Đề 05: 8.7đ Câu 1: Trình bày các nội dung cơ bản của dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử. Phân tích các động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện tử. Cho ví dụ minh họa về 03 động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện tử. Câu 2: Trình bày về xây dựng hệ thống thương mại điện tử và các nội dung cơ bản của xây dựng hệ thống. Cho ví dụ minh họa về một số phương án xây dựng hệ thống.
Trang 1Bài thi học phần: Phát triển hệ thống TMĐT
Đề 05: 8.7đ
Câu 1: Trình bày các nội dung cơ bản của dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử Phân tích các động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện tử Cho ví dụ minh họa về 03 động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện
tử
Câu 2: Trình bày về xây dựng hệ thống thương mại điện tử và các nội dung cơ bản của xây dựng hệ thống Cho ví dụ minh họa về một số phương án xây dựng hệ thống
Câu 1:
Nội dung cơ bản của dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử:
Động lực phát triển hệ thống TMĐT: vấn đề (Problem), cơ hội (Opportunity), chỉ thị (Directive)
Hình thành dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử:
Các hoạt động cơ bản cần thực hiện khi hình thành một dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử:
Lập kế hoạch và đánh giá: Bản kế hoạch dự án cho biết kế hoạch chi tiết của các hoạt động cần được hoàn thành để phát triển một HT cụ thể và các nguồn lực sẽ được phân bổ
để thực hiện chúng Lên kế hoạch cho dự án là cách lý tưởng nhất để có bước phát triển hoàn thiện Tuy nhiên những tình huống xảy ra ngoài dự kiến có thể phá vỡ bất kì kế hoạch nào
Kiểm soát và ra quyết định: Một dự án khi thực hiện thường gặp nhiều cơ hội và thách thức hơn so với dự kiến Do đó, mỗi một dự án cần phải có khung trách nhiệm và thẩm quyền quyết định Cần phải kiểm tra các quyết định đưa ra Ngoài ra cũng cần phải có kế hoạch hỗ trợ tiếp nối khi có người nào đó không thể hoàn thành khâu ra quyết định theo
kế hoạch
Trang 2Phân bổ nguồn lực: Các nguồn lực cần được phân bổ cả cho việc phát triển cũng như vận hành và hỗ trợ của dự án Việc phân bổ nguồn lực thường liên quan đến nhiều nhà quản trị nhân lực trong một tổ chức để tìm được những nguồn lực cần thiết Các nguồn lực cần được phân bổ để phù hợp với những nhu cầu hiện tại và trong tương lai của dự án hay khi HT được vận hành
Quản trị rủi ro: Sự phát triển HT TMĐT luôn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro, do khách quan lẫn chủ quan Việc kiểm soát tất cả các mối đe dọa là không cần thiết, tuy nhiên cần phải nhận biết và đánh giá tất cả chúng Lợi ích của việc quản trị rủi ro là có thể tính toán được thông qua tổng chi phí của từng thiệt hại riêng biệt Một danh mục rủi
ro có thể bao gồm nhiều tổn thất khác nhau
Tính khả thi của dự án phát triển hệ thống thương mại điện tử:
Tính khả thi liên quan tới khả năng mà một hệ thống có thể có được hoặc được phát triển nhằm đáp ứng một mục tiêu nào đó trong một điều kiện môi trường nhất định Nghiên cứu về tính khả thi giúp dự báo trước các tình huống, các vấn đề xảy ra nhằm tránh những sai lầm có thể dẫn đến sự thất bại cho hệ thống Đánh giá về tính khả thi của
