TIỂU LUẬN môn LỊCH sử ĐẢNG đề tài phân tích nguyên nhân thắng lợi, tính chất và kinh nghiệm của cách mạng tháng tám năm 1945

Việc nghiên cứu về Cách mạng tháng Tám đã trang bị cho em vốn kiến thức về lịch sử dân tộc và phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết của nhân dân ta.. Đóng góp đề tài Chúng em đã học đ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LỊCH SỬ -—o0o-—

TIỂU LUẬN MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG

Đề tài:

Phân tích nguyên nhân thắng lợi, tính chất và kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945

Giảng viên hướng dẫn: TS Lương Thị Phương Thảo

Nhóm sinh viên thực hiện.

Họ và tên: 55 - Nguyễn Danh Hải Đăng - MSV: 21070277

49 - Nguyễn Hương Giang - MSV: 21070313

58 - Vũ Thu Huyền - MSV: 21070237

59 - Nguyễn Cẩm Oanh - MSV: 21070124

Mã lớp: HIS1001

Trường Quốc tế

MỤC LỤC

Mở đầu 2

Nội dung 5

I Nguyên nhân thắng lợi Cách mạng tháng Tám 5

1 Nguyên nhân khách quan 5

2 Nguyên nhân chủ quan 5

II Tính chất của thắng lợi Cách mạng tháng Tám 10

1 Tính chất cách mạng giải phóng dân tộc điển hình 10

2 Cách mạng có tính chất dân chủ 12

III Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám 15

1 Bài học 1 15

2 Bài học 2 15

3 Bài học 3 16

4 Bài học 4 16

5 Bài học 5 17

IV Ý nghĩa của thắng lợi Cách mạng tháng Tám 18

1 Ý nghĩa lịch sử của Cách mạngtháng Tám 18

2 Ý nghĩa thời đại của Cách mạng tháng Tám 19

Kết luận 22

Tài liệu tham khảo 24

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Ngày nay khi đất nước đang dần dần bước sang trang lịch sử mới, nhưng việc giữgìn bản sắc văn hóa và lịch sử dân tộc là điều thực sự rất quan trọng và không thểchối bỏ Việc hội nhập toàn cầu ảnh hưởng trực tiếp đến nền văn hóa dân tộc Từnhững cuộc đấu tranh vang dội của dân tộc ta, Đảng ta dần dần định hướng rõ rànghơn về các đường lối để giữ gìn bản sắc dân tộc, ghi nhớ thời vang bóng của dântộc ta, tiếp tục nối dõi truyền thống lịch sử Một trong những cuộc chiến vang dộinhất không thể không nhắc đến cuộc Cách mạng tháng Tám 1945- cuộc cách mạng

có lẽ ấn tượng nhất trong lịch sử dân tộc, để lại nhiều dấu ấn cũng như nhiều bàihọc ý nghĩa nhất cho dân tộc ta Để có được cuộc sống độc lập, ấm no, hạnh phúcnhư ngày hôm nay nhân dân ta đã trải qua biết bao nhiêu thăng trầm, biến cố, đã hisinh biết bao xương máu Chính vì thế là người dân Việt Nam, tự hào vì những

trang sử vàng của dân tộc và truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm kiên

cường, bất khuất của nhân dân ta.Là những thế hệ mới của đất nước sinh ra khôngphải chịu cảnh chiến tranh khốc liệt, được hưởng những thành quả từ mồ hôi xươngmáu của cha ông mình tạo ra Tự nhận thấy mình cần phải hiểu biết rõ lịch sử đấutranh dựng nước và giữ nước của cha ông mình và cố gắng học tập, rèn luyện gópphần xây dựng đất nước Xã Hội Chủ Nghĩa phát triển Cuộc cách mạng như đánhdấu vị trí đứng cũng như là niềm tự hào của dân tộc, thể hiện ý chí kiên cường bấtkhuất trước quân thù, mang lại nét rất riêng cho cả đất nước độc lập Mặc dù chiếnthắng vang dội thuộc về nhân dân ta, nhưng vẫn có một số bài học chúng ta cần rútkinh nghiệm và học hỏi các nước láng giềng, cần nắm được những điểm yếu lẫnđiểm mạnh để phát triển và giữ gìn lịch sử văn hóa dân tộc

