Quҧn lý chҩt thҧi rҳn 71 11.1 Tәng quan ngành 71 11.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án quҧn lý chҩt thҧi rҳn 71 11.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án quҧn lý chҩt thҧi rҳn 76 PHӨ LӨC Phө lөc 1:
Trang 1GIỚI THIỆU PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU
TƯ do ADB TÀI TRỢ Ở VIỆT NAM
Trang 2GIỚI THIỆU PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH CÁC DỰ ÁN ĐẦU
TƯ do ADB TÀI TRỢ Ở VIỆT NAM
Trang 4MӨC LӨC
PHҪN A: PHѬѪNG PHÁP LUҰN
2.1 NӅn tҧng cѫ sӣ cho Phân tích Tài chính 4
2.2 Khung Phân tích Tài chính 6
2.3 Phҥm vi cӫa Tài liӋu Giӟi thiӋu 7
3 Ĉánh giá Tài chính 10
3.1 Tәng quan vӅ Ĉánh giá Tài chính 10
3.2 1: Lұp dӵ toán chi phí dӵ án 12
3.3 2: Dӵ báo Dòng tiӅn thuҫn Dӵ án gia tăng 20 3.4 3: Xác ÿӏnh t Ӎ lӋ chiӃt khҩu thích hӧp 23
3.5 4/5: Tính toán FNPV và FIRR 27
4 Phân tích Tài chính 29
4.1 Tәng quan vӅ Phân tích Tài chính 29
4.2 KӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn 31
4.3 Phân tích Báo cáo tài chính 36
4.4 Phân tích tài khóa 41
5 Các chӫ ÿӅ ÿһc biӋt 44 5.1 Phân tích ÿӝ nhҥy 44
5.2 Phân tích khҧ năng chi trҧ 46
5.3 Ѭӟc tính chi phí huy ÿӝng vӕn 47
PHҪN B: ÁP DӨNG PHѬѪNG PHÁP LUҰN VÀO MӜT SӔ NGÀNH CӨ THӆ 6 Ĉѭӡng thu phí 51
6.1 Tәng quan ngành 51
6.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án ÿѭӡng thu phí 51
6.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án ÿѭӡng thu phí 54
7 Giáo dөc công lұp 56
Trang 57.1 Tәng quan ngành 56
7.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án giáo dөc công lұp 56
7.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án giáo dөc công lұp 57
8 Thӫy lӧi 58
8.1 Tәng quan ngành 58
8.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án thӫy lӧi 58
8.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án thӫy lӧi 58
9 Cҩp nѭӟc ÿô thӏ 60 9.1 Tәng quan ngành 60
9.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án cҩp nѭӟc ÿô thӏ 60
9.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án cҩp nѭӟc ÿô thӏ 64
10 Thoát nѭӟc ÿô thӏ 65 10.1 Tәng quan ngành 65
10.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án thoát nѭӟc 66
10.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án thoát nѭӟc 70
11 Quҧn lý chҩt thҧi rҳn 71
11.1 Tәng quan ngành 71
11.2 Ĉánh giá tài chính cӫa dӵ án quҧn lý chҩt thҧi rҳn 71
11.3 Phân tích tài chính cӫa dӵ án quҧn lý chҩt thҧi rҳn 76
PHӨ LӨC
Phө lөc 1: Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo nhóm chi phí (ví dө)
Phө lөc 2: Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo hҥng mөc (ví dө)
Phө lөc 3: Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo năm (ví dө)
Phө lөc 4: Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo nhà ÿҫu tѭ (ví dө)
Phө lөc 5: Danh sách các Luұt, Nghӏ ÿӏnh, QuyӃt ÿӏnh và Thông tѭ có liên quan
Phө lөc 6: Tính toán IRR và NPV
Phө lөc 7: Danh sách ÿѭӡng dүn ÿӃn các Phân tích Tài chính tham khҧo ÿã ÿѭӧc thӵc
hiӋn cho các Dӵ án ÿѭӧc ADB ÿҫu tѭ tҥi ViӋt Nam
Phө lөc 8: ĈӅ cѭѫng báo cáo RRP cho các Dӵ án Ĉҫu tѭ ÿѭӧc tài trӧ bӣi vӕn vay ADB
Trang 6DANH MӨC TӮ VIӂT TҲT
ADB Ngân hàng Phát triӇn Châu Á
ADF Quӻ Phát triӇn châu Á
B/C Tӹ suҩt lӧi ích/chi phí
CAPM Mô hình ÿӏnh giá tài sҧn
vӕn CPS ChiӃn lѭӧc ÿӕi tác quӕc
gia
CV Ĉánh giá bҵng phѭѫng pháp tiӃp cұn
D/E Tӹ lӋ nӧ/vӕn cә phҫn
DMC Thành viên các quӕc gia ÿang phát
triӇn DMF Khung giám sát và ÿánh giá
FIRR Tӹ suҩt hoàn vӕn nӝi tҥi tài
chính FNPV Giá trӏ hiӋn tҥi ròng tài chính
FOCC Chi phí cѫ hӝi tài chính cӫa vӕn
GD&ĈT Giáo dөc và ÿào tҥo
ROE Lӧi nhuұn trên vӕn chӫ sӣ hӳu
RRP Báo cáo và KhuyӃn nghӏ cӫa Ban Giám ÿӕc tӟi Chӫ tӏch SCF HӋ sӕ chuyӇn ÿәi tiêu chuҭn
SERF HӋ sӕ tӹ lӋ trao ÿәi ngҫm
SFR Tӹ suҩt tӵ tài trӧ
SPV Doanh nghiӋp lұp ra ÿӇ thӵc hiӋn dӵ
án SV Giá trӏ chuyӇn ÿәi
WACC Chi phí vӕn bình quân gia
quyӅn WB Ngân hàng ThӃ giӟi
Trang 7BҦNG THUҰT NGӲ
Chi phí ÿӏnh kǤ Các chi phát sinh trong quá trình thӵc hiӋn dӵ án ÿӕi vӟi các hàng hóa và
dӏch vө ÿѭӧc tiêu dùng trong mӝt năm ngân sách và cҫn phҧi ÿѭӧc thay ÿәi thѭӡng xuyên
Chi phí nӝi tӋ Giá trӏ ÿѭӧc niêm yӃt bҵng ÿӗng nӝi tӋ cӫa tҩt cҧ các hàng hóa và dӏch vө
cӫa dӵ án ÿѭӧc ÿҩu thҫu trong nѭӟc, ÿӗng thӡi loҥi trӯ các chi phí ngoҥi tӋ gián tiӃp
Chi phí ngoҥi tӋ Tәng cӫa (i) chi phí ngoҥi tӋ trӵc tiӃp - các chi tiêu cho hàng hóa và dӏch
vө ÿѭӧc chi trҧ bҵng các ÿӗng tiӅn khác ÿӗng tiӅn nӝi tӋ cӫa bên vay và (ii) chi phí ngoҥi tӋgián tiӃp - chi phí chi trҧ cho xây lҳp, hàng hóa và dӏch vө nhұp khҭu tҥi quӕc gia cӫa bênvay
Dӵ phòng trѭӧt giá Mӝt khoҧn phө phí ÿӇ phҧn ánh khҧ năng tăng giá cӫa dӵ toán chi
phí gӕc cӫa mӝt dӵ án do thay ÿәi chi phí ÿѫn vӏ cӫa các hӧp phҫn và thành phҫn sau thӡiÿiӇm hoàn thành dӵ toán chi phí gӕc
Dӵ phòng vұt chҩt Mӝt khoҧn phө phí ÿӇ phҧn ánh khҧ năng chi vѭӧt dӵ toán chi phí
gӕc cӫa mӝt dӵ án do nhӳng thay ÿәi vӅ khӕi lѭӧng, phѭѫng pháp thӵc hiӋn hay giai ÿoҥnthӵc hiӋn
Ĉҫu ra Các hàng hóa và/hoһc dӏch vө vұt chҩt và/hoһc hӳu hình mà dӵ án mang lҥi Giá danh nghƭa ViӋc biӇu hiӋn mӝt lѭӧng tiӅn tӋ (doanh thu và chi phí) theo giá trӏ tѭѫng
lai trong ÿó bao gӗm tác ÿӝng cӫa sӵ gia tăng trong mӭc giá chung ÿã dӵ kiӃn
Giá thӵc tӃ ViӋc biӇu hiӋn mӝt lѭӧng tiӅn tӋ (doanh thu và chi phí) trong ÿó sӵ thay ÿәi
trong mӭc giá chung ÿѭӧc bӓ qua Khi áp dөng vào chi phí cӫa dӵ án, tҩt cҧ các chi phí ÿӅuÿѭӧc biӇu hiӋn bҵng mӭc giá cӕ ÿӏnh cӫa mӝt thӡi ÿiӇm duy nhҩt Các thay ÿәi ÿѭӧc dӵkiӃn trong giá tѭѫng ÿӕi ÿѭӧc kӃt hӧp vào dӵ toán chi phí thông qua dӵ phòng trѭӧt giá.Giá thӵc tӃ còn ÿѭӧc gӑi là “giá cӕ ÿӏnh”
Giá trӏ hiӋn tҥi ròng Là mӝt phѭѫng pháp ÿánh giá các khoҧn ÿҫu tѭ, trong ÿó giá trӏ hiӋn
tҥi ròng cӫa tҩt cҧ các dòng tiӅn ra (ví dө nhѭ chi phí ÿҫu tѭ) và các dòng tiӅn vào (doanhthu) ÿѭӧc tính toán chiӃt khҩu theo mӝt tӹ lӋ chiӃt khҩu, thѭӡng là tӹ suҩt hoàn vӕn yêucҫu NӃu NPV dѭѫng thì khoҧn ÿҫu tѭ có thӇ ÿѭӧc chҩp nhұn Trong tài chính ngân sách,
tӹ lӋ chiӃt khҩu còn ÿѭӧc gӑi là lӧi tӭc tӕi thiӇu và thѭӡng tѭѫng ÿѭѫng vӟi chi phí vӕn giatăng
Giai ÿoҥn thӵc hiӋn (còn gӑi là “giai ÿoҥn xây dӵng”) Giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ án, cNJng
là giai ÿoҥn trѭӟc khi các lӧi ích chӫ yӃu mà dӵ án ÿem lҥi bҳt ÿҫu phát sinh
KӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn KӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn sӁ xác ÿӏnh các nguӗn vӕn khác nhau
cӫa dӵ án, lѭӧng vӕn mà mӛi nhà tài trӧ sӁ cung cҩp và tӍ lӋ phҫn trăm lѭӧng vӕn tài trӧtrên tәng chi phí cӫa mӛi nhà tài trӧ KӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn tóm tҳt sӁ ÿѭӧc ÿѭa vàotrong Báo cáo và KhuyӃn nghӏ cӫa Ban Giám ÿӕc tӟi Chӫ tӏch
Nhóm chi phí ViӋc phân loҥi các ÿҫu vào cӫa dӵ án theo các loҥi chi phí Các nhóm chi
phí có thӇ bao gӗm chi phí xây lҳp, vұt tѭ và thiӃt bӏ, thu hӗi ÿҩt và lӝ giӟi, chi phí ÿӏnh kǤ vàdӏch vө tѭ vҩn
Phân tích ÿӝ nhҥy Phân tích nhҵm ÿánh giá mӭc ÿӝ phҧn ӭng cӫa các kӃt quҧ phân tích
kinh tӃ hay tài chính ÿӕi vӟi nhӳng thay ÿәi cӫa các giҧ ÿӏnh Các giҧ ÿӏnh cҫn quan tâmnhҩt là nhӳng giҧ ÿӏnh mà phҫn lӟn các yӃu tӕ chi phí và lӧi ích phҧi phө thuӝc vào haycNJng là các phҫn không chҳc chҳn nhҩt cӫa chѭѫng trình hay quy trình ÿѭӧc phân tích
Trang 8Phí cҩp vӕn trong quá trình thӵc hiӋn Các chi phí lãi suҩt, phí cam kӃt và chi phí bҧo
hiӇm rӫi ro lãi suҩt (nӃu có) cӫa các khoҧn vay tӯ ADB hay các khoҧn vay tӯ các nhà ÿӗngtài trӧ cho mӝt dӵ án ÿѭӧc ADB tài trӧ
Sӭc mua tѭѫng ÿѭѫng Lý thuyӃt cho rҵng tӹ giá hӕi ÿoái giӳa các ÿӗng tiӅn sӁ cân
bҵng khi sӭc mua cӫa các ÿӗng tiӅn ÿó là nhѭ nhau tҥi mӛi quӕc gia có ÿӗng tiӅn cҫn sosánh Do ÿó, tӹ giá hӕi ÿoái giӳa hai quӕc gia sӁ bҵng tӹ sӕ giӳa mӭc giá cӫa mӝt rә hànghóa và dӏch vө cӕ ÿӏnh tҥi hai quӕc gia ÿó Vì vұy, ÿӇ ÿҧm bҧo trҥng thái cân bҵng, tӹ giáhӕi ÿoái giӳa hai quӕc gia này sӁ thay ÿәi theo tӹ sӕ cӫa tӹ lӋ lҥm phát giӳa hai quӕc gia
Tài trӧ hӗi tӕ ViӋc ADB tài trӧ cho các chi phí phát sinh do bên vay hay bên tiӃp nhұn viӋn
trӧ không hoàn lҥi ÿã chi trҧ trѭӟc khi thӓa thuұn cӫa khoҧn vay, viӋn trӧ hay hӛ trӧ kӻ thuұt
có liên quan bҳt ÿҫu có hiӋu lӵc
ThuӃ và các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc Vӟi mөc ÿích dӵ toán chi phí, các loҥi thuӃ và
các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc bao gӗm thuӃ giá trӏ gia tăng, phí hҧi quan, thuӃ nhұp khҭu
và các loҥi thuӃ và nghƭa vө tѭѫng tӵ khác ÿѭӧc nhұn biӃt và xác ÿӏnh là sӕ tiӅn thuӃ cuӕicùng tҥi thӡi ÿiӇm giao dӏch Các khoҧn thuӃ và nghƭa vө không bao gӗm thuӃ thu nhұp vàcác loҥi thuӃ và nghƭa vө mà không thӇ nhұn biӃt và xác ÿӏnh là sӕ tiӅn thuӃ cuӕi cùng tҥithӡi ÿiӇm giao dӏch (thuұt ngӳ “giao dӏch” dùng ÿӇ chӍ hoҥt ÿӝng mua sҳm các hҥng mөc chiphí)
Tӹ suҩt hoàn vӕn nӝi tҥi tài chính Là tӹ suҩt hoàn vӕn có thӇ ÿҥt ÿѭӧc trên toàn bӝ chi
phí cӫa dӵ án, trong ÿó tҩt cҧ các chi phí ÿѭӧc ÿo lѭӡng theo giá cҧ tài chính và lӧi ích làcác khoҧn doanh thu tài chính mà cѫ quan chӏu trách nhiӋm vұn hành và quҧn lý tài sҧn dӵ
án nhұn ÿѭӧc FIRR là tӹ lӋ chiӃt khҩu ÿӇ giá trӏ hiӋn tҥi ròng bҵng 0, hay giá trӏ hiӋn tҥiròng cӫa dòng lӧi ích thuҫn bҵng giá trӏ hiӋn tҥi ròng cӫa dòng chi phí FIRR sӁ ÿѭӧc sosánh vӟi chi phí cѫ hӝi cӫa vӕn, hay chi phí vӕn bình quân gia quyӅn nhҵm ÿánh giá tínhbӅn vӳng vӅ tài chính cӫa mӝt dӵ án
Trang 10Chѭѫng 1: Giӟi thiӋu
1 GIӞI THIӊU
1 Bӕi cҧnh Năm 2010, ViӋt Nam ÿҥt ÿѭӧc vӏ thӃ là nѭӟc thu nhұp trung bình Theo ÿó, Chính
phӫ ViӋt Nam sӁ ngày càng nhұn ÿѭӧc ít hѫn nguӗn viӋn trӧ phát triӇn chính thӭc (ODA) và sӁ phөthuӝc nhiӅu hѫn vào nguӗn vӕn kém ѭu ÿãi hѫn cho các chѭѫng trình ÿҫu tѭ lӟn cӫa mình Ĉӭngtrѭӟc chi phí vӕn ngày càng cao và nhu cҫu ÿҫu tѭ ngày mӝt lӟn, Chính phӫ dӵ ÿӏnh tiӃp tөc tănghiӋu quҧ sӱ dөng ODA và các nguӗn vӕn kém ѭu ÿãi hѫn ĈiӅu này ÿòi hӓi phҧi có sӵ cҧi thiӋntrong viӋc chuҭn bӏ và quҧn lý các dӵ án sӱ dөng vӕn ODA hay các nguӗn vӕn kém ѭu ÿãi hѫn,hiӋn ÿang gһp khó khăn do thiӃu các hѭӟng dүn rõ ràng vӅ phân tích tài chính và năng lӵc còn hҥnchӃ vӅ chuҭn bӏ và thӵc hiӋn dӵ án cӫa cán bӝ nhà nѭӟc cҩp trung ѭѫng và ÿӏa phѭѫng Nhҵm giҧiquyӃt nhӳng hҥn chӃ năng lӵc này, gҫn ÿây Bӝ Tài chính (BTC) ÿã yêu cҫu Ngân hàng Phát triӇnChâu Á (ADB) hӛ trӧ Chính phӫ trong viӋc nâng cao năng lӵc cӫa cán bӝ nhà nѭӟc tham gia vàocông tác phân tích tài chính các dӵ án sӱ dөng vӕn ODA/ nguӗn vӕn kém ѭu ÿãi hѫn
2 Mөc tiêu và ÿӕi tѭӧng mөc tiêu Mөc ÿích cӫa tài liӋu này (dѭӟi ÿây cNJng ÿѭӧc gӑi là “Tài
liӋu Giӟi thiӋu”) là giӟi thiӋu tӟi cán bӝ các ban ngành Trung ѭѫng và ÿӏa phѭѫng phѭѫng pháp doNgân hàng Phát triӇn Châu Á (ADB) sӱ dөng khi tiӃn hành phân tài chính cӫa mӝt dӵ án ÿҫu tѭ màNgân hàng có ý ÿӏnh tài trӧ Phân tích tài chính do ADB (hay tѭ vҩn cӫa ADB) tiӃn hành ÿѭӧc dӵa
trên mӝt loҥt các hѭӟng dүn toàn diӋn mà Ngân hàng phát hành, trong ÿó quan trӑng nhҩt là Quu̻n
lý và Phân tích Tài chính dΉ án (2005).1 Nhҵm ÿѭa Hѭӟng dүn cӫa ADB tiӃp cұn dӉ dàng tӟi ÿôngÿҧo ÿӕi tѭӧng hѫn, Tài liӋu này tóm tҳt các nguyên tҳc cѫ bҧn cӫa phân tích tài chính và minh hӑanhӳng nguyên tҳc này ÿѭӧc áp dөng trong các lƭnh vӵc cө thӇ nhѭ thӃ nào Tài liӋu này còn nhҵmmөc ÿích cung cҩp cho ngѭӡi sӱ dөng nhӳng hiӇu biӃt tӕt hѫn vӅ phân tích tài chính cӫa các dӵ ánÿҫu tѭ nói chung và ÿánh giá tính ÿҫy ÿӫ cӫa nghiên cӭu khҧ thi vӅ tài chính chuҭn bӏ cho các dӵ ánÿҫu tѭ do ADB tài trӧ nói riêng Tài liӋu Giӟi thiӋu này không nhҵm mөc ÿích thay thӃ cho cáchѭӟng dүn hiӋn hành cӫa ADB (hay thay thӃ các quy ÿӏnh hѭӟng dүn cӫa Chính phӫ ViӋt Nam; nhѭ
