Cần viết văn bản tường trình khi muốn trình bày mức độ trách nhiệm của người GV giải thích thêm : tình huống c còn tường trình trong các sự việc xảy ra gây hậu quả cần phải xem xét.. có [r]
Trang 1Ngày soạn: 28/5/2020 Tiết 113
Tiếng Việt VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: giúp HS
1 Kiến thức
- Hệ thống kiến thức về Văn bản hành chính
- Mục đích, đặc điểm, yêu cầu và quy cách làm một văn bản tường trình
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Nhận diện và phân biệt Văn bản tường trình với các loại Văn bản hành chính khác + Tái hiện lại một sự việc trong Văn bản tường trình
+ Rèn Năng lực HS làm văn bản tường trình đúng quy cách
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp : Suy nghĩ, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm về cách viết một văn bản tường trình
3 Thái độ
- Giáo dục HS vận dụng bài học vào thực tế cuộc sống khi cần thiết
4 Năng lực hình thành
- Năng lực tự học
- Năng lực giao tiếp, sử dụng Tiếng Việt
- Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông
- Năng lực giải quyết vấn đề
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, đọc tư liệu
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Phân tích mẫu, vấn đáp, thuyết trình
- Kt: động não, thực hành
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
8A 8B
2.Kiểm tra bài cũ: (4’)
Kiểm tra vở bài tập của học sinh
3.Bài mới: 40 phút, vào bài (1’)
GV hỏi học sinh về những kiểu văn bản hành chính đã học ở lớp 6, 7 Sau đó dẫn vào bài mới giúp học sinh thấy văn bản tường trình cùng thuộc loại văn bản hành chính Rất thường gặp trong cuộc sống và có vai trò quan trọng.
Hoạt động 1: HDHS tìm hiểu đặc điểm của văn bản tường trình
Phương pháp: phân tích mẫu, vấn đáp, thuyết trình Thời gian 15’
GV yêu cầu HS đọc ngữ liệu trong SGK – 133,
134.
? Trong các văn bản trên, ai là người viết bản
tường trình và viết cho ai?
- Người viết bản tường trình là hai anh em
học sinh, một viết cho cô giáo, một viết
I Đặc điểm của văn bản tường trình
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
Ví dụ: SGK – 133, 134
Nhận xét
Trang 2cho thầy hiệu trưởng.
? Bản tường trình viết ra nhằm mục đích gì ?
- Mục đích viết bản tường nhằm trình trình
bày lại sự việc đã xảy ra, có liên quan
trực tiếp đến người viết và đề nghị được
xem xét, giải quyết
? Nội dung và thể thức bản tường trình có gì
đáng chú ý ?
- Trình bày theo đúng thể thức một văn bản
tường trình : thời gian, địa điểm, sự việc, họ tên
những người liên quan
? Người viết bản tường trình cần có thái độ
như thế nào đối với sự việc tường trình ?
- Phải có thái độ trung thực, khách quan, trình
bày chính xác sự việc
? Hãy nêu một số trường hợp cần phải viết
bản tường trình trong học tập và trong sinh
hoạt ở nhà trường ?
HS tự lấy ví dụ : Mất xe đạp, ghế bị gãy, quạt
trần bị hỏng
? Qua việc phân tích ví dụ trên, em hãy cho
biết người ta viết bản tường trình để làm gì ?
HS trả lời, nhận xét
GV chốt
HS đọc ghi nhớ (SGK)
-Mục đích: nhằm trình trình bày lại sự việc đã xảy ra, có liên quan trực tiếp đến người viết và
đề nghị được xem xét, giải quyết
-Nội dung và thể thức: thời gian, địa điểm, sự việc, họ tên những người liên quan
- Thái độ: trung thực, khách quan, trình bày chính xác sự việc
2.Ghi nhớ 1: SGK-135 Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu cách làm văn bản tường trình
Phương pháp: Phân tích mẫu, vấn đáp, thảo luận Thời gian: 19 phút.
GV yêu cầu HS đọc các tình huống trong SGK
? Trong 4 tình huống trên, những tình huống
nào nhất thiết phải làm bản tường trình,
những tình huống nào không cần, những tình
huống nào có thể viết hoặc không viết cũng
được? Vì sao?
