No i qua ca c ky hie u linh kie n va ca

Dòng điện quy ước.. Dòngđiện chảy trong các ống đèn huỳnh quang là dòng ion... toán tích phân.

Trang 1

Nói qua các ký hiệu linh kiện và các linh kiện cơ bản.

Khái niệm về mạch điện

Trong một mạch điện luôn gồm có 3 thành phần: (1) Nguồnđiện năng, (2) Khóa điện đóng mở mạch và (3) là các dạngtải

Dòng điện thực, hay dòng điện vật lý.

Cái thực thể quan trọng nhất trong tất cả các loại mạch điện,chính là dòng chảy của các hạt điện, hay là dòng điện tử Mộtmạch điện đang "sống" là trong mạch đang có dòng chảy trongmạch Trong hầu hết các loại mạch điện, dòng điện chính là sự

Trang 2

chảy của các hạt điện tử, vì điện tử mang điện tích âm, nên khichảy nó bị hút về cực dương của nguồn

Dòng điện quy ước.

Do lúc phát hiện ra dòng điện, người ta chưa biết thật sự làcái gì đang chảy, và cũng do quan niệm là cực dương của pin làở mức volt cao hơn mức volt âm và cho đồng dạng dòng điệnvới nước chảy từ cao xuống thấp, nên lúc đó người ta cho làdòng điện cũng chảy từ cực dương về cực âm Sau này khi biếtdòng điện chảy trong mạch chính là dòng electron, người ta gọidòng điện chảy từ cực dương về cực âm là dòng điện quy ước.Và gọi dòng electron là dòng điện thực hay dòng vật lý

Trong ngành điện, có nhiều dạng dòng điện, được hiểu như sau:

* Dòng điện electron, các electron tự do không gắn với mộtnguyên tử nào, khi tập trung lại và chảy thành dòng, chúng tacó dòng điện tử Đây là dạng dòng điện thực chảy trong cácmạch điện tử Do electron mang điện tích âm, nên nó sẽ bị hútvà chảy về cực dương của nguồn

* Dòng điện ly tử, các phân tử mất cân bằng điện tích sẽ trởthành các ion, có ion dương và ion âm Khi chịu tác độngcủa điện trường, các ly tử sẽ chảy trong mạch, ion dương chảyvề hướng cực âm và ion âm chảy về hướng cực dương, sự chảycủa các ion rất chậm, vì nó nặng và có quán tính lớn Dòngđiện chảy trong các ống đèn huỳnh quang là dòng ion

* Dòng điện lô Trong các chất bán dẫn, trên các chổ kết nốigiữa các nguyên tử khi mất điện tử nối sẽ để ra lô trống, nhờ cócác lô trống này mà các điện tử nối ở lân cận có thể dời chuyển

Trang 3

tạo ta dòng điện, người ta gọi dòng điện này là dòng lô, dòng

lô là một chuyển động biểu kiến, nó chảy về hướng cực âm

* Dòng điện toán học Trong khi tính toán các mạch điện, trêncác nút của mạch điện, chúng ta có thể chọn chiều dòng chảytuỳ ý Và khi giải toán, nếu được dòng điện có dấu âm thì chiềuchảy phải là chiều ngược lại, nếu là có dấu dương chiều chảyđúng với chiều đã chọn

* Dòng điện quy ước, còn gọi là dòng Franklin, chiều chảy củadạng dòng điện này là cho chảy từ cực dương về cực âm Vì lúcđó người ta tương đồng dòng điện như dòng nước, nước chảy từcao xuống thấp thì dòng điện cũng chảy từ cực dương, mứccao, về cực âm, mức thấp Tuy chiều chảy của dòng này nàykhông đúng với bản chất của dòng điện thật, nhưng do dùngquen nên hiện vẫn còn được ưa dùng

Bạn nhớ trên đời, năng lượng là cái tạo ra công Cả nhân loạiđang đi tìm những dạng năng lượng mới, năng lượng sạch.Năng lượng có 2 dạng:

lượng xác định theo tư thế của nó, nó ở mức cao hay ở mứcthấp, nằm càng cao có năng lượng càng lớn

năng lượng xác định theo tốc độ chuyển động của nó Độngtính càng lớn, năng lượng càng mạnh

