Tác động tiêu cực
Tốc độ tăng trưởng kinh ngạch xuất khẩu dịch vụ
Đại dịch Covid-19 đã tác động sâu rộng đến toàn cầu, gây ra khủng hoảng kép về y tế và kinh tế Thương mại dịch vụ chịu ảnh hưởng nặng nề do các hạn chế về di chuyển và biện pháp giãn cách xã hội nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Sự đình trệ trong các dịch vụ đã làm tăng chi phí thương mại một cách đáng kể, với các rào cản chính sách và sự khác biệt về quy định chiếm từ 15-31% tùy theo lĩnh vực Những rào cản này bao gồm thuế quan, phi thuế quan, các biện pháp tạm thời, cũng như chi phí qua biên giới và chính sách liên quan đến đầu tư và quyền sở hữu trí tuệ Tất cả những yếu tố này đều ảnh hưởng tiêu cực đến sự tăng trưởng của kim ngạch xuất khẩu dịch vụ.
Bảng 1.9.1 Tỷ trọng thương mại dịch vụ giai đoạn cuối năm 2019 - 2020 (theo quý)
Tỉ trọng xuất khẩu dịch vụ trong tổng xuất khẩu toàn cầu đã giảm mạnh do ảnh hưởng của đại dịch vào cuối năm 2019 và đầu năm 2020, tạo ra một đường gấp khúc giảm sút trên biểu đồ Sự kiện này phản ánh sự sụt giảm nghiêm trọng trong tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ toàn cầu cũng như tác động tiêu cực đến nền kinh tế nói chung.
Theo thống kê của WTO, thương mại dịch vụ toàn cầu đã giảm sút ở tất cả các khu vực Cụ thể, trong Quý 4 năm 2020, xuất khẩu dịch vụ giảm 23% tại Bắc Mỹ, 15% ở Châu Âu, 20% ở Châu Á và 30% ở các khu vực khác.
Đối với dịch vụ du lịch quốc tế
Việc cách ly và giãn cách xã hội do dịch bệnh COVID-19 đã tác động nghiêm trọng đến ngành du lịch và dịch vụ, với thuế tiêu thụ liên quan đến du lịch quốc tế giảm 50% Doanh thu từ lưu trú và nhà nghỉ giảm tới 75%, trong khi tỷ lệ đặt phòng của các đại lý du lịch giảm 50% vào tháng 3 năm 2020 Các hãng hàng không toàn cầu dự kiến sẽ mất 113 tỷ đô la trong năm 2020, và từ giữa tháng 3, du lịch quốc tế gần như ngừng lại, dẫn đến ước tính giảm 25% trong tổng du lịch toàn cầu Sản lượng dịch vụ toàn cầu có thể giảm 9,3%, trong đó dịch vụ du lịch giảm 8,8%, với sự sụt giảm lớn nhất về xuất khẩu dịch vụ từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2020 đạt -17,4% Những nền kinh tế phụ thuộc vào du lịch đang phải đối mặt với thách thức lớn.
43 dịch vụ làm trụ cột và động lực tăng trưởng đang bị ảnh hưởng nặng nề nhất và tiêu cực nhất bởi đại dịch này.
Đối với dịch vụ vận tải hàng không
Kể từ khi bắt đầu cuộc khủng hoảng Covid-19, vận tải hàng hải và đường bộ vẫn duy trì hoạt động ổn định, mặc dù có một số chậm trễ Ngược lại, vận tải hàng hóa bằng đường hàng không đã trải qua sự gián đoạn nghiêm trọng, với năng lực vận chuyển hàng không toàn cầu giảm 24,6% vào tháng 3 năm 2020.
Ngành hàng không đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử, với khoản lỗ ròng có thể lên tới 84,3 tỷ USD trong năm 2020, ảnh hưởng đến khoảng 32 triệu việc làm (IATA, 2020a) Trong 5 tháng đầu năm 2020, các hãng hàng không đã mất gần một nửa giá trị thị trường toàn cầu và 70% trong khu vực Đại dịch đã buộc nhiều hãng hàng không phải yêu cầu hỗ trợ tài chính, với tổng cộng 123 tỷ USD được các chính phủ cam kết hỗ trợ (IATA, 2020a) Tuy nhiên, ở các thị trường mới nổi, các biện pháp hỗ trợ này còn hạn chế, dẫn đến việc một số hãng như Aeromexico, Avianca và LATAM phải tái cơ cấu tài chính theo Chương 11 của Bộ luật Phá sản Hoa Kỳ.