mô tҧ trong Hӝp 1.1, Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án tҥi ViӋt Nam phҧi chuҭn bӏ ÿӅ cѭѫng dӵ án và nghiên cӭukhҧ thi theo quy ÿӏnh cӫa pháp luұt ViӋt Nam)
3 Nӝi dung Phҫn còn lҥi cӫa Tài liӋu Giӟi thiӋu này ÿѭӧc chia thành hai phҫn Phҫn A tóm tҳt
vӅ phѭѫng pháp luұn mà ADB sӱ dөng khi tiӃn hành phân tích tài chính các dӵ án ÿҫu tѭ Phҫn A
có cҩu trúc nhѭ sau: Chѭѫng 2 trình bày khung phân tích tài chính Phân tích tài chính bao gӗm: (i)ÿánh giá tài chính cӫa mӝt dӵ án và (ii) phân tích tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án và (nӃu có) cѫquan chӫ quҧn cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án Chѭѫng 3 và 4 mô tҧ cө thӇ tӯng phҫn cӫa phân tích tàichính Chѭѫng 5 giҧi thích các vҩn ÿӅ kӻ thuұt áp dөng cho ÿánh giá tài chính (phân tích ÿӝ nhҥy vàphân tích khҧ năng chi trҧ) Phҫn B mô tҧ áp dөng phѭѫng pháp này cho dӵ án ÿҫu tѭ trong cáclƭnh vӵc cө thӇ Chѭѫng 6 ÿӃn 11 là nhӳng hѭӟng dүn cө thӇ cho sáu lƭnh vӵc: ÿѭӡng có thu phí,giáo dөc công lұp, thӫy lӧi, cҩp nѭӟc ÿô thӏ, thoát nѭӟc ÿô thӏ và quҧn lý chҩt thҧi rҳn Mӝt bҧn mӅmcӫa Tài liӋu Giӟi thiӋu này sӁ ÿѭӧc ÿăng trên website cӫa Bӝ Tài chính và sӁ ÿѭӧc cұp nhұt thѭӡngxuyên nӃu cҫn thiӃt
1 Tài liӋu này có thӇ tҧi vӅ tӯ ÿӏa chӍ: http://www.adb.org/projects/operations/financial-management- resources
Trang 11Chѭѫng 1: Giӟi thiӋu
Hӝp 1.1: Mӕi liên hӋ giӳa các yêu cҫu cӫa Chính phӫ ViӋt Nam và ADB
Nguӗn: Tѭ vҩn cӫa ADB
NӃu mӝt chӫ ÿҫu tѭ thuӝc khu vӵc công hay tѭ nhân cӫa ViӋt Nam muӕn ÿӅ nghӏ ADB ÿӗng tài trӧ
cho mӝt dӵ án ÿҫu tѭ, ÿѫn vӏ ÿó cҫn phҧi chuҭn bӏ mӝt ÿӅ cѭѫng dӵ án và nghiên cӭu khҧ thi theo
quy ÿӏnh cӫa Chính phӫ ViӋt Nam Các phân tích tài chính ÿѭӧc mô tҧ trong Tài liӋu Giӟi thiӋu này
cNJng là mӝt phҫn cӫa quá trình thҭm ÿӏnh riêng cӫa ADB Tài liӋu này sӁ cho phép chӫ ÿҫu tѭ hiӇu
vӅ các yêu cҫu thông tin cӫa ADB Nhӡ ÿó, chӫ ÿҫu tѭ có thӇ giúp cung cҩp cho ADB các thông tin
cҫn thiӃt và qua ÿó, giҧm bӟt thӡi gian cҫn thiӃt ÿӇ thҭm ÿӏnh dӵ án
Trang 12PHҪN A
PHѬѪNG PHÁP LUҰN
Trang 13Chѭѫng 2: Tәng quan vӅ Phân tích Tài chính
tѭ dӵ án)
(iii)Tài liӋu Giӟi thiӋu này chӍ áp dөng cho các dӵ án ÿҫu tѭ do ADB tài trӧ
2.1 NӅn tҧng cѫ sӣ cho Phân tích Tài chính
5 Hѭӟng dүn cӫa ADB vӅ thӵc hiӋn phân tích tài chính ADB ÿã phát triӇn mӝt quy trình
chuҭn cho viӋc chuҭn bӏ và thҭm ÿӏnh dӵ án mà ADB tài trӧ theo các nguyên tҳc thành lұp cӫangân hàng này (Hӝp 2.1) Khi Chính phӫ ViӋt Nam ÿã phê duyӋt cho phép dӵ án ÿѭӧc ADB tài trӧ(theo nguyên tҳc), thông lӋ chung cӫa ADB là tuyӇn dөng mӝt công ty tѭ vҩn ÿӇ giúp chuҭn bӏ dӵ
án theo các quy trình này, thѭӡng vӟi sӵ phӕi hӧp cӫa ban chuҭn bӏ dӵ án ÿӏa phѭѫng (gӑi là Hӛtrӧ Kӻ thuұt Chuҭn bӏ Dӵ án hay PPTA).2 ĈiӅu khoҧn tham chiӃu cho công ty tѭ vҩn thѭӡng quyÿӏnh rҵng công ty này phҧi sӱ dөng hѭӟng dүn mӟi nhҩt cӫa ADB trong viӋc chuҭn bӏ tài liӋu màADB yêu cҫu cho thҭm ÿӏnh dӵ án Ĉӕi vӟi phân tích tài chính, các hѭӟng dүn quan trӑng nhҩt là:
Quu̻n lý và Phân tích Tài chính DΉ án (2005) Hѭӟng dүn này ÿѭӧc tóm tҳt trong Thh́m ÿÿͣnh Tài chính – Ghi chú Phh́˿ng pháp luuͅn (2009) ViӋc chuҭn bӏ dӵ toán chi phí ÿѭӧc giҧi thích chi tiӃt trong Chún bÿͣ và Trình bày DΉ toán Chi phí cho các Chh́˿ng trình và DΉ án ÿh́ͻc Ngân hàng Phát trii͛n Châu Á Tài trͻ (2014).3 ADB không thѭӡng xuyên sӱa ÿәi các hѭӟng dүn cӫa mình.Hѭӟng dүn mӟi nhҩt vӅ quҧn lý và phân tích tài chính dӵ án ÿѭӧc ban hành năm 1998 Tuy nhiên,
gҫn ÿây ADB thông báo có kӃ hoҥch sӱa ÿәi Quu̻n lý và Phân tích Tài chính DΉ án Tҩt cҧ các
hѭӟng dүn này ÿӅu có thӇ tҧi vӅ miӉn phí tӯ trang web cӫa ADB (http://www.adb.org)
6 Mӕi quan hӋ giӳa các hѭӟng dүn cӫa ADB và luұt, nghӏ ÿӏnh và thông tѭ cӫa ViӋt Nam Hѭӟng dүn cӫa ADB bao gӗm mӝt khung tәng quát cho viӋc thӵc hiӋn phân tích tài chính
cӫa dӵ án ӣ tҩt cҧ các quӕc gia thành viên ÿang phát triӇn (DMC) cӫa Ngân hàng chӭ không chӍriêng cho các dӵ án ӣ ViӋt Nam Tháng 4 năm 2008, Thӫ tѭӟng Chính phӫ ViӋt Nam ban hànhQuyӃt ÿӏnh 48 vӅ “Ban hành Hѭӟng dүn chung lұp Báo cáo nghiên cӭu tính khҧ thi dӵ án sӱ dөngvӕn ODA” do năm ngân hàng phát triӇn tài trӧ (ADB, Ngân hàng ThӃ giӟi, Ngân hàng Tái thiӃtĈӭc, Ngân hàng Hӧp tác Quӕc tӃ Nhұt Bҧn và Cѫ quan Phát triӇn Pháp) QuyӃt ÿӏnh 48/2008 quyÿӏnh nhӳng nguyên tҳc chung phҧi ÿѭӧc cҧ các ÿӕi tác phát triӇn và chӫ ÿҫu tѭ dӵ án tuân thӫtrong viӋc chuҭn bӏ phân tích tài chính (ÿoҥn văn bҧn cӫa quyӃt ÿӏnh liên quan chӍ dài 2 trang).Nhӳng nguyên tҳc này hoàn toàn nhҩt quán vӟi nguyên tҳc cӫa ADB Tuy nhiên, QuyӃt ÿӏnhkhông ÿѭa ra mӝt phѭѫng pháp luұn cho viӋc áp dөng nhӳng nguyên tҳc này NhiӅu Bӝ ngành ÿã
2 Tѭ vҩn HTKT sӁ ÿѭӧc tuyӇn chӑn và trҧ lѭѫng bӣi ADB Ĉҩu thҫu dӏch vө tѭ vҩn HTKT sӁ tuân thӫ theo quy ÿӏnh ÿҩu thҫu cӫa ADB Quy mô khoҧn tài trӧ HTKT sӁ ÿѭӧc xác ÿӏnh theo yêu cҫu rà soát và lѭӧng vӕn có sҹn cӫa ADB (không có ÿӏnh mӭc chi phí cӕ ÿӏnh) ADB cNJng có mӝt cѫ chӃ tѭѫng tӵ nhѭng ít ÿѭӧc biӃt tӟi, ÿѭӧc gӑi là Cҩp trѭӟc vӕn ThiӃt kӃ Dӵ án Ĉây là mӝt cѫ chӃ cho vay ÿѭӧc khuyӃn khích sӱ dөng ÿӇ thӵc hiӋn thiӃt kӃ dӵ án chi tiӃt Cѫ chӃ Cҩp vӕn NhiӅu ÿӧt cӫa ADB cNJng có bao gӗm mӝt ÿiӅu khoҧn cho phép ÿӧt vay trѭӟc ÿѭӧc cҩp nguӗn vӕn ÿӇ chuҭn bӏ cho ÿӧt vay sau.
http://www.adb.org/projects/operations/financial- management-resources
Trang 14ban hành thông tѭ hѭӟng dүn thӵc hiӋn QuyӃt ÿӏnh 48/2008 song không mӝt thông tѭ nào có cáchѭӟng dүn thӵc hiӋn chi tiӃt Tuy nhiên, Chính phӫ ÿã ban hành nhiӅu nghӏ ÿӏnh và thông tѭ quyÿӏnh cách tính chi phí ÿҫu tѭ và quy ÿӏnh mӭc trҫn phí thu mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có thӇ thu tӯngѭӡi sӱ dөng
Hӝp 2.1: Yêu cҫu Cѫ bҧn trong ĈiӅu lӋ
Nguӗn: ĈiӅu lӋ cӫa ADB
7 Nguyên tҳc lӵa chӑn hѭӟng dүn và quy ÿӏnh áp dөng Phân tích tài chính bao gӗm
ÿánh giá tài chính và phân tích tài chính Hѭӟng dүn cӫa ADB – chӭ không phҧi là hѭӟng dүn cӫaChính phӫ ViӋt Nam sӁ ÿѭӧc sӱ dөng trong các phân tích này Ĉánh giá chi phí và lӧi ích tài chínhthѭӡng ÿѭӧc dӵa trên thông lӋ ÿã ÿѭӧc tuân thӫ trong các dӵ án trѭӟc ÿây cӫa ADB Các ÿánhgiá này ÿѭӧc ghi nhұn trong các phө lөc vӅ phân tích tài chính trong tài liӋu thҭm ÿӏnh các dӵ ánÿҫu tѭ phát triӇn ÿѭӧc ADB tài trӧ tҥi ViӋt Nam (tài liӋu này còn ÿѭӧc gӑi là Báo cáo và KhuyӃnnghӏ cӫa Ban Giám ÿӕc tӟi Chӫ tӏch hay RRP).4
8 Ĉӏnh mӭc chi phí có liên quan cӫa Chính phӫ ViӋc tính toán chi phí ÿҫu tѭ cӫa dӵ án
xây dӵng tuân theo nhiӅu quy ÿӏnh cӫa Chính phӫ, quan trӑng nhҩt trong sӕ ÿó là:
(i) Thông tѭ 03/2009/TT-BXD ngày 26/3/2009 cӫa Bӝ Xây dӵng quy ÿӏnh hѭӟng dүn chi tiӃt
vӅ mӝt sӕ nӝi dung cӫa Nghӏ ÿӏnh 12/2009/NĈ-CP và thông tѭ trѭӟc ÿó là Thông tѭ02/2007/TT-BXD ban hành ngày 14/2/2007 cӫa Bӝ Xây dӵng quy ÿӏnh mӝt sӕ hѭӟng dүn
vӅ viӋc chuҭn bӏ, thҭm ÿӏnh và phê duyӋt dӵ án ÿҫu tѭ xây dӵng
(ii) Thông tѭ 04/2010/TT-BXD ban hành tháng 7/2010, thay thӃ Thông tѭ 05/2007 và Thông
tѭ 18/2008 cӫa Bӝ Xây dӵng vӅ cùng mӝt chӫ ÿӅ Thông tѭ 04/2010 quy ÿӏnh hѭӟng dүn
vӅ viӋc lұp chi phí ÿҫu tѭ cho dӵ án xây dӵng trong ÿó ít nhҩt 30% chi phí sӱ dөng vӕnngân sách nhà nѭӟc, bao gӗm chi phí ngân sách nhà nѭӟc (bao gӗm vӕn ODA) hay vӕnÿѭӧc chính phӫ bҧo lãnh
Danh sách ÿҫy ÿӫ các luұt, nghӏ ÿӏnh, quyӃt ÿӏnh và thông tѭ có liên quan ÿѭӧc trình bày trongPhө lөc 5 (danh sách các hѭӟng dүn có thӇ áp dөng cӫa ADB ÿѭӧc trình bày trong trang ÿҫu cӫaChѭѫng này)
4 Các tài liӋu vӅ các dӵ án ÿҫu tѭ ÿѭӧc ADB tài trӧ có thӇ tҧi vӅ tӯ ÿӏa chӍ sau:
http://www.adb.org/projects/search/481,21292
Công tác thҭm ÿӏnh Tài chính các dӵ án ÿҫu tѭ cӫa nhà nѭӟc hoһc ÿѭӧc nhà nѭӟc bҧo lãnh (nóicách khác là các dӵ án thuӝc khuôn khә Tài liӋu Giӟi thiӋu này) là mӝt yêu cҫu cѫ bҧn trong hiӋpÿӏnh thành lұp Ngân hàng Phát triӇn Châu Á (“Ngân hàng”) năm 1966 Theo ĈiӅu 14 cӫa hiӋp ÿӏnhnày:
(i) Ngân hàng sӁ giҧi ngân nӃu bên vay có khҧ năng ÿҧm bҧo các nghƭa vө ÿã thӓa thuұn trong hiӋp ÿӏnh vay,
(ii) Vӕn nhұn ÿѭӧc cӫa tҩt cҧ các khoҧn vay ÿӅu phҧi ÿѭӧc sӱ dөng ÿúng vӟi mөc ÿích vay vӕn và vӟi sӵ quan tâm ÿúng mӭc tӟi tính kinh tӃ và hiӋu quҧ, và
Trang 152.2 Khung Phân tích Tài chính
9 Khung Tài liӋu Giӟi thiӋu này xem xét 2 loҥi hình phân tích tài chính:
(i) Ĉánh giá Tài chính, còn ÿѭӧc gӑi là phân tích tính khҧ thi vӅ tài chính, và
(ii) Phân tích Tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án và cѫ quan chӫ quҧn
10 Ĉánh giá Tài chính Ĉây là phân tích vӅ lӧi ích và chi phí tài chính cӫa dӵ án tӯ quan ÿiӇm
cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án (ví dө: ÿѫn vӏ vұn hành ÿѭӡng có thu phí) Lӧi ích tài chính là lӧi ích tӯ cáckhoҧn phí do ngѭӡi sӱ dөng chi trҧ cho viӋc sӱ dөng dӵ án nhѭ phí ÿѭӡng bӝ (chӭ không phҧiphҫn trӧ giá do các khoҧn này ÿѭӧc Chính phӫ chi trҧ chӭ không phҧi ngѭӡi sӱ dөng ÿѭӡng giaothông) NӃu lӧi ích tài chính cao hѫn chi phí tài chính, ADB sӁ coi dӵ án là “khҧ thi vӅ tài chính” và
có thӇ tài trӧ cho dӵ án vӟi ÿiӅu kiӋn là nó cNJng khҧ thi xét theo khía cҥnh kinh tӃ, xã hӝi, môitrѭӡng, kӻ thuұt và các khía cҥnh khác Không phө thuӝc vào tính khҧ thi vӅ tài chính cӫa mӝt dӵ
án, cҫn phҧi ÿánh giá năng lӵc tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án (và có thӇ cӫa cѫ quan chӫ quҧn
dӵ án)
11 Phân tích tài chính Phân tích này xem xét năng lӵc tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án và,
trong mӝt sӕ trѭӡng hӧp, cѫ quan chӫ quҧn cӫa dӵ án ÿӇ ÿҧm bҧo tính khҧ thi vӅ tài chính cӫamӝt dӵ án:
(i) Phân tích tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án Phân tích này bao gӗm viӋc ÿánh giá
khҧ năng cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án ÿӇ cҩp vӕn cho (i) chi phí ÿҫu tѭ xây dӵng dӵ án,(ii)các chi phí vұn hành tăng thêm trong quá trình hoҥt ÿӝng và (iii) thӵc hiӋn nghƭa
vө trҧ nӧ tӯ nguӗn tӵ có cho suӕt kǤ hҥn cӫa khoҧn vay NӃu chӫ ÿҫu tѭ có khҧnăng và sҹn sàng thӵc hiӋn nhѭ trên, vӅ nguyên tҳc ADB sӁ chҩp nhұn dӵ án NӃuchӫ ÿҫu tѭ sҹn sàng nhѭng không có khҧ năng trӧ cҩp cho dӵ án, ADB sӁ tiӃnhành phân tích tài chính cӫa cѫ quan chӫ quҧn sҹn sàng hӛ trӧ tài chính cho chӫÿҫu tѭ dӵ án (ví dө: Bӝ Giao thông Vұn tҧi có thӇ có khҧ năng và sҹn sàng hӛ trӧtài chính cho Tәng Công ty Ĉѭӡng cao tӕc ViӋt Nam) Cҫn lѭu ý rҵng ADB cNJng
sӁ tiӃn hành phân tích tài chính cӫa các dӵ án có khҧ thi vӅ mһt tài chính (nhѭÿѭӧc mô tҧ trong Chѭѫng 4, mӝt dӵ án khҧ thi vӅ tài chính không nhҩt thiӃt bӅnvӳng vӅ tài chính)
(ii) Phân tích tài chính cӫa cѫ quan chӫ quҧn Ĉây là phân tích vӅ năng lӵc tài chính
cӫa cѫ quan chӫ quҧn tài trӧ cho chӫ ÿҫu tѭ dӵ án nhҵm bù ÿҳp cho khoҧn chênhlӋch giӳa chi phí tài chính và lӧi ích tài chính cӫa dӵ án (mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ ánkhông có khҧ năng trang trҧi tӯ nguӗn cӫa riêng mình) Năng lӵc tài chính cӫa mӝt
cѫ quan chӫ quҧn có thӇ bao gӗm nguӗn lӵc cӫa chính cѫ quan chӫ quҧn, bao gӗmtҩt cҧ các khoҧn vay ÿѭӧc cѫ quan ÿó bӕ trí trҧ nӧ NӃu chӫ ÿҫu tѭ có khҧ năng
và sҹn sàng cung cҩp khoҧn trӧ cҩp cҫn có, ADB vӅ nguyên tҳc sӁ chҩp nhұn dӵ án.NӃu không, dӵ án sӁ bӏ bác bӓ
Trang 162a Chh ÿɤu tɉ Không
Có
Không 2b Chh ÿɤu tɉ
Có khɠ năng và sɲn sàng Trrͣ cɢp?