Nhắn với Bạn: Trong các bài viết của tôi, tôi dùng chiều chảycủa dòng điện electron, nó là sự chảy thành dòng của các hạtđiện tử, chảy về hướng cực dương và khi chảy thì mangtheo năng lượng trên động tính của hạt electron Dùng dòngchảy electron, mọi giải thích vận hành trong mạch sẽ nhấtquán trong suốt bài viết, rất trực quan và dễ hiểu

1 Điện trơ

Trong mạch: Điện trở là các ống dẫn điện

Trang 4

Trong mạch, điện trở là các ống dẫn điện, nó dẫn dòng vàomạch, với các điện trở có dạng hình ống, người ta ghi sức cảndòng bằng các vòng màu Khi cằm trên tay một điện trở có 2

Trang 5

điền Bạn cần biết là sức cản dòng của điện trở và sức chịunóng của các điện trở.

* Sức cản dòng của điện trở tính theo Ohm

* Sức chịu nóng của điện trở tính theo Watt

Điện trở là một linh kiện rất phổ dụng, có 3 tham số luôn gắn

tham số này Đó là một định luật cực kỳ cơ bản của môn ĐiệnTử Học mà ai học điện cũng phải biết tường tận

Một mạch điện thường ở 3 trạng thái:

* Trạng thái mạch đang hoạt động, lúc này trên các đườngmạch có mức áp V, trên các nhánh có dòng chảy I và các linhkiện chịu tác động của công suất W

Trang 6

* Trạng thái mạch đang tắt Lúc này trong mạch vẫn còn cónguồn nhưng không có dòng chảy Mạch sẽ hoạt động lại khiđóng khóa điện.

* Trạng thái mạch chết, mạch đã tháo pin

mạch và cường độ dòng điện I chảy qua các linh kiện Để đođiện áp chúng ta dùng Volt kế cho mắc song song vào hai điểm

đo để biết áp, do khi đo áp dùng cách mắc song song nên đểmáy đo ít ảnh hưởng vào hoạt động của mạch Bạn phải dùngmáy đo Volt có nội trở lớn, càng lớn càng tốt Khi đo dòngchúng ta dùng Ampere kế cho mắc nối tiếp vào mạch, do khi

đo dòng dùng cách mắc nối tiếp nên để máy đo ít ảnh hưởngvào hoạt động của mạch Bạn phải dùng máy đo Ampere có nộitrở nhỏ, càng nhỏ càng tốt

Trang 7

Trong mạch người ta có thể dùng điện trở để giảm dòng chảyqua tải:

Cách 1: Cho mắc nội tiếp, trong hình, người ta dùng một điệntrở nối tiếp để hạn dòng, làm giảm cường độ dòng điện chảyqua Led

Cách 2: Cho mắc song song, trong hình, người ta dùng mộtđiện trở mắc song song để chia dòng, làm giảm cường độ dòngđiện chảy qua bóng đèn

Tùy theo cách đặt đường masse, đường masse là đường có mứcáp qui định là 0V Nếu đặt đường masse ở điểm giữa, chúng tasẽ có nguồn đối xứng, +9V và -9V

Với các bóng đèn giống nhau cho mắc nối tiếp, mức áp sẽ chiađều trên các bóng đèn

Trang 8

Cũng có thể dùng cách mắc các điện trở theo kiểu nối tiếp haytheo kiểu song song để tạo ra các điện trở đẳng hiệu có trị sốOhm theo ý muốn:

Hình 1 cho thấy khi cho 2 điện trở mắc nối tiếp, chúng ta sẽ cómột điện trở đẳng hiệu R = R1 + R2 Vậy khi cho nhiều điện trởmắc theo kiểu nối tiếp, trị của điện trở đẳng hiệu sẽ bằng tấtcả các điện trở này cộng lại Nếu muốn có điện trở lớn, có thểdùng nhiều điện trở nhỏ cho mắc theo kiểu nối tiếp

Hình 2 cho thấy, khi cho mắc 2 điện trở song song, chúng ta secó một điện trở đẳng hiệu R = R1xR2/ (R1+R2) Vậy khi chonhiều điện trở mắc theo kiểu song song, trị nghịch đảo củađiện trở đẳng hiệu sẽ bằng tổng của các nghịch đảo của cácđiện trở song song Nếu muốn có điện trở nhỏ, có thể dùngnhiều điện trở lớn cho mắc theo kiểu song song

