Đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc, các lãnh tụ của phong trào yêu nước Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đã nhận thức được vai trò của đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tuy nhiên, hầu hết các phong trào này đều đi tới thất bại. Nguyên nhân chính dẫn tới sự thất bại là do chưa có hệ tư tưởng phù hợp, chưa có đường lối và phương pháp thực hiện đoàn kết đúng đắn. Đúng. Vì: Trước khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã thấy được hạn chế trong việc tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước tiên tiến trước đó, đặc biệt là những đòi hỏi khách quan của đại đoàn kết trong thời đại mới, thời đại cách mạng vô sản, chống đế quốc thực dân. Do vậy, Hồ Chí Minh ra nước ngoài tìm đường cứu nựớc cũng chính là tìm hệ tự tưởng, phương thức lãnh đạo, tổ chức thực hiện đoàn kết phù hợp vượt ra khỏi hệ tư tưởng và phương thức đoàn kết truyền thống.
Trang 1BÀI THẢO LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của đại đoàn kết dân tộc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam
*Câu hỏi khởi động (ở đầu bài thuyết trình)
Q1: Đoàn kết dân tộc là giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Các lãnh tụ của các phong trào yêu nước Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20
đã nhận thức được vai trò của đoàn kết, tại sao vẫn thất bại? Khẳng định Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước thực chất là tìm phương thức tổ chức và thực hiện đoàn kết Đúng không? Tại sao?
Trả lời
- Đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc, các lãnh tụ của phong trào yêu nước Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đã nhận thức được vai trò của đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tuy nhiên, hầu hết các phong trào này đều đi tới thất bại Nguyên nhân chính dẫn tới sự thất bại là do chưa có hệ tư tưởng phù hợp, chưa có đường lối và phương pháp thực hiện đoàn kết đúng đắn
- Đúng Vì: Trước khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã thấy được hạn chế trong việc tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước tiên tiến trước đó, đặc biệt là những đòi hỏi khách quan của đại đoàn kết trong thời đại mới, thời đại cách mạng vô sản, chống đế quốc thực dân Do vậy, Hồ Chí Minh ra nước ngoài tìm đường cứu nựớc cũng chính là tìm hệ tự tưởng, phương thức lãnh đạo,
tổ chức thực hiện đoàn kết phù hợp vượt ra khỏi hệ tư tưởng và phương thức đoàn kết truyền thống
Nội dung bài thuyết trình:
1 Đại đoàn kết dân tộc là gì?
a Khái niệm đại đoàn kết
Trang 2+ Đoàn kết: nghĩa là những cá nhân riêng lẻ cùng nhau hợp sức lại, tạo nên một sức mạnh vững chắc giải quyết tốt vấn đề mà tập thể đang muốn làm
=> Đại đoàn kết dân tộc là tất cả các dân tộc cùng nhau hợp sức tạo nên một sức mạnh toàn dân, toàn quân để nhằm giải quyết vấn để của nước ta hiện tại đó là giành lại đất nước
b Tư tưởng Đại đoàn kết dân tộc theo Hồ Chí Minh
+ Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một hệ thống những luận điểm, nguyên tắc, phương pháp giáo dục, tập hợp và tổ chức cách mạng và tiến bộ, nhằm phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội
+ Tư tưởng đại đoàn kết được kết tinh qua câu nói:
“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công”
- Câu nói đã sử dụng 2 lần điệp ngữ: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết” và
“thành công, thành công, đại thành công” để nhấn mạnh đoàn kết là tiền đề, là sức mạnh dẫn tới thành công, đoàn kết phải được đặt lên hàng đầu, phải xuyên suốt, liên tục Có đại đoàn kết mới có đại thành công
2 Cơ sở hình thành Đại đoàn kết dân tộc
a Những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam
+ Giá trị hàng đầu của văn hóa Việt Nam là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết, cố kết cộng đồng
+ Điều này đã được Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh khi nói về con Lạc cháu Hồng, con Rồng cháu Tiên Người nhấn mạnh:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Trang 3Kể năm hơn 4000 năm
Tổ tiên rực rỡ, anh em thuận hòa”
- Đây là những câu thơ mở đầu tác phẩm Lịch sử nước ta Bản diễn ca lịch sử này gồm 208 câu lục bát, trình bày lịch sử nước ta từ thời Vua Hùng dựng nước (năm Nhâm Ngọ 2879 trước Công nguyên) đến năm 1945, tập trung chủ yếu vào lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân ta, nêu bật truyền thống yêu nước, bất khuất và đoàn kết của dân tộc
