Khoa Luan Thu Hoi Dat

Đất đai là tài sản vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng… Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, nhu cầu sử dụng đất đai cho các mục đích phát triển đô thị, xây dựng các khu công nghiệp, khu du lịch - dịch vụ, khu dân cư, các công trình hạ tầng kỹ thuật và các công trình khác phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như đảm bảo quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân ngày càng tăng. Để đảm bảo thu hút đầu tư, phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống về mọi mặt của người dân, trong những năm qua, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp đã triển khai rất nhiều dự án, kéo theo đó là việc Nhà nước phải thu hồi đất của các hộ dân để thực hiện các dự án này. Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đã làm tác động và ảnh hưởng đến quyền lợi, sinh hoạt bình thường của các hộ dân. Trong khi đó, chính sách, pháp luật về đất đai nói chung, về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nói riêng còn nhiều bất cập, chưa tạo được sự đồng thuận cao của người dân, dẫn đến việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài gây mất ổn định về an ninh, chính trị và trật tự, an toàn xã hội. Đặc biệt, công tác thu hồi đất vẫn đang là vấn đề hết sức phức tạp và nhạy cảm, còn nhiều tồn tại, vướng mắc bởi vì nó liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều chủ thể. Khi thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội còn gặp không ít khó khăn trong vấn đề định giá đất, bồi thường thiệt hại chưa phù hợp, từ đó gây ra sự bức xúc trong Nhân dân. Thời gian qua, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp đã có nhiều nỗ lực trong công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật về thu hồi đất vẫn còn nhiều hạn chế. Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, vấn đề nâng cao hiệu quả trong công tác thực thi pháp luật về thu hồi đất là yêu cầu bức thiết đặt ra trong giai đoạn hiện nay, nhằm góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của công dân. Qua học tập và nghiên cứu lớp Trung cấp lý luận chính trị - hành chính tại Trường Chính trị Đồng Tháp, với mong muốn nâng cao hiệu quả trong công tác thực thi pháp luật về thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở kiến thức lý luận đã được nghiên cứu, tìm hiểu, bản thân chọn đề tài “Pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng - Thực tiễn tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp” làm tiểu luận cuối khóa.

LỚP TRUNG CẤP LLCT – HC C154

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

PHÁP LUẬT VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ

PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG – THỰC TIỄN TẠI HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

Người hướng dẫn: Ths NGUYỄN QUANG THÀNH Học viên: VÕ PHẠM DUY

Đơn vị công tác: Phòng Tài nguyên và Môi trường, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

LỚP TRUNG CẤP LLCT – HC C154

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

PHÁP LUẬT VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ

PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG – THỰC TIỄN TẠI HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

Người hướng dẫn: Ths NGUYỄN QUANG THÀNH Học viên: VÕ PHẠM DUY

………

………

………

………

………

………

Sa Đéc, ngày… tháng… năm 2021

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Nguyễn Quang Thành

………

………

………

………

………

………

ĐIỂM: Bằng chữ:………

GIÁM KHẢO 1 GIÁM KHẢO 2 (Ký tên ghi rõ họ tên) (Ký tên ghi rõ họ tên) ……… ………

Trang PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài……… 1

2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu……… 2

3 Phương pháp nghiên cứu……… 2

4 Kết cấu của khóa luận……… 2

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG 1.1 Tổng quan về thu hồi đất……… 4

1.1.1 Khái niệm thu hồi đất……… 4

1.1.2 Đặc điểm thu hồi đất……… 4

1.1.3 Sự cần thiết của thu hồi đất ……… 6

1.2 Tổng quan về dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng……… 7

1.2.1 Các dự án phát triển kinh tế - xã hội……… 7

1.2.2 Tầm quan trọng của các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng……… 8

1.3 Ý nghĩa của thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng……… 9

1.3.1 Đây là hoạt động tất yếu xảy ra do chế độ sở hữu toàn dân về đất đai 9

1.3.2 Làm tăng thêm giá trị sinh lợi từ đất đai……… 9

1.3.3 Góp phần cân bằng lợi ích từ các chủ thể……… 10

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG TẠI HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP 2.1 Quy định pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng 11