1 Dͱ án có Không Khɠ thi vɾ mɴt tài chính?
Không Bác b Dͱ án
12 Công cө thӵc hiӋn ÿánh giá tài chính QuyӃt ÿӏnh chҩp nhұn hay bác bӓ mӝt dӵ án dӵa
trên ÿánh tài chính ÿòi hӓi phҧi xӱ lý mӝt lѭӧng lӟn thông tin ÿӏnh lѭӧng Trong hҫu hӃt tҩt cҧ cáctrѭӡng hӧp, cán bӝ ADB hoһc chuyên gia tѭ vҩn cӫa hӑ sӱ dөng các mô hình bҧng tính MS-Excel
ÿӇ ѭӟc tính các dòng chi phí và lӧi ích tài chính Cho ÿӃn nay, ADB vүn chѭa ban hành gói phҫnmӅm dành riêng cho ÿánh giá tài chính, có thӇ là do mӛi dӵ án có ÿһc thù riêng và do ÿó khó cóthӇ thâu tóm bӣi mӝt gói phҫn mӅm chuҭn Cuӕi nhӳng năm 1990, ADB ban hành COSTAB, mӝtgói phҫn mӅm chҥy trên Windows ÿӇ tҥo thuұn lӧi trong viӋc lұp các bҧng chi phí theo ÿӏnh dҥngADB yêu cҫu Tuy nhiên, phҫn mӅm này không còn ÿѭӧc hӛ trӧ và chӍ xӱ lý ÿѭӧc mӝt phҫn nhӓ
dӳ liӋu cҫn thiӃt cho ÿánh giá tài chính (ÿó là lұp dӵ toán chi phí dӵ án)
2.3 Phҥm vi cӫa Tài liӋu Giӟi thiӋu
13 Tәng quan Tài liӋu giӟi thiӋu này chӍ áp dөng cho các dӵ án ÿҫu tѭ nhѭ sau:
(i) phù hӧp vӟi quy hoҥch cӫa Chính phӫ ViӋt Nam và ADB
(ii) sӁ ÿѭӧc tài trӧ bӣi ADB
(iii) ÿѭӧc xác ÿӏnh rõ ràng trong mӝt thӡi ÿiӇm, và
(iv) không chӍ bao gӗm hoҥt ÿӝng hӛ trӧ kӻ thuұt
Trѭӟc khi ÿánh giá tӯng ÿiӅu kiӋn này, trѭӟc tiên cҫn ÿѭa ra mӝt ÿӏnh nghƭa cho thuұt ngӳ “dӵ án”
Trang 1714 Ĉӏnh nghƭa vӅ dӵ án (cӫa ADB) Hѭӟng dүn cӫa ADB vӅ phân tích tài chính áp dөng cho
dӵ án ÿѭӧc xác ÿӏnh là “mӝt loҥt các hoҥt ÿӝng có liên quan vӟi nhau mà phân tích tài chính cóthӇ ÿѭӧc áp dөng mӝt cách có ý nghƭa” Ĉӏnh nghƭa này cNJng tѭѫng ÿӗng vӟi ÿӏnh nghƭa cӫachính phӫ ViӋt Nam Khoҧn 6 ĈiӅu 4 cӫa Nghӏ ÿӏnh 38/2013/NĈ-CP vӅ Quҧn lý và Sӱ dөng nguӗnvӕn ViӋn trӧ Phát triӇn Chính thӭc (ODA) và Vӕn vay ѭu ÿãi cӫa các Nhà tài trӧ ÿӏnh nghƭa mӝt dӵ
án là “tұp hӧp các ÿӅ xuҩt có liên quan ÿӃn nhau nhҵm ÿҥt ÿѭӧc mӝt hoһc mӝt sӕ mөc tiêu nhҩtÿӏnh, ÿѭӧc thӵc hiӋn trên ÿӏa bàn cө thӇ, trong khoҧng thӡi gian xác ÿӏnh và dӵa trên nhӳngnguӗn lӵc xác ÿӏnh” Mӝt dӵ án do ADB tài trӧ thѭӡng bao gӗm mӝt hoһc nhiӅu dӵ án ÿҫu tѭ côngtrình (nhѭ hӋ thӕng cҩp nѭӟc hay bãi chôn lҩp rác) và dӵ án hӛ trӧ kӻ thuұt phi công trình (nhѭ là
hӛ trӧ xây dӵng năng lӵc cho chính quyӅn ÿӏa phѭѫng) Mӝt dӵ án cҫn phҧi ÿѭӧc phân tích tәngthӇ vӟi bҩt kǤ nguӗn vӕn tài trӧ nào, chӭ không chӍ ÿӕi vӟi phҫn vӕn cӫa ADB tài trӧ ADB thѭӡngloҥi trӯ các khoҧn ÿҫu tѭ phi công trình ra khӓi phân tích tài chính, trӯ khi dӵ án phi công trình ÿó
có liên quan trӵc tiӃp ÿӃn mӝt dӵ án nhѭ chuҭn bӏ thiӃt kӃ chi tiӃt cho giám sát xây dӵng mӝt dӵ
án cө thӇ Lý do là vì khó ÿánh giá lӧi ích cӫa nhӳng tiӇu dӵ án ÿó và cNJng khó phân chia lӧi íchcӫa các dӵ án phi công trình cho tӯng dӵ án công trình ÿó
15 Ĉӏnh nghƭa vӅ dӵ án (cӫa Chính phӫ ViӋt Nam) Nhìn chung, ADB sӱ dөng thuұt ngӳ
“tiӇu dӵ án” ÿӇ biӇu thӏ mӝt dӵ án ÿҫu tѭ hay mӝt dӵ án hӛ trӧ kӻ thuұt (HTKT) ÿѭӧc Chính phӫViӋt Nam ÿӏnh nghƭa, trong khi ÿó “dӵ án” thѭӡng ÿѭӧc hiӇu là mӝt nhóm các dӵ án ÿҫu tѭ vàHTKT (ADB thѭӡng xuyên, nhѭng không phҧi lúc nào cNJng thӵc hiӋn các dӵ án chӍ bao gӗmphҫn HTKT, nhѭ là dӵ án hӛ trӧ viӋc chuҭn bӏ Tài liӋu này) Chính phӫ ViӋt Nam ÿӏnh nghƭa
dӵ án HTKT là “dӵ án có mөc tiêu hӛ trӧ phát triӇn năng lӵc và thӇ chӃ hoһc cung cҩp các yӃu
tӕ ÿҫu vào kӻ thuұt ÿӇ chuҭn bӏ, thӵc hiӋn các chѭѫng trình, dӵ án thông qua các hoҥt ÿӝngnhѭ cung cҩp chuyên gia, ÿào tҥo, hӛ trӧ trang thiӃt bӏ, tѭ liӋu và tài liӋu, tham quan khҧo sát, hӝithҧo” (Nghӏ ÿӏnh 38/2013/NĈ-CP) Thuұt ngӳ “dӵ án ÿҫu tѭ” ÿѭӧc ÿӏnh nghƭa trong ba văn bҧnpháp luұt:
(i) Luұt xây dӵng năm 2014: “Tұp hӧp các ÿӅ xuҩt có liên quan ÿӃn viӋc bӓ vӕn ÿӇxây dӵng mӟi, mӣ rӝng hoһc cҧi tҥo nhӳng công trình xây dӵng nhҵm mөc ÿíchphát triӇn, duy trì, nâng cao chҩt lѭӧng công trình hoһc sҧn phҭm, dӏch vө trong mӝtthӡi hҥn nhҩt ÿӏnh”
(ii) Luұt Ĉҩu thҫu năm 2013: “chѭѫng trình, dӵ án ÿҫu tѭ xây dӵng mӟi; dӵ án cҧi tҥo,nâng cҩp, mӣ rӝng các dӵ án ÿã ÿҫu tѭ xây dӵng; dӵ án mua sҳm tài sҧn, kӇ cҧthiӃt bӏ, máy móc không cҫn lҳp ÿһt; dӵ án sӱa chӳa, nâng cҩp tài sҧn, thiӃt bӏ; dӵ
án, ÿӅ án quy hoҥch; dӵ án, ÿӅ tài nghiên cӭu khoa hӑc, phát triӇn công nghӋ, ӭngdөng công nghӋ, hӛ trӧ kӻ thuұt, ÿiӅu tra cѫ bҧn; các chѭѫng trình, dӵ án, ÿӅ ánÿҫu tѭ phát triӇn khác”
(iii) Nghӏ ÿӏnh 38/2013/NĈ-CP: “là tұp hӧp các ÿӅ xuҩt có liên quan ÿӃn viӋc bӓ vӕn ÿӇxây dӵng mӟi, mӣ rӝng hoһc cҧi tҥo nhӳng công trình nhҵm mөc ÿích phát triӇn,duy trì, nâng cao chҩt lѭӧng công trình hoһc sҧn phҭm, dӏch vө trong mӝt thӡi hҥnnhҩt ÿӏnh” Nghӏ ÿӏnh cNJng ÿѭa ra các ÿӏnh nghƭa riêng biӋt cӫa các dӵ án ÿҫu tѭxây dӵng và các dӵ án ÿҫu tѭ khác
16 ĈiӅu kiӋn #1: dӵ án phù hӧp vӟi quy hoҥch cӫa Chính phӫ ViӋt Nam và ADB Chính
phӫ ViӋt Nam sӁ chӍ sӱ dөng nguӗn vӕn ODA/nguӗn vӕn ѭu ÿãi phù hӧp vӟi khung chiӃn lѭӧccӫa mình (khung gҫn ÿây nhҩt ÿѭӧc quy ÿӏnh trong QuyӃt ÿӏnh 106/2012 vӅ Phê duyӋt KhungChiӃn lѭӧc thu hút, quҧn lý và sӱ dөng vӕn ODA và các nguӗn vӕn ѭu ÿãi khác trong giai ÿoҥn tӯnăm 2011 ÿӃn 2015) (dӵ kiӃn khung này sӁ ÿѭӧc sӱa ÿәi trong năm 2015) Tѭѫng tӵ, ADB sӁ chӍtài trӧ nhӳng dӵ án phù hӧp vӟi ChiӃn lѭӧc Quan hӋ Ĉӕi tác Quӕc gia và nhӳng dӵ án trong KӃ
Trang 18hoҥch Hoҥt ÿӝng Quӕc gia hiӋn nay Cҫn khuyӃn cáo rҵng không nên sӱ dөng Tài liӋu Giӟi thiӋunày khi phân tích các dӵ án không nҵm trong kӃ hoҥch cӫa cҧ Chính phӫ ViӋt Nam và ADB bӣi vìnhӳng dӵ án ÿó sӁ không ÿѭӧc tài trӧ trong bҩt cӭ trѭӡng hӧp nào.
17 ĈiӅu kiӋn #2: dӵ án sӁ ÿѭӧc ADB tài trӧ Cҫn nhұn thӭc rҵng Tài liӋu này chӍ áp dөng
cho các dӵ án sӁ ÿѭӧc ADB tài trӧ, chӭ không phҧi do Ngân hàng ThӃ giӟi, JBIC hay các ngânhàng phát triӇn khác tài trӧ (phҫn lӟn các tә chӭc này có hѭӟng dүn riêng cho phân tích tài chính).Bӣi ADB có hѭӟng dүn chi tiӃt hѫn cho phân tích tài chính so vӟi hҫu hӃt các ngân hàng phát triӇnkhác, các nghiên cӭu khҧ thi vӅ tài chính ÿáp ӭng yêu cҫu cӫa ADB thѭӡng cNJng ÿáp ӭng yêu cҫucӫa các tә chӭc tài trӧ khác
18 ĈiӅu kiӋn #3: dӵ án ÿã ÿѭӧc xác ÿӏnh rõ ràng Trong mӝt sӕ trѭӡng hӧp, ADB tài trӧ
các dӵ án ÿҫu tѭ tӯ nguӗn vӕn cӫa khoҧn vay theo cách tiӃp cұn ngành Theo cách tiӃp cұn này,ÿánh giá tài chính ÿѭӧc thӵc hiӋn cho mӝt sӕ nhӓ các tiӇu dӵ án ÿã ÿѭӧc xác ÿӏnh rõ mà qua ÿótính khҧ thi cӫa toàn bӝ dӵ án vӕn vay ÿѭӧc xác ÿӏnh Cho vay theo ngành thѭӡng ÿѭӧc sӱ dөngcho các dӵ án bao gӗm nhiӅu tiӇu dӵ án mà không thӇ xác ÿӏnh trѭӟc, có thӇ do thiӃu thӡi gianhay (thѭӡng xҧy ra hѫn) do các tiӇu dӵ án sӁ ÿѭӧc xác ÿӏnh trên cѫ sӣ nhu cҫu, trong khi nhu cҫu
vӅ các tiӇu dӵ án không thӇ ÿѭӧc xác ÿӏnh trѭӟc vӟi ÿӝ chính xác hoàn toàn Tài liӋu Giӟi thiӋunày chӍ áp dөng cho các tiӇu dӵ án ÿѭӧc xác ÿӏnh rõ ràng
19 ĈiӅu kiӋn #4: dӵ án không chӍ bao gӗm hoҥt ÿӝng hӛ trӧ kӻ thuұt Hӛ trӧ kӻ thuұt tăng
cѭӡng năng lӵc (nhѭ HTKT cӫa ADB tài trӧ cho viӋc chuҭn bӏ Tài liӋu này) không ÿѭӧc hѭӟngdүn tҥi ÿây bӣi các khó khăn vӅ phѭѫng pháp ÿӏnh giá lӧi ích
20 Ĉҧm bҧo rҵng dӵ án là khҧ thi theo các khía cҥnh khác ngoài khía cҥnh tài chính.
Trѭӟc khi Chính phӫ hoһc ADB phê duyӋt mӝt dӵ án ÿҫu tѭ, dӵ án ÿó phҧi ÿáp ӭng mӝt loҥt cáctiêu chí thҭm ÿӏnh, có bao gӗm nhѭng không giӟi hҥn ӣ tiêu chí tài chính Ví dө, dӵ án phҧi khҧ thi
vӅ mһt kinh tӃ, môi trѭӡng, xã hӝi và kӻ thuұt Ĉánh giá tài chính thѭӡng ÿѭӧc tiӃn hành sau khi(ÿôi khi ÿӗng thӡi, nhѭng hiӃm khi thӵc hiӋn trѭӟc) các loҥi phân tích tính khҧ thi khác ÿã ÿѭӧchoàn thành, vì lý do ÿѫn giҧn là mӝt dӵ án cҫn phҧi khҧ thi vӅ mһt kƭ thuұt và kinh tӃ trѭӟc khiÿѭӧc ÿem ra ÿánh giá tính khҧ thi vӅ mһt tài chính Trong ÿiӅu kiӋn bình thѭӡng, dӳ liӋu vӅ chi phíchӍ sҹn có sau khi phân tích kӻ thuұt ÿѭӧc hoàn thành và dӵ toán hӧp lý cho chi phí giҧm thiӇu tácÿӝng tiêu cӵc vӅ môi trѭӡng và xã hӝi ÿѭӧc ÿѭa ra Vì nhӳng lý do này, chӍ nên bҳt ÿҫu tiӃn hànhÿánh giá tài chính mӝt khi biӃt ÿѭӧc rҵng dӵ án là khҧ thi theo tҩt cҧ các tiêu chí áp dөng khác
5 Xem Phҫn IV cӫa H˱˱ͣng dd̳n Phân tích Kinh tt ccͯa d án (ADB, 1997).
Trang 19Chѭѫng 3: Ĉánh giá tài chính
10
3 ĈÁNH GIÁ TÀI CHÍNH
(i) Ĉánh giá tài chính sӁ ÿo lѭӡng doanh thu tài chính và chi phí tài chính cӫa mӝt dӵ
án tӯ quan ÿiӇm cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án, bҩt kӇ dӵ án có thӇ gây ra ҧnh hѭӣng bênngoài tích cӵc hay tiêu cӵc
(ii) Ĉӕi vӟi các dӵ án ÿѭӧc thiӃt kӃ ÿӇ thu hӗi ÿҫy ÿӫ chi phí, tӭc là tәng hӧp cӫa phídӏch vө và các doanh thu tӯ nguӗn khác sӁ ÿҧm bҧo chi trҧ ÿҫy ÿӫ chi phí xây dӵng
và vұn hành cӫa dӵ án mà không cҫn sӱ dөng tӟi vӕn trӧ cҩp (chҷng hҥn nhѭ dӵ
án phát ÿiӋn hay dӵ án cҩp nѭӟc ÿô thӏ), tính khҧ thi vӅ tài chính ÿѭӧc ÿánh giáthông qua so sánh tӍ suҩt nӝi hoàn tài chính theo giá thӵc tӃ (FIRR) vӟi chi phí vӕnbình quân gia quyӅn (WACC) cӫa dӵ án Cҧ hai tӍ sӕ ÿӅu ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giáthӵc tӃ sau thuӃ, ÿӗng thӡi Giá trӏ HiӋn tҥi Ròng Tài chính (FNPV) phҧi ÿѭӧc chiӃtkhҩu bӣi WACC theo giá thӵc tӃ và sau thuӃ NӃu FNPV dѭѫng, dӵ án ÿѭӧc coi làkhҧ thi vӅ mһt tài chính
(iii) Ĉӕi vӟi các dӵ án không ÿѭӧc thiӃt kӃ ÿӇ thu hӗi ÿҫy ÿӫ chi phí, nhѭ dӵ án quҧn lýchҩt thҧi rҳn ÿô thӏ chӍ có thӇ thu hӗi chi phí vұn hành và bҧo dѭӥng, hay các dӵ ánkhông thu ÿѭӧc phí (nhѭ các dӵ án thӫy lӧi), thì không thӇ thӵc hiӋn ÿѭӧc ÿánh giátài chính do FIRR chҳc chҳn sӁ thҩp hѫn WACC Trong trѭӡng hӧp ÿó, cҫn thiӃtphҧi phân tích chi phí vұn hành và bҧo dѭӥng tăng thêm cӫa dӵ án, cùng vӟi nănglӵc cӫa chӫ dӵ án ÿӇ cҩp vӕn cho các hoҥt ÿӝng trên
3.1 Tәng quan vӅ Ĉánh giá Tài chính
22 ThӃ nào là ÿánh giá tài chính? Ĉánh giá tài chính sӁ ÿo lѭӡng doanh thu tài chính và chi
phí tài chính cӫa mӝt dӵ án nhҵm ÿánh giá chi phí tài chính có thӇ ÿѭӧc thu hӗi ӣ mӭc ÿӝ nào tӯdoanh thu tài chính ÿѭӧc tҥo ra bӣi dӵ án ÿó trong suӕt vòng ÿӡi kinh tӃ (khái niӋm này ÿѭӧc ÿӏnhnghƭa là “khoҧng thӡi gian mà dӵ án dӵ kiӃn sӁ ÿѭӧc sӱ dөng, vӟi nhӳng sӱa chӳa và bҧo dѭӥngthông thѭӡng, cho mөc ÿích mà nó ÿã ÿѭӧc xây dӵng”) NӃu mӝt dӵ án không tҥo ra ÿӫ doanh thu
ÿӇ trang trҧi toàn bӝ chi phí ÿҫu tѭ và VH&BD ѭӟc tính, nó vүn có thӇ ÿѭӧc thӵc hiӋn nӃu chӫ ÿҫu
tѭ dӵ án (có thӇ cùng vӟi cѫ quan chӫ quҧn cӫa nó) có khҧ năng và sҹn sàng bù ÿҳp phҫn thiӃuhөt (còn ÿѭӧc gӑi là “thiӃu hөt tài chính”) tӯ nguӗn tài chính cӫa riêng hӑ ĈiӅu này cNJng có nghƭa
là các khoҧn trӧ cҩp, vӕn vay hoһc viӋn trӧ không hoàn lҥi không nên ÿѭӧc ÿѭa vào khi ѭӟc tínhdoanh thu tài chính cӫa mӝt dӵ án
23 Dӵ án nào ÿòi hӓi ÿánh giá tài chính? Ĉánh giá tài chính (còn ÿѭӧc gӑi là “phân tích lӧi
ích-chi phí tài chính” hay “phân tích tính khҧ thi vӅ tài chính”) chӍ nên tiӃn hành cho các dӵ án ÿápӭng hai ÿiӅu kiӋn sau ÿây:
(i) Dӵ án khҧ thi vӅ kinh tӃ, kƭ thuұt, xã hӝi và môi trѭӡng NӃu mӝt dӵ án không
khҧ thi vӅ các tiêu chí khác ngoài tiêu chí tài chính, dӵ án ÿó không nên ÿѭӧc thӵchiӋn do nӅn kinh tӃ quӕc gia sӁ tӕt hѫn khi không có dӵ án ÿó
(ii) Dӵ án tҥo ra doanh thu tài chính tӯ thu phí ngѭӡi sӱ dөng NӃu mӭc phí do dӵ
án quy ÿӏnh không ÿӫ bù ÿҳp toàn bӝ chi phí (chi phí ÿҫu tѭ, vұn hành và bҧodѭӥng), dӵ án ÿó không khҧ thi vӅ mһt tài chính và cҫn tiӃn hành phân tích ÿӇ ÿánhgiá năng lӵc tài chính ÿӇ ÿҧm bҧo các chi phí vұn hành tăng thêm cӫa chӫ ÿҫu tѭ
dӵ án (và có thӇ cѫ quan chӫ quҧn cӫa nó); ÿây là chӫ ÿӅ cӫa Chѭѫng 4
Trang 20Hình 3.1 mô tҧ tóm tҳt các tiêu chí ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ xác ÿӏnh tính khҧ thi vӅ tài chính cӫa mӝt dӵ án.
