tìm ra các giải pháp quản lý HTKT KĐT là rất cần thiết Hệ thống HTKT KĐT bao gồm Hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, cung cấp năng lượng chiếu sáng công cộng, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và các công trình khác Quản lý HTKT KĐT có nội dung lớn bao quát từ quy hoạch phát triển, kế hoạch hóa việc đầu tư, thiết kế, xây dựng đến vận hàn, duy tu sửa chữa, cải tạo nâng cấp và theo dõi thu thập số liệu để thống kê, đánh giá kết quả hoạt động của hệ thống HTKT đô thị

Tuy nhiên, trong khuôn khổ luận văn, tác giả chỉ đề cập về quản lý hệ thống HTTN trong giai đoạn vận hành đối với KĐT Thành phố Giao Lưu với sự tham gia của cộng đồng Điều này rất quan trọng với mục tiêu nhằm xây dựng năng

lực ý thức, vị thế cho đông đảo người dân để duy trì tốt việc quản lý sử dụng hệ thống thoát nước sau khi bàn giao Vì thế, tác giả chọn đề tài luận văn nghiên

cứu là: “Quản lý hệ thống thoát nước Khu đô thị Thành phố Giao Lưu, quận quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội”

* Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Đánh giá tổng quan về HTTN Khu đô thị Thành phố Giao Lưu

- Đánh giá hiện trạng kỹ thuật và công tác quản lý HTTN

- Xây dựng giải pháp quản lý cho HTTN Khu đô thị Thành phố Giao Lưu dựa trên đặc điểm đặc trưng của KĐT

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống thoát nước Khu đô thị Thành phố Giao Lưu, quận quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội

- Phạm vi nghiên cứu: Khu đô thị Thành phố Giao Lưu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội (Diện tích: 953.337 m2; Dân số khoảng 12.433 người)

* Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thu thập, kế thừa tài liệu, kết quả đa nghiên cứu

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin

- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống

- Phương pháp chuyên gia, đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học:

Các giải pháp quản lý được đề xuất trên cơ sở phân tích khoa học các kết quả đánh giá thực trạng quản lý HTTN đô thị, các văn bản pháp quy, cơ chế chính sách hiện hành và kinh nghiệm trong quản lý HTTN đô thị trên Thế giới và tại Việt Nam

Đề xuất giải pháp mô hình quản lý HTTN Khu đô thị Thành phố Giao Lưu được hiệu quả

- Ý nghĩa thực tiễn:

Các giải pháp quản lý HTTN Khu đô thị Thành phố Giao Lưu có tính khả thi cao, giúp cho chính quyền địa phương cũng như Chủ đầu tư KĐT quản lý hiệu quả HTTN KĐT, góp phần xây dựng một KĐT mới thân thiện, hài hòa với thiên nhiên và môi trường

* Một số khái niệm cơ bản:

a Các thành phần của hệ thống thoát nước [2] [6]

- Mạng lưới thoát nước cấp 1 gồm: hệ thống cống bao, kênh, mương dẫn nước thải, nước mưa xả vào các kênh, mương, sông, ngòi chính có dòng chảy tiêu thoát nước cho khu vực, vùng hoặc liên vùng;

- Mạng lưới thoát nước cấp 2 gồm: hệ thống cống dọc các đường phố chính có chức năng vận chuyển nước thải và nước mưa, có thể thông qua hoặc không thông qua các trạm bơm, các trạm xử lý, các hồ điều hòa đến hệ thống thoát nước cấp 1

- Mạng lưới thoát nước cấp 3 gồm: các cống dọc các đường phố tại các tiểu khu, cống dẫn nước mưa, nước từ các hố ga mặt đường dùng để thu gom, truyền tải nước thải, nước mưa của các hộ hoặc nước bề mặt tới mạng lưới thoát nước cấp

1 và cấp 2

- Công trình trên hệ thống thoát nước gồm:

+ Hố kiểm tra, ga thăm, cửa thu nước lề đường, cửa tràn tách nước ;

+ Trạm bơm nước thải, nước mưa, cổng liên quan tới trạm bơm;

+ Hồ điều hòa và kênh mương;

+ Cửa xả nước mưa hoặc nước thải đã xử lý vào môi trường tiếp nhận;

+ Nhà máy xử lý nước thải, phòng thí nghiệm;

+ Công trình xử lý bùn cặn

b Giải thích một số thuật ngữ [2] [6]

- Hoạt động thoát nước là các hoạt động có liên quan trong lĩnh vực thoát nước, bao gồm: quy hoạch, tư vấn thiết kế, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác, sử dụng hệ thống thoát nước

- Dịch vụ thoát nước là hoạt động quản lý, vận hành hệ thống thoát nước nhằm đáp ứng yêu cầu thoát nước mưa, nước thải và xử lý nước thải của các đối tượng

có nhu cầu thoát nước theo các quy định của pháp luật

- Phí thoát nước là phí bảo vệ môi trường đối với nước thải áp dụng cho khu vực

đô thị và khu công nghiệp có hệ thống thoát nước tập trung; phí thoát nước do

ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi tắt là ủy ban nhân dân cấp tỉnh) quy định sau khi thông qua Hội đồng nhân dân cùng cấp nhằm từng bước bảo đảm duy trì và phát triển dịch vụ thoát nước trên địa bàn