2.1.2 Quy định về thẩm quyền thu hồi đất 11

2.1.3 Quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất 12

2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp 14 2.2.1 Khái quát đặc điểm, tình hình……… 14

2.2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn huyện Cao Lãnh……… 15

2.3 Đánh giá chung……… 19

2.3.1 Ưu điểm và nguyên nhân……… 19

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân……… 20

2.4 Những vấn đề đặt ra……… 24

2.4.1 Tăng cường việc áp dụng cơ chế thỏa thuận đối với các dự án sử dụng đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng 24

2.4.2 Minh bạch thủ tục, trình tự thu hồi đất 24

2.4.3 Nâng cao công tác tuyên truyền pháp luật cho người dân 25

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ -XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG TẠI HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP 3.1 Phương hướng hoàn thiện pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng……… 26

3.2 Giải pháp nâng cao thực thi pháp luật về công tác thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp 27

3.3 Đề xuất, kiến nghị 31

KẾT LUẬN 35

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài sản vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bànphân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh,quốc phòng… Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa,nhu cầu sử dụng đất đai cho các mục đích phát triển đô thị, xây dựng các khucông nghiệp, khu du lịch - dịch vụ, khu dân cư, các công trình hạ tầng kỹ thuật vàcác công trình khác phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội cũng như đảm bảoquốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân ngày càng tăng

Để đảm bảo thu hút đầu tư, phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống

về mọi mặt của người dân, trong những năm qua, huyện Cao Lãnh, tỉnh ĐồngTháp đã triển khai rất nhiều dự án, kéo theo đó là việc Nhà nước phải thu hồi đấtcủa các hộ dân để thực hiện các dự án này Việc thu hồi đất để thực hiện các dự

án đã làm tác động và ảnh hưởng đến quyền lợi, sinh hoạt bình thường của các hộdân Trong khi đó, chính sách, pháp luật về đất đai nói chung, về thu hồi đất, bồithường, hỗ trợ và tái định cư nói riêng còn nhiều bất cập, chưa tạo được sự đồngthuận cao của người dân, dẫn đến việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài gây mất ổnđịnh về an ninh, chính trị và trật tự, an toàn xã hội Đặc biệt, công tác thu hồi đấtvẫn đang là vấn đề hết sức phức tạp và nhạy cảm, còn nhiều tồn tại, vướng mắcbởi vì nó liên quan đến quyền và lợi ích của nhiều chủ thể Khi thu hồi đất đểthực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội còn gặp không ít khó khăn trongvấn đề định giá đất, bồi thường thiệt hại chưa phù hợp, từ đó gây ra sự bức xúctrong Nhân dân

Thời gian qua, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp đã có nhiều nỗ lực trongcông tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thực hiện các dự án pháttriển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật về thu hồi đất vẫn cònnhiều hạn chế Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, vấn đề nâng cao hiệu quả trongcông tác thực thi pháp luật về thu hồi đất là yêu cầu bức thiết đặt ra trong giaiđoạn hiện nay, nhằm góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảoquyền lợi và lợi ích hợp pháp của công dân Qua học tập và nghiên cứu lớp Trungcấp lý luận chính trị - hành chính tại Trường Chính trị Đồng Tháp, với mongmuốn nâng cao hiệu quả trong công tác thực thi pháp luật về thu hồi đất để thực

hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở kiến thức lý luận đã được

nghiên cứu, tìm hiểu, bản thân chọn đề tài “Pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng - Thực tiễn tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp” làm tiểu luận cuối khóa.