Hình 3.1: Các quy tҳc quyӃt ÿӏnh tính khҧ thi vӅ tài chính cӫa mӝt dӵ án*
FIRR = TӍ suҩt hoàn vӕn nӝi tҥi tài chính, WACC = Chi phí vӕn bình quân gia quyӅn
Nguӗn: Tѭ vҩn, dӵa trên Hѭӟng dүn Phân tích Kinh tӃ dӵ án (ADB, 1997)
* Mӝt cách khác ÿӇ thӇ hiӋn nӃu “FIRR > WACC” thì “FNPV > 0 nӃu chiӃt khҩu tҥi WACC)
24 Ĉánh giá Tài chính so vӟi Ĉánh giá Kinh tӃ Ĉánh giá tài chính khác vӟi ÿánh giá kinh tӃ
ӣ hai khía cҥnh quan trӑng Thӭ nhҩt, phân tích tính khҧ thi vӅ tài chính chӍ ÿo lѭӡng doanh thu tàichính và chi phí tài chính (không áp dөng ÿiӅu chӍnh ÿӕi vӟi các khoҧn trӧ cҩp ngân sách hoһc sӵkhông hoàn hҧo cӫa thӏ trѭӡng) Thӭ hai, ÿánh giá tài chính chӍ xem xét doanh thu và chi phí tàichính cӫa ÿѫn vӏ sӁ thi công, vұn hành và bҧo dѭӥng dӵ án, dѭӟi ÿây ÿѭӧc gӑi là “Chӫ ÿҫu tѭ dӵán”, bҩt kӇ dӵ án có thӇ tҥo ra ҧnh hѭӣng bên ngoài tích cӵc hay tiêu cӵc NӃu ÿѫn vӏ thi công dӵ
án khác vӟi ÿѫn vӏ sӁ chӏu trách nhiӋm vұn hành và bҧo dѭӥng dӵ án, vӕn thѭӡng hay xҧy ra ӣViӋt Nam, doanh thu và chi phí tài chính cӫa cҧ hai ÿѫn vӏ nên ÿѭӧc gӝp lҥi Trong trѭӡng hӧp ÿó,doanh thu tәng hӧp tӯ quá trình hoҥt ÿӝng cӫa dӵ án sӁ ÿѭӧc ÿánh giá ÿӇ xem xét xem các nguӗnlӵc có ÿӫ ÿӇ ÿҧm bҧo thu hӗi ÿҫy ÿӫ chi phí ÿҫu tѭ và chi phí VH&BD hay không Trѭӟc khi kӃthӧp doanh thu cӫa hai ÿѫn vӏ riêng biӋt, cҫn phҧi ÿҧm bҧo mӛi ÿѫn vӏ ÿó có khҧ năng tiӃp cұndòng doanh thu dӵ án cӫa nhau Trѭӡng hӧp, mӝt công ty xây dӵng tiӃn hành xây dӵng mӝt cѫ
sӣ hҥ tҫng rӗi sau ÿó chuyӇn giao cho chính quyӅn ÿô thӏ vұn hành và ÿӗng thӡi cNJng chuyӇnnghƭa vө chi trҧ khoҧn vay liên quan cho chính quyӅn, thì ÿánh giá tài chính cӫa dӵ án cҫn phҧithӵc hiӋn qua tham chiӃu vӅ tình hình tài chính cӫa chính quyӅn ÿô thӏ ÿó
25 Lӧi ích và chi phí so vӟi doanh thu và các khoҧn chi Ĉánh giá tài chính chӍ xem xét các
dòng tài chính thӵc Nhӳng dòng này bao gӗm dòng tiӅn ÿҫu tѭ và dòng tiӅn tӯ hoҥt ÿӝng sҧnxuҩt kinh doanh (không bao gӗm dòng tiӅn tài chính nhѭ doanh thu tӯ tiӅn trӧ cҩp hay chi trҧ nӧ
Trang 21vay; tuy nhiên, nhӳng dòng tiӅn này lҥi là mӝt phҫn cӫa phân tích tài chính) Bӣi ÿánh giá tài chínhÿѭӧc tiӃn hành trên cѫ sӣ kӃ toán tiӅn mһt, và không phҧi trên cѫ sӣ kӃ toán dӗn tích, sӁ là phùhӧp hѫn nӃu sӱ dөng thuұt ngӳ “doanh thu tài chính” ÿӇ ÿӅ cұp ÿӃn lӧi ích tài chính, và “cáckhoҧn chi tài chính” ÿӅ cұp ÿӃn chi phí tài chính Tuy nhiên, ÿây không phҧi là cách làm thôngthѭӡng, và chѭѫng này sӁ tiӃp tөc sӱ dөng thuұt ngӳ không phù hӧp lҳm là “chi phí”.
26 So sánh doanh thu và các khoҧn chi tài chính: phѭѫng pháp luұn ADB yêu cҫu rҵng
phân tích chi phí-lӧi ích tài chính cӫa dӵ án do Ngân hàng tài trӧ sӁ ÿѭӧc thӵc hiӋn phù hӧp vӟi
Hh́ ng ͳ dd̓n Quu̻n lý và Phân tích Tài chính dΉ án Hѭӟng dүn cách tiӃp cұn cӫa ADB trong viӋc
lұp ÿánh giá tài chính, bao gӗm 6 bѭӟc sau ÿây:6
Bѭӟc 1: lұp dӵ toán chi phí dӵ án
Bѭӟc 2: dӵ báo dòng tiӅn thuҫn gia tăng cӫa dӵ án,
Bѭӟc 3: xác ÿӏnh tӍ lӋ chiӃt khҩu thích hӧp (chi phí vӕn bình quân gia
quyӅn hay WACC),Bѭӟc 4: tính giá trӏ hiӋn tҥi ròng tài chính,
Bѭӟc 5: tính tӍ suҩt nӝi hoàn tài chính,
và Bѭӟc 6: thӵc hiӋn phân tích ÿӝ nhҥy
Phҫn còn lҥi cӫa chѭѫng này mô tҧ chi tiӃt 5 bѭӟc ÿҫu tiên Bѭӟc 6, ÿѭӧc mô tҧ trong Chѭѫng 5.(“Các chӫ ÿӅ ÿһc biӋt”) Cҫn rҩt lѭu ý rҵng ADB không có ÿӅ cѭѫng tiêu chuҭn trong ÿánh giá tàichính Tѭ vҩn do ADB thuê ÿѭӧc tӵ do chuҭn bӏ ÿӅ cѭѫng vӟi ÿiӅu kiӋn là phân tích phҧi dӵa trêncác hѭӟng dүn hiӋn hành cӫa ADB Do ÿó, cách trình bày cӫa phân tích tài chính và ÿánh giá tàichính có nhӳng khác biӋt ÿáng kӇ vӟi nhau (xem thêm Phө lөc 7 vӅ danh sách ÿѭӡng dүn ÿӃn cácPhân tích Tài chính tham khҧo ÿã ÿѭӧc thӵc hiӋn cho các Dӵ án ÿѭӧc ADB ÿҫu tѭ tҥi ViӋt Nam)
3.2 1: Lұp dӵ toán chi phí dӵ án
27 Xác ÿӏnh dӵ toán chi phí gia tăng cӫa dӵ án ĈiӇm khӣi ÿҫu cho viӋc tiӃn hành ÿánh giá
tài chính là lұp dӵ toán chi phí ÿҫu tѭ gia tăng (nӃu không sӁ ÿѭӧc gӑi là “chi phí dӵ án”) Ĉây lànhӳng khoҧn tăng trong chi phí ÿҫu tѭ so vӟi tình huӕng mà dӵ án không ÿѭӧc thӵc hiӋn (“kӏchbҧn cѫ sӣ” hay “kӏch bҧn không có dӵ án”) Cҫn lѭu ý rҵng kӏch bҧn này không nhҩt thiӃt phҧitѭѫng tӵ nhѭ tình trҥng hiӋn tҥi NӃu tình trҥng hiӋn tҥi có khҧ năng suy giҧm nӃu dӵ án khôngÿѭӧc triӇn khai, chi phí và lӧi ích tài chính cӫa dӵ án cҫn phҧi ÿѭӧc ѭӟc tính tѭѫng ÿӕi vӟi tìnhtrҥng bӏ xҩu ÿi ÿó Chi phí ÿҫu tѭ gia tăng thѭӡng bao gӗm chi phí thi công cӫa mӝt tài sҧn cӕ ÿӏnh(nhѭ ÿѭӡng thu phí hay nhà máy xӱ lý nѭӟc) Tuy nhiên, ÿiӅu này không nhҩt thiӃt xҧy ra Ví dө,
cѫ sӣ hҥ tҫng cѫ bҧn cӫa mӝt bãi chôn lҩp rác thѭӡng ÿѭӧc xây dӵng vào thӡi ÿiӇm ÿҫu cӫa vòngÿӡi kinh tӃ cӫa bãi chôn lҩp rác ÿó, song luôn cҫn có ÿҫu tѭ bә sung ÿӇ ÿóng các bãi ÿã ÿҫy và
mӣ bãi chôn lҩp mӟi
28 Các hҥng mөc chi phí thích hӧp ADB chӍ tài trӧ các hӧp ÿӗng xây lҳp, hàng hóa, thiӃt bӏ
và dӏch vө tѭ vҩn hӧp lӋ (gӗm cҧ dӵ phòng và gҫn ÿây có thêm cҧ thuӃ và các khoҧn phҧi nӝpnhà nѭӟc) Theo yêu cҫu cӫa Chính phӫ, vӕn vay ADB cNJng có thӇ ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ trang trҧicho phí cҩp vӕn trong quá trình thӵc hiӋn, tuy nhiên nhӳng khoҧn phí này không nên ÿѭa vào trongchi phí tài chính cӫa dӵ án nhҵm tránh viӋc tính toán hai lҫn (Hӝp 3.1) Bên cҥnh ÿó, ADB có thӇ tàitrӧ chi phí hàng năm tăng thêm, thu hӗi ÿҩt, tái ÿӏnh cѭ, giҧm thiӇu tác ÿӝng môi trѭӡng và nhiӅuhҥng mөc chi phí khác ví dө nhѭ mua hàng hóa ÿã qua sӱ dөng hay phө phí thanh toán chұm(xem hӝp
3.2 vӅ quan ÿiӇm cӫa ADB ÿӕi vӟi chi phí giҧm thiӇu các tác ÿӝng tiêu cӵc vӅ môi trѭӡng và xãhӝi) Cҫn phҧi lѭu ý rҵng chi phí thӵc tӃ cӫa mӝt dӵ án sӁ có nhӳng khác biӋt giӳa dӵ toán cӫa
6 Xem Phҫn 3.5.1.4 cӫa Quu̫n lý và Phân tích Tài chính d án (ADB, 2005).
Trang 22Chính phӫ ViӋt Nam và ADB, chӫ yӃu là do khác biӋt vӅ phѭѫng pháp ѭӟc tính dӵ phòng trѭӧtgiá.
Hӝp 3.1: ViӋc xӱ lý ÿúng và không ÿúng phí cҩp vӕn (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
Hӝp 3.2: Chi phí giҧm thiӇu tác ÿӝng tiêu cӵc vӅ môi trѭӡng và xã hӝi
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
29 Trình bày dӵ toán chi phí dӵ án Mӝt dӵ án ÿҫu tѭ do ADB tài trӧ thѭӡng ÿѭӧc hoàn
thành trong khoҧng thӡi gian 5 năm (có thӇ ngҳn hѫn hoһc dài hѫn) Khoҧng thӡi gian này ÿѭӧcgӑi là “thӡi gian thӵc hiӋn dӵ án”, mһc dù nó thѭӡng ÿӅ cұp tӟi thӡi gian thi công; dӵ án thӵc tӃÿѭӧc vұn hành trong vòng ÿӡi kinh tӃ cӫa nó ADB ÿã ban hành mүu cho bҧng chi phí dӵ án,ÿѭӧc ÿѭa vào phө lөc bҳt buӝc trong RRP và Sә tay Quҧn lý Dӵ án (PAM - bao gӗm hѭӟng dүn
vӅ viӋc thӵc hiӋn dӵ án và phөc vө cho viӋc sӱ dөng cӫa bên vay, nghƭa là Chính phӫ ViӋt Namhay các ÿѫn vӏ vay vӕn tӯ ADB vӟi bҧo lãnh cӫa Chính phӫ).7 Các bҧng chi phí dӵ án bao gӗm dӵtoán tҩt cҧ các loҥi chi phí gia tăng trong giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ án, song không phҧi bҩt kǤ loҥi chiphí nào sӁ tiӃp tөc phát sinh khi hoàn tҩt công viӋc thi công (nghƭa là chi phí thѭӡng xuyên và chiphí cҩp vӕn) Vì vұy, dӵ toán chi phí dӵ án thӇ hiӋn trong các bҧng này khác vӟi dӵ toán chi phí
dӵ án sӱ dөng cho ÿánh giá tài chính và – nhѭ ÿѭӧc trình bày trong Chѭѫng 4 – khái niӋm chi phí
dӵ án sӱ dөng cho phân tích tài chính ĈӇ tóm tҳt (xem Bҧng 3.1):
(i) Dӵ toán chi phí dӵ án trong các bҧng tiêu chuҭn cӫa ADB Dӵ toán bao gӗm tҩt
cҧ các loҥi chi phí gia tăng, kӇ cҧ chi phí thѭӡng xuyên và phí cҩp vӕn phát sinhtrong giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ án (thѭӡng là 5 năm) ADB yêu cҫu dӵ toán chi phí dӵ
7 BiӇu mүu cӫa RRP và PAM (trong ÿó bao gӗm các bҧng biӇu tiêu chuҭn) có thӇ tҧi vӅ tӯ http://www2.adb.org/documents/guidelines/Board-Document-Templates Cҫn thiӃt phҧi kiӇm tra ÿѭӡng dүn này thѭӡng xuyên do ÿӏnh dҥng chuҭn cӫa ADB cNJng thay ÿәi thѭӡng xuyên.
Ví dө #1 (ĈÚNG): Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có kӃ hoҥch xây dӵng mӝt dӵ án trong năm 0 vӟi tәng chi
phí dӵ án (không bao gӗm phí cҩp vӕn) là 100 Dӵ án dӵ kiӃn sӁ tҥo ra doanh thu ròng là 112trong năm 1, năm ÿҫu tiên và duy nhҩt có hoҥt ÿӝng Vì vұy, tӍ suҩt nӝi hoàn tài chính (FIRR) cӫa
dӵ án là ((112 – 100) / 100=) 12% Con sӕ này cao hѫn tӍ suҩt tӕi thiӇu cҫn thiӃt 10% Chӫ ÿҫu tѭkӃt luұn ÿúng ÿҳn rҵng dӵ án khҧ thi vӅ mһt tài chính
Ví dө #2 (KHÔNG ĈÚNG): Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có kӃ hoҥch xây dӵng mӝt dӵ án trong năm 0 vӟi
tәng chi phí dӵ án (không bao gӗm phí cҩp vӕn) là 100 Dӵ án dӵ kiӃn sӁ tҥo ra doanh thu ròng là
112 trong năm 1, năm ÿҫu tiên và duy nhҩt có hoҥt ÿӝng Trong năm 1, chӫ ÿҫu tѭ dӵ án trҧ tiӅnlãi 10 và ÿã sai lҫm khi cӝng con sӕ này vào chi phí cӫa dӵ án trong năm 1 và ѭӟc tính FIRR cӫa
dӵ án là ((112 - 10 - 100) / 100=) 2% Con sӕ này thҩp hѫn tӍ suҩt tӕi thiӇu cҫn thiӃt 10% Chӫ ÿҫu
tѭ kӃt luұn sai rҵng dӵ án không khҧ thi vӅ mһt tài chính
Chính sách an toàn cӫa ADB yêu cҫu ngân sách cho hoҥt ÿӝng giҧm thiӇu tác ÿӝng tiêu cӵc vӅ môitrѭӡng và xã hӝi cҫn phҧi ÿѭӧc nêu rõ trong các tài liӋu liên quan nhѭ kӃ hoҥch quҧn lý môi trѭӡng(EMP), kӃ hoҥch tái ÿӏnh cѭ, kӃ hoҥch phát triӇn dân tӝc thiӇu sӕ Nhӳng chi phí này cҫn ÿѭӧc nêutrong dӵ toán Ví dө, EMP xác ÿӏnh các chi phí quҧn lý môi trѭӡng, các biӋn pháp giҧm thiӇu tác ÿӝng
và các biӋn pháp giám sát Nhӳng chi phí này cҫn ÿѭӧc ÿӅ cұp trong dӵ toán, dù không nhҩt thiӃt
phҧi ghi thành mӝt mөc riêng nhѭ trong các hӧp ÿӗng xây lҳp Chi tiӃt ÿѭӧc nêu trong Quyi͛n hh́ ng ͳ dd̓n luͅp và thi͛ hii͟n các chi phí dΉ toán cho các chh́˿ng trình và dΉ án do Ngân hàng Phát trii͛n châu
Á cc̽p vvͩn (2014).
Trang 23án ÿѭӧc trình bày theo ÿӏnh dҥng tiêu chuҭn Các ÿӏnh dҥng này ÿѭӧc liӋt kê ӣcuӕi phҫn này.