Cách mạng tháng Tám là kết quả của 15 năm chuẩn bị mọi thứ để tiến tới cuộc

Tổng khởi nghĩa Đây là một bước ngoặt lịch sử không chỉ tạo ra sức ảnh hưởnglớn đối với tình hình lịch sử lúc đó mà còn tạo ra tiếng vang đến bây giờ và ảnh

hưởng đến các chủ trương, chính sách của Đảng hiện nay Nó còn là nền tảng choviệc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam của Đảng Thắng lợi Cách mạng thángTám đem lại rất nhiều bài học lớn cho dân tộc Việt Nam, đó là những bài học

xương máu mà giới trẻ chúng em cần phải học để góp phần phát triển đất nước

Việc nghiên cứu về Cách mạng tháng Tám đã trang bị cho em vốn kiến thức về lịch

sử dân tộc và phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết của nhân dân ta Nó nhắccho ta về 1 thời lịch sử hoàng kim của dân tộc, từ đó luôn tự hào là con người ViệtNam, giương cao chiến thắng nước nhà, phấn đấu sao cho xứng đáng với niềm tựhào dân tộc

4 Phương pháp nghiên cứu

Chúng em chọn những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam là phương phápnghiên cứu để tìm hiểu và nghiên cứu đúng hướng có hiệu quả, kết hợp với phươngpháp phân tích, so sánh và tổng hợp

5 Đóng góp đề tài

Chúng em đã học được thêm nhiều kiến thức mới về thắng lợi của Cách mạng

tháng Tám, và hiểu rõ hơn về nguyên nhân thắng lợi, tính chất, ý nghĩa và nhữngbài học rút ra được từ Cách mạng tháng Tám Đồng thời, chúng em tiếp thu đượcnhiều chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc phát triển đấtnước

6 Kết cấu đề tài

Đề tài gồm 4 phần:

I Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám

II Tính chất của thắng lợi Cách mạng tháng Tám

III Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám

IV Ý nghĩa của thắng lợi Cách mạng tháng Tám

Bốn chương được đề cập trong bài là những kiến thức mà chúng em tìm hiểu và

học hỏi để tích luỹ cho mình những kiến thức về thắng lợi Cách mạng tháng Tám

Và hiểu rõ hơn những quan điểm của Đảng về thắng lợi Cách mạng tháng Tám

Chúng em xin chân thành cảm ơn !

Nội dung

1 Nguyên nhân khách quan

Tháng 7/1945, Hội nghị Potsdam quyết định: quân đội Trung Hoa Dân Quốc vàquân đội của liên hiệp Anh tiến vào Việt Nam để giải giáp phát xít Nhật Từ quyếtđịnh đó, Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam nhờ sự giúp đỡ của Anh Pháp muốnphục hồi bộ máy cai trị cũ ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ Và Trung Hoa Dân Quốccũng muốn có một chính quyền ở miền Bắc

Giữa tháng 8/1945, Chiến tranh thế giới thứ hai được hoàn toàn chấm dứt Đức đãtuyên bố đầu hàng Liên Xô và quân Đồng minh (9/5/1945) Đạo quân Quan Đôngcủa Nhật bị Liên Xô đánh tan ở Trung Quốc (8/8/1945) Mỹ đã ném 2 quả bomnguyên tử xuống thành phố Hiroshima (6/8/1945) và Nagasaki (9/8/1945) Đến khiPhát xít Nhật tuyên bố đầu hàng quân Đồng minh thì quân Nhật ở Đông Dương đãmất hết tinh thần và chính quyền bù nhìn do Nhật dựng lên rơi vào khủng hoảng