2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Khoá luận tốt nghiệp có mục đích hệ thống hóa và góp phần hoàn thiện lý

luận cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xãhội vì lợi ích quốc gia, công cộng

2.2 Phạm vi nghiên cứu

Khoá luận tập trung phân tích thực trạng công tác thực thi pháp luật về thuhồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bànhuyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp; đánh giá những thành tựu, hạn chế và từ đó đềxuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về thu hồi đất đểphát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn huyện CaoLãnh, tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới

3 Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tưtưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; các quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về đất đai nói chung, về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cưnói riêng Phương pháp luận trong nghiên cứu là chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lich sử Bên cạnh đó, khóa luận còn sử dụng một số phươngpháp khác như: phương pháp tổng hợp, phân tích; phương pháp so sánh, đốichiếu; phương pháp diễn dịch, quy nạp; phương pháp phân tích luật viết

4 Kết cấu của khóa luận

Ngoài lời mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung khoá luận đượcchia thành 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợiích quốc gia, công cộng

Chương 2: Thực trạng và những vấn đề đặt ra về thu hồi đất để phát triểnkinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại huyện Cao Lãnh, tỉnh ĐồngTháp

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi phápluật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tạihuyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HỒI ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

-XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG

1.1 Tổng quan về thu hồi đất

1.1.1 Khái niệm thu hồi đất

Trước đây, Luật Đất đai năm 1987 và Luật Đất đai năm 1993 đã đề cập vấn

đề thu hồi đất nhưng chưa định nghĩa rõ thế nào là thu hồi đất mà chỉ liệt kê cáctrường hợp bị thu hồi đất1 Khi Luật Đất đai năm 2003 ra đời, thuật ngữ thu hồi

đất đã được giải thích tại khoản 5 Điều 4: “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết

định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật”.

Trên cơ sở quy định tại Hiến pháp năm 2013, Nhà nước thu hồi đất do tổchức, cá nhân đang sử dụng trong trường hợp thật cần thiết do luật định vì mụcđích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, côngcộng Việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và được bồi thường theo quyđịnh của pháp luật Luật Đất đai năm 2013 đã cụ thể các quy định về thu hồi đất

và giải thích thuật ngữ này tại khoản 11 Điều 4 như sau: “Nhà nước thu hồi đất

là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại loại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai” Bên cạnh đó, khác với quy định tại Luật Đất đai năm 2003, Luật

Đất đai năm 2013 đã quy định rõ hơn về các trường hợp thu hồi đất, trong đó cóthu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1.1.2 Đặc điểm của thu hồi đất

Với tư cách đại diện chủ sở hữu đối với đất đai, Nhà nước có quyền giaođất, cho thuê đất và cũng có quyền thu hồi đất Thu hồi đất là biện pháp pháp lýquan trọng nhằm bảo vệ quyền sở hữu toàn dân đối với đất đai mà Nhà nước làngười đại diện

Nếu như giao đất, cho thuê đất là cơ sở để phát sinh quan hệ pháp luật đấtđai, phát sinh quyền sử dụng đất của người sử dụng thì thu hồi đất có hậu quả

1 Điều 14 Luật Đất đai năm 1987 và Điều 26 Luật Đất đai năm 1993.

pháp lý hoàn toàn ngược lại, đó là chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai, chấm dứtquyền sử dụng đất của người sử dụng bằng một quyết định hành chính của cơquan nhà nước có thẩm quyền Hậu quả pháp lý của việc thu hồi đất có liên quanđến quyền lợi của Nhà nước, các chủ đầu tư và người bị thu hồi đất Vì vậy, khitiến hành thu hồi đất, Nhà nước cần phải quan tâm đến lợi ích của xã hội cũngnhư quyền lợi của người sử dụng đất

