Giáo Án Hoá Học Lớp 12 ( chi tiết) HKI

d Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Yêu cầu HS trình bày về ancol-phenol: Công thức tổng quát, đặc điểm cấu tạo và tính chất hóa học.. d Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển

Trang 1

ÔN TẬP ĐẦU NĂM

Môn học/Hoạt động giáo dục: Hóa học; lớp: 12

Thời gian thực hiện: 01 tiết

I MỤC TIÊU.

1) Kiến thức:

- Ôn tập, củng cố, hệ thống kiến thức phần hóa học hữu cơ lớp 11

- Tiếp tục rèn các kỹ năng đặc thù môn hóa học

2) Năng lực:

a) Năng lực chung:

- Năng lực tự học;

- Năng lực hợp tác;

- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề;

- Năng lực giao tiếp

b) Năng lực chuyên biệt:

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học;

- Năng lực thực hành hóa học;

- Năng lực tính toán;

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua hóa học;

- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU.

Yêu cầu HS lập bảng tổng kết kiến thức của từng

nội dung theo sự hướng dẫn của GV

b) Nội dung: Kiểm tra kiến thức.

c) Sản phẩm: HS bốc thăm, bầu nhóm trưởng.

d) Tổ chức thực hiện:

GV chia lớp thành 3 nhóm, tiến hành cho cả lớp bốc thăm chủ đề ứng với các nội dung: (1)Hiđrocacbon; (2) Ancol-Phenol; (3) Anđehit-Axit cacboxylic

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI.

Hoạt động 1: Hiđrocacbon.

a) Mục tiêu: HS hiểu được các loại hiđrocacbon đã học.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK, thảo luận nhóm.

c) Sản phẩm: Bảng hệ thống kiến thức về hiđrocacbon.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: (xem phụ lục)

Trang 2

Yêu cầu HS trình bày về những hiđrocacbon đã

học: Tên gọi, công thức tổng quát, đặc điểm cấu

tạo và tính chất hóa học

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS lắng nghe và trả lời câu hỏi

Bước 3: Báo cáo thảo luận:

HS trình bày kết quả

Bước 4: Kết luận, nhận định:

GV nhận xét, chốt kiến thức

Hoạt động 2: Ancol-Phenol.

a) Mục tiêu: HS hiểu được ancol-phenol.

c) Sản phẩm: Bảng hệ thống kiến thức về ancol-phenol.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Yêu cầu HS trình bày về ancol-phenol: Công thức

tổng quát, đặc điểm cấu tạo và tính chất hóa học

(xem phụ lục)

Hoạt động 3: Anđehit-Axit cacboxylic.

a) Mục tiêu: HS hiểu được anđehit-axit cacboxylic.

c) Sản phẩm: Bảng hệ thống kiến thức về anđehit-axit cacboxylic.

Yêu cầu HS trình bày về anđehit-axit cacboxylic:

Công thức tổng quát, đặc điểm cấu tạo và tính

chất hóa học

a) Mục tiêu: Củng cố, luyện tập kiến thức đã học.

b) Nội dung: Dạy học trên lớp, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức vào giải quyết các bài tập.

Trang 3

GV cho HS tự trao đổi các câu hỏi về nội dung bài học liên quan đến thực tiễn xung quanh HS (Ghi lạinhững câu hỏi hay của HS để tích lũy).

- Có đồng phân mạch cacbon.

- Mạch hở;

- Chứa 1 liên kết đôi C=C.

- Có đồng phân mạch cacbon, vị trí liên kết đôi;

có đồng phân hình học.

- Mạch hở;

- Chứa 1 liên kết ba C ≡ C.

- Có đồng phân mạch cacbon,

vị trí liên kết ba.

- Mạch hở;

- Chứa 2 liên kết đôi (Khi liên kết đôi xen kẽ liên kết đơn, tạo

ra ankađien liên hợp).

- Mạch vòng;

- Chứa nhân benzen (gồm 6C tạo lục giác đều, với 3 liên kết π xen phủ toàn vòng).

- Phản ứng cộng

- Phản ứng trùng hợp

- Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn.

- Phản ứng oxi hóa hoàn toàn

- Phản ứng thế bởi ion kim loại

- Phản ứng thế

- Phản ứng thế nhóm OH (phản ứng tách nước tạo ete; tách nước tạo anken)

- Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn

- Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm OH (phản ứng với kim loại kiềm; phản ứng với dung dịch kiềm)

- Phản ứng thế nguyên tử H của nhân benzen (phản ứng với dung dịch Br 2 , phản ứng với axit HNO 3 )

Điều chế Từ dẫn xuất halogen, anken, anđehit Từ benzen và cumen.

3) ANĐEHIT - AXIT CACBOXYLIC

Trang 4

Chất

CTTQ Anđehit no, đơn chức, mạch hở

- Tính axit (làm đổi màu quỳ tím; phản ứng với bazơ, oxit bazơ, muối, kim loại hoạt động)

- Phản ứng este hóa

Điều chế Từ ancol bậc I, anken (etilen), ankan (metan) Từ anđehit, ankan (cắt mạch C), từ ancol.

Chương 1: ESTE & LIPIT

Bài 1: ESTE

Trang 5

I MỤC TIấU.

HS biết được:

- Khỏi niệm, đặc điểm, cấu tạo phõn tử, danh phỏp (gốc-chức) của este

- Tớnh chất húa học: phản ứng thủy phõn (trong mụi trường axit và bazơ)

- Phương phỏp điều chế một số este tiờu biểu

HS hiểu được:

- Este khụng tan trong nước và cú nhiệt độ sụi thấp hơn axit đồng phõn

- Viết được cụng thức cấu tạo của este cú tối đa 4 nguyờn tử cacbon

- Viết được cỏc phương trỡnh húa học minh họa tớnh chất húa học của este no, đơn chức, mạch hở

- Phõn biệt được este với cỏc chất khỏc như ancol, axit, bằng phương phỏp húa học

- Tớnh khối lượng cỏc chất trong phản ứng xà phũng húa

2) Năng lực:

- Năng lực tự chủ và tự học;

- Năng lực giao tiếp và hợp tỏc;

- Năng lực giải quyết vấn đề và sỏng tạo;

b) Năng lực chuyờn biệt:

- Năng lực nhận thức húa học;

- Năng lực tỡm hiểu thế giới tự nhiờn dưới gúc độ húa học;

- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đó học

3) Phẩm chất:

- Yờu nước;

- Trỏch nhiệm;

- Trung thực;

- Chăm chỉ;

- Nhõn ỏi

Giỏo ỏn, trỡnh chiếu ppt; một số mẫu dầu, mỡ chuẩn bị bài ở nhà

III TIẾN TRèNH DẠY HỌC.