hệ thống hay dự án phải được duy trì: từ khi xây dựng hệ thống cũng như trong suốt quá trình hoạt động và phát triển hệ thống Các khía cạnh đánh giá tính khả thi: tính khả thi
về chức năng (tính khả dụng); tính khả thi về mặt kỹ thuật; tính khả thi về mặt kinh tế
Phân tích các động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện tử:
- Vấn đề: một trạng thái khó khăn trong thực tế ngăn cản tổ chức đạt được mục đích, mục tiêu của nó Có rất nhiều vấn đề có thể xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh như cạnh tranh, nhu cầu thay đổi, phạm vi mở rộng hoặc thu hẹp thị trường… Vấn đề thường xuất hiện ở các doanh nghiệp đã có sẵn hệ thống TMĐT nhưng do thay đổi về điều kiện thực tế nào đó nên cần sự thay đổi về hệ thống, công nghệ, quy trình… => Quá trình này liên tục xảy ra => Liên tục phải phát triển
- Cơ hội: một cơ hội để cải thiện tổ chức (thay đổi hệ thống) cho dù không có vấn đề nào được xác định Cơ hội thường được xuất hiện kèm theo một điều kiện hoàn toàn mới như
Trang 3ý tưởng kinh doanh, công nghệ, ngân sách đầu tư, Cơ hội xuất phát khi có ý tưởng kinh doanh mới sẽ là động lực rất lớn để phát triển thành công một hệ thống TMĐT trong tình hình hiện nay Một số hệ thống TMĐT thành công từ ý tưởng mới như Uber, Grab, Foody, Grabr.io,
Ý tưởng là tập hợp một chuỗi những suy nghĩ nhằm thực hiện/giải quyết một vấn đề, công việc cụ thể Ý tưởng khởi nguồn từ nhu cầu cuộc sống và kết thúc bằng việc phục
vụ cuộc sống Nhu cầu cuộc sống bao gồm nhu cầu hàng ngày, như cầu học tập, giải trí, công việc, Một ý tưởng giá trị mang lại lợi ích riêng cho doanh nghiệp/tổ chức, lợi ích chung cho cộng đồng
Các yếu tố để xây dựng ý tưởng: Đọc nhiều hơn, học sáng tạo từ nhỏ, tạo thói quen sáng tạo, mở rộng các ý tưởng cũ, lấy cảm hứng, tạo môi trường sáng tạo, học cách quan sát, lưu trữ lại những ý tưởng ngay, tự tin và quyết tâm, bắt đầu hành động ngay bây giờ Các cách hình thành ý tưởng: Đặt bút viết ra những gợi ý và luôn gắn nó với các ý tưởng → Gắn với thương mại điện tử Khi có một ý tưởng phát triển HT TMĐT thì cần: Kiểm chứng nó qua các cuộc thi => Dự án khởi nghiệp; Bán cho các nhà đầu tư => Chợ công nghệ, Sàn giao dịch Ý tưởng…; Thuyết phục các nhà đầu tư cùng thực hiện; Tự mình thực hiện Ý tưởng => Dự án phát triển hệ thống TMĐT
- Chỉ thị: một yêu cầu mới được áp đặt bởi nhà quản lý, chính phủ hoặc bộ phận có ảnh hưởng nào đó từ bên ngoài Chỉ thị có thể là yêu cầu từ phía lãnh đạo tổ chức, ban quản trị tập đoàn, cổ đông, ; chỉ thị từ Chính phủ như chủ trương, quy định, chính sách mới
về pháp luật, môi trường, ; chỉ thị có thể là từ đối tác kinh doanh VD: Wal-mart và các đối tác cung cấp hàng hóa trao đổi thông tin qua EDI
Ví dụ về 03 động lực thúc đẩy phát triển hệ thống thương mại điện tử của Waka:
+ Vấn đề:
Người đọc tại Việt Nam có xu hướng lựa chọn những dịch vụ miễn phí hơn khiến cho
số lượng địa chỉ cung cấp ebook vi phạm bản quyền tràn ngập trên Internet khiến các nhà
Trang 4phát hành ebook chân chính rất khó cạnh tranh Waka đã trở thành đơn vị tiên phong phân phối những đầu sách có bản quyền, và cung cấp hệ thống đọc sách online với chi phí thấp đến người đọc