(ii) Dӵ toán chi phí dӵ án cho ÿánh giá tài chính Dӵ toán bao gӗm tҩt cҧ các loҥi chi
phí ÿҫu tѭ gia tăng, kӇ cҧ dӵ phòng và thuӃ phát sinh trong giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ
án và vòng ÿӡi kinh tӃ sau ÿó Chi phí thѭӡng xuyên là mӝt phҫn trong dòng tiӅnthuҫn gia tăng (xem Bѭӟc 2) Phí cҩp vӕn không ÿѭӧc ÿѭa vào trong ÿánh giá tàichính bӣi mөc ÿích cӫa phân tích là ÿánh giá liӋu dӵ án có khҧ thi vӅ mһt tài chínhdӵa trên doanh thu tҥo ra tӯ dӵ án mà không có bҩt kǤ hình thӭc hӛ trӧ tài chínhnào tӯ bên ngoài
(iii) Dӵ toán chi phí dӵ án cho ÿánh giá tài chính Giӕng nhѭ cho ÿánh giá tài chính
nhѭng bao gӗm cҧ ѭӟc tính vӅ phí cҩp vӕn trong suӕt và sau quá trình thӵc hiӋn
Dӵ Vұt chҩt
phòng Trѭӧt giá
Phí cҩp vӕn
* Bao gӗm thuӃ và nghƭa vө
** ChӍ trong quá trình thi công
30 Lұp dӵ toán chi phí dӵ án ADB yêu cҫu tҩt cҧ các mөc chi phí ÿҫu tѭ và thѭӡng xuyên
ÿѭӧc chia nhӓ thành bӕn loҥi sau:
(i) Chi phí gӕc Ĉây là chi phí cӫa mӝt mөc ÿѭӧc ѭӟc tính trong năm gӕc, ÿѭӧc lӵa
chӑn cho viӋc tính toán theo giá thӵc tӃ, không bao gӗm các khoҧn dӵ phòng, thuӃ(“năm 0”) Bӣi phҫn lӟn chi phí gӕc do kӻ sѭ ѭӟc lѭӧng nên chúng còn ÿѭӧc gӑi là
“chi phí gӕc cӫa kӻ sѭ” (hay ÿôi khi gӑi là “chi phí ÿҫu tѭ gӕc”) ADB yêu cҫu chi phígӕc ÿѭӧc lұp tӕi ÿa là 6 tháng trѭӟc thӡi ÿiӇm trình dӵ án cho Ban Giám ÿӕc ĈiӅuhành NӃu dӵ trù chi phí ÿã ÿѭӧc lұp lâu hѫn 6 tháng, nhѭng ít hѫn 12 tháng, thì dӵtoán này có thӇ ÿѭӧc sӱa ÿәi vӟi xem xét ÿӃn mӭc tăng giá chung, tӭc là nhânthêm vӟi hӋ sӕ lҥm phát NӃu trên 12 tháng, nhóm chuҭn bӏ dӵ án phҧi ÿánh giáxem dӵ án cҫn phҧi tính lҥi dӵ toán hay vүn có thӇ áp dөng phѭѫng pháp tăng theo
hӋ sӕ lҥm phát
(ii) ThuӃ và các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc ThuӃ bao gӗm thuӃ trӵc thu và các
khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc, chӫ yӃu gӗm có thuӃ GTGT và thuӃ nhұp khҭu (khôngcҫn ѭӟc lѭӧng tác ÿӝng cӫa các loҥi thuӃ gián tiӃp nhѭ thuӃ thu nhұp cá nhân vàdoanh nghiӋp ÿӕi vӟi chi phí dӵ án) Hҥng mөc chi phí này thѭӡng ÿѭӧc ѭӟc tínhtheo tӍ lӋ phҫn trăm cӕ ÿӏnh cӫa chi phí gӕc
(iii) Dӵ phòng vұt chҩt Ĉây là dӵ phòng cho nhӳng bҩt әn trong khӕi lѭӧng yêu cҫu
và thѭӡng ÿѭӧc thӇ hiӋn theo tӍ lӋ phҫn trăm cӫa chi phí gӕc bao gӗm cҧ thuӃ.Tәng cӫa chi phí gӕc, thuӃ và dӵ phòng vұt chҩt ÿѭӧc gӑi là “chi phí giá thӵc tӃ”
Trang 24(iv) Dӵ phòng trѭӧt giá Ĉây là dӵ phòng cho sӵ tăng giá cҧ ÿҫu vào và – nhѭ sӁ
ÿѭӧc giҧi thích dѭӟi ÿây – ÿѭӧc ѭӟc tính riêng rӁ cho hàm lѭӧng nѭӟc ngoài vàhàm lѭӧng nӝi ÿӏa cӫa mӝt hҥng mөc chi phí Tәng cӫa chi phí gӕc, thuӃ, dӵ phòngvұt chҩt và dӵ phòng trѭӧt giá ÿѭӧc gӑi là “chi phí giá danh nghƭa” Giá danh nghƭacòn ÿѭӧc gӑi là “giá hiӋn hành” Chi phí và lӧi ích tài chính ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giáthӵc tӃ, do vұy kӃt quҧ cӫa FIRR có thӇ so sánh vӟi FOCC mà FOCC cNJng ÿѭӧcthӇ hiӋn theo giá thӵc tӃ Chúng ta sӁ thҩy thѭӟc ÿo sӱ dөng ÿӇ ÿánh giá tính khҧthi tài chính cӫa dӵ án (chi phí vӕn bình quân gia quyӅn) cNJng ÿѭӧc thӇ hiӋn theogiá cӕ ÿӏnh (sau thuӃ) Mһc dù vұy, vì hai lý do, trѭӟc tiên nên lұp dӵ toán chi phí dӵ
án (cNJng nhѭ dòng tiӅn thuҫn dӵ án gia tăng) theo giá danh nghƭa (nghƭa là giá cóbao gӗm dӵ phòng trѭӧt giá) và chuyӇn giá này sang giá thӵc tӃ trong giai ÿoҥnsau Thӭ nhҩt, phҫn lӟn dӵ án ÿҫu tѭ tҥo doanh thu tӯ phí và chӫ ÿҫu tѭ dӵ ánquan tâm ÿӃn phí thu thӇ hiӋn theo giá danh nghƭa hѫn là giá thӵc tӃ Thӭ hai, ѭӟclѭӧng vӅ dòng tiӅn thuҫn gia tăng (Bѭӟc 2) ÿòi hӓi phҧi ѭӟc lѭӧng thuӃ thu nhұpdoanh nghiӋp và ÿiӅu này cҫn có dӳ liӋu vӅ khҩu hao và chi trҧ tiӅn lãi không chӏuthuӃ ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giá danh nghƭa chӭ không phҧi giá thӵc tӃ
Ѭӟc lѭӧng phí cҩp vӕn trong quá trình thӵc hiӋn là mӝt chӫ ÿӅ phӭc tҥp và sӁ ÿѭӧc bàn tӟi trongChѭѫng 5 (“Các Chӫ ÿӅ ÿһc biӋt”)
31 Ѭӟc lѭӧng dӵ toán chi phí theo ngoҥi tӋ hay nӝi tӋ? Các phân tích vӅ tính khҧ thi tài
chính và năng lӵc dӵ án ÿӅu cҫn ÿѭӧc thӵc hiӋn theo ÿӗng nӝi tӋ (ViӋt Nam Ĉӗng) Các mөc chiphí phҧi thanh toán bҵng ÿô la Mӻ hay ngoҥi tӋ khác (hàng nhұp khҭu, tѭ vҩn nѭӟc ngoài hay phícҩp vӕn) cҫn ÿѭӧc chuyӇn ÿәi sang Ĉӗng ADB sӱ dөng sӭc mua tѭѫng ÿѭѫng (PPP) là giҧ ÿӏnh
cѫ sӣ ĈiӅu này có nghƭa là tӍ giá hӕi ÿoái giӳa ÿӗng ngoҥi tӋ và nӝi tӋ tҥi thӡi ÿiӇm cuӕi cӫa bҩt
kǤ khoҧng thӡi gian nào ÿѭӧc dӵ kiӃn sӁ thay ÿәi theo tӍ lӋ vӟi sӵ chênh lӋch giӳa tӍ lӋ lҥm pháttrong nѭӟc và tӍ lӋ lҥm phát nѭӟc ngoài trong giai ÿoҥn ÿó (ví dө ÿѭӧc nêu trong Hӝp 3.3) Trongcông thӭc:
FC1 = FC0 x [(1+DIR) / (1+FIR)]
Trong ÿó:
FC: tӹ giá hӕi ÿoái cӫa ÿӗng tiӅn ngoҥi tӋ biӇu hiӋn ӣ ÿѫn vӏ ÿӗng tiӅn nӝi tӋ
DIR: lҥm phát trong nѭӟc trong giai ÿoҥn 1
FIR: lҥm phát nѭӟc ngoài trong giai ÿoҥn 1
0: thӇ hiӋn bҳt ÿҫu cӫa giai ÿoҥn 1
1: thӇ hiӋn kӃt thúc cӫa giai ÿoҥn 1
NӃu có lý do ÿӇ tin rҵng tӍ giá hӕi ÿoái sӭc mua tѭѫng ÿѭѫng sӁ không dүn ÿӃn ѭӟc tính chínhxác vӅ tӍ giá hӕi ÿoái tѭѫng lai thì ÿѭӧc phép sӱ dөng phѭѫng pháp khác vӟi ÿiӅu kiӋn là có cѫ sӣchӭng minh Trong trѭӡng hӧp ÿó, cҫn phҧi tham vҩn vӟi Vө Hӧp tác khu vӵc và Nghiên cӭu Kinh
tӃ cӫa ADB
Trang 25Hӝp 3.3: Ѭӟc lѭӧng TӍ giá Hӕi ÿoái sӱ dөng PPP (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
32 Chi phí gӕc ViӋc ѭӟc lѭӧng chi phí gӕc thay ÿәi theo hҥng mөc chi phí Quy trình phә
biӃn nhҩt ÿӇ dӵ toán chi phí cӫa mӛi hҥng mөc riêng biӋt có thӇ ÿѭӧc tóm tҳt nhѭ sau:
(i) Ĉҩt ÿai Ĉây là giá ѭӟc tính mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ án sӁ phҧi chi trҧ ÿӇ lҩy ÿҩt NӃu
chӫ ÿҫu tѭ ÿã có sҹn ÿҩt sӱ dөng cho dӵ án ÿӅ xuҩt thì ÿҩt có thӇ ÿѭӧc ÿӏnh giátheo giá mua trong quá khӭ hay giá trӏ thӏ trѭӡng, tùy theo loҥi giá nào ÿѭӧc coi làphù hӧp hѫn (nguyên lý này cNJng áp dөng cho các chi phí dӵ án ÿã trҧ trѭӟc khác).(ii) Xây lҳp, hàng hóa và thiӃt bӏ Chi phí cӫa các hàng hóa này, vӕn thѭӡng chiӃm tӍ
trӑng lӟn trong tәng chi phí dӵ án, thѭӡng ÿѭӧc kӻ sѭ ѭӟc tính có tham chiӃu ÿӃn:(i) ÿӏnh mӭc chi phí do các cѫ quan nhà nѭӟc hӳu quan cҩp trung ѭѫng và cҩp tӍnhxây dӵng, và (ii) nghiên cӭu tiӅn khҧ thi (hay ý tѭӣng dӵ án tѭѫng tӵ) do chӫ ÿҫu tѭ
dӵ án, cѫ quan nhà nѭӟc hay bên khác tham gia vào viӋc xác ÿӏnh dӵ án lұp ra.8
(iii) Giҧm thiӇu tác ÿӝng môi trѭӡng và xã hӝi Ĉây là chi phí tái ÿӏnh cѭ thӵc tӃ (bao
gӗm tҩt cҧ các khoҧn ÿӅn bù) mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ án sӁ phҧi chi trҧ ÿӇ tuân thӫ vӟiquy ÿӏnh cӫa Chính phӫ hay ADB, tùy thuӝc quy ÿӏnh nào là chһt chӁ hѫn
(iv) Dӏch vө tѭ vҩn ADB rҩt khuyӃn khích viӋc dӵ toán chi phí dӏch vө tѭ vҩn theo
phѭѫng pháp chi tiӃt hѫn, trong ÿó xem xét mӝt cách rõ ràng các chi phí ÿҫu vào
Do ÿó, chi phí dӏch vө tѭ vҩn cҫn phҧi dӵa trên cѫ sӣ cӫa sӕ tháng-ngѭӡi cӫa cácnhóm tѭ vҩn khác nhau, ÿӗng thӡi các yӃu tӕ chi phí khác (nhѭ chi phí tiêu vһt, chiphí di chuyӇn và chi phí khҧo sát) cNJng cҫn phҧi ÿѭӧc ÿѭa vào NӃu có thӇ, ADBcNJng khuyӃn khích các hӧp ÿӗng dӵa trên kӃt quҧ ÿҫu ra, trong ÿó mӭc chi trҧ chomӝt tѭ vҩn phҧi dӵa trên kӃt quҧ thӵc hiӋn mӝt ÿҫu ra ÿã ÿѭӧc thӓa thuұn tӯ trѭӟc.(v) Chi phí ÿӏnh kǤ Chi phí này thѭӡng ÿѭӧc kӻ sѭ ѭӟc tính dӵa trên mӝt hoһc nhiӅu
yӃu tӕ sau: (i) khuyӃn nghӏ cӫa nhà sҧn xuҩt, (ii) ÿӏnh mӭc chi phí hiӋn tҥi, (iii) chiphí thѭӡng xuyên cӫa các dӵ án tѭѫng tӵ (ví dө: nӃu hӋ thӕng cҩp nѭӟc ÿѭӧc mӣrӝng, có thӇ hӧp lý khi giҧ ÿӏnh rҵng chi phí hóa chҩt – tính theo ÿӗng trên mӛi m3
nѭӟc ÿѭӧc sҧn xuҩt – là giӕng nhau giӳa hӋ thӕng mӟi này vӟi các hӋ thӕng cҩpnѭӟc cӫa các dӵ án tѭѫng tӵ tҥi ViӋt Nam), hoһc (iv) tӍ lӋ phҫn trăm cӕ ÿӏnh cӫa chiphí ÿҫu tѭ Phѭѫng pháp thӭ (iv) không ÿѭӧc khuyӃn khích sӱ dөng bӣi chi phíVH&BD rҩt có thӇ tăng theo thӡi gian Tuy vұy, nó thѭӡng ÿѭӧc sӱ dөng trongtrѭӡng hӧp thiӃu thông tin vӅ chi phí thѭӡng xuyên hay cho các dӵ án nhӓ mà nӃulұp dӵ toán chi tiӃt chi phí thѭӡng xuyên thì sӁ rҩt tӕn kém
8 Ĉӏnh mӭc chi phí khác nhau theo loҥi dӵ án và vì vұy ÿѭӧc bàn tӟi trong các Chѭѫng 6-11.
Dӳ liӋu mүu Năm 2012, tӍ giá VNĈ/USD là 20.000, và tӍ lӋ lҥm phát nӝi ÿӏa và nѭӟc ngoài trong
năm ÿó tѭѫng ӭng là 6% và 2%
Ѭӟc lѭӧng tӍ giá VNĈ/USD sӱ dөng sӭc mua tѭѫng ÿѭѫng TӍ giá VNĈ/USD dӵ kiӃn trong
năm 2013 là 20.000 x (1,06/1,02) = 20.784, tѭѫng ÿѭѫng vӟi mӭc tăng 3,9% Năm 2014, tӍ giáVNĈ/USD dӵ kiӃn giҧm hѫn nӳa, xuӕng 20.784 x (1,06/1,02) = 21.599 Theo cách nói chung,chӯng nào mà tӍ lӋ lҥm phát trong nѭӟc vүn cao hѫn tӍ lӋ lҥm phát nѭӟc ngoài, VNĈ phҧi giҧmgiá so vӟi ÿôla Mӻ ÿӇ duy trì ngang giá sӭc mua (Trong ngҳn hҥn ÿiӅu này có thӇ không xҧy ra hoàntoàn chính xác do các yӃu tӕ khác tác ÿӝng tӟi tӹ giá, ÿһc biӋt là các thay ÿәi cѫ cҩu cӫa nӅn kinh
tӃ ViӋt Nam hay cӫa cҧ nӅn kinh tӃ thӃ giӟi)
Trang 26Loҥi chi phí ThuӃ và các khoҧn Dӵ phòng vұtHàm lѭӧng nѭӟc phҧi nӝp*chҩt**ngoài*** Hàm lѭӧng nӝi ÿӏa*** Chi phí ÿҫu tѭ
-100%70-90%khác biӋt ÿáng kӇ giӳa các dӵ án
33 ThuӃ và các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc ThuӃ và các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc ÿӕi vӟi
các dӵ án tӯ nguӗn ODA (bao gӗm dӵ án do ADB tài trӧ) ÿѭӧc quy ÿӏnh trong Thông tѭ164/2013/TT-BTC và Thông tѭ 181/2013/TT-BTC ADB yêu cҫu bҧng chi phí dӵ án chuҭn phҧi liӋt
kê rõ các loҥi thuӃ trӵc thu CNJng cҫn thiӃt phҧi xem xét các khoҧn thuӃ sӁ ÿѭӧc tài trӧ bӣi chínhphӫ (miӉn thuӃ) hay bӣi khoҧn vay cӫa ADB, do ADB vүn cҫn phҧi xin phê duyӋt cө thӇ cӫa BanGiám ÿӕc Ngân hàng nӃu vӕn vay có tài trӧ thuӃ và các khoҧn phҧi nӝp nhà nѭӟc
34 Dӵ phòng vұt chҩt Ĉánh giá kӻ thuұt cӫa kӻ sѭ tѭ vҩn là cѫ sӣ ÿӇ ѭӟc tính dӵ phòng vұt
chҩt, thѭӡng thay ÿәi tùy thuӝc vào mӛi hҥng mөc chi phí hay gói thҫu Ví dө nhѭ, xây dӵngÿѭӡng hҫm sӁ khó dӵ báo ÿѭӧc hѫn so vӟi xây dӵng nhà cӱa thông thѭӡng ADB cho rҵng chiphí dӵ phòng vұt chҩt thѭӡng vào khoҧng 5-10%; tuy nhiên, chi phí này có thӇ cao hѫn ÿӕi vӟi cáccông trình xây lҳp trên biӇn, ÿѭӡng hҫm, xây dӵng ÿұp hay ÿѭӡng bӝ tҥi các khu vӵc có ÿiӅu kiӋnthә nhѭӥng khó khăn Mӭc giao ÿӝng cӫa chi phí dӵ phòng vұt chҩt sӁ khác biӋt giӳa các ngànhxây dӵng vӟi nhau và giӳa các hӧp phҫn cӫa dӵ án vӟi nhau Xem Bҧng 3.2 ÿӇ thҩy tәng quan vӅ
tӍ lӋ dӵ phòng vұt chҩt theo loҥi chi phí thѭӡng ÿѭӧc sӱ dөng (chӍ mang tính tham khҧo và có thӇthay ÿәi ÿӇ phҧn ánh tình trҥng cӫa tӯng dӵ án)
Bҧng 3.2: Các tham sӕ thѭӡng ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ ѭӟc lѭӧng chi phí ÿҫu tѭ cӫa các dӵ án
ADB tài trӧ (tham khҧo)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
* Theo tӍ lӋ phҫn trăm cӫa chi phí gӕc
** Theo tӍ lӋ phҫn trăm cӫa chi phí gӕc bao gӗm cҧ thuӃ và nghƭa vө
*** Theo tӍ lӋ phҫn trăm cӫa chi phí theo giá thӵc tӃ (chi phí gӕc + dӵ phòng vұt chҩt)
35 Dӵ phòng trѭӧt giá Ѭӟc lѭӧng dӵ phòng trѭӧt giá (dӵ phòng gia tăng chi phí gӕc dӵ án)
là tѭѫng ÿӕi phӭc tҥp, và ÿòi hӓi các bѭӟc sau ÿây:
(i) Phân bә chi phí thӵc tӃ theo thӡi gian Rõ ràng là giá cӫa mӝt mөc chi phí trong
năm ÿҫu tiên cӫa giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ án dӵ kiӃn sӁ tăng vӟi tӕc ÿӝ chұm hѫn(tính tӯ năm gӕc mà dӵ toán chi phí dӵ án ÿѭӧc lұp) so vӟi chi phí cӫa cùng mӝtmөc chi phí vào thӡi ÿiӇm cuӕi cӫa giai ÿoҥn thӵc hiӋn Vì là bѭӟc ÿҫu tiên trongtính dӵ phòng trѭӧt giá nên cҫn lұp dӵ toán chi phí chi tiӃt ÿӇ thӇ hiӋn chi phí ÿҫu tѭ
và thѭӡng xuyên theo năm Các chi phí này phҧi bao gӗm thuӃ và nghƭa vө ÿѭӧc áp
Trang 27dөng và dӵ phòng vұt chҩt Khi dӵ toán chi phí hàng năm ÿѭӧc lұp thì có thӇ xácÿӏnh sӕ năm mà dӵ phòng trѭӧt giá cҫn ÿѭӧc bә sung.