- Tình huống a, b nhất thiết phải viết bản
tường trình
- Tình huống a viết bản tường trình cho cô
giáo chủ nhiệm
- Tình huống b viết cho cô phụ trách phòng
thí nghiệm
- Tình huống c không phải viết bản tường
trình
- Tình huống d tùy vào tài sản mất nhiều
hay ít
? Vậy khi nào chúng ta cần viết văn bản
II.Cách làm văn bản tường trình
1.Tình huống cần phải viết bản tường trình
*.Khảo sát, phân tích ngữ liệu
- Ví dụ: SGK – 135
- Nhận xét: tình huống a, b nhất thiết phải viết bản tường trình
Cần viết văn bản tường trình khi muố trình bày mức độ trách nhiệm của người tường trình trong các sự việc xảy ra
Trang 3tường trình?
? Một văn bản tường trình thường có mấy
phần? Hãy nêu từng phần?
- Phần mở đầu:
+ Quốc hiệu, tiêu ngữ
+ Địa điểm, thời gian làm tường trình
+ Tên văn bản
+ Người (cơ quan) nhận bản tường trình
- Nội dung: người viết trình bày thời gian,
địa điểm, diễn biến sự việc, nguyên nhân,
hậu quả Thái độ tường trình trung thực
- Kết thúc văn bản: Lời đề nghị hoặc cam
đoan, chữ kí và họ tên người tường trình
GV yêu cầu HS đọc to ghi nhớ SGK – 136
? Khi viết tường trình chúng ta cần lưu ý
điều gì?
HS trả lời, nhận xét
GV chuẩn kiến thức
gây hậu quả cần phải xem xét
2.Cách làm văn bản tường trình
(SGK – 135, 136)
*Ghi nhớ 2: SGK – 136 3.Lưu ý
- Tên văn bản nên dùng chữ in
hoa cho nổi bật
Chú ý khoảng cách hơn một dòng giữa các phần quốc hiệu và tiêu ngữ, địa điểm và thời gian làm tường trình, tên văn bản và nội dung tường trình để dễ phân biệt
- Không viết sát lề giấy bên trái, không để phần trên trang giấy có khoảng trống quá lớn
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
4 Củng cố: (2’)
- GV hệ thống lại kiến thức bài học
5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)
- Ghi nhớ mục đích, khi nào cần viết và cách thức viết bản tường trình
- Luyện tập viết một văn bản tường trình ở nhà
- Chuẩn bị bài: Luyện tập làm văn bản tường trình
PHIẾU HỌC TẬP
? Mục đích viết văn bản thông báo là gì?
? Văn bản thông báo và tường trình có gì giống và khác nhau?
? Nêu bố cục phổ biến của văn bản thông báo?
? Những phần nào không thể thiếu trong kiểu văn bản này?
? Chỉ ra những chỗ sai trong việc sử dụng văn bản ở các tình huống (SGK 137)
? Hãy nêu hai tình huống thường gặp trong cuộc sống mà em cho là phải làm văn bản thông báo? Lưu ý không lặp lại các tình huống đã có trong SGK
Trang 4Ngày soạn: 28/5/2020 Tiết 114
Tiếng Việt VĂN BẢN THƠNG BÁO
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: giúp HS
1 Kiến thức
- HS hiểu những tình huống cần viết văn bản thơng báo
- Nắm bắt được đặc điểm của văn bản thơng báo
- Biết cách làm văn bản thơng báo đúng cách
2 Kĩ năng
- Kĩ năng bài dạy:
+ Nhận diện và phân biệt văn bản thơng báo với các loại Văn bản hành chính khác + Tái hiện lại một sự việc trong văn bản thơng báo
+ Rèn Năng lực HS làm văn bản thơng báo đúng quy cách
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp : Suy nghĩ, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm về cách viết một văn bản thơng báo
3 Thái độ
- Giáo dục HS ý thức học tập chăm chỉ
4 Năng lực hình thành
- Năng lực tự học
- Năng lực giao tiếp, sử dụng Tiếng Việt
- Năng lực sử dụng CNTT và truyền thơng
- Năng lực tự quản bản thân
II CHUẨN BỊ
- GV: nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, thiết kế, đọc tư liệu
- Hs: chuẩn bị bài ở nhà theo hệ thống câu hỏi trong phiếu học tập
III PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT
- Phân tích mẫu, vấn đáp, thuyết trình
- Kt: động não, thực hành
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
8A 8B
2.Kiểm tra bài cũ: (4’)
CÂU HỎI: Cách làm một văn bản tường trình ?