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG.

a) Mục tiờu:

- Tạo khụng khớ vui vẻ trong lớp học, khơi gợi hứng thỳ của HS

- Huy động cỏc kiến thức đó được học của HS và tạo nhu cầu tiếp tục tỡm hiểu kiến thức mới của HS

b) Nội dung: HS hoàn thành phiếu học tập số 1.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Hoàn thành cỏc phương trỡnh phản ứng sau:

1) CH3COOH + NaOH →

2) CH3COOH + C2H5OH →

3) HCOOH + CH3OH →

4) C2H5COOH + C2H5OH →

c) Sản phẩm:

1) CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O

2) CH3COOH + C2H5OH ơ H SO đặc, t 2 4 o→ CH3COOC2H5 + H2O

Trang 6

3) HCOOH + CH3OH ơ H SO đặc, t 2 4 → HCOOCH3 + H2O

4) C2H5COOH + C2H5OH ơ H SO đặc, t 2 4 o→ C2H5COOC2H5 + H2O

- GV yờu cầu HS làm việc độc lập nội dung phiếu học tập số 1

- Yờu cầu 1 HS lờn bảng hoàn thành nội dung phiếu học tập số 1

- Gọi HS khỏc nhận xột

- GV nhận xột, bổ sung

B HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI.

Hoạt động 1: Khỏi niệm và danh phỏp.

a) Mục tiờu: Khỏi niệm, đặc điểm cấu tạo phõn tử, danh phỏp (gốc-chức) của este.

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhúm.

c) Sản phẩm: HS nắm được cỏc nội dung kiến thức.

- GV liờn hệ 4 phương trỡnh trong phiếu học tập số

1, chỉ ra sản phẩm của phương trỡnh 2, 3, 4, là cỏc

este hữu cơ Từ đú yờu cầu cỏc nhúm thảo luận,

hoàn thiện phiếu học tập số 2

I KHÁI NIỆM, DANH PHÁP.

- Khỏi niệm: Khi thay thế nhúm -OH ở nhúmcacboxyl của axit cacboxylic bằng nhúm OR thỡđược este

- Cụng thức của este đơn chức: RCOOR'trong đú, R, R' là gốc hiđrocacbon, R cú thể lànguyờn tử H

- Cụng thức este no, đơn chức, mạch hở:

CnH2nO2 (n ≥ 2)

- Đồng phõn của C3H6O2:

CH3COOCH3HCOOCH2CH3

3) Nờu cụng thức của este đơn chức?

4) Nờu cụng thức tổng quỏt của este no, đơn chức,

mạch hở?

5) Viết cỏc đồng phõn este ứng với cụng thức phõn

tử C3H6O2

6) Nờu quy tắc danh phỏp (gốc-chức) của este? Áp

dụng gọi tờn cỏc đồng phõn este của C3H6O2

HS lắng nghe và trả lời cỏc cõu hỏi

Bước 3: Bỏo cỏo thảo luận:

Đại diện cỏc nhúm bỏo cỏo kết quả

- Thụng qua quan sỏt: Thụng qua bỏo cỏo của cỏc

nhúm mà GV đỏnh giỏ khả năng quan sỏt, tỡm

hiểu thực tế và khả năng hoạt động nhúm của HS

- Thụng qua bỏo cỏo: Thụng qua bỏo cỏo của cỏc

nhúm khỏc, GV biết được HS đó cú những kiến

thức nào, những kiến thức nào cần phải điều

chỉnh, bổ sung

Hoạt động 2: Tớnh chất vật lớ.

a) Mục tiờu:

- HS biết được một số tớnh chất vật lớ của este

- HS hiểu được: este khụng tan trong nước và cú nhiệt độ soi thấp hơn cỏc axit đồng phõn

Trang 7

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhóm,

c) Sản phẩm: HS nắm chắc được kiến thức.

- GV cho HS xem một số mẫu dầu ăn, mỡ động

vật

- GV hướng dẫn HS giải thích một số tính chất

dựa vào kiến thức về liên kết hiđro

HS nghiên cứu SGK để nắm một vài tính chất vật

Nguyên nhân: Do giữa các phân tử este không

tạo được liên kết hiđro với nhau và liên kết hiđrogiữa các phân tử este với nước rất kém

- Các este thường có mùi đặc trưng: isoamylaxetat có mùi chuối chín; etyl butirat và etylpropionat có mùi dứa; geranyl axetat có mùi hoahồng,

Hoạt động 3: Tính chất hóa học.

a) Mục tiêu:

HS biết: este có phản ứng thủy phân (trong môi trường axit và bazơ)

HS viết được các phương trình phản ứng thủy phân este

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhóm.

- GV hướng dẫn HS phân tích phản ứng este ở bài

trước để dẫn đến phản ứng thủy phân trong môi

trường axit, liên hệ đến sự chuyển dịch cân bằng

khi lượng nước lớn

- GV yêu cầu các nhóm HS thảo luận và hoàn

thành nội dung của phiếu học tập số 3 vào bảng

- Sản phẩm: axit cacboxylic và ancol

2) Thủy phân trong môi trường bazơ:

CH3COOC2H5 + NaOH →t o CH3COONa + C2H5OH

Đặc điểm của phản ứng:

- Một chiều và xảy ra nhanh hơn

- Sản phẩm: muối của axit hữu cơ và ancol

Hoàn thành các phương trình phản ứng sau, cho

biết đặc điểm của từng phản ứng:

1) CH3COOC2H5 + H2O →H , t + o

2) CH3COOC2H5 + NaOH →t o

Hoạt động 4: Điều chế và ứng dụng.

a) Mục tiêu: HS biết được

- Phương pháp điều chế este bằng phản ứng este hóa

Trang 8

- Một số ứng dụng của este.

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhúm.

- Dựa vào SGK, hóy trả lời cỏc cõu hỏi sau:

1) Phương phỏp chung điều chế este?

2) Viết cỏc phương trỡnh phản ứng điều chế este:

metyl axetat, etyl fomat

- Hướng dẫn HS về nhà: tỡm hiểu những ứng dụng

của este

HS lắng nghe và trả lời cõu hỏi

o

H SO đặc t

→ RCOOR' + H2O

V ỨNG DỤNG. (HS tự học cú hướng dẫn)

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP.

a) Mục tiờu: Vận dụng kiến thức, kỹ năng tớnh toỏn húa học.

b) Nội dung: Dạy học trờn lớp, hoạt động nhúm, hoạt động cỏ nhõn.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức vào giải quyết cỏc bài tập.

d) Tổ chức thực hiện: GV yờu cầu HS thực hiện cỏc bài tập sau:

Cõu 1: Chất nào sau đõy là este?

Cõu 2: Cho sơ đồ: CH3COOH + X → CH3COOC2H5 + H2O Tờn của X là

Cõu 3: Thủy phõn este C2H5COOCH3 trong dung dịch NaOH, thu được sản phẩm gồm

Cõu 4: Thủy phõn este C2H5COOCH3 trong mụi trường axit (HCl), thu được sản phẩm gồm

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG.

a) Mục tiờu: Luyện tập, vận dụng cỏc kiến thức giải quyết cỏc vấn đề thực tiễn.

c) Sản phẩm: Bài làm của HS, kỹ năng tớnh toỏn húa học.