(ii) Ѭӟc tính hàm lѭӧng nӝi ÿӏa và nѭӟc ngoài Chi phí cӫa mӝt hàng hóa nhұp khҭu
sӁ thay ÿәi theo lҥm phát giá nѭӟc ngoài trong khi hàng sҧn xuҩt trong nѭӟc nóichung sӁ thay ÿәi theo tӍ lӋ lҥm phát trong nѭӟc (trӯ khi hàng hóa này chӭa các bӝphұn nhұp khҭu có giá trӏ tѭѫng ÿӕi cao nhѭ xe máy lҳp ráp trong nѭӟc) Vì vұy, ÿӇѭӟc lѭӧng dӵ phòng trѭӧt giá cho mӝt hҥng mөc chi phí thì cҫn ѭӟc lѭӧng phҫn chiphí thay ÿәi theo lҥm phát nѭӟc ngoài (phҫn này gӑi là “hàm lѭӧng nѭӟc ngoài”;phҫn còn lҥi sӁ thay ÿәi chӍ theo lҥm phát giá trong nѭӟc (ÿây là “hàm lѭӧng trongnѭӟc”) ĈӇ chuҭn bӏ cho dӵ án ADB tài trӧ thì hàm lѭӧng nѭӟc ngoài thѭӡng ÿѭӧcѭӟc lѭӧng theo loҥi chi phí (phҫn còn lҥi là hàm lѭӧng trong nѭӟc) Bҧng 3.2 nêutәng quan vӅ tӍ lӋ hàm lѭӧng nѭӟc ngoài theo loҥi chi phí thѭӡng ÿѭӧc sӱ dөng(nhѭ trong trѭӡng hӧp dӵ phòng vұt chҩt, các tӍ lӋ này chӍ mang tính tham khҧo và
có thӇ thay ÿәi nhҵm phҧn ánh thӵc trҥng cӫa tӯng dӵ án)
(iii) Thu thұp tӍ lӋ lҥm phát trong nѭӟc và nѭӟc ngoài TӍ lӋ lҥm phát dài hҥn do
ADB tӵ ѭӟc tính và có thӇ thu thұp theo yêu cҫu tӯ Vө Hӧp tác khu vӵc vàNghiên cӭu Kinh tӃ (ERCD) cӫa ADB
(iv) Ѭӟc lѭӧng các yӃu tӕ lҥm phát lNJy kӃ Khi xác ÿӏnh ÿѭӧc hàm lѭӧng nѭӟc
ngoài và nӝi ÿӏa cӫa mӝt hҥng mөc chi phí, năm mà chi phí phát sinh, tӍ lӋ lҥm phátnѭӟc ngoài và trong nѭӟc, thì có thӇ ѭӟc lѭӧng yӃu tӕ lҥm phát lNJy kӃ Ví dө,hҥng mөc chi phí chӏu lҥm phát 10%/năm trong 2 năm, yӃu tӕ lҥm phát lNJy kӃ là(1,10 x 1,10 =) 1,21 Xem ví dө chi tiӃt trong Hӝp 3.5
ĈӇ tránh nhҫm lүn giӳa chi phí theo giá thӵc tӃ và giá danh nghƭa, ADB yêu cҫu các bҧng dӳ liӋutài chính nêu rõ loҥi áp dөng ÿӕi vӟi dӳ liӋu (ví dө: “tӍ ÿӗng theo giá danh nghƭa” hay “tӍ ÿӗng theogiá thӵc tӃ năm 2012”)
Hӝp 3.4: Dӵ toán Chi phí theo Giá thӵc tӃ (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
Dӳ liӋu mүu ADB dӵ ÿӏnh cho vay ÿӇ tài trӧ mӝt dӵ án có chi phí gӕc ÿҫu tѭ (bao gӗm cҧ thuӃ và
nghƭa vө) ѭӟc tính là 800 trong ÿó 500 cho xây lҳp và còn lҥi là cho thiӃt bӏ Dӵ phòng vұt chҩt 7% chӍ
áp dөng cho xây lҳp (chi phí thiӃt bӏ ÿѭӧc ѭӟc tính chi tiӃt và dӵ kiӃn không thay ÿәi vì lý do kháckhông phҧi lҥm phát)
Ѭӟc lѭӧng chi phí ÿҫu tѭ theo giá thӵc tӃ Chi phí theo giá cӕ ÿӏnh là tәng cӫa chi phí gӕc bao
gӗm cҧ thuӃ và nghƭa vө (800) và dӵ phòng vұt chҩt (nӃu có) (trong trѭӡng hӧp này, 7% x 500 = 35)
Vì vұy, chi phí theo giá cӕ ÿӏnh là (800+35=) 835
Trang 28Hӝp 3.5: Ѭӟc lѭӧng Chi phí theo Giá danh nghƭa (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
36 Bҧng chi phí dӵ án theo quan ÿiӇm cӫa ADB Có các bҧng chi phí chuҭn ÿѭӧc ÿѭa vào
trong Báo cáo và KhuyӃn nghӏ cӫa Ban Giám ÿӕc tӟi Chӫ tӏch (RRP) và Sә tay Quҧn lý Dӵ án(PAM) Theo ÿӏnh dҥng chuҭn mӟi nhҩt, các kӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn sau cҫn ÿѭӧc xây dӵng:(i) Bҧng 1: KӃ hoҥch Ĉҫu tѭ Dӵ án (RRP) Bҧng 3.3 trình bày kӃ hoҥch ÿҫu tѭ tóm
tҳt cho mӝt dӵ án ÿѭӡng có thu phí do ADB tài trӧ tҥi ViӋt Nam Bҧng này phân chiachi phí gӕc, dӵ phòng và phí cҩp vӕn trong quá trình thӵc hiӋn cӫa dӵ án Các chúgiҧi cuӕi trang là phҫn bҳt buӝc
(ii) Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo hҥng mөc chi tiêu (PAM, phҫn IV.A) Ĉây là bҧng
trình bày chi tiӃt chi phí ÿҫu tѭ, chi phí thѭӡng xuyên, dӵ phòng và phí cҩp vӕn theohàm lѭӧng trong nѭӟc và nѭӟc ngoài, theo cҧ tiӅn ÿӗng và Ĉô la Mӻ Xem mүutrong Phө lөc 1
(iii) Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo ÿҫu ra/ hӧp phҫn (PAM, phҫn IV.D) Bҧng này trình
bày chi tiӃt chi phí ÿҫu tѭ, chi phí thѭӡng xuyên, dӵ phòng và phí cҩp vӕn cӫa 3trong sӕ các ÿҫu ra hay hӧp phҫn chính cӫa dӵ án (nhѭ nhà máy xӱ lý nѭӟc,ÿѭӡng tuyӃn ӕng chính, v.v.) và chӍ ÿѭӧc thӇ hiӋn bҵng ÿӗng ÿô la Mӻ Xem mүutrong Phө lөc 2
(iv) Dӵ toán chi phí chi tiӃt theo năm (PAM, phҫn IV.E) Ĉây là bҧng trình bày chi tiӃt
chi phí ÿҫu tѭ gӕc, chi phí gӕc thѭӡng xuyên, dӵ phòng và phí cҩp vӕn theo năm,
và cNJng chӍ ÿѭӧc thӇ hiӋn bҵng ÿӗng ÿô la Mӻ Nhѭ ÿã ÿӅ cұp ӣ trên, bҧng chuҭncӫa ADB chӍ bao gӗm giai ÿoҥn thi công (ADB gӑi là “giai ÿoҥn thӵc hiӋn dӵ án”) mһc
dù chi phí thѭӡng xuyên và phí cҩp vӕn tiӃp tөc áp dөng sau ÿó Xem mүu trong Phөlөc 3
Dӳ liӋu mүu ADB dӵ ÿӏnh cho vay ÿӇ tài trӧ mӝt dӵ án có chi phí gӕc ÿҫu tѭ ѭӟc tính là 800 trong
ÿó 500 cho xây lҳp và còn lҥi là cho thiӃt bӏ Dӵ phòng vұt chҩt 7% chӍ áp dөng cho xây lҳp Dӵ án sӁÿѭӧc thi công hai năm tính tӯ năm gӕc mà theo ÿó chi phí ÿѭӧc dӵ toán Tҩt cҧ thiӃt bӏ là nhұp khҭu,còn hàm lѭӧng nӝi ÿӏa cӫa phҫn xây lҳp là 100% TӍ lӋ lҥm phát nѭӟc ngoài và trong nѭӟc hàng nămtѭѫng ӭng là 2% và 6%
Ѭӟc lѭӧng chi phí ÿҫu tѭ theo giá danh nghƭa Chi phí theo giá thӵc tӃ cӫa xây lҳp là 535 Mӭc
lҥm phát trong nѭӟc 6% cҫn ÿѭӧc bә sung cho 2 năm vào con sӕ này Vì vұy, chi phí theo giá danhnghƭa cӫa xây lҳp là (1,06 x 1,06 x 535=) 601,1 Chi phí theo giá thӵc tӃ cӫa thiӃt bӏ là 300 Chi phítheo giá danh nghƭa, có bao gӗm 2% lҥm phát nѭӟc ngoài là (1,02 x 1,02 x 300=) 312,1 Do vұy, tәngchi phí theo giá hiӋn hành cӫa dӵ án là (601,1+312,1=) 913,2 Trong sӕ này, chi phí gӕc là 800, dӵphòng vұt chҩt là 35, phҫn còn lҥi 78,2 bao gӗm dӵ phòng trѭӧt giá
Trang 29Bҧng 3.3: Tóm tҳt KӃ hoҥch Ĉҫu tѭ Dӵ án theo ÿӏnh dҥng cӫa ADB (ví dө)
Mөc Giá trӏ (triӋu $)a
A Chi phí gӕc b
1 Cӫng cӕ và xây mӟi cѫ sӣ hҥ tҫng ÿҧm bҧo ӭng phó vӟi biӃn ÿәi khí hұu
thông qua thông tin, giáo dөc và truyӅn thông
trѭӡng, ӭng phó vӟi biӃn ÿәi khí hұu, và quҧn lý dӵ án
b Giá cҧ năm 2013 (tháng 1 năm 2013).
c Dӵ phòng vұt chҩt tính theo mӭc 10% ÿӕi vӟi xây lҳp, thiӃt bӏ, thiӃt kӃ và giám sát Dӵ phòng trѭӧt giá ÿѭӧc tính ӣ mӭc 3,88% ÿӕi vӟi chi phí ngoҥi tӋ và 27,62% ÿӕi vӟi chi phí nӝi tӋ; bao gӗm dӵ phòng biӃn ÿӝng tӍ giá hӕi ÿoái theo giҧ ÿӏnh tӍ giá hӕi ÿoái sӭc mua tѭѫng ÿѭѫng.
d Bao gӗm lãi suҩt và phí cam kӃt TiӅn lãi trong giai ÿoҥn ân hҥn cӫa phҫn vӕn vay Ngân hàng Phát triӇn Châu Á ÿѭӧc tính ӣ mӭc 2% mӝt năm, tѭѫng ÿѭѫng vӟi mӭc lãi suҩt áp dөng cho Nhóm B (Quӻ Phát triӇn Châu Á).
Nguӗn: Báo cáo và KhuyӃn nghӏ cӫa Ban Giám ÿӕc tӟi Chӫ tӏch Khoҧn vay ÿӅ xuҩt cho Nѭӟc Cӝng hòa Xã hӝi Chӫ nghƭa ViӋt Nam: Dӵ án Phát triӇn Thành phӕ Loҥi II, tháng 9 năm 2013.
3.3 2: Dӵ báo Dòng tiӅn thuҫn gia tăng cӫa Dӵ án
37 Tәng quan Dòng tiӅn gia tăng là tҩt cҧ các dòng tiӅn tài chính vào và dòng tiӅn tài chính ra
do mӝt dӵ án tҥo ra vào cuӕi giai ÿoҥn thӵc hiӋn (nghƭa là khi hoàn tҩt dӵ án ÿҫu tѭ thӵc tӃ) choÿӃn cuӕi vòng ÿӡi kinh tӃ cӫa nó Công thӭc tiêu chuҭn ÿӇ tính toán dòng tiӅn thuҫn dӵ án gia tănglà:
Doanh thu hoҥt ÿӝng
- Chi phí hoҥt ÿӝng (không gӗm khҩu hao và tiӅn lãi vay)
- Tăng vӕn lѭu ÿӝng
+ Giá trӏ còn lҥi
Tӯng mөc này sӁ ÿѭӧc lҫn lѭӧt thҧo luұn dѭӟi ÿây
38 Doanh thu hoҥt ÿӝng Nhѭ ÿӅ cұp ӣ trên, doanh thu tài chính cӫa mӝt dӵ án chӍ bao gӗm
doanh thu tài chính gia tăng ÿѭӧc tҥo ra bӣi chính dӵ án, và vì vұy không bao gӗm doanh thu tӯtrӧ cҩp trӵc tiӃp, viӋn trӧ không hoàn lҥi, vӕn vay hay các hình thӭc hӛ trӧ tài chính tӯ bên ngoài.Các nguӗn doanh thu hoҥt ÿӝng khác nhau cho mӛi loҥi hình dӵ án, và do vұy sӁ ÿѭӧc thҧo luұnchi tiӃt trong các Chѭѫng 6-11 (xem Bҧng 3.4 vӅ các nguӗn doanh thu hoҥt ÿӝng thѭӡng gһp chocác ngành sӁ ÿѭӧc thҧo luұn trong các chѭѫng này)
Trang 3039 Chi phí hoҥt ÿӝng Các chi phí này cNJng khác nhau theo loҥi hình dӵ án (xem lҥi Bҧng 3.4
vӅ các loҥi chi phí hoҥt ÿӝng thѭӡng gһp), nhѭng chӫ yӃu bao gӗm chi phí gia tăng phát sinh tӯvұn hành và bҧo dѭӥng dӵ án ÿӅ xuҩt Các chi phí này không bao gӗm chi phí sӱ dөng vӕn (nhѭchi trҧ tiӅn lãi, khҩu hao hay chi trҧ cә tӭc)
Bҧng 3.4: Các hҥng mөc cѫ bҧn cӫa Doanh thu hoҥt ÿӝng và Chi phí hoҥt ÿӝng
(mӝt sӕ ngành ÿѭӧc lӵa chӑn)
Ngành Doanh thu hoҥt ÿӝng Chi phí hoҥt ÿӝng
tӯ bҩt ÿӝng sҧn dӑc trên ÿѭӡng có
thu phí
Vұn hành ÿiӇm thu phí,ÿiӋn, bҧo dѭӥng ÿѭӡng
ĈiӋn, hóa chҩt, tiӅn lѭѫng, bҧo
dѭӥng hӋ thӕngQuҧn lý chҩt thҧi
rҳn ÿô thӏ
Phí thu gom rác, phí ÿә rác tҥi bãi
TiӅn lѭѫng, nhiên liӋu, bҧo trì phѭѫng
tiӋn
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
* SӁ không phҧi là doanh thu gia tăng nӃu nhӳng hӝ không có ÿҩu nӕi vào hӋ thӕng nѭӟc thҧi cNJng phҧi trҧ phí này
40 ThuӃ Nhѭ sӁ mô tҧ trong Bѭӟc 3, thѭӟc ÿo sӱ dөng ÿӇ ÿánh giá tính khҧ thi vӅ tài chính
cӫa mӝt dӵ án ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giá sau thuӃ (thӵc tӃ) Vì lý do này, dòng tiӅn thuҫn phҧi ÿѭӧcÿiӅu chӍnh cho tác ÿӝng thuӃ NӃu chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là cѫ quan nhà nѭӟc thì có thӇ bӓ qua thuӃbӣi vì thu nhұp cӫa cѫ quan nhà nѭӟc không phҧi chӏu thuӃ.9 Tuy nhiên, phҫn lӟn các dӵ án ADBtài trӧ ӣ ViӋt Nam ÿѭӧc doanh nghiӋp nhà nѭӟc trӵc thuӝc chính quyӅn trung ѭѫng hoһc ÿӏaphѭѫng thӵc hiӋn và thu nhұp chӏu thuӃ cӫa các doanh nghiӋp này tҥi thӡi ÿiӇm viӃt Hѭӟng dүnÿang chӏu mӭc thuӃ suҩt biên là 20% Ӣ ViӋt Nam cNJng nhѭ ӣ hҫu hӃt các nѭӟc khác, khҩu hao
và tiӅn lãi nӧ vay không phҧi nӝp thuӃ và vì vұy sӁ góp phҫn làm giҧm thuӃ phҧi nӝp ĈiӅu nàyngѭӧc lҥi làm tăng dòng tiӅn thuҫn cӫa dӵ án sau thuӃ ĈӇ ѭӟc lѭӧng sӕ tiӅn thuӃ phҧi nӝp cҫncӝng khҩu hao và tiӅn lãi nӧ vay vào chi phí hoҥt ÿӝng bӣi hai mөc chi này không nҵm trong chiphí tài chính (nhѭng, chúng có ҧnh hѭӣng tӟi sӕ tiӅn thuӃ phҧi nӝp) Xem ví dө trong Hӝp 3.6
9 ADB sӱ dөng thuұt ngӳ “ÿѫn vӏ thuӝc khu vӵc chính phӫ nói chung” ÿӇ chӍ các cѫ quan nhà nѭӟc
Trang 31Hӝp 3.6: Ѭӟc lѭӧng ThuӃ phҧi nӝp (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
