TIỂU LUẬN KINH tế CHÍNH TRỊ mác lê NIN đề tài VAI TRÒ của THƯƠNG mại điện tử TRONG nền KINH tế số của VIỆT NAM

Những thành tựu của Thương mại điện tử trong việc phát triển nền kinh tế số của Việt Nam...13 3.2.. Đẩy mạnh áp dụng các hình thức, phương tiện thanh toán điện tử...17 KẾT LUẬN...18 TÀI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN

Môn: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊ NIN

Đề tài:

VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ

CỦA VIỆT NAM

Họ tên SV

Mã SV

Lớp

Khóa

Giảng viên hướng dẫn

HÀ NỘI, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ CỦA VIỆT NAM ' 4

1 Lý thuyết về Thương mại điện tử 4

1.1 Khái niệm về Thương mại điện tử 4

1.2 Đặc điểm của Thương mại điện tử 4

1.3 Các hình thức Thương mại điện tử 5

1.4 Khuynh hướng toàn cầu của Thương mại điện tử 7

2 Lý thuyết về nền kinh tế số 7

2.1 Khái niệm về nền kinh tế số 7

2.2 Quá trình chuyển đổi từ kinh tế truyền thống sang kinh tế số của Việt Nam 8

PHẦN 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ CỦA V IỆT NAM ' 10

1 Khái quát về thực trạng phát triển thương mại điện tử và nền kinh tế số ở Việt Nam hiện nay 10

1.1 Thực trạng phát triển Thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay 10

1.2 Thực trạng phát triển kinh tế số ở Việt Nam hiện nay 11

2 Thực trạng về vai trò của Thương mại điện tử trong nền kinh tế số ở Việt Nam 12

3 Đánh giá về thực trạng vai trò của Thương mại điện tử trong nền kinh tế số ở Việt Nam 13

3.1 Những thành tựu của Thương mại điện tử trong việc phát triển nền kinh tế số của Việt Nam 13

3.2 Những khó khăn của phát triển Thương mại điện tử trong nền kinh tế số ở Việt Nam 14

PHẦN 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẤY MẠNH VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG NIỀN KINH TẾ SỐ Ở VIỆT N A M ' 16

1 Thiết lập, xây dựng môi trường pháp lý phục vụ phát triển thương mại điện tử nhằm tạo khuôn khổ cho phát triển kinh tế số 16

2 Phát triển nguồn nhân lực về thương mại điện tử, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nguồn nhân lực cho nền kinh tế số 16

3 Nâng cao nhận thức về thương mại điện tử nhằm phát triển nền kinh tế số 17

4 Đẩy mạnh áp dụng các hình thức, phương tiện thanh toán điện tử 17 KẾT LUẬN 18 TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

MỞ ĐẦU

Với sự xuất hiện của của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và cú huých tái bùng phát của dịch Covid-19, nền kinh tế số đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế không tiếp xúc, giúp thực hiện thành công nhiệm vụ “kép”, vừa chống dịch vừa phục hồi tăng trưởng kinh tế Cùng với xu thế phát triển công nghệ trên thế giới, thương mại điện tử ở Việt Nam đang từng bước hình thành, tăng trưởng mạnh mẽ, và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong phân phối hàng hóa và phát triển nền kinh tế số, xây dựng Chính phủ điện tử, xã hội

số, doanh nghiệp số, góp phần nâng cao năng suất và giá trị gia tăng ở các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế Theo dự báo của các chuyên gia, nền kinh

tế số và thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong năm 2022 và tạo xung lực mới cho tăng trưởng của nền kinh tế

Những năm gần đây, “thương mại điện tử” đã không còn là khái niệm

xa lạ trong xã hội hay một lĩnh vực mới mẻ tại nước ta Có thể coi năm 2020, đại dịch COVID-19 đã mang đến nhiều biến động đối với nền kinh tế và sự tăng trưởng bứt phá của Thương mại điện tử đã góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường tiềm năng nhất khu vực ASEAN, thể hiện vai trò của Việt Nam trong năm Chủ tịch ASEAN Tuy nhiên, song hành với những cơ hội phát triển thì Thương mại điện tử ở Việt Nam cũng gặp không ít những thách thức trong việc xây dựng thị trường Thương mại điện tử lành mạnh, bền vững; đóng vai trò trụ cột trong việc phát triển nền kinh tế số

Bài tiểu luận phân tích thực trạng, vai trò của thương mại điện tử trong

khuyến khích sự phát triển thương mại điện tử phù hợp với yêu cầu

của Nhà nước gắn với tạo môi trường thuận lợi giúp doanh nghiệp và người

tiêu dùng đẩy mạnh giao dịch thương mại điện tử.