Cõu hỏi: Trong quỏ trỡnh chế biến thức ăn, người ta thường dựng dầu để chiờn xào thực phẩm Tuy

nhiờn, sau khi chế biến, lượng dầu vẫn cũn thừa, một số người giữa lại để sử dụng cho lần sau Nhưngtheo quan điểm khoa học thỡ khụng nờn sử dụng dầu để chiờn rỏn ở nhiệt độ cao đó sử dụng nhiều lần

cú màu đen, mựi khột Hóy giải thớch vỡ sao?

Bài 2: LIPIT

Mụn học/Hoạt động giỏo dục: Húa học; lớp: 12

I MỤC TIấU.

Trang 9

1) Kiến thức: HS biết được:

- Khái niệm, phân loại lipit

- Khái niệm chất béo, tính chất vật lí, tính chất hóa học (tính chất chung của este và phản ứng hiđrohóa chất béo lỏng), ứng dụng của chất béo

2) Năng lực:

- Năng lực giao tiếp và hợp tác;

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;

- Năng lực nhận thức hóa học;

- Năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học;

- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học

Dầu ăn, hoặc mỡ; nước; etanol; dd NaOH Chuẩn bị bài ở nhà, các tư liệu về chất béo

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế trước khi bắt đầu học bài mới.

b) Nội dung: GV kiểm tra bài cũ.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi kiểm tra bài cũ.

GV nêu câu hỏi: Viết phương trình phản ứng este hóa tạo etyl axetat? Nêu tính chất hóa học của etylaxetat? Viết phương trình minh họa?

GV yêu cầu HS trả lời; nhận xét và kết luận

Hoạt động 1: Khái niệm lipit - Khái niệm chất béo.

a) Mục tiêu: HS hiểu được khái niệm, định nghĩa và các kiến thức liên quan.

GV đặt vấn đề: Lipit là các este phức tạp Sau đây,

chúng ta chỉ xét về chất béo

GV chiếu hình ảnh: con lợn, quả dừa, hạt đậu,

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập

I KHÁI NIỆM.

Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bàosống, không hòa tan trong nước nhưng tan nhiềutrong dung môi hữu cơ không phân cực

Về mặt cấu tạo, phần lớn lipit là các este phức tạp,bao gồm chất béo (còn gọi là triglixerit), sáp,steroit và photpholipit,

Sau đây, chỉ xét về chất béo

Trang 10

Câu 3: Nêu khái niệm về chất béo? Cho biết trong

chất béo, chứa nhóm chức nào?

Câu 4: Axit béo là gì? Kể tên và viết công thức

một vài axit béo?

Câu 5: Viết công thức cấu tạo chất béo? Lấy một

R1COO-CH2

R3COO-CH2

R2COO-CH R1, R2, R3 lµ c¸c gèc hi®rocacbon;

cã thÓ gièng hoÆc kh¸c nhau

HS hoàn thành phiếu học tập và báo cáo sản phẩm

Hoạt động 2: Tính chất vật lí của chất béo.

a) Mục tiêu: HS hiểu được tính chất vật lí của chất béo.

c) Sản phẩm: Các tính chất vật lí của chất béo.

Yêu câu HS hoàn thành phiếu học tập

+ Khi trong phân tử có gốc hiđrocacbon no (ví dụ(C17H35COO)3C3H5), chất béo tồn tại ở trạng tháirắn

- Chất béo không tan trong nước nhưng tan nhiềutrong dung môi hữu cơ; nhẹ hơn nước

Câu 1: Liên hệ thực tế, hãy cho biết ở điều kiện

thường, dầu, mỡ động thực vật có thể tồn tại ở

trạng thái nào? (khí, lỏng, rắn?)

Câu 2: Khi nào chất béo tồn tại ở trạng thái lỏng,

khi nào tồn tại ở trạng thái rắn?

Câu 3: Nhận xét về tính tan của chất béo trong

nước và trong các dung môi hữu cơ

Hoạt động 3: Tính chất hóa học của chất béo.

a) Mục tiêu: HS hiểu được tính chất hóa học của chất béo.

c) Sản phẩm: Phản ứng thủy phân, phản ứng hiđro hóa chất béo lỏng.

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập 3) Tính chất hóa học:a) Phản ứng thủy phân:

Câu 1: Chất béo chứa nhóm chức nào? Dựa vào

đặc điểm cấu tạo ấy, hãy cho biết, chất béo có khả

năng tham gia phản ứng gì?

Câu 2: Hoàn thành phương trình phản ứng:

Trang 11

(CH3[CH2]16COO)3C3H5 + H2O →H t+,o

(CH3[CH2]16COO)3C3H5 + NaOH →t o

Câu 3: Trong công nghiệp, để chuyển hóa chất

béo lỏng (dầu) thành mỡ rắn, người ta tiến hành

hiđro hóa chất béo lỏng Hãy viết phương trình

phản ứng xảy ra?

c) Phản ứng cộng hiđro của chất béo lỏng:

(C17H33COO)3C3H5 (lỏng) + 3H2 175 190o

Ni C

−

→

(C17H35COO)3C3H5 (rắn)

a) Mục tiêu: HS hiểu được các ứng dụng chất béo.

c) Sản phẩm: Các ứng dụng của chất béo.

GV yêu cầu HS tìm hiểu dựa vào SGK và các

thông tin trên internet

a) Mục tiêu: Luyện tập, củng cố kiến thức đã học trong bài.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các bài tập.

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS trả lời.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 Câu 1: Chất béo là gì? Dầu ăn và mỡ động vật có điểm gì khác nhau về cấu tạo và tính chất vật lí? Cho

ví dụ minh họa

Câu 2: Trong thành phần của một số loại sơn có trieste của glixerol với axit linoleic C17H31COOH vàaxit linolenic C17H29COOH Viết công thức cấu tạo thu gọn của trieste có thể có của hai axit trên vớiglixerol

a) Mục tiêu: Luyện tập, vận dụng các kiến thức giải quyết các vấn đề thực tiễn.

c) Sản phẩm: Bài làm của HS, kỹ năng tính toán hóa học.

Trang 12

Câu 1: Dân gian có câu:

"Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh"

Tại sao, thịt mỡ và dưa hành thường được ăn cùng với nhau?

Câu 2: Vì sao khi thủy phân hoàn toàn dầu mỡ cần phải đun nóng với kiềm ở nhiệt độ cao, còn ở bộ

máy tiêu hóa thì dầu mỡ thủy phân hoàn toàn ngay ở nhiệt độ cơ thể 37oC

Bài 4: LUYỆN TẬP: ESTE VÀ CHẤT BÉO

I MỤC TIÊU.

- Củng cố kiến thức về este và chất béo

Trang 13

- Cấu tạo, phân loại, tính chất vật lí, tính chất hóa học của este và chất béo.

2) Năng lực:

Hệ thống hóa kiến thức và phiếu bài tập Chuẩn bị bài ở nhà

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi.

a) Mục tiêu: HS hiểu được các khái niệm, định nghĩa và các kiến thức liên quan.

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu bài tập

HS hoạt động cá nhân hoàn thành phiếu bài tập

HS lên bảng trình bày bài làm của mình

GV nhận xét, đánh giá và cho điểm

Trang 14

PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: So sánh chất béo và este về: thành phần nguyên tử, đặc điểm cấu tạo và tính chất hóa học Câu 2: Khi đun hỗn hợp 2 axit cacboxylic với glixerol (axit H2SO4 đặc làm xúc tác) có thể thu đượcmấy trieste? Viết công thức cấu tạo của các chất này.