Với ý nghĩa là một nội dung của quản lý nhà nước đối với đất đai, vai trò

và sự can thiệp của Nhà nước đối với việc thu hồi đất cần phải dựa trên nhữngcăn cứ pháp lý rõ ràng, phù hợp, phải đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, củangười sử dụng đất và của chủ đầu tư Theo quan điểm của người viết, thu hồi đất

có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, việc thu hồi đất phải được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có

thẩm quyền tiến hành Để thu hồi đất của người sử dụng đất phải có quyết địnhthu hồi đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền Quyết định thu hồi đất phải thểhiện, xác định rõ lý do thu hồi, mục đích thu hồi, chủ thể bị thu hồi, diện tích thuhồi Việc thu hồi đất của một chủ thể là việc làm nhạy cảm, có thể dẫn đến xungđột giữa người dân – chủ thể sử dụng đất và cơ quan nhà nước do đó cần phải hếtsức thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng

Thứ hai, thu hồi đất phải được thực hiện theo một trình tự thủ tục nhất

định Thực tế cho thấy, dù thu hồi đất ở phương diện nào, do nhu cầu của Nhànước hay do lỗi của người sử dụng đất thì hệ quả cuối cùng cũng là làm mất điquyền khai thác, sử dụng và sinh sống ổn định của một chủ thể đối với đất bị thuhồi Vì vậy, trước mỗi quyết định thu hồi đất nhằm chấm dứt quyền sử dụng đấtcủa những người đang sử dụng đất pháp luật quy định những quy trình và thủ tụcvới các bước tiến hành cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch, dân chủ và côngkhai Ngoài cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ thu hồi đất thì khi tiến hànhcác thủ tục để thu hồi đất còn có sự tham gia, giám sát của người sử dụng đất bịthu hồi, của các ngành chức năng khác Từng công đoạn bắt đầu từ việc công bốchủ trương thu hồi đất hay công bố quy hoạch sử dụng đất đến việc kiểm điếm tàisản và xây dựng các phương án bồi thường, quy trình tiếp thu lấy ý kiến của dânđến việc tổ chức chi trả tiền bồi thường đều được pháp luật quy định cụ thể vàchặt chẽ

Thứ ba, việc thu hồi đất là hành vi được thực hiện giữa một bên là cơ quan

nhà nước có thẩm quyền, bên kia là người sử dụng đất nên thể hiện tính mệnhlệnh, bắt buộc Khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồiđất thì chủ thể sử dụng đất phải tuân thủ, chấp hành, giao trả đất lại cho Nhà nướcngay cả việc người bị thu hồi đất có đồng tình với quyết định thu hồi hay khôngthì cũng phải chấp hành Tuy nhiên, để phục vụ cho mục đích an ninh, quốcphòng và lợi ích quốc gia bên cạnh phương pháp mệnh lệnh hành chính thìphương pháp thuyết phục, giáo dục cũng được sử dụng trong trường hợp này

1.1.3 Sự cần thiết của thu hồi đất

Việc thu hồi đất vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia,công cộng thật sự quan trọng trong giai đoạn hiện nay xuất phát từ các lý do sauđây:

Một là, thu hồi đất xây dựng các khu công nghiệp, thực hiện hóa mục tiêu

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nước ta là một nước có xuất phát điểm

là một nước có nền kinh tế nông nghiệp nghèo nàn, lạc hậu Để có thể sánh vaivới các nước khác trên thế giới, chúng ta phải thu hẹp khoảng cách với các nướcđang phát triển thì chỉ có thể chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế nông nghiệp sang cơcấu công nghiệp, thương mại, dịch vụ Để thực hiện được điều đó chúng ta phảiquy hoạch chuyển đổi một phần đất nông nghiệp sang xây dựng các khu côngnghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, công nghệ cao

Hai là, cần phải xây dựng hệ thống hạ tầng xã hội để cải thiện và nâng

cao đời sống của người dân Đây cũng là lý do mà Nhà nước cần phải thu hồiđất để chuyển đổi mục đích sử dụng