Sách Waka sở hữu phần lớn được mua bản quyền trọn gói, sau đó cung cấp cho người đọc miễn phí hoặc là với mức phí rất thấp Cách làm này có nhược điểm là không thể thực hiện với các đầu sách hay, nổi tiếng Khi nhận ra vấn đề này, Waka đã chủ yếu tập trung vào dòng sách dành cho giới trẻ, nhất là những thể loại sách ngôn tình, sách kỳ bí,
ma quỷ,
+ Cơ hội: Nhu cầu đọc sách online ngày càng tăng; lợi nhuận đem laị hấp dẫn:
Nhờ sự phát triển của công nghệ mà nhu cầu đọc sách online của những người đọc ngày càng tăng nhanh Với số lượng người đọc ngày càng tăng nhanh đồng nghĩa với có một thị trường rộng lớn với lượng khách hàng tiềm năng vô cùng lớn Trong thời gian đầu thành lập, Waka tập trung phân phối phiên bản điện tử của các cuốn sách đã xuất bản của các nhà phát hành trên cả nước Sau một thời gian, Waka nhận ra nhược điểm của hệ thống trong việc cung cấp sách chưa đa dạng về thể loại nên đến năm 2017, Waka mở rộng thêm việc sản xuất nội dung bằng cách hợp tác với các nhóm dịch giả để dịch truyện nước ngoài đã được mua bản quyền và xây dựng riêng một đội ngũ tác giả sáng tác ngay trong Waka, cập nhật thêm danh mục truyện dịch với số lượng truyện lớn, đa dạng thể loại trên ứng dụng, và cho ra mắt web đọc truyện online: truyendich.waka.vn Theo nghiên cứu của Waka, nhu cầu đọc và số tiền sẵn sàng chi để mua ebooks của người dân đang có xu hướng tăng lên, góp phần đem lại lợi nhuận cao Ban đầu, chỉ với hình thức doanh thu từ bán lẻ ebook, đến năm 2015, Waka cung cấp gói WakaVip trên website, ứng dụng nhằm thu hút người đọc trả một khoản phí nhỏ để gia tăng quyền lợi của mình khi sử dụng hệ thống Ngoài ra, để thu hút người đọc đọc và chi trả tiền tại hệ thống của mình thì cần tận dụng chính người đọc giới thiệu truyện của hệ thống Nhận rõ vấn đề này, Waka thêm tính năng diễn đàn thảo luận dành cho cộng đồng người đọc sách trên hệ thống của mình
Trang 5+ Chỉ thị: Thực hiện chỉ thị từ Chính phủ như chủ trương, quy định, chính sách mới về bản quyền sách, Waka phát triển công nghệ DRM để bảo vệ bản quyền sách số, tránh sao chép, tái sử dụng nội dung Tất cả các trường hợp sách vi phạm bản quyền đều được xử
lý nghiêm ngặt Thư viện sách điện tử Waka cũng hỗ trợ các tác giả, nhà sách, nhà xuất bản bảo vệ bản quyền với phương thức rà soát và khiếu nại vi phạm được thực hiện liên tục hàng ngày
Câu 2:
Trình bày về xây dựng hệ thống thương mại điện tử, các nội dung cơ bản của xây dựng hệ thống:
Xây dựng hệ thống TMĐT đề cập đến quá trình xây dựng hệ thống phần mềm Trong khi nhiều người có thể tạo ra hệ thống các phần mềm quy mô nhỏ thì các chuyên gia kỹ thuật chủ yếu chú trọng xây dựng các hệ thống quy mô lớn (như là hệ thống TMĐT) với lượng người dùng không lớn
Dù ai xây dựng hệ thống thì người dùng vẫn là người quyết định nhiều trong khâu kỹ thuật bởi vì họ là người "sống chết" cùng với những quyết định của mình Nội dung cơ bản của xây dựng hệ thống:
- Tích hợp và kết nối với hệ thống đã có sẵn: Mô hình máy chủ máy khách của TMĐT có thể cung cấp cơ sở cho việc tích hợp hoặc kết nối với hệ thống TMĐT Các hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) đã được phát triển nhằm xử lý các vấn đề trong kinh doanh Khi kết nối với các hệ thống có sẵn, mục tiêu then chốt là chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống
- Các ngôn ngữ lập trình: HTML và Java là phổ biến đối với lập trình phần mềm dự định vận hành trong máy chủ khách (clients server) Ngôn ngữ như PHP, ASP, JavaScript, Visual Basic Script, PearlScript có thể được sử dụng để lập trình phần mềm dự định vận hành trong máy chủ Web
- Xây dựng PM với sự trợ giúp của máy tính (CASE-Computer-Aided Software Engineering) được sử dụng nhằm phát triển tốt các hệ thống: Đảm bảo (và tăng cường sử
Trang 6dụng) các phương pháp và công cụ phát triển tiêu chuẩn; Đảm bảo hỗ trợ quản trị dự án cho các nhà phát triển và nhà quản lý; Cải thiện việc tái sử dụng các phần mềm đã được phát triển; Giảm chi phí duy trì phần mềm tương lai
- Các bộ công cụ: Các bộ công cụ (tool sets-toolkits) hay thư viện đối tượng (object libraries) là tập hợp các phần chương trình được tái sử dụng Các bộ công cụ có thể được
tự phát triển hoặc mua từ các chuyên gia phát triển
- Các vấn đề cần chú ý khi xây dựng hệ thống: Các lựa chọn được xem xét cho việc xây dựng và lưu trú (hosting) một hệ thống TMĐT; có nhiều cơ hội để tìm kiếm được sự trợ giúp trong phát triển hệ thống Đặc biệt có ích nếu tách biệt việc xây dựng hiện tại ra khỏi phân tích và thiết kế khi hợp đồng thuê thực hiện một số công việc phát triển từ bên ngoài
Ví dụ minh họa về một số phương án xây dựng hệ thống:
Các vấn
đề chính
Mô tả với website cơ bản: waka.vn Mô tả website tương tác yêu cầu:
support.sapo.vn Tính
phức tạp
Chi phí Khoảng 3-5 triệu tùy theo đơn đặt
hàng
Từ 5-10 triệu tùy theo đơn đặt hàng
Công
nghệ
HTML (sử dụng để phát triển các
trang Web liên kết)
HTML và các dạng ngôn ngữ lập trình cho người dùng để thực hiện các yêu cầu/đơn đặt hàng; thông tin trong các mẫu sau đó được tổ chức xử lý tách biệt
Kỹ năng
phát
triển
Bất kỳ ai sử dụng được Word
Processor đều có thể tạo lập trang
Web
Yêu cầu kỹ năng lập trình cơ bản
Trang 7Sử dụng Quảng cáo, xuất bản thông tin Cho phép người dùng đưa các yêu cầu
đơn giản Tương
tác
Không, người dùng chỉ có thể lướt
các trang và liên kết
Thấp, người dùng chỉ tương tác được với các chương trình được bổ sung thêm vào các trang Web, người dùng không tương tác được với dữ liệu
Khả
năng kết
hợp
Thấp và đắt, do thông tin là một
phần của các trang Web cá biệt
Thấp và đắt, do thông tin là một phần của các trang Web cá biệt
Lợi thế
cạnh
tranh
Có thể không có khi khách hàng
nhận thấy Website làm được quá ít
điều cho họ, chỉ có ích cho việc
thông tin khách hàng tiềm năng về
sự tồn tại của tổ chức
Có ích cho việc thông tin khách hàng tiềm năng về sự tồn tại của tổ chức, phụ thuộc lớn vào sản phẩm, dịch vụ độc đáo hay không
Các vấn
đề chính
Mô tả website tương tác có CSDL:
larocheposay.vn
Mô tả webstie TMĐT: shopee.vn
Tính
phức tạp
Chi phí Hàng chục đến hàng trăm triệu với
phương án theo đơn đặt hàng
Hàng tỉ đến hàng chục tỉ đối với phương
án theo đơn đặt hàng Công
nghệ
HTML và các dạng ngôn ngữ lập
trình, cơ sở dữ liệu
HTML và các dạng ngôn ngữ lập trình,
cơ sở dữ liệu, thêm giao diện bổ sung
Có thể rẻ hơn nếu thay thế các hệ thống đang tồn tại bằng việc phát triển một hệ
Trang 8thống TMĐT