Câu 3: Khi thủy phân (xúc tác axit) một este thu được glixerol và hỗn hợp axit stearic (C17H35COOH)

và axit panmitic (C15H31COOH) theo tỉ lệ mol 2:1 Viết công thức cấu tạo có thể có của chất béo trên

Câu 4: Làm bay hơi 7,4 gam một este A no, đơn chức, thu được một thể tích hơi bằng thể tích của 3,2

gam khí oxi (ở cùng điều kiện nhiệt độ, áp suất)

a) Tìm công thức phân tử của A

b) Thực hiện phản ứng xà phòng hóa 7,4 gam A với dung dịch NaOH đến khi phản ứng hoàn toàn thuđược sản phẩm có 6,8 gam muối Tìm công thức cấu tạo và gọi tên A

Câu 5: Khi thủy phân a gam một este X thu được 0,92 gam glixerol, 3,02 gam natri linoleat

C17H31COONa và m gam natri oleat C17H33COONa Tính a và m Viết công thức cấu tạo có thể có củaX

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu bài tập.

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu tìm hiểu nội dung: Cacbohiđrat là gì? Phân loại cacbohiđrat, biết

được cấu tạo của từng loại cacbohiđrat, tính chất của từng loại và một số ứng dụng của chúng

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Hướng dẫn HS tìm hiểu thêm các nội dung liên quan đến bài học Hướng dẫn HS tự học, tự tìm hiểu vềbài cũ và bài mới, đưa ra các câu hỏi mở rộng cho HS tham khảo

Chương 2: CACBOHIĐRAT

Bài 5: GLUCOZƠ (Tiết 1)

I MỤC TIÊU.

- Khái quát về cacbohiđrat, phân loại cacbohiđrat

- Biết cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ

Trang 15

- Biết tính chất các nhóm chức của glucozơ và vận dụng nó để giải thích các hiện tượng hóa học liênquan đến glucozơ.

2) Năng lực:

Dụng cụ: Ống nghiệm, kẹp gỗ, ống hút, đèn cồn

Hóa chất: glucozơ, dd AgNO3, NH3, CuSO4,

NaOH

Chuẩn bị bài trước ở nhà

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế trước khi bắt đầu bài học mới.

b) Nội dung: GV giới thiệu vấn đề liên quan đến bài học.

c) Sản phẩm: HS quan sát, phát biểu khái niệm và phân loại cacbohiđrat.

GV trình triếu các sản phẩm có chứa hợp chất cacbohiđrat

+ Glucozơ, fructozơ: quả nho chín, mật ong,

+ Saccarozơ: cây mía, củ cải đường, hoa thốt nốt,

+ Tinh bột: gạo, khoai, ngô,

+ Xenlulozơ: sợi bông, gỗ, sợi đay,

Thông qua sản phẩm được trình chiếu, GV cùng HS xây dựng khái niệm, phân loại hợp chấtcacbohiđrat

Hoạt động 1: Cacbohiđrat.

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 1 KHÁI QUÁT VỀ CACBOHIĐRAT. 1) Khái niệm:

Trang 16

Cacbohiđrat là những hợp chất hữu cơ tạp chức vàthường có công thức chung là Cn(H2O)m.

2) Phân loại: Cacbohiđrat được chia thành banhóm chủ yếu sau đây:

- Monosaccarit: là nhóm cacbohiđrat đơn giảnnhất, không thể thủy phân được

Ví dụ: glucozơ, fructozơ

- Đisaccarit: là nhóm cacbohiđrat mà khi thủyphân, mỗi phân tử sinh ra hai phân tửmonosaccarit

Ví dụ: saccarozơ, mantozơ

- Polisaccarit: là nhóm cacbohiđrat phức tạp, khithủy phân đến cùng sinh ra nhiều phân tửmonosaccarit

Câu 1: Nêu khái niệm về cacbohiđrat.

Câu 2: Cacbohiđrat được chia thành mấy loại chủ

yếu? Căn cứ phân loại này dựa vào đâu?

Hoạt động 2: Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên của glucozơ.

a) Mục tiêu: HS hiểu được Tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên của glucozơ.

Yêu cầu HS dựa vào SGK nêu lên tính chất vật lí

và trạng thái tự nhiên của glucozơ

HS lắng nghe câu hỏi và thực hiện nhiệm vụ

HS trình bày câu trả lời

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN.

- Chất rắn, tinh thể không màu, dễ tan trong nước,

có vị ngọt nhưng không ngọt bằng đường mía

- Có trong hầu hết các bộ phận của cơ thể thực vậtnhư hoa, lá, rễ,… và nhất là trong quả chín (quảnho); trong máu người nồng độ glucozơ hầu nhưkhông đổi khoảng (0,1%)

Hoạt động 3: Cấu tạo phân tử.

a) Mục tiêu: HS hiểu được cấu tạo phân tử glucozơ.

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 2 II CẤU TẠO PHÂN TỬ. Các dữ kiện thí nghiệm:

- Glucozơ có phản ứng tráng bạc và bị oxi hóa bởinước brom, tạo thành axit gluconic, chứng tỏ phân

tử glucozơ có nhóm CH=O

- Glucozơ tác dụng với Cu(OH)2 cho dung dịchmàu xanh lam, chứng tỏ phân tử glucozơ có nhiềunhóm OH ở vị trí kề nhau

- Glucozơ tạo este chứa 5 gốc CH3COO, chứng tỏphân tử có 5 nhóm OH

- Khử hoàn toàn glucozơ, thu được hexan, chứng

tỏ có 6 nguyên tử C trong phân tử glucozơ, tạothành một mạch không nhánh

Kết luận:

- Công thức phân tử: C6H12O6

- Glucozơ là hợp chất tạp chức, ở dạng mạch hở

Câu 1: Để xác định cấu tạo của glucozơ, người ta

căn cứ vào những kết quả thực nghiệm nào?

Câu 2: Từ các kết quả thực nghiệm, hãy rút ra

nhận xét về những đặc điểm cấu tạo của glucozơ

HS hoàn thành phiếu học tập

Trang 17

Hoạt động 4: Tính chất hóa học - Tính chất của ancol đa chức.

a) Mục tiêu: HS biết tính chất ancol đa chức của glucozơ.

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập số 3

Câu 1: Từ đặc điểm cấu tạo của glucozơ, hãy cho

biết glucozơ có thể tham gia những phản ứng hóa

học nào?

Câu 2: Quan sát thí nghiệm: dung dịch glucozơ

với Cu(OH)2 Cho biết hiện tượng, giải thích kết

quả thí nghiệm

Câu 3: Cho biết sản phẩm của phản ứng giữa

glucozơ với anhiđrit axetic (có xúc tác Piriđin)

Hoạt động 4: Tính chất hóa học - Tính chất của anđehit.

a) Mục tiêu: HS biết tính chất anđehit của glucozơ.