41 Tăng vӕn lѭu ÿӝng ADB ÿӏnh nghƭa vӕn lѭu ÿӝng là: tài sҧn ngҳn hҥn - nӧ ngҳn hҥn.
Tài sҧn ngҳn hҥn gӗm hàng tӗn kho và các khoҧn phҧi thu (nӧ ngҳn hҥn cӫa khách hàng ÿӕi vӟichӫ ÿҫu tѭ dӵ án) Nӧ ngҳn hҥn gӗm các khoҧn phҧi trҧ (nӧ ngҳn hҥn cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án ÿӕivӟi các nhà cung cҩp) Tài sҧn ngҳn hҥn là “các tài sҧn cҫn nҳm giӳ ÿӇ phөc vө công tác thugom, bán hàng hay tiêu dùng trong vòng quay hoҥt ÿӝng thông thѭӡng cӫa doanh nghiӋp, hay làcác tài sҧn ÿѭӧc nҳm giӳ ÿӇ phөc vө mөc tiêu trao ÿәi thѭѫng mҥi trong 12 tháng tiӃp theo”
Nӧ ngҳn hҥn là “các khoҧn cҫn phҧi quyӃt toán trong vòng quay hoҥt ÿӝng thông thѭӡng cӫadoanh nghiӋp, hay các khoҧn doanh nghiӋp nҳm giӳ ÿӇ phөc vө mөc ÿích trao ÿәi thѭѫng mҥi, haycác khoҧn mà ÿѫn vӏ không có quyӅn vô ÿiӅu kiӋn ÿӅ nghӏ hoãn kǤ hҥn thanh toán quá 12 tháng”.10
NӃu vì có dӵ án, chӫ ÿҫu tѭ dӵ án cҫn tăng vӕn lѭu ÿӝng cӫa mình, tăng vӕn lѭu ÿӝng sӁ giҧmdòng tiӅn thuҫn tӯ dӵ án Ví dө, trѭӡng hӧp này xҧy ra nӃu dӵ án ÿòi hӓi chӫ ÿҫu tѭ tăng lѭӧnghàng tӗn kho ÿӇ có khҧ năng ÿáp ӭng nhu cҫu cӫa lѭӧng khách hàng gia tăng Ví dө, mӝt công tynѭӟc mӣ rӝng mҥng lѭӟi phân phӕi cӫa mình sӁ cҫn duy trì lѭӧng hóa chҩt trong kho lӟn hѫn sovӟi trѭӡng hӧp kӏch bҧn “không có dӵ án” Tăng vӕn lѭu ÿӝng thѭӡng bӏ bӓ qua trong quá trìnhthӵc hiӋn ÿánh giá tài chính bӣi tác ÿӝng ÿӕi vӟi dòng tiӅn thuҫn dӵ án thѭӡng không ÿáng kӇ, lý dochính là:
(i) Tăng tài sҧn ngҳn hҥn ÿѭӧc cân bҵng bӣi tăng nӧ ngҳn hҥn NӃu do có dӵ án,
tài sҧn ngҳn hҥn cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án tăng (ví dө, hàng tӗn kho nhiӅu hѫn), chӫÿҫu tѭ thѭӡng sӁ có khҧ năng tăng nӧ ngҳn hҥn cӫa mình (ví dө: nhà cung cҩp chohѭӣng nhiӅu tín dөng hѫn ÿӇ mua hàng tӗn kho), do ÿó tác ÿӝng thuҫn ÿӃn vӕn lѭuÿӝng là tѭѫng ÿӕi nhӓ
(ii) Tăng tài sҧn ngҳn hҥn ÿѭӧc tiӃt chӃ bӣi nâng cao quҧn lý tài chính Dӵ án do
ADB tài trӧ thѭӡng bao gӗm dӏch vө tѭ vҩn ÿӇ giúp cҧi thiӋn năng lӵc cӫa chӫ ÿҫu
tѭ dӵ án cho công tác vұn hành và bҧo dѭӥng cӫa dӵ án ÿӅ xuҩt Hӧp phҫn vӟi têngӑi tăng cѭӡng năng lӵc này thѭӡng bao gӗm hӛ trӧ cҧi thiӋn quҧn lý tài chính, kӇ
cҧ quҧn lý vӕn lѭu ÿӝng
Trong trѭӡng hӧp tăng vӕn lѭu ÿӝng không bӏ bӓ qua thì chúng thѭӡng ÿѭӧc ѭӟc lѭӧng bҵngcách giҧ ÿӏnh rҵng có cҧi thiӋn trong mӝt chӍ sӕ tài chính (ví dө nhѭ tӍ lӋ giӳa các khoҧn phҧi thu và
10 Chuҭn mӵc KӃ toán Quӕc tӃ 1.59 và 1.60
Dӳ liӋu mүu ADB dӵ ÿӏnh cho Chính phӫ ViӋt Nam vay ÿӇ thӵc hiӋn dӵ án ÿѭӡng có thu phí vӟi
chi phí ÿҫu tѭ ѭӟc tính là 1.000 theo giá danh nghƭa Chính phӫ ViӋt Nam chuyӇn nguӗn vӕn dѭӟidҥng khoҧn vay bҵng VNĈ cho mӝt doanh nghiӋp nhà nѭӟc (DNNN) ÿѭӧc thành lұp ÿӇ quҧn lýcon ÿѭӡng Lãi suҩt ÿӕi vӟi khoҧn vay là 5% Ĉѭӡng có thu phí này sӁ hoàn trҧ hӃt trong 25 năm,
sӱ dөng phѭѫng pháp khҩu hao ÿѭӡng thҷng Thu nhұp chӏu thuӃ cӫa DNNN chӏu mӭc thuӃ suҩtthu nhұp doanh nghiӋp là 20% Thu nhұp chӏu thuӃ ѭӟc tính trѭӟc khi trích khҩu hao và trҧ tiӅn lãi
là 200 trong năm ÿҫu tiên hoҥt ÿӝng
ThuӃ không ÿiӅu chӍnh theo khҩu hao và trҧ lãi (KHÔNG ĈÚNG) NӃu DNNN không vay nӧ và
nӃu hӑ không khҩu hao tài sҧn cӫa mình, thu nhұp chӏu thuӃ sӁ là 200, và thuӃ sӁ là (20% x 200=)40
ThuӃ có ÿiӅu chӍnh theo khҩu hao và trҧ lãi (ĈÚNG) DNNN cҫn chi trҧ tiӅn lãi là (5% x 1,000=)
50 Khҩu hao trong năm là (1.000/25=) 40 Sau khi ÿiӅu chӍnh cho các loҥi phí này, thu nhұp chӏuthuӃ cӫa DNNN sӁ giҧm tӯ 200 xuӕng (200-50-40=) 110 Theo ÿó tiӅn thuӃ sӁ giҧm tӯ 40 xuӕng(20% x 110=) 22 Nói cách khác, vì có ÿiӅu chӍnh cho khҩu hao và tiӅn lãi vay, dòng tiӅn dӵ ánthuҫn gia tăng là (40-22=) 18, cao hѫn so vӟi trѭӡng hӧp không ÿiӅu chӍnh
Trang 32doanh thu hay tӍ lӋ giӳa hàng tӗn kho và tài sҧn cӕ ÿӏnh) Mһc dù gia tăng vӕn lѭu ÿӝng cóthӇ ÿѭӧc bao gӗm trong dòng tiӅn gia tăng cӫa dӵ án, trong thӵc tӃ sӵ gia tăng này thѭӡng làmӝt yӃu tӕ cҩu thành nên dӵ toán chi phí cӫa dӵ án.
Hӝp 3.7: Ѭӟc lѭӧng mӭc tăng Vӕn lѭu ÿӝng (ví dө)
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
42 Giá trӏ còn lҥi Giá trӏ này thѭӡng là mӝt tӍ lӋ phҫn trăm cӕ ÿӏnh cӫa chi phí ÿҫu tѭ gӕc.
Bӣi giá trӏ còn lҥi ÿѭӧc giҧ ÿӏnh xuҩt hiӋn trong năm cuӕi cùng cӫa vòng ÿӡi kinh tӃ cӫa dӵ án nêntác ÿӝng cӫa nó ÿӕi vӟi tính khҧ thi dӵ án thѭӡng không ÿáng kӇ (ÿiӅu này là bӣi vì giá trӏ còn lҥi
sӁ bӏ chiӃt khҩu cho nhiӅu năm)
3.4 3: Xác ÿӏnh tӍ lӋ chiӃt khҩu thích hӧp
43 Phѭѫng pháp luұn tính WACC (Chi phí vӕn bình quân gia quyӅn) TӍ lӋ chiӃt khҩu sӱ
dөng trong phân tích lӧi ích-chi phí tài chính là chi phí cѫ hӝi tài chính cӫa vӕn (FOCC) FOCC cóthӇ ѭӟc lѭӧng ÿѭӧc vӟi mӭc chính xác tѭѫng ÿӕi thông qua chi phí vӕn bình quân gia quyӅn(WACC) Ĉây là chi phí chӫ ÿҫu tѭ dӵ án phҧi bӓ ra khi huy ÿӝng vӕn cҫn thiӃt ÿӇ thӵc hiӋn dӵ án.WACC ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giá thӵc tӃ, sau khi có tính ÿӃn các loҥi thuӃ ĈӇ ѭӟc tính WACC, trѭӟctiên cҫn ѭӟc tính chi phí sau thuӃ thӵc tӃ cӫa vӕn cho tӯng nguӗn vӕn (nӧ, vӕn chӫ sӣ hӳu haytrӧ cҩp không hoàn lҥi), sau ÿó tính bình quân gia quyӅn các chi phí này Chi phí sau thuӃ thӵc tӃcӫa mӝt nguӗn vӕn có thӇ ѭӟc tính ÿѭӧc, sӱ dөng quy trình 3 bѭӟc sau ÿây:
(i) Ѭӟc lѭӧng chi phí danh nghƭa cӫa vӕn Ĉӕi vӟi huy ÿӝng vӕn tӯ vay nӧ, ÿây là lãi
suҩt danh nghƭa (nhѭ lãi suҩt cuӕng phiӃu ÿӕi vӟi trái phiӃu hay lãi suҩt cӕ ÿӏnh cӫamӝt khoҧn vay) Ĉӕi vӟi công cө nӧ có lãi suҩt biӃn ÿәi thì nên sӱ dөng lãi suҩttrung bình dài hҥn Ĉӕi vӟi khoҧn vay ADB chuҭn thì nên sӱ dөng lãi suҩt hoán ÿәi
cӕ ÿӏnh 10 năm ÿӕi vӟi chênh lӋch lãi suҩt và các loҥi phí áp dөng khác.12 Ĉӕi vӟihuy ÿӝng vӕn chӫ sӣ hӳu, chi phí vӕn khó ѭӟc tính hѫn Hѭӟng dүn cӫa ADB chophép 2 cách tiӃp cұn: (i) sӱ dөng lãi suҩt danh nghƭa cho trái phiӃu chính phӫ dàihҥn và ÿiӅu chӍnh lãi suҩt này ÿӇ phҧn ҧnh rӫi ro dӵ án, và (ii) ѭӟc tính chi phídanh nghƭa cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu bҵng cách sӱ dөng mô hình ÿӏnh giá tài sҧn vӕn(xem ví dө cө thӇ trong Hӝp 3.8) Chi phí cӫa vӕn viӋn trӧ không hoàn lҥi ÿѭӧc giҧÿӏnh là chi phí cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu
11 Ngѭӡi lұp mô hình tài chính có thӇ sӱ dөng mӝt sӕ giҧ ÿӏnh cө thӇ Tuy nhiên, ÿây không phҧi là các giҧ ÿӏnh bҳt buӝc, ÿӗng thӡi không phҧi lúc nào cNJng ÿúng khi giҧ ÿӏnh các chӍ sӕ tài chính sӁ ÿѭӧc cҧi thiӋn (trong thӵc tӃ, các chӍ sӕ có thӇ còn xҩu ÿi) Ví dө nhѭ, nӃu ÿѫn vӏ tiӃp tөc gһp vҩn ÿӅ trong công tác thu hӗi các khoҧn phҧi thu, sӁ không phù hӧp nӃu giҧ ÿӏnh sӕ ngày quay vòng khoҧn phҧi thu giҧm ÿi.
12 ADB công bӕ lãi suҩt trên collar-premiums Trang web này có cұp nhұt hàng tuҫn vӅ lãi suҩt cho vay cӫa Ngân hàng.
http://www.adb.org/documents/indicative-lending-rates-loans-under-libor-based-loan-facility-cap-Dӳ liӋu mүu Mӝt công ty cҩp nѭӟc có doanh sӕ hàng năm là 100 và các khoҧn phҧi thu là 25.
ĈiӅu này có nghƭa là khách hàng thanh toán nӧ cӫa hӑ trung bình (25/100 x 365=) 91 ngày sau khinhұn hóa ÿѫn yêu cҫu thanh toán Khi dӵ án do ADB tài trӧ hoàn thành, công ty nѭӟc dӵ kiӃntăng gҩp ÿôi doanh sӕ và giҧm các khoҧn phҧi thu tӯ 91 ngày xuӕng còn 60 ngày bán hàng Công
ty không có hàng tӗn kho khi hay các khoҧn phҧi trҧ
Ѭӟc lѭӧng mӭc tăng vӕn lѭu ÿӝng Khi dӵ án mӟi hoàn thành, doanh sӕ hàng năm sӁ tăng lên
200 NӃu công ty nѭӟc cӕ gҳng giҧm các khoҧn phҧi thu cӫa mình xuӕng 60 ngày bán hàng,tәng các khoҧn phҧi thu sӁ là (60/365 x 200=) 32,9; tѭѫng ӭng vӟi mӭc tăng vӕn lѭu ÿӝng là(32,9- 25=) 7,9 so vӟi kӏch bҧn “không có dӵ án”
Trang 33Vӕn chӫ sӣ hӳu Phѭѫng pháp 1: lãi suҩt trái phiӃu dài hҥn cӫa chính phӫ ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh tăng lên ÿӇ thӇ hiӋn kì hҥn vay (nӃu tuәi thӑ kinh tӃ cӫa dӵ án lӟn hѫn kì hҥn trái phiӃu), sau ÿó ÿiӅu chӍnh tăng lên ÿӇ thӇ hiӋn rӫi ro cӫa dӵ ánPhѭѫng pháp 2: Sӱ dөng mô hình CAPM vӟi lãi suҩt phi rӫi ro và hӋ sӕ beta cӫa thӏ trѭӡng ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh tăng lên ÿӇ thӇ hiӋn rӫi ro cӫa quӕc gia và dӵ án.
Trӧ cҩpTѭѫng tӵ nhѭ vӕn chӫ sӣ hӳu
Lãi suҩt trên mӋnh giá
Cuӕng lãi trái phiӃu
Áp dөng lãi suҩt hoán ÿәi cӕ ÿӏnh 10 năm bҵng ÿӗng Ĉô-la Mӻ, cӝng vӟi mӝt khoҧnchênh lӋch mà bên vay thu
Khoҧn vay vӟi lãi suҩt biӃn ÿәi**
Khoҧn vay vӟi lãi suҩt cӕ ÿӏnh**
Trái phiӃu**
(ii) Ѭӟc lѭӧng thuӃ suҩt áp dөng Ĉây là thuӃ suҩt mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ án phҧi trҧ
(nӃu chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là cѫ quan nhà nѭӟc, thuӃ suҩt bҵng 0) ThuӃ suҩt biên chӍ
áp dөng cho các nguӗn vӕn mà chi phí vӕn không phҧichӏu thuӃ (nhѭ vӟi trѭӡnghӧp chi phí lãi vay)
(iii) Ѭӟc lѭӧng tӍ lӋ lҥm phát áp dөng TӍ lӋ lҥm phát quӕc tӃ và trong nѭӟc dài hҥn
do chính ADB ѭӟc lѭӧng và - nhѭ ÿã ÿӅ cұp ӣ trên - có thӇ lҩy ÿѭӧc theo yêu cҫu
tӯ Vө Hӧp tác khu vӵc và Nghiên cӭu Kinh tӃ cӫa ADB
Bҧng 3.5: Các phѭѫng pháp ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ ѭӟc tính Chi phí danh nghƭa cӫa nguӗn
vӕn*
Nguӗn: Thҭm ÿӏnh Tài chính – Ghi chú Phѭѫng pháp luұn (ADB, 2009)
* NӃu chi phí vӕn ÿѭӧc khҩu trӯ thuӃ (thѭӡng là trѭӡng hӧp lãi suҩt khoҧn vay) thì chi phí vӕn phҧi ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh bҵng cách áp dөng thuӃ suҩt biên cӫa chӫ dӵ án ÿҫu tѭ
** Chi phí danh nghƭa phҧi bao gӗm lãi suҩt, phí dӏch vө, phí ÿҧm bҧo, phí trҧ trѭӟc và các phí cҩp vӕn ÿѭӧc áp dөng khác.
Trang 34Chѭѫng 3: Ĉánh giá tài chính
25
Hӝp 3.8: Ѭӟc lѭӧng Chi phí danh nghƭa cӫa Vӕn chӫ sӣ hӳu sӱ dөng mô hình CAPM (ví dө)
Phѭѫng pháp luұn Hѭӟng dүn Quu̻n lý và Phân tích Tài chính dΉ án cӫa ADB ÿѭa ra 2 phѭѫng
pháp ѭӟc tính chi phí danh nghƭa cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu cӫa mӝt dӵ án ÿӅ xuҩt:
(i) ĈiӅu chӍnh lãi suҩt ÿӕi vӟi trái phiӃu chính phӫ dài hҥn cho: (i) sӵ khác biӋt giӳa kǤ hҥn cӫa dӵ
án và kǤ hҥn cӫa trái phiӃu và (ii) khác biӋt vӅ rӫi ro giӳa rӫi ro dӵ án và trái phiӃu chính phӫ
có liên quan (ÿѭӧc giҧ ÿӏnh là không có rӫi ro)
(ii) Ѭӟc tính lãi suҩt cho khoҧn ÿҫu tѭ có rӫi ro tѭѫng ÿѭѫng, giҧ sӱ nó ÿѭӧc khu vӵc tѭ nhâncҩp vӕn
Ӣ ViӋt Nam, kǤ hҥn dӵ án thѭӡng dài hѫn nhiӅu (20-25 năm) so vӟi kǤ hҥn dài nhҩt cӫa trái phiӃuchính phӫ ÿѭӧc mua bán rӝng rãi (5 năm), vì vұy phѭѫng pháp thӭ hai thѭӡng thích hӧp hѫn ÿӕivӟi chi phí vӕn chӫ sӣ hӳu danh nghƭa dӵ kiӃn (mһc dù thӏ trѭӡng vӕn tҥi ViӋt Nam còn tѭѫng ÿӕikém phát triӇn).13 Phѭѫng pháp bàn tӟi ӣ ÿây sӱ dөng Mô hình Ĉӏnh giá Tài sҧn ÿҫu tѭ (CAPM)
Mô hình ÿѭӧc áp dөng năm 2010 nhҵm ѭӟc tính chi phí danh nghƭa cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu cho mӝt
dӵ án cҩp nѭӟc ÿô thӏ ӣ Ĉà Nҹng
CAPM Phiên bҧn cӫa Mô hình Ĉӏnh giá Tài sҧn ÿҫu tѭ ÿѭӧc hѭӟng dүn cӫa ADB chҩp nhұn giҧ
ÿӏnh rҵng chi phí dӵ kiӃn cӫa phҫn vӕn chӫ sӣ hӳu cӫa Dӵ án là hàm cӫa: (i) lãi suҩt phi rӫi ro, (ii)rӫi ro hӋ thӕng cӫa Dӵ án (ÿѭӧc ÿo lѭӡng bӣi “beta thӏ trѭӡng”), (iii) phí rӫi ro thӏ trѭӡng, và (iv)phí rӫi ro ÿһc thù cӫa dӵ án Trong công thӭc:
CEN = RF + ȕ (RM - RF) + RP
trong ÿó:
CEN = chi phí danh nghƭa dӵ kiӃn cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu
RF = lãi suҩt phi rӫi ro
ȕ = beta thӏ trѭӡng (cӫa các khoҧn ÿҫu tѭ tѭѫng ÿѭѫng hoàn toàn do vӕn chӫ sӣ hӳu tài trӧ)
RM = lӧi nhuұn thӏ trѭӡng kǤ vӑng
RP = phí rӫi ro ÿһc thù cӫa tӯng dӵ án
Chi phí cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu Lãi suҩt cho trái phiӃu chính phӫ 2 năm là xҩp xӍ 11,0%/năm Lãi
suҩt phi rӫi ro giҧ ÿӏnh ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh tăng 20% thành 13,2% ÿӇ thӇ hiӋn rӫi ro quӕc gia và dӵ
án Beta bình quân cӫa các công ty nѭӟc ÿѭӧc niêm yӃt công khai ӣ Mӻ là xҩp xӍ 0,7 Xem xétÿӃn rӫi ro cӫa quӕc gia và dӵ án, hӋ sӕ beta thӏ trѭӡng cNJng ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh tăng lên 20% thành0,84 Lӧi nhuұn thӏ trѭӡng kǤ vӑng ѭӟc tính là 17,4%/năm, mӭc tăng bình quân hàng năm cӫa chӍ
sӕ thӏ trѭӡng chӭng khoán Tp HCM tӯ ngày 28/7/2000 (ngày giao dӏch ÿҫu tiên) ÿӃn ngày7/6/2010, ngày mà phân tích ÿѭӧc thӵc hiӋn Do không có dӳ liӋu chi tiӃt vӅ các dӵ án cҩp nѭӟctѭѫng ÿѭѫng ӣ ViӋt Nam, thuұt ngӳ “RP” ÿѭӧc giҧ ÿӏnh là 0 Dӵa trên nhӳng giҧ ÿӏnh này, chi phídanh nghƭa dӵ kiӃn cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu ѭӟc tính là (13,2% + 0,84 [17,4% - 13,2%] + 0,0% =)16,7%/năm
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB, dӵa trên RRP cho Dӵ án Cҩp nѭӟc Ĉà Nҹng
13 Trong tài liӋu Tẖm ÿÿ͓nh Tài chính – Ghi chú Ph˱˯ng pháp luu̵n (2009) cӫa ADB có nhұn xét “Tuy nhiên, các thӏ trѭӡng mӟi nәi
có thӇ tѭѫng ÿӕi nhӓ và kém phát triӇn và ÿӇ xác ÿӏnh mӝt hӋ sӕ beta phù hӧp và phí rӫi ro thӏ trѭӡng là tѭѫng ÿӕi khó khăn Do thiӃu hӋ sӕ beta ÿó, có thӇ sӱ dөng mӝt cách tiӃp cұn khác là sӱ dөng hӋ sӕ beta cӫa Mӻ hay các hӋ sӕ beta cӫa các quӕc gia láng giӅng ÿӕi vӟi ngành liên quan và ÿiӅu chӍnh tăng ÿӇ thӇ hiӋn rӫi ro cӫa quӕc gia và dӵ án.” (trang 19) Ѭӟc tính chi phí vӕn chӫ sӣ hӳu danh nghƭa ÿòi hӓi nghiên cӭu tѭѫng ÿӕi sâu rӝng Bѭӟc ÿҫu có thӇ tham khҧo chênh lӋch mһc ÿӏnh quӕc gia và phí rӫi ro do
Trang 35Chѭѫng 3: Ĉánh giá tài chính
26
A Damodaran ѭӟc tính tҥi (http://pages.stern.nyu.edu/~adamodar/New_Home_Page/datafile/ctryprem.html )
Trang 3644 Ví dө vӅ tính WACC Mӝt DNNN xây dӵng mӝt con ÿѭӡng có thu phí vӟi chi phí ÿҫu tѭ
ѭӟc tính là 1.000 Phҫn lӟn sӕ tiӅn này ÿѭӧc tài trӧ tӯ khoҧn vay ADB bҵng ÿӗng ÿô la Mӻ (500)
và khoҧn vay VNĈ trong nѭӟc vӟi lãi suҩt cӕ ÿӏnh 10%/năm (400) DNNN sӁ lҩy phҫn còn lҥi tӯvӕn chӫ sӣ hӳu (100) ThuӃ suҩt thu nhұp doanh nghiӋp biên cӫa DNNN là 20%, và chi phí danhnghƭa cӫa vӕn chӫ sӣ hӳu là 15% TӍ lӋ lҥm phát quӕc tӃ và trong nѭӟc dài hҥn tѭѫng ӭng là2%/năm và 6%/năm Dӵa trên thông tin này, WACC sau thuӃ thӵc tӃ ÿѭӧc ѭӟc lѭӧng cho tӯngnguӗn tài chính
(i) Khoҧn vay ADB Chi phí danh nghƭa cӫa khoҧn vay ADB là lãi suҩt swap (hoán ÿәi)
cӕ ÿӏnh (khoҧng 2,6%/năm trong tháng 10/2013) cӝng khoҧn chênh lӋch 0,4% Bӣi
vì chi trҧ tiӅn lãi ÿѭӧc miӉn thuӃ nên chi phí sau thuӃ là ([100%-20%] x 3% =)2,4%/năm TӍ lӋ lҥm phát nѭӟc ngoài dài hҥn là 2%/năm Vì vұy, chi phí sau thuӃthӵc tӃ cӫa khoҧn vay là ([1,024/1,02] -1 =) 0,4%/năm
(ii) Khoҧn vay trong nѭӟc Chi phí danh nghƭa cӫa nguӗn vӕn này là 10% mӛi năm.