NỘI DUNG PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ CỦA VIỆT NAM

1 Lý thuyết về Thương mại điện tử

1.1 Khái niệm về Thương mại điện tử

Hiện nay, trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về Thương mại điện tử Liên Hợp quốc đưa ra định nghĩa khá đầy đủ để các nước có thể tham khảo làm chuẩn, tạo cơ sở xây dựng chiến lược phát triển Thương mại điện tử phù hợp: “Thương mại điện tử là việc thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh bao gồm marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán thông qua các phương tiện điện tử”

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế cho rằng: “Thương mại điện tử là việc làm kinh doanh thông qua mạng internet, bán những hàng hoá và dịch vụ

có thể được phân phối không thông qua mạng hoặc những hàng hoá có thể mã hoá bằng kỹ thuật số và được phân phối thông qua mạng hoặc không thông qua mạng”

Trong khi đó, theo Tổ chức Thương mại Thế giới: “Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng internet, nhưng được giao nhận có thể hữu hình hoặc giao nhận qua internet dưới dạng số hoá”

1.2 Đặc điểm của Thương mại điện tử

về hình thức: Thương mại điện tử là hoạt động giao dịch mua bán hoàn toàn dựa trên nền tảng trực tuyến Nếu như thương mại truyền thống bắt buộc người mua và người bán phải có một địa điểm tập kết và chuyển giao thì thương mại điện tử đã rút ngắn những công đoạn đó chỉ bằng những cú click chuột để tìm hiểu và chọn mua sản phẩm Người bán và người mua không cần gặp nhau trực tiếp nhưng vẫn có thể giao dịch thành công Đó chính là hình thức hoạt động của thương mại điện tử

về chủ thể: Thương mại điện tử sẽ bao gồm 3 chủ thế chính là: Người mua, người bán và đơn vị trung gian là cơ quan cung cấp mạng internet và cơ quan chứng thực Những cơ quan này sẽ đóng vai trò lưu giữ mọi thông tin mua bán giữa hai bên và đảm bảo độ tin cậy của các thông tin trong giao dịch

về phạm vi hoạt động: Trên toàn cầu, không có biên giới trong giao dịch thương mại Chỉ cần bạn có internet thì dù ở bất cứ đâu bạn cũng có thể tham gia giao dịch dựa trên một địa chỉ mua bán tin cậy như: Website, mạng

xã hội

Thời gian không giới hạn: Các bên có thể giao dịch thương mại điện tử vào bất cứ khoảng thời gian nào chỉ cần có mạng viễn thông và có các phương tiện điện tử kết nối với các mạng này

Đặc điểm của thương mại điện tử giúp cho các đơn vị có thể dễ dàng tìm được đối tác tốt hay những sản phẩm ưng ý nhất nhờ đặc điểm phi khoảng cách, phi thời gian của nó, điều đó làm tăng khả năng tiếp cận của thị trường

và đặc biệt là khả năng xử lý giao dịch nhanh chóng, tối ưu hóa, đem đến những trải nghiệm người dùng tốt nhất

1.3 Các hình thức Thương mại điện tử

Tổng quan về thương mại điện tử, thương mại điện tử thường chỉ được biết đến là hình thức mua bán hàng hóa qua mạng internet Tuy nhiên, thị trường thương mại điện tử cũng được phân thành các hình thức khác nhau phụ thuộc vào đối tượng tham gia

Có 6 loại hình thương mại điện tử cơ bản:

- Doanh nghiệp với Doanh nghiệp

Thương mại điện tử doanh nghiệp với doanh nghiệp đề cập đến tất cả các giao dịch điện tử của hàng hóa được thực hiện giữa hai công ty Loại thương mại điện tử này thường giải thích mối quan hệ giữa các nhà sản xuất sản phẩm

và nhà phân phối sản phẩm đến tay người tiêu dùng

- Doanh nghiệp với Khách hàng

Đây là hình thức thương mại điện tử phổ biến nhất, thể hiện mối quan hệ mua bán giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng Mua sắm dưới dạng thương mại điện tử giúp người dùng dễ dàng so sánh giá cũng như xem phản hồi nhận xét của những người dùng trước Đối với công ty, nó cho phép họ hiểu biết hơn về khách hàng trên góc độ cá nhân