GV làm thí nghiệm giữa glucozơ với dung dịch

→

CH2OH-[CHOH]4-CH2OH

Câu 1: Nghiên cứu thí nghiệm của phản ứng giữa

glucozơ với dung dịch AgNO3/NH3 (to) và cho biết

hiện tượng phản ứng, viết phương trình phản ứng

xảy ra và vai trò của glucozơ trong phản ứng này

Câu 2: Hoàn thành phương trình phản ứng:

o

Ni t

Cho biết vai trò của glucozơ trong phản ứng này

Trang 18

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5 Câu 1: Cacbohiđrat là gì? Có mấy loại cacbohiđrat quan trọng? Nêu định nghĩa từng loại và lấy thí dụ

minh họa?

Câu 2: Những thí nghiệm nào chứng minh được cấu tạo phân tử của glucozơ?

Bài 5: GLUCOZƠ (Tiết 2)

I MỤC TIÊU.

- Khái quát về cacbohiđrat, phân loại cacbohiđrat

- Biết cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ

- Biết tính chất các nhóm chức của glucozơ và vận dụng nó để giải thích các hiện tượng hóa học liênquan đến glucozơ

2) Năng lực:

Trang 19

Dụng cụ: Ống nghiệm, kẹp gỗ, ống hút, đèn cồn

Hóa chất: glucozơ, dd AgNO3, NH3, CuSO4,

NaOH

Chuẩn bị bài trước ở nhà

c) Sản phẩm: HS nắm chắc được các nội dung.

GV nêu câu hỏi:

Câu 1: Nêu đặc điểm cấu tạo phân tử của glucozơ?

Câu 2: Với đặc điểm cấu tạo trên, glucozơ có thể tham gia các phản ứng nào?

HS chuẩn bị và trình bày

GV lắng nghe, nhận xét và cho điểm

Hoạt động 1: Tính chất hóa học - Phản ứng lên men.

a) Mục tiêu: HS biết phản ứng lên men của glucozơ.

GV giới thiệu phản ứng lên men và viết phương

trình phản ứng

HS lắng nghe và ghi bài

HS viết phương trình hóa học

Trang 20

GV chốt kiến thức

Hoạt động 2: Điều chế và ứng dụng.

a) Mục tiêu: HS biết cách điều chế và một số ứng dụng của glucozơ.

Yêu cầu HS tìm hiểu về cách điều chế và các ứng

dụng của glucozơ

HS lắng nghe, ghi bài và tìm hiểu SGK

Hoạt động 3: Đồng phân của glucozơ-fructozơ.

a) Mục tiêu: HS biết cấu tạo, tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên và tính chất hóa học của fructozơ b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhóm.

Yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập V ĐỒNG PHÂN CỦA GLUCOZƠ – FRUCTOZƠ.

1) Cấu tạo phân tử:

Công thức phân tử: C6H12O6Cấu tạo dạng mạch hở:

HOCH2-CHOH-CHOH-CHOH-CO-CH2OHhay viết gọn: HOCH2-(CHOH)3-CO-CH2OH

2) Tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên:

Là chất kết tinh, không màu, dễ tan trong nước, có

vị ngọt hơn đường mía, có nhiều trong quả ngọtnhư dứa, xoài, Đặc biệt trong mật ong có tới 40%fructozơ

3) Tính chất hóa học:

- Tính chất của ancol đa chức: Tương tự glucozơ

- Phản ứng cộng H2: tạo sobitol

- Trong môi trường bazơ fructozơ bị oxi hóa bởi

dung dịch AgNO3/NH3 do trong môi trường bazơfructozơ chuyển thành glucozơ:

Fructozơ ¬ OH−→ Glucozơ

PHIẾU HỌC TẬP Câu 1: Nêu công thức phân tử, cấu tạo phân tử

của fructozơ

Câu 2: Trình tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên

của fructozơ

Câu 3: Nêu tính chất hóa học của fructozơ.

Trang 21

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Câu 1: Phân tử fructozơ chứa những nhóm chức nào?

Câu 2: Chất nào sau đây còn được gọi là "đường mật ong"?

Câu 3: Fructozơ không phản ứng với chất nào?

A H2 (Ni, to) B Cu(OH)2 (to thường) C Dd AgNO3/NH3 (to) D Dd Brom

Câu 4: Glucozơ và fructozơ phản ứng với chất nào sau đây cho ra cùng một loại sản phẩm?

Câu 5: Để phân biệt giữa glucozơ và fructozơ, có thể dùng hóa chất nào?

TÌM HIỂU QUY TRÌNH NẤU RƯỢU GẠO TRUYỀN THỐNG Bước 1: Ngâm gạo

Ngâm gạo trước khi nấu khoảng 45 phút đến gạo trương nở và không bị vón cục khi nấu

Bước 2: Nấu cơm rượu

Nấu cơm rượu đơn giản như nấu cơm ăn hằng ngày

Lưu ý: không dùng cơm bị sống, cơm phải chín đều, không quá khô hoặc quá ướt

Bước 3: Làm nguội cơm

Cho cơm ra rổ để cho cơm nguội bớt vào khoảng 30o

Bước 4: Trộn men

Cho men vào trộn, tùy từng loại men khác nhau mà có tỉ lệ trộn sao cho phù hợp (thường thì 25 gamđến 30 gam trên mỗi 1 kg gạo)

Bước 5: Lên men hở

Sau khi trộn men cho vào thiết bị lên men, giữ nhiệt

Bước 6: Lên men kín

Sau khi lên men kín xong, cho thêm khoảng từ 2 đến 3 lít nước trên mỗi 1 kg gạo Sau đó chờ khoảng 4ngày sẽ thu được dung dịch ujj

Bước 7: Chưng cất rượu lần 1

Lần đầu chưng cất sẽ thu được rượu gốc (có nồng độ cồn từ 55-65o) Trong rượu thường có anđehit cao

và gây hại cho sức khỏe, người uống dễ bị ngộ độc, vì vậy rượu này vẫn chưa dùng được

Bước 8: Chưng cất rượu lần 2

Lần thứ 2, chưng cất sẽ được rượu giữa (có nồng độ cồn từ 35-45o), rượu này sẽ được dùng để uống vàngười nấu thường lấy rượu này để bán cho người tiêu dùng

Bước 9: Chưng cất rượu lần cuối

Lần cuối, chưng cất sẽ thu được rượu ngọn (rượu này có nồng độ cồn thấp, vị chua không còn mùithơm của rượu) Rượu này thường được dùng để pha chung với rượu gốc (thu được sau lần chưng cấtđầu tiên) và lại chưng cất 1 lần nữa để lấy rượu thành phẩm và đem bán

Trang 22

Bài 6: SACCAROZƠ, TINH BỘT VÀ XENLULOZƠ (Tiết 1)

Trang 23

Dụng cụ: ống nghiệm, dao, ống hút, đèn cồn

Hóa chất: saccarozơ, tinh bột, dd iot, Cu(OH)2,

H2O

Các tranh ảnh: sơ đồ sản xuất đường từ mía, cấu

trúc phân tử tinh bột và xenlulozơ

Chuẩn bị bài trước khi đến lớp

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú trước khi vào học bài mới.

b) Nội dung: HS xem tranh ảnh.

c) Sản phẩm: HS đưa ra một số nhận định khi xem tranh ảnh.