Bӣi vì chi trҧ tiӅn lãi ÿѭӧc miӉn thuӃ nên chi phí sau thuӃ là ([100%-20%] x 10% =)8,0%/năm TӍ lӋ lҥm phát trong nѭӟc dài hҥn là 6%/năm Vì vұy, chi phí sau thuӃthӵc tӃ cӫa khoҧn vay trong nѭӟc là ([1,08/1,06] -1) = 1,9%/năm
(iii) Vӕn chӫ sӣ hӳu Chi phí danh nghƭa cӫa nguӗn vӕn này là 15% mӛi năm Bӣi vì
chi trҧ cә tӭc không ÿѭӧc miӉn thuӃ nên ÿây cNJng là chi phí sau thuӃ cӫa vӕn TӍ
lӋ lҥm phát trong nѭӟc dài hҥn là 6%/năm Vì vұy, chi phí sau thuӃ thӵc tӃ cӫakhoҧn vay trong nѭӟc là ([1,15/1,06] -1 =) 8,5%/năm
Vì vұy, WACC sau thuӃ thӵc tӃ cӫa 3 nguӗn vӕn là (50% x 0,4%) + (40% x 1,9%) + (10% x 8,5%)
= 1,8% (ADB thѭӡng trình bày kӃt quҧ tính WACC theo ÿӏnh dҥng giӕng vӟi Bҧng 3.6
Bҧng 3.6: Chi phí vӕn bình quân gia quyӅn (ví dө)
Mөc
Thành phҫn nguӗn vӕn Khoҧn vay
WACC (theo giá thӵc) 0,196% 0,755% 0,849%
ADB = Ngân hàng Phát triӇn Châu Á, WACC = Chi phí vӕn bình quân gia quyӅn
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
Trang 37Chѭѫng 3: Ĉánh giá tài chính
27
3.5 4/5: Tính toán FNPV và FIRR
45 Giӟi thiӋu Tính khҧ thi vӅ tài chính cӫa mӝt dӵ án ÿѭӧc thӇ hiӋn qua tӍ suҩt nӝi hoàn tài
chính (FIRR) FIRR là tӍ lӋ mà tҥi ÿó giá trӏ hiӋn tҥi ròng cӫa dòng tiӅn thuҫn chiӃt khҩu cӫa dӵ ánbҵng 0 Dòng tiӅn thuҫn ÿѭӧc ѭӟc lѭӧng trong Bѭӟc 1 và Bѭӟc 2 và bao gӗm:
(i) Dòng tiӅn ÿҫu tѭ gia tăng Ĉây là chi phí ÿҫu tѭ theo giá danh nghƭa.
(ii) Dòng tiӅn hoҥt ÿӝng gia tăng Ĉây là chi phí hoҥt ÿӝng gia tăng thuҫn sau thuӃ trӯ
giá trӏ còn lҥi cӫa dӵ án vào thӡi ÿiӇm cuӕi cӫa vòng ÿӡi kinh tӃ
Bӣi vì dòng tiӅn ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giá danh nghƭa nên cҫn ÿѭӧc chuyӇn sang giá thӵc tӃ ÿӇFIRR có thӇ so sánh ÿѭӧc vӟi WACC (kӃt quҧ cӫa Bѭӟc 3), cNJng ÿѭӧc thӇ hiӋn theo giá thӵc tӃ.ChuyӇn ÿәi các dòng tiӅn dӵ án tӯ giá danh nghƭa sang giá thӵc tӃ bҵng cách loҥi bӓ tҩt cҧ dӵphòng trѭӧt giá khӓi dòng tiӅn ÿҫu tѭ và chia dòng tiӅn hoҥt ÿӝng theo yӃu tӕ lҥm phát lNJy kӃthích hӧp (Xem thêm Phө lөc 6 vӅ Tính toán IRR và NPV)
46 Khҧ thi vӅ tài chính hay không khҧ thi vӅ tài chính? Mӝt dӵ án ÿѭӧc coi là khҧ thi vӅ
tài chính nӃu FIRR (tính theo giá thӵc tӃ) sau thuӃ cӫa dӵ án lӟn hѫn WACC (cNJng tính theo giáthӵc tӃ) sau thuӃ cӫa dӵ án Bӣi vì FIRR là tӍ lӋ mà tҥi ÿó FNPV cӫa dòng tiӅn chiӃt khҩu bҵng 0nên FNPV chiӃt khҩu tҥi WACC trong trѭӡng hӧp FIRR > WACC sӁ cao hѫn 0 (Bҧng 3.7) CNJng
có thӇ ÿánh giá tính khҧ thi vӅ tài chính bҵng cách so sánh dòng tiӅn thuҫn cӫa lӧi ích (chiӃt khҩutҥi WACC) vӟi dòng tiӅn thuҫn cӫa chi phí (cNJng chiӃt khҩu tҥi WACC)
Bҧng 3.7: Ĉánh giá tính Khҧ thi vӅ Tài chính theo chӍ sӕ
KӃt quҧ ChӍ sӕ tài chính cӫa Phân tích FIRR FNPV
FIRR = Tӹ suҩt hoàn vӕn nӝi tҥi tài chính, FNPV = Giá trӏ hiӋn tҥi ròng tài chính, WACC = Chi phí vӕn bình
quân gia quyӅn
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
47 Chҩp nhұn hay bác bӓ? NӃu mӝt dӵ án không khҧ thi vӅ tài chính KHÔNG có nghƭa rҵng
dӵ án ÿó nên bӏ bác bӓ ĈiӅu ÿó chӍ có nghƭa rҵng dӵ án không thӇ thu hӗi chi phí tӯ doanh thu tӯthu tài chính trӵc tiӃp do dӵ án tҥo ra NӃu dӵ án khҧ thi vӅ tҩt cҧ các tiêu chí khác song khôngkhҧ thi vӅ tài chính, chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có thӇ quyӃt ÿӏnh bù ÿҳp cho phҫn thiӃu hөt tӯ nguӗn thucӫa mình (ÿiӅu này ÿѭӧc gӑi là “trӧ cҩp chéo”) hay tìm mӝt cѫ quan chӫ quҧn (thѭӡng là bӝ ngànhhay UBND tӍnh có liên quan) ÿӇ hӛ trӧ tài chính cho chӫ ÿҫu tѭ dӵ án.14 Xem Bҧng 3.8 ӣ trang sau
vӅ ÿҫu ra mүu cӫa ÿánh giá tài chính cӫa mӝt dӵ án do ADB tài trӧ
48 Bѭӟc 6: Thӵc hiӋn phân tích ÿӝ nhҥy Bѭӟc cuӕi cùng trong viӋc chuҭn bӏ cho ÿánh giá
tài chính là kiӇm tra tác ÿӝng cӫa nhӳng thay ÿәi ÿӕi vӟi các tham sӕ quan trӑng (nhѭ chi phí ѭӟctính cӫa dӵ án hay mӭc tăng phí giҧ ÿӏnh) và vӟi FIRR Loҥi phân tích này ÿѭӧc gӑi là phân tích
ÿӝ nhҥy và ÿѭӧc mô tҧ trong Chѭѫng 5
14 Các thӓa thuұn vӅ trӧ cҩp chéo hay tài trӧ cҫn phҧi ÿѭӧc ÿѭa vào các ÿiӅu khoҧn pháp lý trong hiӋp ÿӏnh vay
Trang 39vӅ tình trҥng tài chính cӫa doanh nghiӋp trong suӕt vòng ÿӡi kinh tӃ cӫa dӵ án ÿӅxuҩt dӵa trên bҧn cân ÿӕi kӃ toán ÿӅ xuҩt, báo cáo thu nhұp và báo cáo lѭu chuyӇntiӅn tӋ Phân tích này ÿѭӧc gӑi là phân tích báo cáo tài chính.
(iii) Ĉӕi vӟi các dӵ án do cѫ quan nhà nѭӟc thӵc hiӋn hoһc trӧ cҩp, phân tích tài chínhbao gӗm phân tích cѫ quan nhà nѭӟc trong viӋc ÿҧm bҧo các yêu cҫu tài chính cӫa
dӵ án (hay trӧ cҩp cho chӫ ÿҫu tѭ dӵ án) trong suӕt vòng ÿӡi kinh tӃ Phân tích nàyÿѭӧc gӑi là phân tích tài khóa
4.1 Tәng quan vӅ Phân tích Tài chính
50 ThӃ nào là phân tích tài chính? Ĉây là loҥi phân tích ÿánh giá năng lӵc cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ
án (và nӃu cҫn thiӃt, cӫa cҧ cѫ quan chӫ quҧn dӵ án) ÿӇ cung cҩp nguӗn tài chính cҫn thiӃt cho
cҧ chi phí ÿҫu tѭ và chi phí thѭӡng xuyên cӫa mӝt dӵ án mà chӫ ÿҫu tѭ dӵ kiӃn thӵc hiӋn Phântích này cNJng ÿѭӧc gӑi là “phân tích tính bӅn vӳng tài chính” hay “phân tích năng lӵc tài chính”.Phân tích tài chính bao gӗm tӕi ÿa 3 yӃu tӕ sau:
(i) KӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn Ĉây là kӃ hoҥch liӋt kê các nguӗn tài chính cho tҩt cҧ
các khoҧn chi phí hoҥt ÿӝng và ÿҫu tѭ ADB yêu cҫu hai loҥi kӃ hoҥch huy ÿӝngvӕn: (i) kӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn chi tiӃt cho thӡi gian thӵc hiӋn dӵ án (thѭӡng kéodài 3-5 năm), và (ii) kӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn quӕc tӃ, bao gӗm cҧ thӡi gian thӵchiӋn dӵ án (thӡi gian thi công) và thӡi gian hӳu ích sau ÿó (thӡi gian vұn hành).(ii) Phân tích báo cáo tài chính Phân tích các chӍ sӕ tài chính cӫa bҧng cân ÿӕi kӃ
toán, báo cáo thu nhұp và báo cáo lѭu chuyӇn tiӅn tӋ cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có cҩutrúc nhѭ các báo cáo cӫa doanh nghiӋp Phân tích báo cáo tài chính áp dөng cho tҩt
cҧ các dòng tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án chӭ không chӍ cho các dòng tài chínhcӫa dӵ án ÿӅ xuҩt (trong trѭӡng hӧp chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là mӝt chӫ thӇ có mөc ÿíchriêng ÿѭӧc thành lұp chӍ ÿӇ thӵc hiӋn dӵ án, các khoҧn tài chính cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ
án và dӵ án là nhѭ nhau) Phân tích năng lӵc vay vӕn là mӝt dҥng ÿһc biӋt cӫaphân tích báo cáo tài chính; nó phân tích năng lӵc tài chính cӫa mӝt chӫ ÿҫu tѭ hay
cѫ quan chӫ quҧn vӅ khҧ năng ÿҧm bҧo nghƭa vө trҧ nӧ
(iii) Phân tích tài khóa Ĉây là phân tích thu và chi cӫa các cѫ quan nhà nѭӟc trӧ cҩp
cho chӫ ÿҫu tѭ dӵ án (còn ÿѭӧc gӑi là “phân tích tài chính công”) Trong trѭӡng hӧpnày, phân tích tài khóa sӁ áp dөng cho chӫ thӇ thӵc hiӋn dӵ án chӭ không chӍ riêngcho các dòng tài chính cӫa dӵ án ÿó
Phân tích tài chính phҧi ÿѭӧc thӵc hiӋn cho cùng khoҧng thӡi gian vӟi thӡi gian xây dӵng dӵ áncӝng vӟi hai ÿӃn năm năm cho tӟi khi dӵ án do ADB tài trӧ әn ÿӏnh hoҥt ÿӝng vұn hành Ĉӗng tiӅn
cѫ sӣ cho tҩt cҧ các kӃ hoҥch huy ÿӝng vӕn và báo cáo tài chính là ÿӗng ViӋt Nam NӃu tiӅn ÿӗngcҫn phҧi chuyӇn ÿәi sang USD hay mӝt ÿӗng tiӅn khác thì cNJng sӱ dөng phѭѫng pháp tѭѫng tӵ
Trang 40cho ÿánh giá tài chính, nghƭa là sӱ dөng tӍ giá hӕi ÿoái PPP hay mӝt phѭѫng pháp thay thӃ nӃuPPP ÿѭӧc xem là không phù hӧp.
51 Các yӃu tӕ cҫn thiӃt cӫa mӝt phân tích tài chính Tҩt cҧ mӑi dӵ án ÿӅu cҫn có kӃ hoҥch
huy ÿӝng vӕn Tùy thuӝc vào mô hình huy ÿӝng vӕn mà nó sӁ yêu cҫu phân tích báo cáo tài chínhhay phân tích tài khóa và trong mӝt sӕ trѭӡng hӧp là cҧ hai ĈiӅu này tùy thuӝc vào nhu cҫu cҫntrӧ cҩp tӯ bên ngoài cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án Có thӇ phân biӋt ba mô hình sau (Hình 4.1):
(i) Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là doanh nghiӋp, không yêu cҫu trӧ cҩp cӫa chính phӫ NӃu
mӝt dӵ án khҧ thi vӅ tài chính thì thông thѭӡng chӫ ÿҫu tѭ dӵ án có thӇ ÿҫu tѭÿѭӧc cho dӵ án ÿó bҵng nguӗn vӕn cӫa hӑ hay (mӝt phҫn) tӯ khoҧn vay mà chӫÿҫu tѭ có khҧ năng hoàn trҧ tӯ dòng tiӅn gia tăng thuҫn cӫa dӵ án Mӝt sӕ chӫ ÿҫu
tѭ dӵ án có thӇ có khҧ năng tài chính cho nhӳng dӵ án không khҧ thi vӅ mһt tàichính bҵng cách tài trӧ chéo dӵ án ÿӅ xuҩt vӟi doanh thu tӯ các ÿѫn vӏ kinh doanhkhác Trѭӡng hӧp này có thӇ xҧy ra ÿӕi vӟi các dӵ án thoát nѭӟc ÿô thӏ (không sinhlӧi nhuұn) ÿѭӧc ÿӗng tài trӧ tӯ nguӗn doanh thu cҩp nѭӟc sҥch ÿô thӏ (có lӧinhuұn)
(ii) Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là doanh nghiӋp, cҫn có trӧ cҩp cӫa chính phӫ Mӝt sӕ dӵ án
khҧ thi vӅ tài chính ÿѭӧc thӵc hiӋn bӣi doanh nghiӋp nhà nѭӟc hoһc tѭ nhân cҫnmӝt hình thӭc hӛ trӧ tài chính tӯ bên ngoài trong thӡi kǤ ÿҫu cӫa quá trình thӵc hiӋn
dӵ án (khi doanh thu tӯ dӵ án chѭa ÿӫ ÿӇ trang trҧi chi phí VH&BD) Tuy nhiên,thӵc tiӉn này thѭӡng không phә biӃn Ĉa sӕ các dӵ án ÿҫu tѭ do ADB tài trӧ ӣ ViӋtNam ÿѭӧc thӵc hiӋn bӣi doanh nghiӋp nhà nѭӟc là nhӳng dӵ án không thӇ bù ÿҳpcho chi phí VH&BD tӯ doanh thu tҥo ra bӣi dӵ án hay tӯ trӧ cҩp chéo (nhѭ các dӵ
án ÿѭӡng có thu phí, phҫn lӟn các dӵ án thoát nѭӟc ÿô thӏ và hҫu nhѭ tҩt cҧ các dӵ
án quҧn lý chҩt thҧi rҳn) Trong nhӳng trѭӡng hӧp nhѭ vұy, cѫ quan nhà nѭӟc làchӫ quҧn hay chӏu trách nhiӋm ÿӕi vӟi chӫ ÿҫu tѭ dӵ án cҫn trӧ cҩp cho chӫ ÿҫu tѭ
dӵ án ÿӇ ÿҧm bҧo tính bӅn vӳng tài chính cӫa dӵ án NӃu chӫ ÿҫu tѭ là mӝt doanhnghiӋp cҫn trӧ cҩp tӯ bên ngoài thì phân tích tài chính sӁ bao gӗm cҧ phân tích báocáo tài chính cӫa doanh nghiӋp (cӫa chӫ ÿҫu tѭ dӵ án) và phân tích tài khóa cӫa cѫquan nhà nѭӟc tài trӧ (trӧ cҩp) cho doanh nghiӋp (cѫ quan tài trӧ dӵ án)
(iii) Chӫ ÿҫu tѭ dӵ án là cѫ quan nhà nѭӟc Dӵ án không tҥo ra doanh thu tài chính
thѭӡng ÿѭӧc mӝt cѫ quan nhà nѭӟc thӵc hiӋn mà không phҧi doanh nghiӋp nhànѭӟc (ví dө thѭӡng gһp nhѭ các dӵ án giao thông ÿӏa phѭѫng hay kiӇm soát lNJ lөt).Trong nhӳng trѭӡng hӧp nhѭ vұy, cѫ quan nhà nѭӟc là chӫ ÿҫu tѭ dӵ án và chӍcҫn phân tích tài khóa
Hình 4.1: Phân tích Báo cáo Tài chính, Phân tích Tài khóa hay cҧ hai?
Phân tích Báo cáo tài chính và Phân tích Tài khóa
Cѫ quan nhà nѭӟc (không áp dөng) Phân tích Tài khóa
Nguӗn: Tѭ vҩn ADB
VӅ lý thuyӃt, mӝt cѫ quan nhà nѭӟc cNJng có thӇ là chӫ ÿҫu tѭ cӫa mӝt dӵ án mà không cҫn bҩt
kǤ sӵ trӧ cҩp (hӛ trӧ) nào cӫa chính phӫ Trên thӵc tӃ, kӃt hӧp này dѭӡng nhѭ không tӗn tҥi
và vì vұy không ÿѭӧc bàn tӟi ӣ ÿây Ӣ mӝt sӕ trѭӡng hӧp, phân tích tài chính có thӇ cNJng cҫnthiӃt áp