Ba là, thu hồi đất để phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu về đất cho các

hoạt động đầu tư Ở nước ta hiện nay, các khu công nghiệp đa số tập trung ở cácthành phố lớn nhưng các thành phố lớn thì “đất chật người đông” nên các nhàđầu tư đều rất “khát đất”, nhu cầu về đất đai đối với các dự án đầu tư trong vàngoài nước là rất cần thiết nên việc thu hồi đất nhằm đáp ứng nhu cầu này ngàycàng cao

Bốn là, thu hồi đất là một trong những phương thức dịch chuyển đất đai

có hiệu quả, nâng cao giá trị sử dụng đất, khai thác tiềm năng của đất và củaquốc gia đó

1.2 Tổng quan về dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1.2.1 Các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

Hiện nay, nước ta có rất nhiều dự án quan trọng nhằm phục vụ cho sự pháttriển kinh tế - xã hội cần sử dụng đất như: dự án “Xây dựng nút giao thông trungtâm quận Long Biên”, dự án “Xây dựng thủy điện Sơn La”, dự án “Xây dựngđường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông” Đối với tỉnh Đồng Tháp thì có dự án

“Xây dựng tuyến Đường tỉnh 857 đoạn Quốc lộ 30 - Đường tỉnh 845”, Dự án

“Phát triển cơ sở hạ tầng tại tỉnh Đồng Tháp được Chính phủ Việt Nam ký Hiệpđịnh vay vốn với Quỹ Phát triển Ả-rập Xê-út năm 2018, với 2 hợp phần: hợpphần 1 là Nâng cấp hệ thống đê phòng, chống lũ kết hợp giao thông nông thôn(hơn 64 km); hợp phần 2 là Nâng cấp hệ thống hạ tầng nông thôn khác đảm bảohoạt động trong lũ (hơn 31 km)”.2

Tuy nhiên, để được xem là dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốcgia, công cộng thì phải thuộc trong các trường hợp được quy định tại Điều 62Luật Đất đai 2013:

(i) Thực hiện các dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội quyết định chủtrương đầu tư mà phải thu hồi đất

(ii) Thực hiện các dự án do Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết địnhđầu tư mà phải thu hồi đất, bao gồm: dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chếxuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế; khu đô thị mới, dự án đầu tư bằng nguồnvốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA); dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước,

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương; trụ sở của tổ chức nướcngoài có chức năng ngoại giao; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lamthắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm,công trình sự nghiệp công cấp quốc gia; dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuậtcấp quốc gia gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tinliên lạc; hệ thống dẫn, chứa xăng dầu, khí đốt; kho dự trữ quốc gia; công trình thugom, xử lý chất thải

2 Khánh Phan, Khởi công Dự án Phát triển cơ sở hạ tầng tỉnh Đồng Tháp, Báo Điện tử Đồng Tháp,

https://www.baodongthap.vn/kinh-te/khoi-cong-du-an-phat-trien-co-so-ha-tang-tinh-dong-thap-(iii) Thực hiện các dự án do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chấp thuận màphải thu hồi đất, bao gồm: dự án xây dựng trụ sở cơ quan nhà nước, tổ chứcchính trị, tổ chức chính trị - xã hội; công trình di tích lịch sử - văn hóa, danh lamthắng cảnh được xếp hạng, công viên, quảng trường, tượng đài, bia tưởng niệm,công trình sự nghiệp công cấp địa phương; dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹthuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực,thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải; dự ánxây dựng công trình phục vụ sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư; dự án táiđịnh cư, nhà ở cho sinh viên, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ; xây dựng công trìnhcủa cơ sở tôn giáo; khu văn hóa, thể thao, vui chơi giải trí phục vụ công cộng;chợ; nghĩa trang, nghĩa địa, nhà tang lễ, nhà hỏa táng; dự án xây dựng khu đô thịmới, khu dân cư nông thôn mới; chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn; cụmcông nghiệp; khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tậptrung; dự án phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng; dự án khai thác khoáng sảnđược cơ quan có thẩm quyền cấp phép, trừ trường hợp khai thác khoáng sản làmvật liệu xây dựng thông thường, than bùn, khoáng sản tại các khu vực có khoángsản phân tán, nhỏ lẻ và khai thác tận thu khoáng sản.