b Tư tưởng đoàn kết trong học thuyết Mác – Lê nin
+ Hồ Chí Minh tiếp thu những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về vai trò của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử; liên minh công nông là cơ sở to lớn để xây dựng lực lượng cách mạng; đoàn kết dân tộc phải gắn với đoàn kết quốc tế
+ Và đã vận dụng sáng tạo vào thực tiễn Việt Nam và trong thời đại mới để hình thành và hoàn chỉnh tư tưởng của Người về sức mạnh của quần chúng nhân dân
và đại đoàn kết dân tộc
+ Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng thành công khối đại đoàn kết dân tộc, lập ra Mặt trận dân tộc thống nhất, xây dựng các chính sách nhất quán
và đúng đắn đem lại thành công cho cách mạng dân tộc như:
+ Đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh, Nhân dân ta đã thắng lợi Cách mạng tháng Tám, lập nên nhà nước dân chủ Cộng hòa
c Cơ sở thực tiễn của cách mạng Việt Nam và thế giới
+ Từ tổng kết những kinh nghiệm của phong trào cách mạng Việt Nam
-Hồ Chí Minh nhận thấy các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đều thất bại do chưa có đường lối đúng, chưa tập hợp được quần chúng
Trang 4=> Hồ Chí Minh xác định: “Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta”
+ Từ nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm của cách mạng thế giới
- Hồ Chí Minh nghiên cứu cách mạng tư sản, đặc biệt cách mạng Mỹ
và cách mạng Pháp; do tính chất không triệt để của nó mà gười cho rằng đó là các cuộc cách mạng “không đến nơi”
- Nghiên cứu Cách mạng Tháng Mười Nga, Hồ Chí Minh rút ra nhiều bài học, đặc biệt là bài học về huy động, tập hợp lực lượng công nông giành và giữ chính quyền cách mạng , xây dựng chủ nghĩa xã hội
- Hồ Chí Minh cũng chú ý nghiên cứu cách mạng Trung Quốc, Ấn Độ, tìm hiểu con đường giải phóng dân tộc của Tôn Dật Tiên, Găngđi
=> Người thấy rõ sức mạnh tiềm ẩn và thấy chưa có sự lãnh đạo đúng đắn, chưa biết đoàn kết, chưa có tổ chức và chưa biết tổ chức
d Phẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh
+ Hồ Chí Minh là lãnh tụ quyết tâm suốt đời hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Người thương dân, trọng dân, kính dân, tin tưởng nhân dân: hiểu rõ dân tình, dân tâm, dân ý, chú trọng tới dân quyền, dân sinh, dân trí, dân chủ
=> Vì vậy Người được dân tin, dân phục, dân yêu
3 Vai trò của Đại đoàn kết dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
a Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, quyết định thành công của cách mạng
Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa chiến lược:
- Đoàn kết ở đây là phương pháp tập hợp lực lượng cách mạng đi đến sự thống nhất về tư tưởng và hành động
Trang 5- Chiến lược được hiểu là phương châm và biện pháp có tính toàn cục được vận dụng suốt tiến trình cách mạng, thể hiện trong lý luận và thực tiễn
- Để quy tụ lực lượng thành 1 khối thống nhất đem lại sức mạnh to lớn cho toàn dân tộc cần phải có chính sách và phương pháp phù hợp với từng đối tượng trong từng thời kì, ở từng giai đoạn lịch sử
=> Đại đoàn kết dân tộc trong tư tưởng HCM là vấn đề có tính chiến lược, cơ bản, nhất quán và lâu dài, xuyên suốt tiến trình cách mạng
Đại đoàn kết dân tộc có vai trò quyết định thành công của cách mạng
+ Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò to lớn của khối đại đoàn kết dân tộc trong các bài nói bài viết của người:
- “Đoàn kết là một lực lượng vô địch của chung ta để khắc phục mọi khó khăn, giảnh lấy thắng lợi” (thư gửi miền Nam tập kết ngày 16/12/1954)
- “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết chặt chẽ thì chúng ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuân lợi và làm tròn nhiệm
vụ mà dân giao phó” (nói chuyện với anh chị em công chức thủ đô ngày
31/11/1954)
- “Đoàn kết, đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công” (bài nói chuyện tại lớp bồi dưỡng cán bộ về công tác Mặt trận – tháng 8/1969)
=> Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng thành công khối đại đoàn
kết dân tộc, lập ra Mặt trận dân tộc thống nhất, xây dựng các chính sách nhất quán và đúng đắn đem lại thành công cho cách mạng dân tộc như:
+ Đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh, Nhân dân ta đã thắng lợi Cách mạng tháng Tám, lập nên nhà nước dân chủ Cộng hòa
+ Đoàn kết trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhân dân ta đã dành thắng lợi trong cuộc khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc
Trang 6b Đại đoàn kết toàn dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của dân tộc
Đại đoàn kết là mục tiêu hàng đầu của Đảng
- Đại đoàn kết dân tộc là truyền thống cực kỳ quý báu của nhân dân Việt Nam trong suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc
- Bác viết: “Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta Đoàn kết chặt chẽ, thì chúng
ta nhất định có thể khắc phục mọi khó khăn, phát triển mọi thuận lợi và làm trọn nhiệm vụ nhân dân giao phó cho chúng ta”
- Mục đích của đảng lao động Việt Nam được tóm gọn trong 8 chữ là:
“ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN PHỤNG SỰ TỔ QUỐC’’
=> Đại đoàn kết dân tộc phải được xác định là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, phải được quán triệt trong tất cả mọi lĩnh vực, từ đường lối, chủ trương, chính sách tới hoạt động thực tiễn của Đảng
Đại đoàn kết còn phải là nhiệm vụ hàng đầu của dân tộc
- Bởi vì cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, phải do quần chúng, vì quần chúng Từ trong phong trào đấu tranh để tự giải phóng và xây dựng xã hội mới tốt đẹp, quần chúng nảy sinh nhu cầu đoàn kết và sự hợp tác
- Đảng Cộng sản phải có sứ mệnh thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn quần chúng, chuyển những nhu cầu, những đòi hỏi khách quan, tự phát của quần chúng thành những đòi hỏi tự giác, thành hiện thực có tổ chức trong khối đại đoàn kết, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong cuộc đấu tranh vì độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân và hạnh phúc cho con người
- Nhiệm vụ của đảng lao động Việt Nam là kiên quyết lãnh đạo toàn dân đi đến ‘’KHÁNG CHIẾN THẮNG LỢI KIẾN QUỐC THÀNH CÔNG’’
=> Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định nhiệm vụ của toàn Đảng là giữ gìn sự đoàn kết: "Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân
Trang 7ta Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình."
4 Liên hệ thực tiễn Việt Nam hiện nay
+ Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng về đại đoàn kết dân tộc, về công tác dân tộc, về tôn giáo, về người Việt Nam ở nước ngoài, từng bước được thể chế hóa thành luật, pháp lệnh, chính sách và ngày càng thể hiện rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc
- Nhiều cấp ủy đảng đã quan tâm hơn đến sự nghiệp đại đoàn kết, đến công tác dân vận và công tác mặt trận, củng cố tổ chức và tăng cường cán bộ, phương tiện và điều kiện cho công tác mặt trận Chính quyền ở nhiều cấp, nhiều địa phương đã thật sự có chuyển biến trong nhận thức và hành động về quan hệ với nhân dân Nhiều dự án về phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội của Nhà nước được ban hành nhằm chăm lo đời sống cho nhân dân đã thực hiện có kết quả
- Nhờ những chính sách của đảng mà dân tộc ta đã đoàn kết vượt qua rất nhiều khó khăn, từ trung quốc xâm lược biên giới, hạn hán kéo dài, lũ lụt, bão
…
- Và đặc biệt đứng trước đại dịch COVID – 19, với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, chúng ta càng thể hiện tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái + Quyền làm chủ của nhân dân trong tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh
tế, xã hội được thể chế hóa, đã từng bước được phát huy
- Sự đổi mới hệ thống chính trị, việc tăng cường dân chủ hóa đời sống xã hội, nhất là việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở đã góp phần quan trọng vào việc động viên nhân dân và cán bộ hăng hái tham gia các sinh hoạt chính trị của đất nước, đẩy mạnh sản xuất, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố an ninh, quốc phòng Đó là những nhân tố rất quan trọng, là động lực chủ yếu bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội và thúc đẩy sự phát triển của đất nước
Trang 8+ Cùng với những tiến bộ và chuyển biến nêu trên, nhiều vấn đề mới đã và đang nảy sinh trong quá trình đổi mới:
- Xã hội, giai cấp, tầng lớp, nhóm dân cư đang trong quá trình phân hóa Xuất hiện sự chênh lệch ngày càng lớn về mức thu nhập và hưởng thụ giữa các vùng, miền, giữa thành thị và nông thôn, giữa công nhân lao động ở các khu công nghiệp với những người lao động có chuyên môn, tay nghề trong các lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao, giữa người đương chức và người về hưu…
- Sự phân hóa giàu nghèo có chiều hướng gia tăng đã và đang ảnh hưởng lớn đến đại đoàn kết dân tộc
=> Những đặc điểm nêu trên đã tác động mạnh mẽ đến khối đại đoàn kết Vì vậy, tuy đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được mở rộng, củng cố và tăng
cường, song chưa thật vững chắc và đang đứng trước những thách thức không thể xem thường Các thế lực thù địch trong và ngoài nước đã và đang khai thác những thiếu sót, yếu kém của ta hòng phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị - xã hội
=> Có thể khẳng định, bài học đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng trở nên sống động và mang tính thời sự, ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ để đón nhận những cơ hội cùng thách thức lớn của quá trình hội nhập ngày một sâu, rộng
+ Để tăng cường củng cố, phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc hiện nay, Đảng đã và đang thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp cụ thể như sau:
- Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, người đứng đầu và cả hệ thống chính trị trong lãnh đạo, củng cố, phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc hiện nay
- Thứ hai, nâng cao chất lượng các cuộc vận động, các phong trào thi đua yêu nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; chăm lo và bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên và các giai tầng, các giới trong toàn dân tộc
Trang 9- Thứ ba, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đa dạng hóa các hình thức tập hợp nhân dân và tập trung hướng mạnh các hoạt động về cơ sở
- Thứ tư, tăng cường công tác dân vận của chính quyền các cấp Tích cực phối hợp giữa chính quyền các cấp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội làm công tác dân vận
- Thứ năm, kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, phá hoại, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
CÂU 1: Chọn cụm từ thích hợp thay thế dấu ba chấm để hoàn chỉnh nội dung
sau: "Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có ý nghĩa
…… , cơ bản, nhất quán và lâu dài, xuyên suốt tiến trình cách mạng
A: Chiến lược B To lớn
C: Sách Lược D: Cơ bản
CÂU 2: Hồ Chí Minh từng căn dặn: Đại đoàn kết dân tộc phải luôn luôn được
nhận thức là vấn đề , quyết định thành bại của cách mạng
A: Cơ bản B: Then chốt C: Sống còn D: Quan trọng
CÂU 3 Hồ Chí Minh chỉ rằng, đại đoàn kết dân tộc không chỉ là mục tiêu của
Đảng, mà còn là nhiệm vụ của cả dân tộc Điều này, Hồ Chí Minh đã thể hiện quan điểm nào của chủ nghĩa Mác - Lênin?
A: Con người là tổng hòa của các mối quan hệ xã hội
B: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng
C: Đấu tranh giai cấp là một động lực phát triển xã hội, có giai cấp đối kháng D: Con người giữ vai trò quyết định trong phương thức sản xuất
CÂU 4: Khẩu hiệu sau của HCM được trích từ đâu? “Đoàn kết, đoàn kết, đại
đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công”
Trang 10A Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (12/1946)
B Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa (8/1945)
C Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức (1925)
D Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ II (1961)
CÂU 5: Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc là:
a Truyền thống yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa, tương thân, tương ái của dân tộc ta
b Tổng kết những kinh nghiệm của phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào cách mạng thế giới cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX
c Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin
d Cả 3 đáp án trên
CÂU 6: Chọn đáp án trả lời đúng nhất theo tư tưởng Hồ Chí Minh:
a Đại đoàn kết dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng
b Đại đoàn kết dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là nhiệm vụ hàng đầu của dân tộc
c Đại đoàn kết dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là nhiệm vụ hàng đầu của Đảng và dân tộc
d Cả ba đáp án trên