Thời cơ cách mạng chỉ tồn tại từ khi phát xít Nhật tuyên bố đầu hàng quân Đồngminh đến trước khi quân Đồng minh tiến vào Đông Dương vào khoảng nửa cuốitháng 8/1945 Trước khi các thế lực nước ngoài đến và thực hiện những lý tưởngriêng của họ, Đảng và Chính phủ lâm thời đã khẩn trương và kịp thời làm tất cả mọiviệc để tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa trước khi các thế lực nước ngoài đến vàthực hiện những lý tưởng riêng của họ

2 Nguyên nhân chủ quan

a Cách mạng tháng Tám là kết quả của 15 năm xây dựng lực lượng, tập dượtđấu tranh của Đảng

Cách mạng tháng Tám đã được Đảng chuẩn bị về chủ trương, đường lối; về xâydựng lực lượng chính trị; về lực lượng vũ trang và về căn cứ địa cách mạng trongsuốt 15 năm từ khi Đảng ta ra đời vào năm 1930

Về chủ trương, đường lối: Đảng thực hiện cùng lúc hai nhiệm vụ: phản phong kiến

và phản đế quốc, xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ trước mắt, kết hợp đấutranh vũ trang và đấu tranh chính trị , chuyển từ khởi nghĩa từng phần sang Tổngkhởi nghĩa, từ đấu tranh đòi quyền lợi sang đấu tranh trực đánh đổ chính quyền của

đế quốc và chính phủ tay sai

về xây dựng lực lượng chính trị: Đảng đã cử nhiều thanh niên ưu tú đi học tập, đàotạo tại nước ngoài để nắm giữ các chức vụ quan trọng của Đảng và các tổ chức cáchmạng Đảng đã trang bị lý luận cách mạng cho các tầng lớp nhân dân và thành lậpmột số tổ chức quần chúng để làm cách mạng cứu nước.

Về xây dựng lực lượng vũ trang: Đảng xác định lực lượng vũ trang là lực lượngnòng cốt, trực tiếp tham gia chiến đấu, có ảnh hưởng lớn, quyết định sự thành côngcủa cách mạng Từ đầu những năm 1930, Đảng đã thành lập các đội du kích khi lựclượng vũ trang phát triển còn nhỏ lẻ, chưa có tổ chức và thành lập các đội tự vệ cứuquốc, tự vệ chiến đấu làm cơ sở cho đấu tranh ở địa phương cũng như trên phạm vi

cả nước Đảng từng bước xây dựng lực lượng quân sự, bước đầu xác định nhữngnguyên tắc cơ bản để tiến tới thành lập lực lượng vũ trang tập trung, làm nòng cốtcho toàn dân khởi nghĩa Tháng 12/1944, Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóngquân được thành lập , đây là lực lượng nòng cốt cho các tổ chức vũ trang đánh giặc

Sự kiện này đã đánh dấu cho công cuộc xây dựng và phát triển quân đội cách mạngdưới sự lãnh đạo của Đảng Về xây dựng căn cứ địa cách mạng: Đảng nhận thức rõràng về tương quan lực lượng giữa ta và địch Để chuẩn bị cho khởi nghĩa, trong 5năm từ 1940-1945, Đảng ta đã tích cực chỉ đạo xây dựng và củng cố các căn cứ địacách mạng nhằm tập hợp, xây dựng các tổ chức, lực lượng cách mạng và huấnluyện lực lượng này Các căn cứ địa cách mạng của ta đã trở thành nơi tổ chức, giữgìn, phát triển lực lượng cách mạng và đảm bảo thông tin liên lạc với cách mạngthế giới Và Việt Bắc đã được chọn làm cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến.Việt Bắc có địa hình thuận lợi, dễ phòng thủ, lại gần Trung Quốc nên thuận tiệncho việc nhận sự giúp đỡ từ phía các nước trong khối xã hội chủ nghĩa Việt Bắcchính là hình ảnh thu nhỏ của nước Việt Nam và ngày càng được mở rộng, làm bànđạp cho ta tiến sâu xuống vùng đồng bằng và giải phóng hoàn toàn đất nước