1.2.2 Tầm quan trọng của dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội với điểm xuất phát thấp, là một nước nôngnghiệp, do đó đất đai có vai trò vô cùng quan trọng Đặc biệt, hiện nay đất đaiđang thực sự trở thành tiềm lực chính trong phát triển kinh tế - xã hội, an ninh,quốc phòng của mỗi địa phương Vì vậy, việc quản lý sử dụng đất đai phải hiệuquả, tiết kiệm đang trở thành một vấn đề cấp bách

Dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng là một công

cụ để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của chiến lược, quy hoạch, kế hoạch vàchương trình phát triển một cách hiệu quả nhất, góp phần giải quyết quan hệ cungcầu về vốn trong phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết các quan hệ cung cầu vềsản phẩn, dịch vụ trên thị trường; cải thiện đời sống dân cư và cải thiện bộ mặtkinh tế - xã hội của từng vùng và của cả nước

Bên cạnh đó, dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công

cộng là công cụ để triển khai thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của kế hoạch với hiệu

quả kinh tế - xã hội cao nhất Với vai trò và tầm quan trọng đó, Nhà nước với vịthế là tổ chức của quyền lực chính trị, kinh tế và pháp lý, là đại diện của chủ sởhữu toàn dân về đất đai và là chủ thể thống nhất quản lý toàn bộ tài nguyên đất cóquyền phân bổ và điều chỉnh đất đai, thu hồi đất của những người đang sử dụng

để chuyển giao cho chủ thể khác sử dụng nhằm đạt được hiệu quả, giá trị caonhất cho mục đích quan trọng này.3

1.3 Ý nghĩa của thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

1.3.1 Đây là hoạt động tất yếu xảy ra do chế độ sở hữu toàn dân về đất đai

Hiến pháp năm 2013 quy định: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhànước đại diện chủ sở hữu Nhà nước thực hiện quyền của chủ sở hữu thông quaviệc quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; cho phép chuyển đổi mục đích

sử dụng đất; quyết định chính sách điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất khôngphải do người sử dụng đất, hoặc người được trao quyền sử dụng đất tạo ra Nhưvậy, thu hồi đất là phạm trù không thể thiếu trong toàn bộ các quyền của chủ sởhữu đất đai do Nhà nước làm đại diện

Trong quá trình phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đạihóa, tất yếu phải thu hồi đất để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Để thực hiện các dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệcao, khu kinh tế; khu đô thị mới, khu dân cư hoặc xây dựng kết cấu hạ tầng kỹthuật như giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực… điều đầu tiên nhàđầu tư cần là đất Do đó, thu hồi đất là hoạt động tất yếu để Nhà nước điều phốiđất đai từ chủ thể này sang chủ thể khác phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi íchcông cộng

1.3.2 Làm tăng thêm giá trị sinh lợi từ đất đai

Thu hồi đất để thực hiện các dự án xây dựng khu công nghiệp, khu chếxuất, khu đô thị, dự án tái định cư… sẽ làm tăng thêm giá trị của đất, không chỉnhững nơi có đất bị thu hồi, mà còn những khu vực “vệ tinh” của dự án Đây là

3 ThS Nguyễn Văn Luân, Trường Đại học Luật Hà Nội, Pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã

hội vì lợi ích quốc gia, Báo điện tử Tạp chí tài chính,

https://tapchitaichinh.vn/su-kien-noi-bat/phap-luat-ve-thu-hoi-dat-de-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-vi-loi-ich-quoc-gia-334661.html, [truy cập ngày

trách nhiệm của Nhà nước trong việc thực hiện chính sách quản lý đất đai, điềutiết giá trị tăng thêm từ đất thông qua việc dịch chuyển vị trí đất trong các dự ánphát triển kinh tế - xã hội, chuyển các loại đất khác thành đất thực hiện dự án.