Đối với các dịch vụ khác
Dịch vụ gia đình đang chứng kiến sự chuyển đổi trong nhu cầu khi các hộ gia đình giảm việc sử dụng dịch vụ như giao thông công cộng, du lịch nội địa, nhà hàng và hoạt động giải trí Nhu cầu đối với những dịch vụ này dự kiến sẽ giảm 15% do ảnh hưởng của các hạn chế đi lại và giãn cách xã hội, dẫn đến sự gia tăng đáng kể về chi phí thương mại.
Trong thời kỳ dịch bệnh, việc đóng cửa trường học và cơ sở giáo dục đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế và xã hội Theo UNESCO, đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng đã khiến hơn 90% sinh viên toàn cầu bị ảnh hưởng do trường học và đại học đóng cửa ở 190 quốc gia Tại một số quốc gia, số lượng ghi danh cho năm học tiếp theo dự kiến có thể giảm tới 15%.
Sự sụt giảm 25% về số lượng sinh viên quốc tế đã ảnh hưởng đến 44 cơ sở giáo dục Mặc dù đã áp dụng các biện pháp và kỹ thuật đào tạo từ xa, nhưng do còn mới mẻ, nhiều khó khăn trong việc quản lý giảng dạy và kỹ thuật vẫn tồn tại.
Tác động tích cực
Dịch vụ phân phối
Việc đóng cửa siêu thị và đại lý để thực hiện giãn cách xã hội đã gây khó khăn cho người dân và các chủ cửa hàng Tuy nhiên, thị trường dịch vụ đã nhanh chóng chuyển sang kinh doanh trực tuyến, bao gồm cả hàng tạp hóa và nhu yếu phẩm Chẳng hạn, tại Trung Quốc, doanh số bán hàng trực tuyến của các sản phẩm thiết yếu đã tăng từ 50% đến 150% vào đầu năm 2020 so với năm trước Tại Hoa Kỳ, doanh số bán lẻ trực tuyến trong quý đầu tiên của năm 2020 cũng tăng 14,5% so với năm trước Đặc biệt, doanh số bán hàng trực tuyến đã tăng mạnh từ giữa tháng 3, với một số nghiên cứu cho thấy mức tăng khoảng 50% trong tháng.
Dịch vụ viễn thông, công nghê thông tin và truyền thông
Trong bối cảnh ngày càng nhiều người làm việc và học tập từ xa, cùng với việc gia tăng sự phụ thuộc vào Internet cho giải trí và giao tiếp xã hội, nhu cầu về dịch vụ viễn thông và công nghệ thông tin (ICT) trong thời kỳ COVID-19 đã bùng nổ Cụ thể, vào tháng 3/2020, Facebook ghi nhận rằng ở những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch, việc sử dụng dịch vụ nhắn tin trực tuyến của họ đã tăng hơn 50%, trong khi lưu lượng hội thoại và video tăng gấp đôi.
Dịch vụ viễn thông đã giúp truyền thông phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ dịch bệnh, đồng thời duy trì hoạt động giáo dục và y tế Học trực tuyến (E-learning) không chỉ đảm bảo sức khỏe cộng đồng mà còn mang lại sự tiện lợi, cho phép người học tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi, và dễ dàng tiếp thu chương trình giáo dục từ nước ngoài.
Các doanh nghiệp hiện nay sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là dịch vụ đám mây, để quản lý nhân viên và duy trì hoạt động hiệu quả Việc áp dụng các thuật toán đám mây không chỉ hỗ trợ quản lý nội bộ mà còn thúc đẩy trao đổi thương mại quốc tế nhờ vào mạng lưới Internet toàn cầu.
Đại dịch COVID-19 đã tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là lĩnh vực thương mại dịch vụ Tuy nhiên, từ những thách thức này, con người có thể phát huy khả năng sáng tạo để tìm ra các giải pháp hữu ích, góp phần duy trì nền kinh tế và giảm thiểu nguy cơ khủng hoảng.
