I. Loại hình, tính chất, đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội a) Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin Quan niệm về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm thực hiện chuyển biến từ xã hội cũ sang xã hội mới xã hội chủ nghĩa Về loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội: Có hai loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội mà các nước có thể trải qua: + Quá độ trực tiếp từ các nước tư bản có nền kinh tế phát triển cao tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội. + Quá độ gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội từ những nước tư bản còn thấp hoặc những nước có nền kinh tế lạc hậu, chưa trải qua thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản, hoặc trong một điều kiện cụ thể nào đó. b) Quan điểm của Hồ Chí Minh: Việt Nam quá độ gián tiếp lên Chủ nghĩa xã hội từ một nước thuộc địa nửa phong kiến, nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu lên Chủ nghĩa xã hội không qua Chủ nghĩa tư bản. Tính chất quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đây là thời kỳ cải biến sâu sắc nhất nhưng phức tạp, lâu dài, khó khan, gian khổ. Đặc điểm quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ ở Việt Nam là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thảng lên CNXH, không trải qua giai đoạn phát triển TBCN. II. Nhiệm vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh Nhiệm vụ tổng quát Hồ Chí Minh cho rằng nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bao gồm hai nội dung: Thứ nhất, xây dựng nền tảng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội. Thứ hai, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp giữa cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, cốt lõi, chủ chốt và lâu dài.
Trang 1Chủ đề: Quan điểm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Anh (chị) hiểu biết gì về các nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới hiện nay?
Phần thuyết trình
A Quan điểm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
I
Loại hình, tính chất, đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
* Loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội
a) Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
- Quan niệm về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc toàn bộ các lĩnh vực của đời sống
xã hội nhằm thực hiện chuyển biến từ xã hội cũ sang xã hội mới - xã hội chủ nghĩa
- Về loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội: Có hai loại hình quá độ lên chủ nghĩa xã hội mà các nước có thể trải qua:
+ Quá độ trực tiếp từ các nước tư bản có nền kinh tế phát triển cao tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội
+ Quá độ gián tiếp lên chủ nghĩa xã hội từ những nước tư bản còn thấp hoặc những nước có nền kinh tế lạc hậu, chưa trải qua thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản, hoặc trong một điều kiện cụ thể nào đó
b) Quan điểm của Hồ Chí Minh: Việt Nam quá độ gián tiếp lên Chủ nghĩa xã hội từ một nước thuộc địa nửa phong kiến, nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu lên Chủ nghĩa xã hội không qua Chủ nghĩa tư bản
* Tính chất quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Đây là thời kỳ cải biến sâu sắc nhất nhưng phức tạp, lâu dài, khó khan, gian khổ
* Đặc điểm quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ ở Việt Nam là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thảng lên CNXH, không trải qua giai đoạn phát triển TBCN
II Nhiệm vụ xây dựng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh
* Nhiệm vụ tổng quát
Hồ Chí Minh cho rằng nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bao gồm hai nội dung:
Thứ nhất, xây dựng nền tảng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư
tưởng cho chủ nghĩa xã hội
Thứ hai, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp giữa cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, cốt
lõi, chủ chốt và lâu dài
* Nội dung cụ thể
- Về lĩnh vực chính trị: Xây dựng chế độ chính trị dân chủ, trong đó chú trọng phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đảng phải luôn tự đổi mới và chỉnh đốn để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng
- Về lĩnh vực kinh tế:
+ Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc tăng năng suất lao động trên cơ sở tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa Quan tâm đến vấn đề đổi mới kinh tế, Người cho rằng cần phải đổi mới cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu vùng lãnh thổ
+ Đối với cơ cấu thành phần kinh tế, Hồ Chí Minh cho rằng cần phải xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó thành phần kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo
Trang 2+ Đối với cơ cấu ngành, Hồ Chí Minh đã có quan niệm hết sức độc đáo về cơ cấu công – nông nghiệp hiện đại, lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu
- Về lĩnh vực văn hóa – xã hội:
Hồ Chí Minh đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và khoa học kỹ thuật trong xã hội chủ nghĩa Người rất coi trọng việc xây dựng con người có trình độ về văn hóa, chính trị và khoa học - kỹ thuật Xây dựng văn hóa - xã hội của chủ nghĩa xã hội là không ngừng nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực và đào tạo, sử dụng nhân tài một cách hiệu quả trong công cuộc kiến thiết nước nhà
III Biện pháp xây dựng
* Nguyên tắc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội:
- Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một hiện tượng phổ biến mang tính quốc tế, nên cần quán triệt các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin
- Xác định bước đi và biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội chủ yếu xuất phát từ điều kiện thực tế, đặc điểm dân tộc, nhu cầu và khả năng thực tế của nhân dân
* Phương châm:
- Hồ Chí Minh khảng định: “Tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội” không có nghĩa là làm bừa, làm
ẩu, đốt cháy giai đoạn, mà phải vững chắc từng bước phù hợp với điều kiện thực tế
- Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam
- Về cách làm, Hồ Chí Minh cho rằng, xây dựng chủ nghĩa xã hội là “làm cho người nghèo thì đủ ăn, người đủ ăn thì khá giàu, người giàu thì giàu thêm” Người đã sử dụng một số cách làm cụ thể sau:
+ Phải kết hợp cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trên tất cả các lĩnh vực, mà xây dựng là chủ chốt và lâu dài
+ Phải kết hợp xây dựng với bảo vệ, tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược khác nhau trong phạm vi một quốc gia và phù hợp với từng vùng miền
- Xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có kế hoạch, biện pháp và quyết tâm để thực hiện thắng lợi kế hoạch, muốn kế hoạch thực hiện được tốt thì "chỉ tiêu một, biện pháp mười, quyết tâm hai mươi."