GV trình chiều một vài hình ảnh của cây mía, củ cải đường, hoa thốt nốt, các loại đường (đường trắngtinh luyện, đường mật mía, đường phèn, )

Yêu cầu HS đưa ra liên tưởng khi xem những hình ảnh đó

Hoạt động 1: Saccarozơ - Tính chất vật lí.

a) Mục tiêu: HS biết được tính chất vật lí của saccarozơ.

GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức thực tế và kiến

thức trong SGK để nêu được tính chất vật lí của

saccarozơ

HS lắng nghe câu hỏi và tìm hiểu trong SGK

a) Mục tiêu: HS biết được cấu tạo phân tử của saccarozơ.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 2) Cấu tạo phân tử:

Trang 24

GV yêu cầu HS dựa vào SGK nêu cấu tạo phân tử

của saccarozơ

Kết luận:

CTPT: C12H22O11

Saccarozơ là một đisaccarit được cấu tạo từ mộtgốc glucozơ và một gốc fructozơ liên kết với nhauqua nguyên tử oxi

Trong phân tử saccarozơ không có nhóm anđehit,chỉ có các nhóm OH ancol

a) Mục tiêu: HS biết được tính chất hóa học của saccarozơ.

GV yêu cầu HS dựa vào SGK nêu cấu tạo phân tử

của saccarozơ Từ đó, dự đoán tính chất hóa học

của saccarozơ

GV làm thí nghiệm giữa dd saccarozơ với

Cu(OH)2 Yêu cầu HS quan sát hiện tượng

GV giới thiệu phản ứng thủy phân

b) Phản ứng thủy phân:

C12H22O11 + H2O → C6H12O6 + C6H12O6

glucozơ fructozơ

Hoạt động 4: Sản xuất và ứng dụng.

a) Mục tiêu: HS biết được cách sản xuất và ứng dụng của saccarozơ.

GV yêu cầu HS tìm hiểu trong SGK và kiến thức

thực tế

a) Mục tiêu: HS biết được tính chất vật lí của tinh bột.

Trang 25

GV cho HS xem mẫu tinh bột

thực tế

Hoạt động 6: Tinh bột - Cấu trúc phân tử.

a) Mục tiêu: HS biết được cấu trúc phân tử các dạng của tinh bột.

thực tế

2) Cấu trúc phân tử:

- Thuộc loại polisaccarit, phân tử gồm nhiều mắt

xích C6H10O5 liên kết với nhau

CTPT: (C6H10O5)n

- Các mắt xích liên kết với nhau tạo thành 2 dạng: + Amilozơ: Gồm các gốc α-glucozơ liên kết vớinhau tạo thành mạch dài, xoắn lại có phân tử khốilớn (~200.000)

+ Amilopectin: Gồm các gốc α-glucozơ liên kếtvới nhau tạo thành mạng không gian phân nhánh

- Tinh bột được tạo thành trong cây xanh nhờ quá trình quang hợp.

6nCO2 + 5nH2O clorophina/s → (C6H10O5)n + 6nO2

Để tráng ruột phích, người ta tiến hành thủy phân hoàn toàn saccarozơ Dung dịch thu được, đem cho phản ứng với dung dịch AgNO3/NH3 dư Hãy viết các phương trình phản ứng xảy ra.

Trang 26

Bài 6: SACCAROZƠ, TINH BỘT VÀ XENLULOZƠ (Tiết 2)

3) Phẩm chất:

Trang 27

Dụng cụ: ống nghiệm, dao, ống hút, đèn cồn

Hóa chất: saccarozơ, tinh bột, dd iot, Cu(OH)2,

H2O

Các tranh ảnh: sơ đồ sản xuất đường từ mía, cấu

trúc phân tử tinh bột và xenlulozơ

Chuẩn bị bài trước khi đến lớp

a) Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú trước khi vào học bài mới.

c) Sản phẩm: HS nắm chắc kiến thức.

GV yêu cầu HS trả lời:

Nêu đặc điểm cấu tạo phân tử tinh bột? Từ đó, dự đoán tính chất hóa học của tinh bột?

GV nhận xét, đánh giá và cho điểm

a) Mục tiêu: HS biết tính chất hóa học của tinh bột.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK, thảo luận nhóm

Theo câu hỏi kiểm tra bài cũ, yêu cầu HS nhắc lại

dự đoán về tính chất hóa học của tinh bột

GV làm thí nghiệm giữa tinh bột và dung dịch iot

Yêu cầu HS quan sát hiện tượng và giải thích

b) Phản ứng màu với iot:

Hồ tinh bột + dd I2 → hợp chất màu xanh tím →

Dùng để nhận biết hồ tinh bột.

Giải thích: Do cấu tạo ở dạng xoắn, có lỗ rỗng,

tinh bột hấp thụ iot cho màu xanh lục

Hoạt động 2: Ứng dụng.

a) Mục tiêu: HS biết ứng dụng của tinh bột.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 4) Ứng dụng: (HS tự học có hướng dẫn)

Trang 28

GV yêu cầu HS dựa vào SGK và kiến thức thực tế

của bản thân để tìm hiểu ứng dụng của tinh bột

HS lắng nghe và tìm hiểu

Hoạt động 3: Xenlulozơ - Tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên.

a) Mục tiêu: HS biết tính chất vật lí và trạng thái tự nhiên của xenlulozơ.

của bản thân để tìm hiểu tính chất vật lí và trạng

thái tự nhiên của xenlulozơ

- Là thành phần chính tạo nên màng tế bào thựcvật, tạo nên bộ khung của cây cối Trong bôngnõn, có gần 98% xenlulozơ; trong gỗ, xenlulozơchiếm 40-50% khối lượng

Hoạt động 4: Xenlulozơ - Cấu trúc phân tử.

a) Mục tiêu: HS biết cấu trúc phân tử của xenlulozơ.

của bản thân để tìm hiểu cấu trúc phân tử của

xenlulozơ

2) Cấu trúc phân tử:

- Là một polisaccarit, phân tử gồm nhiều gốc

β-glucozơ liên kết với nhau tạo thành mạch dài, cókhối lượng phân tử rất lớn (2.000.000) Nhiềumạch xenlulozơ ghép lại với nhau thành sợixenlulozơ

- Xenlulozơ chỉ có cấu tạo mạch không phânnhánh, mỗi gốc C6H10O5 có 3 nhóm OH

CTCT: (C6H10O5)n hay [C6H7O2(OH)3]n

Hoạt động 5: Xenlulozơ - Tính chất hóa học.

a) Mục tiêu: HS biết tính chất hóa học của xenlulozơ.