1.3.3 Góp phần cân bằng lợi ích từ các chủ thể

Việc thu hồi đất trong các dự án phát triển kinh tế - xã hội sẽ mang lại lợiích cho Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi

Đối với Nhà nước, thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội mang đến nhiều

lợi ích cho công tác quản lý nhà nước như: giúp Nhà nước thực hiện quy hoạch

sử dụng đất nhằm làm tăng tối đa hiểu quả sử dụng của từng loại đất; tạo điềukiện cho nhà đầu tư tham gia thực hiện các dự án có sử dụng đất, từ đó kích thíchnền kinh tế phát triển; Nhà nước không phải bỏ ra một khoản kinh phí rất lớn đểxây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cho nền kinh tế hoặc nhu cầu của xã hội, nhà đầu

tư sẽ thay Nhà nước làm việc này, thậm chí việc này còn tạo ra nguồn thu choNhà nước từ tiền giao đất, cho thuê đất, thuế…

Đối với nhà đầu tư, Nhà nước thu hồi đất để giao hoặc cho các tổ chức

kinh tế thuê để thực hiện các dự án Xét về mặt kinh tế, đất đai là tư liệu sản xuấtđặc biệt nên người nào nắm trong tay nhiều đất đai sẽ có nhiều lợi thế hoạt độngsản xuất, kinh doanh

Đối với người có đất bị thu hồi, trong quá trình phát triển đất nước theo

hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tất yếu phải thu hồi đất để phục vụ cho lợiích quốc gia, lợi ích công cộng, bản thân việc này cũng tác động rất lớn đếnngười bị thu hồi đất Để bù đắp cho họ về những thiệt hại mà họ phải gánh chịu,trước khi ban hành Luật Đất đai năm 2003, Nhà nước ta đã có những quy định vềbồi thường, hỗ trợ và tái định cư dành cho người bị thu hồi đất Trên thực tế,những chính sách này ngày càng hoàn thiện và bảo đảm tốt hơn cho người có đất

bị thu hồi ổn định đời sống và sản xuất, họ được bồi thường quyền sử dụng đấttrên cơ sở có sự thỏa thuận theo khung giá quy định và thị trường

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ THU HỒI ĐẤT

ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÌ LỢI ÍCH QUỐC GIA, CÔNG CỘNG TẠI HUYỆN CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

2.1 Quy định pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

2.1.1 Quy định về căn cứ thu hồi đất

Thu hồi đất là một công việc nhạy cảm, phức tạp bởi nó liên quan đến nhiềuchủ thể, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp về nhiều mặt đối với xã hội và cộngđồng dân cư tại khu vực có đất bị thu hồi Nếu như công tác thu hồi đất khôngđược giải quyết tốt sẽ có thể dẫn đến những xáo trộn trong đời sống một bộ phậndân cư, gây ảnh hưởng đến sinh kế của người dân có đất bị thu hồi và người dân

ở các khu vực lận cận Do đó, để thực hiện tốt công tác này cần phải dựa trênnhững căn cứ pháp lý cụ thể, rõ ràng Theo đó, việc thu hồi đất vì mục đích quốcphòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng phải dựatrên các căn cứ sau đây:

(i) Dự án thuộc các trường hợp thu hồi đất quy định tại Điều 61 và Điều 62của Luật Đất đai năm 2013

(ii) Kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được cơ quan nhànước có thẩm quyền phê duyệt