ĐÁP ÁN:
- Phần mở đầu:
+ Quốc hiệu, tiêu ngữ
+ Địa điểm và thời gian làm tường trình
+ Tên văn bản
+ Người (cơ quan) nhận
- Nội dung:
+ Người viết trình bày thời gian, địa điểm, diễn biến sự việc, nguyên nhân, hậy quả, nguyện vọng, thái độ tường trình trung thực
- Kết thúc văn bản:
+Lời đề nghị hoặc cam đoan
+ Chữ kí và họ tên người tường trình
Trang 53.Bài mới: 40 phút, vào bài (1’)
Những tình huống nào trong cuộc sống, trong xã hội cần có văn bản thông báo? Những khi cơ quan nhà nước, lãnh đạo các cấp cần truyền đạt công việc, ý đồ, kế hoạch cho cấp dưới hoặc các cơ quan, tổ chức nhà nước khác được biết đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội muốn phổ biến tình hình, chủ trương, chính sách mới để đông đảo quần chúng nhân dân, hội viên biết và thực hiện
Hoạt động 1: HDHS tìm hiểu đặc điểm của văn bản thông báo
Phương pháp: phân tích mẫu, vấn đáp, thuyết trình Thời gian 15’
GV yêu cầu HS đọc ngữ liệu trong SGK
Phương pháp phân tích tình huống mẫu:
Giáo viên gọi 2 học sinh đọc văn bản 1 và văn
bản 2
? Trong 2 văn bản trên, ai là người thông báo, ai
là người nhận thông báo ?
? Mục đích thông báo là gì ?
? Nội dung thông báo là gì ?
? Thể thức trình bày văn bản báo cáo ?
- Tên cơ quan, số Cvan, quốc hiệu, tiêu ngữ, tên
VB, ngày tháng, người nhận, người thông báo…
? Em hiểu thế nào là văn bản thông báo ?
? Em hãy nêu một số trường hợp cần viết thông
báo trong học tập và sinh họat ở trường ?
- Thông báo kế hoạch hoạt động ngoại khóa nhân
dịp GP MN 30.04
- Thông báo kế hoạch hoạt động hè
I Đặc điểm của văn bản thông báo
1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu
Ví dụ: SGK – 140, 141
Nhận xét 1) – Người thông báo:
+ Phó hiệu trưởng Nguyễn Văn Bằng
+ Liên đội trưởng Trần Mai Hoa
- Người nhận:
+ Giáo viên CN và lớp trưởng các lớp trong toàn trường
+ Các chi đội TNTP HCM trong toàn trường
- Mục đích thông báo : Các lớp
và chi đội biết kế hoạch để thực hiện
- Nội dung : kế hoạch duyệt văn nghệ, kế hoạch đại hội đại biểu TNTPHCM
- Thể thức : theo mẫu qui định, tuân thủ thể thức hành chính
=>Thông báo là văn bản truyền đạt những thông tin cụ thể từ phía cơ quan, đoàn thể, người
tổ chức cho người dưới quyền
Trang 6? Theo em điểm khác nhau cơ bản của văn bản
Thông cáo và tường trình là gì ?
- Thông cáo là do cấp trên viết để truyền đạt
thông tin cho cấp dưới biết và thực hiện
- Tường trình là do cấp dưới viết để trình bày
những sự việc đã xảy ra để các cấp có thẩm quyền
xem xét giải quyết
HS trả lời, nhận xét
GV chốt
HS đọc ghi nhớ (SGK)
thành viên đoàn thể .biết để thực hiện
2 Ghi nhớ 1- SGK:
Điều chỉnh, bổ sung giáo án
Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu cách làm văn bản tường trình
Phương pháp: Phân tích mẫu, vấn đáp, thảo luận Thời gian: 19 phút.