Dựa vào cấu trúc phân tử, hãy dự đoán tính chất

hóa học của xenlulozơ

H t

→ nC6H12O6Phản ứng thủy phân xenlulozơ xảy ra trong dạ dày

Trang 29

HS trỡnh bày cõu trả lời.

của động vật ăn cỏ nhờ enzim xenlulaza

b Phản ứng với axit nitric:

[C6H7O2(OH)3]n + 3nHNO3 (đặc) H SO đặc 2 4

t

→

[C6H7O2(ONO2)3]n + 3nH2O xenlulozơ trinitrat

Xenlulozơ trinitrat rất dễ chỏy và nổ mạnh khụng

sinh ra khúi nờn được dựng làm thuốc sỳng khụng khúi.

Hoạt động 6: Xenlulozơ - Ứng dụng.

a) Mục tiờu: HS biết ứng dụng của xenlulozơ.

b) Nội dung: HS làm việc với SGK, thảo luận nhúm

GV yờu cầu HS dựa vào SGK và kiến thức thực tế

của bản thõn để tỡm hiểu ứng dụng của xenlulozơ

HS lắng nghe và tỡm hiểu

HS trỡnh bày cõu trả lời

4) Ứng dụng: (HS tự học cú hướng dẫn)

a) Mục tiờu: Luyện tập, củng cố kiến thức đó học trong bài.

c) Sản phẩm: HS vận dụng kiến thức đó học vào giải quyết cỏc bài tập.

d) Tổ chức thực hiện: GV yờu cầu HS trả lời.

Cõu 1: Cụng thức phõn tử của tinh bột cú dạng là

Cõu 2: Chất khụng tan được trong nước lạnh là

Cõu 3: Tinh bột trong gạo nếp chứa khoảng 98% là

Cõu 4: Khi thủy phõn tinh bột ta thu được sản phẩm cuối cựng là

Cõu 5: Nhỏ vài giọt dung dịch iot vào hồ tinh bột thỡ cú màu

Cõu 6: Tớnh chất của tinh bột là: Polisaccarit (1), khụng tan trong nước (2), cú vị ngọt (3), thủy phõn

tạo thành glucozơ (4), thủy phõn tạo thành fructozơ (5), làm cho iot chuyển thành màu xanh (6), dựng

làm nguyờn liệu để điều chế đextrin (7) Những tớnh chất sai là

Cõu 7: Cụng thức phõn tử và cụng thức cấu tạo của xenlulozơ lần lượt là

A (C6H12O6)n, [C6H7O2(OH)3]n B (C6H10O5)n, [C6H7O2(OH)3]n

Trang 30

C [C6H7O2(OH)3]n, (C6H10O5)n D (C6H10O5)n, [C6H7O2(OH)2]n.

Câu 8: Đun nóng xenlulozơ trong dung dịch axit vô cơ, thu được sản phẩm là

Câu 9: Xenlulozơ trinitrat là sản phẩm tạo thành khi cho xenlulozơ phản ứng với chất nào?

Câu 10: Tính chất của xenlulozơ là: Chất rắn (1), màu trắng (2), không tan trong các dung môi hữu cơ

thông thường như ete, benzen (3), có cấu trúc mạch thẳng (4), khi thủy phân tạo thành glucozơ (5),dùng để điều chế tơ visco (6), dễ dàng điều chế từ dầu mỏ (7) Những tính chất đúng là

Câu 1: Tại sao cơm nếp lại dẻo hơn cơm tẻ?

- Vì sao nhai cơm kĩ lại thấy có vị ngọt?

- Vì sao vỏ bánh mỳ lại ngọt hơn ruột bánh mỳ?

Câu 2: Sự hình thành và chuyển hóa tinh bột:

a) Hãy cho biết sự tạo thành tinh bột trong cây xanh

b) Sự chuyển hóa tinh bột trong cơ thể con người?

Bài 7: LUYỆN TẬP: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CACBOHIĐRAT

I MỤC TIÊU.

- Hệ thống hóa kiến thức về cấu tạo và tính chất của các loại cacbohiđrat điển hình

- Vận dụng kiến thức về các tính chất chính của các loại cacbohiđrat tiêu biểu để giải bài tập

2) Năng lực:

Trang 31

- Nhân ái.

Hệ thống kiến thức, câu hỏi và bài tập Chuẩn bị bài ở nhà

A HOẠT ĐỘNG KHỚI ĐỘNG.

a) Mục tiêu: Tạo tâm thể hứng khởi trước khi vào bài học mới.

c) Sản phẩm: HS điền vào bảng kiến thức.

GV sử dụng bảng câm để vấn đáp HS theo các nội dung

I PHÂN LOẠI CACBOHIĐRAT.

Là nhóm cacbohiđrat đơn giản nhất, không thể thủy phân được

II TÊN GỌI, CÔNG THỨC PHÂN TỬ, ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO.

Hợp chất tạp chức, phân tử có 5 nhóm -OH và một nhóm -CHO Hợp chất tạp chức, phân tử có 5 nhóm -OH và một nhóm -CO-

Là đisaccarit được tạo tạo thành từ một gốc glucozơ và một gốcfructozơ

Là polisaccarit, phân tử có nhiều gốc α-glucozơ liên kết vớinhau Các α-glucozơ liên kết với nhau tạo thành dạng là amilozơ

Trang 32

a) Mục tiêu: Rèn kỹ năng viết phương trình hóa học, tính toán hóa học.

b) Nội dung: HS làm các bài tập.

c) Sản phẩm: Lời giải các bài tập, kỹ năng tính toán của HS.

GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu bài tập

HS hoạt động cá nhân hoàn thành phiếu bài tập

HS trình bày bài tập

GV nhận xét, đánh giá bài làm của HS

PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: Trình bày phương pháp hóa học để phân biệt các dung dịch riêng biệt trong mỗi nhóm chất sau:

a) Glucozơ, glixerol, anđehit axetic

b) Glucozơ, saccarozơ, glixerol

c) Saccarozơ, anđehit axetic, hồ tinh bột

Câu 2: Từ 1 tấn tinh bột chứa 20% tạp chất trơ có thể sản xuất được bao nhiêu kg glucozơ, nếu hiệu

suất của quá trình sản xuất là 75%?

Câu 3: Tính khối lượng glucozơ tạo thành khi thủy phân:

a) 1 kg bột gạo có 80% tinh bột, còn lại là tạp chất trơ

b) 1 kg mùn cưa có 50% xenlulozơ, còn lại là tạp chất trơ

c) 1 kg saccarozơ

Giả thiết rằng, các phản ứng xảy ra hoàn toàn

Trang 33

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS trình bày bài tập trong phiếu bài tập.

I MỤC TIÊU.

- Biết tiến hành, quan sát và giải thích một số phản ứng về este và cacbohiđrat

- Rèn luyện một số kỹ năng thí nghiệm: nhỏ giọt, lắc, gạn, lọc, đun nóng,

2) Năng lực:

Trang 34

Giáo viên Học sinh

Dụng cụ: ống nghiệm, bát sứ nhỏ, đữa thủy tinh,

ống thủy tinh, nút cao su, giá thí nghiệm, giá để

ống nghiệm, đèn cồn, kiềng sắt

Hóa chất: C2H5OH, CH3COOH nguyên chất, dung

dịch NaOH 4%, CuSO4 5%, glucozơ 15%, NaCl

bão hòa, mỡ hoặc dầu thực vật, nước đá

Chuẩn bị bài ở nhà

GV nêu mục tiêu, yêu cầu, nhấn mạnh những điểm cần chú ý trong tiết thực hành

GV hướng dẫn HS lắp ráp thiết bị điều chế etyl axetat, thao tác dùng đũa hủy tinh khuấy đều trong thínghiệm về phản ứng xà phòng hóa

Hoạt động 1: Thí nghiệm 1 - Điều chế etyl axetat.