b Đảng có được sự ủng hộ của toàn dân, trong đó nòng cốt là liên minh công

nông-Trong 4000 năm lịch sử dựng nước và giữ nước, ông cha ta đã biết chống thiên tai,địch họa, giữ vững sự trường tồn của dân tộc bằng cách khơi dậy lòng yêu nướctrong nhân dân và tập hợp nhân dân tạo thành lực lượng có sức mạnh vô cùng lớn

Đảng ta đã vận dụng sáng tạo truyền thống đó của dân tộc và quan điểm

công-nông đầu tiên ở Đông Nam Á dưới sự lãnh đạo của Đảng

Tại Hội nghị Trung ương 8 (5-1941), để huy động sức mạnh của toàn dân tộc, Đảng

ta đã chủ động thay đổi phương hướng chỉ đạo chiến lược sao cho phù hợp với tìnhhình và đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của nhân dân dưới sự chủ trì của lãnh tụNguyễn Ái Quốc Theo đó, thực dân xâm lược là kẻ thù chính của dân tộc và đócũng là mũi nhọn đấu tranh của những khẩu hiệu tập hợp lực lượng Với sự chỉ đạocủa Đảng, Mặt trận Việt Minh đã được ra đời nhằm mục đích thu hút được đôngđảo các tầng lớp nhân dân vào cuộc đấu tranh giải phóng Cho tới năm 1944, Đảng

đã thành lập được các đoàn thể của Mặt trận Việt Minh, đó là Công nhân cứu quốc,Nông dân cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Thanh niên cứu quốc, Những đoàn thể đó

đã phát triển nhanh chóng ở khắp các tỉnh, thành phố trên cả nước Khi Nhật đảochính Pháp (9/3/1945), Đảng đã đưa ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành độngcủa chúng ta” Đảng đã xác định rõ phát xít Nhật là kẻ thù chính; đồng thời đưa rakhẩu hiệu “đánh đuổi phát xít Nhật” và phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước.Phát xít Nhật thực hiện chính sách đàn áp, bóc lột hết sức tàn bạo, dã man, gây ranhiều hận thù lớn với nhân dân ta Vì thế, chủ trương mà Đảng đề ra đã được nhândân đồng tình ủng hộ Nhưng trong khi cao trào kháng Nhật đang sục sôi khí thếcách mạng, nạn đói lại đang diễn ra nghiêm trọng ở các tỉnh đồng bằng Bắc bộ.Trong tình hình đó, khẩu hiệu: “Phá kho thóc của Nhật để giải quyết nạn đói” đãđược Đảng đưa ra Khẩu hiệu hợp với lòng dân lúc bấy giờ và nó đã thổi bùng

ngọn lửa cách mạng, khiến cho hàng triệu quần chúng đi theo cách mạng, đánh đổ

chính quyền phát xít và tay sai Khi Nhật đầu hàng đồng minh (14/8/1945),

Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền đồng loạt ở khắp các địa phương

Mặc dù cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra trong điều kiện thời cơ rất thích hợp, nhưngchính khí thế của nhân dân ta và sức mạnh của tinh thần đại đoàn kết dân tộc đãlàm cho các thế lực phản động khiếp sợ Sức mạnh của nhân dân trong Cách mạngtháng Tám là sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, được Đảng và Bác Hồtập hợp, giáo dục và tổ chức thành một đội quân chính trị và vũ trang, có quyết tâmđấu tranh giành chính quyền trong cả nước

c Đảng nhận định đúng tình hình,dự đoán thời cơ và chớp đúng thời cơ

Đảng tích cực chuẩn bị lực lượng, dự đoán và chớp đúng thời cơ trên 3 điểm sau :quần chúng nhân dân được chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng nổi dậy khởi nghĩa khi thời

cơ đến; Đảng tích cực vận động, lôi kéo tầng lớp trung gian đứng về phía cáchmạng; Đảng đề ra những đường lối cách mạng đúng đắn và sẵn sàng lãnh đạo quầnchúng nhân dân khởi nghĩa giành chính quyền