- Chủ nghĩa xã hội là do nhân dân tự xây dựng đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, cho nên phải “đem tài dân, sức dân, của dân
để làm lợi cho dân”, Chính phủ chỉ giúp đỡ kế hoạch chứ không thể làm thay dân Phải phát huy hết tiềm năng, nguồn lực có trong dân để đem lại lợi ích cho dân
Biện Pháp:
- Nâng cao tinh thần độc lập tự chủ
- Kết hợp xây dựng với bảo vệ đất nước, đồng thời tiến hành 2 nhiệm vụ chiến lược cách mạng
- Xây dựng phải có kế hoạch, biện pháp quyết tâm
- Phát huy sức mạnh của nhân dân, lấy tài dân, sức dân làm lợi cho dân
Phần video
Phim “ Miền Bắc quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ”
Liên hệ: Thành tựu định hướng con đường quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay:
Trang 3 Trên bảng xếp hạng Ngân hàng Thế giới (World Bank), Việt Nam xếp ở vị trí thứ 42.
Trong năm 2020 vừa qua, tăng trưởng dương 2,91%, thuộc nhóm nước có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong khu vực và trên thế giới
Việt Nam sẽ chính thức đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN từ ngày 1/1/2020
B Các nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới hiện nay
Trong quá khứ đã từng có gần 100 quốc gia (tính cả Các nước Cộng hòa của Liên bang Xô viết trực thuộc trực tiếp vào Liên Xô) tự nhận là theo Xã hội chủ nghĩa Nhưng hầu hết Đảng Cộng sản trong các quốc gia này đều không còn cầm quyền, mặc dù vẫn hoạt động tích cực
Hiện nay chỉ có 4 quốc gia là: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Cộng hòa nhân dân (CHND) Trung Hoa, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào và Cộng hòa Cuba được công nhận là nước XHCN do các Đảng Cộng sản lãnh đạo theo chủ nghĩa Marx – Lenin Cụ thể:
1) Việt Nam – Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (từ 2 tháng 9 năm 1945)
2) Lào – Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (từ 2 tháng 12 năm 1975)
3) Trung Quốc – Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (từ 1 tháng 10 năm 1949)
4) Cuba – Cộng hòa Cuba (từ 1 tháng 1 năm 1959)
Tại Việt Nam có thêm tư tưởng Hồ Chí Minh
Tại Trung Quốc có thêm tư tưởng Mao Trạch Đông và tư tưởng Tập Cận Bình
Tại Cuba có Đường lối chính trị của Fidel Castro
Còn với trường hợp của Bắc Triều Tiên, mặc dù xuất phát điểm là một nhà nước cộng sản thuần túy nhưng các mối liên hệ với chủ nghĩa cộng sản đã bị Quốc hội Bắc Triều Tiên chính thức loại bỏ khỏi Hiến pháp năm 2009, thay vào đó là thuyết Chủ thể do cố lãnh tụ Kim Nhật Thành tự sáng tạo, vậy nên quốc gia này dù cho là một nhà nước xã hội chủ nghĩa nhưng Đảng Lao động Triều Tiên - chính đảng duy nhất được phép cầm quyền tại nước này hiện nay đã không còn được coi là một "đảng cộng sản" nữa
Ngoài ra, tại Campuchia, Myanmar, Sri Lanka, Đông Timor, có các nhóm lãnh đạo cánh tả theo xu hướng xã hội chủ nghĩa nhưng chỉ tạm thời lãnh đạo theo từng nhiệm kỳ
Phần trò chơi: Trò chơi hái táo
Câu 1: Nước ta đi lên CNXH theo hình thức nào?
A Trực tiếp
B Gián tiếp
C Cả A và B đều sai
D Cả A và B đều đúng
Câu 2: Quan niệm khái quát của chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội là gì?
A Là chế độ chính trị do nhân dân lao động làm chủ
B Là chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển gắn với sự phát triển của khoa học kỹ thuật
C Là chế độ không còn áp bức bóc lột, văn hóa, đạo đức phát triển cao
D Cả 3 vấn đề trên
Trang 4Câu 3: Theo Hồ Chí Minh, đặc trưng nổi bật nhất về chính trị trong chủ nghĩa xã hội là gì?
A Nhà nước được xây dựng và hoạt động theo pháp luật
B Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
C Chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu
D Đảng cộng sản lãnh đạo
Câu 4: Theo quan điểm của Bác, trong thời kỳ quá độ, thành phần kinh tế được ưu tiên phát triển là:
A Kinh tế hợp tác xã
B Kinh tế tư bản tư nhân
C Kinh tế cá thể, tiểu chủ
D Kinh tế quốc doanh
Câu 5: Hiện nay có bao nhiêu nhà nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới?
A 3
B 4
C 5
D 6