GV yêu cầu HS đọc các tình huống
trong SGK
Họat động nhóm nhỏ.( 3’)
- HS đọc sgk/142
? Trong các tình huống sau đây tình
huống nào phải viết thông báo, ai thông
báo và thông báo cho ai?
GV giải thích thêm : tình huống (c) còn
có thể viết giấy mời
Giáo viên gọi học sinh đọc phần (2)
? Nêu các phần của văn bản thông báo ?
Em có nhận xét các mục trong văn bản
thông báo?
? Thế nào là văn bản thông báo? Đặc
điểm của nó ?
- HS phát biểu
- Hs đọc sgk
? Khi viết văn bản thông báo cần lưu ý
điều gì?
HS trả lời, nhận xét
GV chuẩn kiến thức
II.Cách làm văn bản thông báo 1.Tình huống cần phải viết thông báo
*.Khảo sát, phân tích ngữ liệu
- Ví dụ: SGK – 142
- Nhận xét: tình huống a, b nhất thiết phải viết bản tường trình
Cần viết văn bản tường trình khi muốn trình bày mức độ trách nhiệm của người tường trình trong các sự việc xảy ra gây hậu quả cần phải xem xét
2.Cách làm văn bản thông báo
(SGK – 143)
*Ghi nhớ 2: SGK – 136 3.Lưu ý
- Tên văn bản nên dùng chữ in hoa cho
nổi bật
Chú ý khoảng cách hơn một dòng giữa các phần quốc hiệu và tiêu ngữ, địa điểm
và thời gian làm tường trình, tên văn bản
và nội dung tường trình để dễ phân biệt
- Không viết sát lề giấy bên trái, không để phần trên trang giấy có khoảng trống quá
Trang 7Điều chỉnh, bổ sung giáo án
4 Củng cố: (2’)
? Nêu điểm khác nhau cơ bản của văn bản Thông báo và tường trình ?
- Thông báo là do cấp trên viết để truyền đạt thông tin cho cấp dưới biết và thực hiện
- Tường trình là do cấp dưới viết để trình bày những sự việc đã xảy ra để các cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết Mục đích khi viết văn bản thông báo?
5 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài (3’)
- Ghi nhớ mục đích, khi nào cần viết và cách thức viết thông báo
- Luyện tập viết một văn bản thông báo ở nhà
- Chuẩn bị bài: Ôn tập phần Tập làm văn
Trang 8Ngày soạn: 28/5/2020
ƠN TẬP PHẦN TẬP LÀM VĂN.
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:
- Hệ thống hố các kiến thức và kĩ năng phần Tập làm văn đã học trong năm
- Nắm chắc khái niệm và biết cách viết văn bản thuyết minh, biết kết hợp miêu tả, biểu cảm trong tự sự; kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm trong nghị luận
- GD Ý thức học tập của HS
II CHUẨN BỊ
- GV : Các bảng hệ thống, bảng phụ , phiếu trắc nghiệm.
- HS : Soạn bài kĩ theo hướng dẫn sách giáo khoa
III PHƯƠNG PHÁP- KỸ THUẬT
- Phân tích tình huống, thực hành viết một số kiểu văn bản đã học, thảo luận nhĩm, động não
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 n định tổ chức: (1’) Ổ .
8A 8B
2 Kiểm tra bài cũ : ( 5’)
*CÂU HỎI: Trong văn nghị luận, yếu tố tự sự miêu tả,biểu cảm cĩ tác dụng gì ?
3 Bài mới : (34’)
HĐ 1: Giới thiệu bài: 1’
HĐ 1: 20’
1 Vì sao một văn bản cần cĩ tính
thống nhất về chủ đề? Tính thống
nhất của văn bản thể hiện ở những
mặt nào?