Quần chúng nhân dân được chuẩn bị kỹ lưỡng về mọi mặt để sẵn sàng nổi dậy khởinghĩa khi thời cơ xuất hiện với sự lãnh đạo tài tình của Đảng Để chuẩn bị cho Cáchmạng tháng Tám, quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tiến hành 3cuộc tổng diễn tập Đó là cao trào cách mạng 1930 - 1931, cao trào dân chủ 1936 -

1939 và cuộc vận động giải phóng dân tộc 1939 - 1945 Đặc biệt, trong thời kỳ caotrào kháng Nhật, Đảng lãnh đạo nhân dân tiến hành khởi nghĩa từng phần, làn sóngkhởi nghĩa phát triển mau lẹ, kịp thời và dâng lên gần như đồng thời ở nhiều nơi Quần chúng nhân dân được chuẩn bị mọi mặt, sẵn sàng hy sinh để giành độc lập,quyết tâm chiến đấu

Đảng chủ động vận động, lôi kéo các tầng lớp trung gian trong xã hội ủng hộ và đitheo cách mạng Nắm bắt được tình cảnh khó khăn của tầng lớp trung gian, Đảngvận động tầng lớp trung gian tham gia vào con đường đấu tranh chống Pháp - Nhật

Nhưng cho đến khi cuộc đảo chính của Nhật diễn ra (ngày 9/3/1945), tầng

và đề ra việc thành lập chính quyền cách mạng của nhân dân Sự lãnh đạo sángsuốt, kiên quyết, kịp thời nhạy bén, bình tĩnh thận trọng, sáng tạo đã được thể hiệnthông qua bản Chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Nó cóquyết định trực tiếp với thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám

Để chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền trong cả nước, ngày 16/4/1945,Ban thường vụ Trung ương triệu tập hội nghị quân sự Bắc Kỳ Tại hội nghị, để kịpvới thời cơ, Đảng đã đưa ra quyết định thống nhất các lực lượng vũ trang thànhViệt Nam Giải phóng quân; phát triển các lực lượng vũ trang và cả các lực lượng

Khi phát xít Nhật tan rã và xin đầu hàng, ngày 13/8/1945 Hội nghị toàn quốc củaĐảng đã nhận định thời cơ giành độc lập đã tới, Đảng đã kịp thời lãnh đạo toàn dânkhởi nghĩa giành chính quyền từ phát xít Nhật trước khi quân Đồng minh vào ViệtNam Ngay đêm đó, Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc ra Quân lệnh số 1 hạ lệnh tổngkhởi nghĩa Bức thư kêu gọi nổi dậy Tổng khởi nghĩa giành chính quyền của Chủtịch Hồ Chí Minh đã được gửi đến đồng bào cả nước

II Tích chất của thắng lợi Cách mạng tháng Tám

1 Cuộc cách mạng giải phóng dân tộc điển hình

a Tập trung hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc và giải quyết mâu thuẫncác mâu thuẫn lúc bấy giờ

Cách mạng tháng Tám đã giải quyết các mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc với đếquốc xâm lược và tay sai; đáp ứng đúng yêu cầu khách quan của lịch sử và mongmuốn, khát vọng độc lập tự do của quần chúng nhân dân