(iii) Tiến độ sử dụng đất thực hiện dự án

2.1.2 Quy định về thẩm quyền thu hồi đất

Theo quy định tại Điều 39 Luật Đất đai 2003, Điều 66 và Điều 67 Luật Đấtđai năm 2013, về cơ bản, thẩm quyền thu hồi đất là thống nhất với thẩm quyềngiao đất, cho thuê đất và được giao cho hai hệ thống cơ quan: Uỷ ban nhân dân(UBND) cấp tỉnh và UBND cấp huyện, căn cứ vào đối tượng sử dụng đất, cụ thể:(i) UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: thuhồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ

chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài; thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn.(ii) UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; thu hồi đất ở củangười Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng thuộc thẩm quyền thuhồi đất của UBND cấp tỉnh và cả đối tượng thuộc thẩm quyền thu hồi đất củaUBND cấp huyện thì UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc uỷ quyền choUBND cấp huyện quyết định thu hồi đất thông báo trên phương tiện thông tin đạichúng, niêm yết tại trụ sở ƯBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân

cư nơi có đất thu hồi

(iii) UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồithường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra,khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

2.1.3 Quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất

Quy trình việc thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia,công cộng được thực hiện theo một quy trình cơ bản như sau:

Bước 1: Thông báo thu hồi đất

UBND cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất banhành thông báo thu hồi đất Thông báo thu hồi đất được gửi đến từng người cóđất thu hồi

Bước 2: Ra quyết định thu hồi đất

UBND cấp tỉnh ra quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo,người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoạigiao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp thu hồi đất ở củangười Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam; thu hồiđất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn Trong khi đó,UBND cấp huyện ra quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộngđồng dân cư; thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sởhữu nhà ở tại Việt Nam

Bước 3: Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất

Người sử dụng đất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồithường, giải phóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra,khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động,thuyết phục mà người sử dụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụbồi thường, giải phóng mặt bằng thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyếtđịnh kiểm đếm bắt buộc

Bước 4: Lấy ý kiến, lập và thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lậpphương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phối hợp với UBND cấp xã nơi cóđất thu hồi tổ chức lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tạ trụ

sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi

Cơ quan có thẩm quyền thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cưtrước khi trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất

Bước 5: Quyết định phê duyệt và niêm yết công khai phương án bồi thường,

hỗ trợ, bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền bồithường, hỗ trợ; thời gian bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có) và thời gian bàngiao đất đã thu hồi cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng

Bước 6: Tổ chức chi trả bồi thường

Theo quy định tại Điều 93 Luật Đất đai, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngàyquyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành,

cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợcho người có đất thu hồi.

Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khithanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồithường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩmquyền phê duyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoảntiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiềnchậm trả và thời gian chậm trả

Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theophương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thìtiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc nhà nước.Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thựchiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luậtthì phải trừ đi khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồithường để hoàn trả ngân sách nhà nước

2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật về thu hồi đất để phát triển kinh tế

-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

2.2.1 Khái quát đặc điểm, tình hình của huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Huyện Cao Lãnh nằm ở phía bắc sông Tiền, cách thành phố Cao Lãnh 8 km

về phía đông nam Huyện có diện tích 491 km², dân số năm 2019 là 197.614người, mật độ dân số đạt 403 người/km²

Nằm trong vùng kinh tế phía Bắc của tỉnh, huyện Cao Lãnh có hệ thốngđường thuỷ dài 170 km gồm sông Tiền, sông Cần Lố, các kênh đào Nguyễn VănTiếp, An Phong - Mỹ Hoà, An Long và nhiều sông rạch nhỏ; đường bộ dài

464 km, trong đó có 70 km tuyến đường chính, gồm 3 tuyến Tỉnh lộ ĐT 844, ĐT

846, ĐT 847, đặc biệt có 36 km đường Quốc lộ 30 là cửa ngõ quan trọng của tỉnh

đi Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh trong khu vực

Trên địa bàn huyện có di tích lịch sử cấp quốc gia là Khu di tích XẻoQuýt và 4 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh (căn cứ của Huyện ủy Cao Lãnh, Sự