- Đơn vị thoát nước là tổ chức, cá nhân cung ứng dịch vụ thoát nước theo hợp đồng quản lý, vận hành hệ thống thoát nước

- Hộ thoát nước bao gồm các hộ gia đình, cơ quan hành chính sự nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ xả nước mưa, nước thải vào hệ thống thoát nước

- Hộ thoát nước đơn lẻ là hộ thoát nước xả nước mưa, nước thải trực tiếp ra môi trường

- Nước thải là nước đã bị thay đổi đặc điểm, tính chất do sử dụng hoặc do các hoạt động của con người xả vào hệ thống thoát nước hoặc ra môi trường

- Nước thải sinh hoạt là nước thải ra từ các hoạt động sinh hoạt của con người như ăn uống, tắm giặt, vệ sinh cá nhân

- Nước thải khác là nước đã qua sử dụng mà không phải là nước thải sinh hoạt

- Hệ thống thoát nước bao gồm mạng lưới cống, kênh mương thu gom và

chuyển tải, hồ điều hoà, các công trình đầu mối (trạm bơm, nhà máy xử lý, cửa xả) và phụ trợ khác nhằm mục đích thu gom, vận chuyển, tiêu thoát nước mưa, nước thải và xử lý nước thải Hệ thống thoát nước được chia làm các loại sau đây:

+ Hệ thống thoát nước chung là hệ thống trong đó tất cả mọi loại nước thải, nước mưa được thu gom trong cùng một hệ thống

+ Hệ thống thoát nước riêng là hệ thống thoát nước mưa và nước thải riêng biệt; + Hệ thống thoát nước nửa riêng là hệ thống thoát nước chung có tuyến cống bao để tách nước thải đưa về nhà máy xử lý

- Hệ thống thoát nước mưa bao gồm mạng lưới cống, kênh mương thu gom và chuyển tải, hồ điều hoà, các công trình đầu mối (trạm bơm, cửa xả ) và phụ trợ khác nhằm mục đích thu gom và tiêu thoát nước mưa

- Hệ thống thoát nước thải bao gồm mạng lưới cống, kênh mương thu gom và chuyển tải, hồ điều hoà, các công trình đầu mối (trạm bơm, nhà máy xử lý, cửa xả ) và phụ trợ khác nhằm mục đích thu gom, tiêu thoát và xử lý nước thải

- Cống bao là tuyến cống chính có các giếng tách nước thải để thu gom toàn bộ nước thải khi không có mưa và một phần nước thải đã được hoà trộn khi có mưa trong hệ thống thoát nước chung từ các lưu vực khác nhau và vận chuyển đến trạm bơm hoặc nhà máy xử lý nước thải

- Hệ thống hồ điều hoà bao gồm các hồ tự nhiên hoặc nhân tạo để tiếp nhận nước, điều hoà khả năng tiêu thoát nước cho hệ thống thoát nước

- Điểm đấu nói là các điểm xả nước của các hộ thoát nước vào hệ thống thoát nước

- Điểm xả là nơi xả nước ra môi trường của hệ thống thoát nước hoặc các hộ thoát nước đơn lẻ

- Lưu vực thoát nước là một khu vực nhất định mà nước mưa hoặc nước thải được thu gom, vận chuyển đưa về một hoặc một số điểm xả ra nguồn tiếp nhận

- Nguồn tiếp nhận là một bộ phận của môi trường bao gồm: Các nguồn nước chảy thường xuyên hoặc định kỳ như ao, hồ, sông, suối, kênh mương, nước ngầm, biển

- BOD: (Biochemical Oxygen Demand) là lượng oxy cần thiết để oxy hoá một phần các hợp chất hữu cơ dễ phân huỷ bởi vi sinh vật

- COD (Chemical Oxygen Demand - nhu cầu oxy hóa học) là lượng oxy cần thiết để oxy hoá các hợp chất hoá học trong nước bao gồm cả vô cơ và hữu cơ

- DO là lượng oxy hoà tan trong nước cần thiết cho sự hô hấp của các sinh vật nước (cá, lưỡng thể, thuỷ sinh, côn trùng v.v ) thường được tạo ra do sự hoà tan

từ khí quyển hoặc do quang hợp của tảo

c Một số khái niệm khác có liên quan:

- Quản lý: Theo Henrry Fayol (1886-1925) là người đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình và là người có tầm ảnh hưởng to lớn trong thời kỳ lịch sử tư

tưởng quản lý từ thời kỳ cận hiện đại tới nay, quan niệm rằng: Quản lý là một

tiến trình bao gồm tất cả các khâu: Lập kế hoạch, tổ chức, phân công, điều khiển

và kiểm soát các nỗ lực của cá nhân, bộ phận và sử dụng hiệu quả các nguồn lực vật chất khác của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra

- Sự tham gia của cộng đồng: Theo Clanrence Shubert là quá trình trong đó các nhóm dân cư của cộng đồng tác động vào quá trình quy hoạch, thực hiện, quản

lý sử dụng hoặc duy trì một dịch vụ, trang thiết bị hoặc phạm vỉ hoạt động Các