Về cơ bản, chế độ quân chủ không tự nó tan biến, sự “ cáo già” của Pháp nằm ởviệc thâu tóm tất cả quyền lực, còn sai lầm lớn nhất cũng bởi khi thâu tóm hếtquyền lực khiến cho bọn phong kiến thấy quá rõ thân phận tôi đòi, vì thế mà ôngvua “bù nhìn” Bảo Đại mới thốt lên rằng: “tôi thà làm dân của một nước tự do hơn

là làm vua một nước nô lệ” Có lẽ đây chính là câu nói khôn ngoan duy nhất củaVĩnh Thụy trong suốt quãng thời gian làm vua

Thực tế lịch sử đã chỉ ra rằng Cách mạng tháng Tám đã hoàn thành cả hai nhiệm vụlớn của cách mạng là cách mạng phản đế và cách mạng phản phong kiến với giaicấp công nhân và giai cấp nông dân làm động lực chính của cách mạng Mặc dùtriều đình Huế đã sụp đổ, nhưng không thể chắc chắn được rằng tàn dư phong kiếntrong các mặt xã hội sẽ tự nó biến mất

b Lực lượng cách mạng được xây dựng từ nhân dân

Đảng đã tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong mặt trận Việt Minh với những

tổ chức quần chúng mang tên “cứu quốc”, động viên đến mức tối đa mọi lực lượngdân tộc tham gia vào cuộc tổng khởi nghĩa Cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám năm

1945 là sự nổi dậy của lực lượng toàn dân tộc

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra, Đảng nhận thấy tình thế mới cho phép vàyêu cầu một chiến lược mới nhằm tạo ra đầy đủ khả năng đoàn kết tất cả dân tộckhông chừa một giai cấp nào, dù là địa chủ hay tư sản, đoàn kết xung quanh liênminh công-nông đã bắt đầu được xây dựng có hiệu quả ngay từ những năm đầu khiĐảng ra đời và được thử thách suốt 15 năm.

Từ năm 1930, nhiều người yêu nước không hiểu lý do gì mà cộng sản có thể đứng

ra, bí mật hay công khai, tổ chức được nhiều cuộc bãi công, bãi thị, bãi khoá, biểutình tuần hành thị uy, tập hợp quần chúng, ở khắp nơi, đòi quyền lợi về kinh tế vàchính trị

Mỗi lần như vậy không biết bao nhiêu đồng chí, đồng bào bị tù đày, bị giết Điều

đó gây ý thức cho quần chúng, cho nhân dân nhận ra sức mạnh của mình, giànhquyền lợi cho mình và nắm bắt được vai trò của mình Đó là tập dượt động viênquần chúng tích cực chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa cách mạng sẽ đến một ngày nàođó

Có hàng vạn người dân Hà Nội tập hợp ở Quảng trường Nhà hát thành phố, kéo ra

bờ hồ và trở thành những cuộc biểu tình càng lúc càng đông dưới lá cờ đỏ sao vàng,mãi cho đến khuya mới giải tán Đảng viên cộng sản, đoàn viên cứu quốc chỉ vàitrăm người là nhiều nhất, nhưng sau lưng có mấy vạn đồng bào Đó là sức mạnhcủa toàn dân tộc

Xem xét kĩ về Cách mạng tháng Tám 1945, chúng ta thấy trong hàng ngũ lực lượngcách mạng không chỉ có công nhân, nông dân mà còn có cả tầng lớp đại địa chủ,nhiều quan lớn của triều đình, đang đương chức hoặc đã về hưu và cũng rất bất ngờvới sự có mặt của nhiều nhân vật tiêu biểu cho các tôn giáo Các dân tộc thiểu sốvùng cao có mặt ngay từ những ngày đầu nổi dậy khởi nghĩa tại Hà Nội, Sài Gòn.Sức mạnh của Cách mạng tháng Tám là sức mạnh của toàn dân Việt Nam có tổchức và lãnh đạo tài tình của Đảng Chính vì vậy mà Cách mạng tháng Tám đượcđánh giá là một trong những cuộc cách mạng thành công triệt để nhất trong cáccuộc cách mạng giải phóng dân tộc

c Thành lập chính quyền nhà nước “của chung toàn dân tộc”