GV hướng dẫn HS quan sát hiện tượng xảy ra

rong quá trình thí nghiệm HS quan sát mùi và

tính tan của este điều chế được

HS tiến hành như hướng dẫn trong SGK

Hoàn thành thí nghiệm 1

Hoạt động 2: Thí nghiệm 2 - Phản ứng xà phòng hóa.

Trang 35

hợp trong bát sứ, có thêm vài giọt nước để hỗn

hợp không cạn đi

Hoạt động 3: Thí nghiệm 4 - Phản ứng của tinh bột với iot.

GV hướng dẫn HS quan sát màu của thí nghiệm

d) Tổ chức thực hiện: GV yêu cầu HS viết tường trình thí nghiệm.

Trang 36

Chương 3: AMIN, AMINO AXIT, PROTEIN

Bài 9: AMIN (Tiết 1)

I MỤC TIÊU.

- Biết khái niệm, phân loại và gọi tên amin

- Hiểu các tính chất điển hình của amin

2) Năng lực:

Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thủy tinh, ống nhỏ giọt,

kẹp thí nghiệm

Hóa chất: metylamin, quỳ tím, anilin, nước brom

Chuẩn bị bài ở nhà

Trang 37

Tranh ảnh, hình vẽ.

GV lấy thí dụ về CTCT của amoniac và một số amin như bên và yêu cầu HS so sánh CTCT củaamoniac với amin

HS nghiên cứu SGK và nêu định nghĩa amin trên cơ sở so sánh cấu tạo của NH3 và amin

Hoạt động 1: Khái niệm.

a) Mục tiêu: HS hiểu được khái niệm amin.

c) Sản phẩm: Khái niệm amin, đồng phân amin.

GV yêu cầu HS đưa ra khái niệm amin

GV lấy một số thí dụ và yêu cầu HS xác định các

loại đồng phân amin

HS nghiên cứu SGK để biết được các loại đồng

Hoạt động 2: Phân loại.

a) Mục tiêu: HS biết cách phân loại amin.

c) Sản phẩm: Các loại amin.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: b) Phân loại:

Trang 38

GV yêu cầu HS đọc SGK, đưa ra cách phân loại

amin

HS nghiên cứu SGK để biết được các loại amin

Amin được phân loại theo 2 cách thông dụng:

- Theo gốc hiđrocacbon: amin mạch hở nhưCH3NH2, C2H5NH2, ; amin thơm như C6H5NH2,CH3C6H4NH2,

- Theo bậc amin: (bậc amin thường được tínhbằng số gốc hiđrocabcon liên kết với nguyên tửnitơ): amin bậc một như CH3NH2, amin bậc hainhư CH3NHCH3, amin bậc ba như (CH3)3N

Hoạt động 3: Danh pháp.

a) Mục tiêu: HS biết cách gọi tên amin

c) Sản phẩm: Tên gọi amin.

GV yêu cầu HS đọc SGK, đưa ra cách gọi tên

amin

HS nghiên cứu SGK để biết cách gọi tên amin

a) Mục tiêu: HS biết tính chất vật lí amin

c) Sản phẩm: Tính chất vật lí của amin.

GV yêu cầu HS đọc SGK, nêu ra các tính chất vật

lí của amin

HS nghiên cứu SGK để biết tính chất vật lí của

- Metylamin, đimetylamin, trimetylamin, etylamin

là những chất khí, mùi khai, khó chịu, tan nhiềutrong nước

- Các amin có phân tử khối cao hơn là những chấtlỏng hoặc rắn, nhiệt độ sôi tăng dần và độ tantrong nước giảm dần theo chiều tăng của phân tửkhối

- Các amin thơm là chất lỏng hoặc rắn và dễ bị oxihóa Khi để trong không khí, các amin thơm bịchuyển từ không màu thành màu đen vì bị oxi hóa

- Các amin đều độc

Trang 39

Chương 3: AMIN, AMINO AXIT, PROTEIN

Bài 9: AMIN (Tiết 2)

I MỤC TIÊU.

- Biết khái niệm, phân loại và gọi tên amin

- Hiểu các tính chất điển hình của amin

2) Năng lực:

Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thủy tinh, ống nhỏ giọt,

Trang 40

GV gọi một số HS lên bảng kiểm tra bài cũ

a) Mục tiêu: Cấu tạo phân tử amin.

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhĩm.

GV hỏi: Phân tử amin và amoniac cĩ điểm gì

giống nhau về mặt cấu tạo?

GV bổ sung thơng tin

HS nghiên cứu SGK và cho biết đặc điểm cấu

tạo phân tử của amin

1) Cấu tạo phân tử:

- Tùy thuộc vào số liên kết và nguyên tử N tạo ra vớinguyên tử cacbon mà ta cĩ amin bậc I, bậc II, bậc III.R-NH2 R NH R1 R N

R2

R1

Bậ c I Bậ c II Bậ c III

- Phân tử amin cĩ nguyên tử nitơ tương tự trongphân tử NH3 nên các amin cĩ tinh bazơ Ngồi raamin cịn cĩ tính chất của gốc hiđrocacbon

Hoạt động 2: Tính chất hĩa học - tính bazơ.

a) Mục tiêu: Tính bazơ của amin.

b) Nội dung: Làm việc với SGK, thảo luận nhĩm.

GV biểu diễn 2 thí nghiệm sau để HS quan sát:

- Thí nghiệm 1: cho mẩu giấy quỳ tím đã thấm

nước lên miệng lọ đựng CH3NH2

- Thí nghiệm 2: đưa đầu đũa thủy tinh đã

nhúng dung dịch HCl đặc lên miệng lọ đựng

CH3NH2

HS quan sát hiện tượng xảy ra, giải thích

HS nghiên cứu SGK so sánh tính bazơ của

CH3NH2 + H2O ¬ → [CH3NH3]+ + OHAnilin và các amin thơm phản ứng rất kém với nước

Tác dụng với axit:

C6H5NH2 + HCl → [C6H5NH3]+Cl− anilin phenylamoni clorua

Nhận xét:

- Các amin tan nhiều trong nước như metylamin,etylamin, … cĩ khả năng làm xanh giấy quỳ tím hoặclàm hồng phenolphtalein, cĩ tính bazơ mạnh hơnamoniac nhờ ảnh hưởng của nhĩm ankyl

- Anilin cĩ tính bazơ, nhưng dung dịch của nĩ khơng

Tiêu đề	Giáo Án Hóa Học Lớp 12 (Chi Tiết) HKI
Chuyên ngành	Hóa học
Thể loại	giáo án

Định dạng
Số trang	85
Dung lượng	1,29 MB