Kỹ năng
phát
triển
Yêu cầu kỹ năng lập trình chuyên
nghiệp
Tích hợp (hơn là thay thế) đòi hỏi kỹ năng lập trình và hiểu biết các hệ thống đang tồn lại rất cao, việc thay thế đòi hỏi kỹ năng lập trình cao
Sử dụng Có thể hoạt động như một phòng
ban hoặc chi nhánh của một tổ
chức, có thể hình thành cơ sở của
một tổ chức mới
Tích hợp đầy đủ trong một tổ chức đang tồn tại
Tương
tác
Cao đối với bên ngoài, người dùng
tương tác với thông tin bên trong
ứng dụng; thấp đối với bên trong,
ứng dụng không tương tác được với
các hệ thống khác trong tổ chức
Rất cao đối với bên ngoài, người dùng tương tác với thông tin bên trong ứng dụng; cao đối với bên trong, ứng dụng tương tác hoặc thay thế các hệ thống khác trong tổ chức
Khả
năng kết
hợp
Cao, do thông tin là một phần của
cơ sở dữ liệu
Rất cao, tất cả do thông tin là một phần của cơ sở dữ liệu
Hiệu lực Cao ở một cấp ứng dụng Rất cao trong mức độ tổ chức
Lợi thế
cạnh
tranh
Phần lớn các lợi thế cạnh tranh có
thể triển khai được ở hệ thống vặn
chìa khóa cải biến hoặc một hệ
thống theo đơn đặt hàng thuộc loại
này
Trang 9 Giải Một số bài tập:
1 Kiểm chứng trong thử nghiệm hệ thống thương mại điên tử Trình bày các hạn chế trong kiểm chứng
Kiểm chứng hện thống: Tập hợp vác phép thử nhằm đảm bảo hệ thosogn thỏa mãn đặc tả cuả nó: Thử nghiệm khả năng thực thi, thử nghiệm sức tải, thử nghiệm khả năng phục hồi, thử nghiệm khả năng bảo mật, an toàn
Đăng nhập và Bảo mật:
Vấn đề bảo mật của ứng dụng thương mại điện tử là một vấn đề vô cùng quan trọng, mang lại niềm tin và sự yên tâm cho các bên sử dụng Chúng ta cần kiểm soát được các mối đe dọa có thể xâm nhập qua cơ sở dữ liệu của hệ thống, hoặc việc truyền những dữ liệu không liên quan, thất thoát các thông tin bảo mật khi thực hiện các giao dịch
Hiển thị trang:
Cần kiểm tra hiển thị của các trang trong ứng dụng trong cả trường hợp bình thường và bất thường, xem sự hiển thị có ổn định cho dù có xảy ra bất kỳ sự kiện, hoặc có bất kỳ lỗi nào hay không Do đó nó bao gồm việc kiểm tra:
Thời gian tải trang, thời gian phản hồi một xử lý có hợp lý không,
Xem các liên kết có hoạt động đúng không
Các plugin phụ thuộc đã chính xác chưa?
Kích thước phông chữ, hình ảnh hoặc video liên kết có hiển thị đúng không v.v
Khả năng sử dụng:
Bất kỳ ứng dụng nào được phát triển đều có ý nghĩa cho một nhóm người dùng nhất định Một ứng dụng thương mại điện tử thì chủ yếu nhắm đến đối tượng là những người dùng cuối, do đó kiểm tra khả năng sử dụng của một ứng dụng web là rất quan trọng để làm cho ứng dụng có thể thành công thực sự
Sao lưu và Phục hồi:
Một ứng dụng phải được kiểm tra xem khả năng chịu lỗi của hệ thống mạnh đến đâu Hoặc cũng cần được kiểm tra xem đã có cơ chế nào để hồi phục lại hệ thống từ một hệ thống đang bị lỗi hay không?
Xử lý Đặt hàng
Trang 10Sau khi đặt hàng, khách hàng phải có khả năng hủy, đặt hàng mới và theo dõi được tình trạng lô hàng của mình khi mua hàng
Tích hợp hệ thống:
Tích hợp hệ thống bao gồm việc xác minh liệu giao diện của ứng dụng có khả năng kéo được thông tin mong muốn từ cơ sở dữ liệu ra để hiển thị hay không? Nó còn bao gồm việc kiểm tra mức độ mà nó có thể xử lý các thông tin đầu vào của người dùng