I Ơn lí thuyết:
1 Văn bản cần cĩ tính thống nhất:
- Văn bản cần phải cĩ sự thống nhất chủ đề vì nếu khơng cĩ sự thống nhất chủ đề sẽ bị phân tán, khơng tập trung được vào vấn đề chính hoặc lạc sang vấn đề khác trong khi triển khai văn bản
* Tính thống nhất của văn bản được thể hiện
ở các mặt sau:
- Nhan đề và các đề mục trong văn bản
- Trong mối quan hệ giữa các phần trong văn bản
- Các từ ngữ then chốt trong văn bản
2 Tĩm tắt văn bản tự sự :
* Chúng ta cần phải tĩm tắt văn bản tự sự vì:
- Để lưu giữ và nhớ lại khi cần thiết
- Để giới thiệu ngắn gọn văn bản đĩ cho người khác biết
Trang 92 Vì sao cần phải tóm tắt văn bản
tự sự ? Muốn tóm tắt một văn bản tự
sự thì phải làm như thế nào?
3 Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu
cảm có tác dụng như thế nào?
4 Khi viết (nói) đoạn văn tự sự kết
hợp với miêu tả, biểu cảm cần chú ý
những gì?
5 Văn bản thuyết minh có những
tính chất như thế nào và có những
lợi ích gì? Hãy nêu các văn bản
thuyết minh thường gặp trong đời
sống hàng ngày?
6 Muốn làm văn bản thuyết minh,
- Để trích dẫn những trường hợp khi cần thiết
* Muốn tóm tắt văn bản tự sự, cần:
- Đọc kĩ để hiểu đúng chủ đề văn bản
- Xác định nội dung chính cần tóm tắt
- Sắp xếp nội dung theo một trình tự hợp lí
- Viết thành bản tóm tắt
3 Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm có tác dụng :
+ Tác dụng của việc viết văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm là: Giúp cho việc
kể chuyện thêm sinh động và sâu sắc hơn Thể hiện được thái độ, tình cảm của người kể
4 Khi viết (nói) đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm cần chú ý
+ Cần chú ý: - Yếu tố tự sự là chính
- Yếu tố miêu tả và biểu cảm là phụ
5 Văn bản thuyết minh:
- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong đời sống hằng ngày, cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân, của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương pháp trình bày, giới thiệu, giải thích
* Văn bản thuyết minh cần:
- Đảm bảo tri thức khách quan, xác thực, hữu ích cho con người
- Trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn
+ Một số văn bản thuyết minh thường gặp:
- Giới thiệu một sản phẩm mới
- Giới thiệu một đặc sản địa phương
- Giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc một di tích lịch sử
- Giới thiêụ tiểu sử một danh nhân, một nhà văn
- Giới thiêụ một tác phẩm
6 Làm một văn bản thuyết minh
Trang 10trước tiên cần phải làm gì? Vì sao
phải làm như vậy? Hãy cho biết
những phương pháp cần dùng để
thuyết minh sự vật Nêu ví dụ về các
phương pháp ấy?
7 Hãy cho biết bố cục thường gặp
khi làm bài thuyết minh?
8 Thế nào là luận điểm trong bài
văn nghị luận? Hãy nêu ví dụ về một
luận điểm và nói các tính chất của
nó?
* Muốn làm một văn bản thuyết minh, chúng
ta cần phải:
- Xác định đối tượng cần đựơc thuyết minh
- Xác định rõ phạm vi, tri thức khách quan, khoa học về đối tượng cần được thuyết minh đó
- Lựa chọn phương pháp thuyết minh thích hợp
- Tìm bố cục thích hợp
* Một số phương pháp thuyết minh sự vật thường gặp:
- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
- Phương pháp nêu ví dụ
- Phương pháp liệt kê
- Phương pháp dùng số liệu
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp phân loại, phân tích
7 Bố cục của văn thuyết minh
+ Bố cục thường gặp của văn thuyết minh là
3 phần sau:
- Mở bài: Giới thiệu đối tượng cần thuyết minh
- Thân bài: Trình bày một cách chi tiết, cụ thể về các mặt như: cấu tạo, đặc điểm, lợi ích,
và những điểm khác nhau nổi bật của đối tượng
- Phần kết bài: Bày tỏ thái độ với đối tượng
8 Luận điểm trong bài văn nghị luận :
+ Luận điểm trong bài văn nghị luận là những tư tưởng, quan điểm, chủ trương mà người viết nêu ra trong bài
* Tính chất của luận điểm:
- Chính xác, rõ ràng, phù hợp với yêu cầu giải quyết vấn đề và đủ làm sáng tỏ vấn đề được đặt ra