- Khách hàng với Khách hàng

Loại thương mại điện tử này bao gồm tất cả các giao dịch điện tử diễn ra giữa người tiêu dùng Các giao dịch này thường được thực hiện thông qua việc

sử dụng các mạng xã hội cá nhân và các trang web sàn thương mại điện tử

- Khách hàng với Doanh nghiệp

Thương mại điện tử này diễn ra khi người tiêu dùng cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm của họ cho các công ty mua hàng Ví dụ như một nhà thiết kế đồ họa chỉnh logo cho một công ty hoặc một nhiếp ảnh gia chụp ảnh cho một trang web thương mại điện tử

- Doanh nghiệp với chính phủ

Hình thức thương mại điện tử này đề cập đến tất cả các giao dịch giữa các công ty và khu vực hành chính công Loại hình này liên quan đến nhiều dịch

vụ, đặc biệt có thể kể đến như an sinh xã hội, việc làm và các văn bản pháp lý

- Khách hàng với Chính phủ

Thương mại điện tử khách hàng với chính phủ, bao gồm tất cả các giao dịch điện tử giữa các cá nhân và khu vực hành chính công

1.4 Khuynh hướng toàn cầu của Thương mại điện tử

Với sự ra đời của thương mại điện tử, các mô hình kinh doanh toàn cầu tiếp tục có những thay đổi to lớn Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã đóng góp vào sự phát triển của thương mại điện tử

Tại các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, sự hiện diện của thương mại điện tử tiếp tục được mở rộng Các công ty bán lẻ Trung Quốc giúp người tiêu dùng cảm thấy thoải mái hơn khi mua sắm trực tuyến Thương mại điện

tử cũng được mở rộng trên khắp Trung Đông Bán lẻ, du lịch và chơi game là các phần trong thương mại điện tử hàng đầu ở khu vực, mặc dù có các khó khăn như thiếu khuôn khổ pháp lý toàn khu vực và các vấn đề hậu cần trong giao thông vận tải qua biên giới

Thương mại điện tử đã trở thành một công cụ quan trọng cho thương mại quốc tế không chỉ bán sản phẩm mà còn quan hệ với khách hàng

2 Lý thuyết về nền kinh tế số

2.1 Khái niệm về nền kinh tế số

Theo nhóm cộng tác kinh tế số Oxford, Kinh tế số được hiểu đó là một nền kinh tế vận hành chủ yếu dựa trên công nghệ số, đặc biệt là các giao dịch điện tử tiến hành thông qua Internet Kinh tế số bao gồm tất cả các lĩnh vực và nền kinh tế (công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; sản xuất, phân phối, lưu thông hàng hóa, giao thông vận tải, logistic, tài chính ngân hàng, ) mà công nghệ

số được áp dụng

Về bản chất, chúng ta có thể thấy đây là các mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của nền kinh tế dựa trên ứng dụng công nghệ số Ta có thể dễ dàng bắt gặp hàng ngày những biểu hiện của công nghệ số xuất hiện ở bất cứ đâu trong đời sống như các trang thương mại điện tử, quảng cáo trực tuyến hay các ứng dụng về ăn uống, vận chuyển, giao nhận, cũng tích hợp công nghệ số để đáp ứng nhu cầu thuận tiện cho khách hàng Nhưng nếu xét ở tầm

vĩ mô hơn thì kinh tế số cũng có những đóng góp không nhỏ trong sự hội nhập của các doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi công nghệ toàn cầu và tạo ra các giá trị về kinh tế lớn thúc đẩy phát triển đất nước

2.2 Quá trình chuyển đổi từ kinh tế truyền thống sang kinh tế số

của Việt Nam

Thuật ngữ “Kinh tế số” được dùng khá lâu trước khái niệm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Tuy nhiên, cùng với sự xuất hiện của Cách mạng công nghiệp 4.0, xu hướng số hóa hay công cuộc chuyển đổi số thực sự xuất hiện mạnh mẽ ở mọi lĩnh vực, bởi “cốt lõi” của Cách mạng công nghệ 4.0 chính là

chuyển đổi số, với sự tích hợp của số hóa, kết nối/siêu kết nối và xử

thông minh.

Với dân số gần 100 triệu người, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế số ở mức khá trong khu vực ASEAN Chính phủ Việt Nam cũng thể hiện rõ quyết tâm, định hướng và nỗ lực hành động mạnh mẽ trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế số

Thể chế hóa chủ trương của Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết về vấn đề này: Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 1/1/2019 về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019 đã

đề ra các nhiệm vụ thúc đẩy kinh tế số, như xây dựng giải pháp phát triển nhân lực quốc gia đáp ứng yêu cầu Cách mạng công nghiệp 4.0; xây dựng Chiến lược quốc gia về Cách mạng công nghiệp 4.0; phát triển bứt phá hạ tầng viễn thông, Internet băng thông rộng và mạng di động 5G; xây dựng Đề án chuyển đổi số quốc gia, v.v Những doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam sẽ góp phần thực hiện sứ mệnh đưa Việt Nam trở thành một nước công nghiệp phát triển, phát triển nhanh, bền vững, bao trùm với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, v.v Cùng với đó, khung khổ pháp lý có những bước tiến nhất định với nhiều bộ luật, như Luật Giao dịch điện tử (2005), Luật Công nghệ thông tin (2006), Luật Tần số vô tuyến điện (2009), Luật An ninh mạng (2018),

Hiện nay, Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng chính phủ điện tử, chính phủ số, cải cách mạnh mẽ nền hành chính theo hướng số hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Chính phủ đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm phần mềm quốc tế, thúc đẩy tinh thần kinh doanh, phát triển các thành phố thông minh, tăng cường các cơ chế chính sách và đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp Một khía cạnh quan trọng khác của Chương

công nhân được đào tạo và có kỹ năng công nghệ thông tin Với

chính trị, nền tảng thể chế và công nghệ ở mức khá tích cực, đây là cơ sở để

Việt Nam tự tin về khả năng chuyển đổi thành công từ nền kinh tế truyền thống sang nền kinh tế số.

PHẦN 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

TRONG NỀN KINH TẾ SỐ CỦA VIỆT NAM

1 Khái quát về thực trạng phát triển thương mại điện tử và nền kinh

tế số ở Việt Nam hiện nay

1.1 Thực trạng phát triển Thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay

Theo nghiên cứu của Trung tâm kinh doanh toàn cầu của Đại học Tufts (Mỹ), hiện Việt Nam xếp hạng 48/60 quốc gia có tốc độ chuyển đổi kinh tế số hóa nhanh trên thế giới, đồng thời xếp hạng 22 về tốc độ phát triển số hóa

Điều đó chứng tỏ Việt Nam đang trong nền kinh tế số hóa và lĩnh vực thương mại điện tử có triển vọng tiến xa hơn.Với một quốc gia có đến 53% dân số sử dụng internet và gần 50 triệu thuê bao sử dụng smartphone, thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam được dự đoán sẽ bùng nổ trong thời gian tới Thực tế thời gian qua cũng cho thấy, tiềm năng tăng trưởng của lĩnh vực thương mại điện tử của Việt Nam rất lớn

Hội doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao đánh giá, những năm gần đây, với sự ra đời của hàng loạt các website thương mại điện.Việc mua sắm online đã không còn xa lạ với người người tiêu dùng Việt Thị trường mua sắm trực tuyến trở nên sôi động hơn khi người tiêu dùng trẻ tham gia vào việc mua bán trên mạng xã hội ngày càng nhiều

Những con số tăng trưởng vượt xa dự báo chính là nhân tố hút làn sóng đầu tư từ nước ngoài mạnh mẽ hơn vào lĩnh vực thương mại điện tử tại Việt Nam.Hoạt động đầu tư và tiềm lực từ các tên tuổi ngoại được cho là sẽ thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử rất nhanh, đồng thời phần nào cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam

1.2 Thực trạng phát triển kinh tế số ở Việt Nam hiện nay

Nhận thức tầm quan trọng của nền kinh tế số, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã luôn quan tâm, sớm có nhiều chủ trương, giải pháp thực hiện Cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi sang nền kinh tế số Theo đó, Việt Nam thuộc nhóm ít các nước trên thế giới sớm ban hành chiến lược chuyển đổi số quốc gia, chiến lược về một quốc gia số Với mục tiêu rất cao

mà Chương trình đề ra, cần phải quyết liệt phấn đấu mới thực hiện được như: Đến năm 2025, kinh tế số chiếm 20% GDP; năm 2030 chiếm 30% GDP; 50% dân số có tài khoản thanh toán điện tử vào năm 2025 và đến năm 2030 là 80% dân số Đại hội Đảng lần thứ XIII đã nhất trí thông qua Nghị quyết của Đại hội, khẳng định rõ, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thực hiện chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh

tế số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế

Tuy nhiên, việc phát triển kinh tế số ở Việt Nam vẫn đang đối mặt với rất nhiều khó khăn Đó là sự mất cân bằng giữa các lĩnh vực, vùng miền; xuất hiện những đối tượng yếu thế ở vùng sâu vùng xa, khó khăn trong tiếp cận kinh tế số; những vấn đề về mặt pháp lý, an ninh mạng và việc đảm bảo quyền riêng tư của người dùng; nhận thức, thói quen và chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam chưa “thực sự sẵn sàng” cho nền kinh tế số Rõ ràng, nhận thức về kinh tế