Trang 9

Các hình vẽ này cho thấy cách mắc các bòng đèn tim theo kiểunối tiếp và theo kiểu song song Khi mắc nối tiếp thì dòng chảyqua các bóng đèn sẽ bằng nhau và khi đứt một bóng thì toànnhánh mất dòng, tất cả các bóng khác đều tắt Khi mắc songsong thì mức áp trên các bóng đèn sẽ bằng nhau, và khi đứtmột bóng thì các bóng khác vẫn được cấp dòng và vẫn

linh kiện bị đứt, với cách mắc song song thì mạch sẽ bị mất ápkhi có một linh kiện bị chạm

Trang 10

Hình động trên cho thấy: Cách mắc các khóa điện theo kiểu nốitiếp và theo kiểu song song:

* Ở kiểu mắc nối tiếp, thì chỉ khi cả 2 khóa điện cùng kín, đènmới sáng, chỉ cần cho hở một khóa điện thì đèn sẽ tắt Người ta

* Ở kiểu mắc song song, thì chỉ khi cả 2 khóa điện cùng hở,đèn mới tắt, chỉ cần cho kín một khóa điện là đèn sẽ sáng

Luật Ohm, một định luật cực kỳ quan trọng của môn ĐiệnTử Học

Trang 11

Luật Ohm cho thấy mối quan hệ định lượng của 3 tham số trêncác điện trở, đó là: Điện áp V đo trên hai đầu của điện trở, làcường độ dòng điện I chảy qua điện trở và trị sức cảng Ohmcủa điện trở.

Trang 12

Để nhớ mối quan hệ của 3 tham số này, Bạn có thể dùng hìnhvẽ trên Nếu biết trước 2 tham số thì luôn tính được tham sốthứ 3 Bạn lấy ngón tay che chữ V sẽ thấy IxR, Bạn lấy ngóntay che chữ I sẽ thấy V/R và Bạn lấy ngón tay che chữ R sẽthấy V/I.

Họ các điện trơ:

Hình vẽ cho thấy biến trở, chiết áp quay, chiết áp tinh chỉnh

* Biến trở là một điện trở mà trị số Ohm của nó có thể thay đổiđược

* Chiết áp là một vành điện trở than trên đó có một điểm chạy,Bạn dùng chiết áp để cho lấy ra một phần điện áp từ mức ápđưa vào ở hai đầu của chiết áp

* Chiết áp tinh chỉnh cũng hoạt động như chiết áp nhưng nó cóđộ chỉnh "nhuyển hơn", ứng với một vòng quay số Ohm thayđổi tương ứng rất nhỏ

Hình vẽ cho thấy các loại bóng đèn tim Bóng đèn tim cũng làcác điện trở, khi có dòng chảy qua tim đèn, tim đèn vốn là các

Trang 13

sợi kim loại sẽ bị nung nóng, ở mức nóng cao, các sợi kim loạisẽ phát ra ánh sáng, để tránh sợi tim tiếp xúc với dưỡng khínên người ta đặt các sợi tim trong các vỏ bọc thủy tinh trongđó không có dưỡng khí

Hình vẽ cho thấy nhiệt trở, quang trở, loa gốm, loa điện độngvà còi báo

Trang 14

* Nhiệt trở là điện trở có trị số Ohm thay đổi theo mức nóng.

* Quang trở là điện trở có trị số Ohm thay đổi theo mức sáng

* Các loại loa dùng để chuyển đổi tín hiệu điện ra dạng sóng

âm Loa gốm, còi thường dùng phát tín hiệu nhạc, tín hiệutiếng hú Loa điện động dùng phát tín hiệu lời ca tiếng nói

Dùng trình PSpice để khảo sát vai trò của các điện trơ trong mạch:

Trang 15

Bạn có thể dùng trình PSpice để phân tích các mạch điện Ởtrạng thái tĩnh, trình PSpice sẽ xác định mức áp DC trên cácđường mạch và xác định cường độ dòng điện chảy vào ra trêncác chân của các linh kiện.

Chúng ta dùng PSpice để biết áp và dòng và rồi tính ra điện trởđẳng hiệu:

Trang 16

* 2 điện trở 10K mắc nối tiếp sẽ cho ra điện trở tương đương là20K

* 2 điện trở 10K mắc song song sẽ cho ra điện trở tương đươnglà 5K

Một ứng dụng quan trọng của các điện trở là cầu chia volt Với

2 điện trở mắc nối tiếp, chúng ta có thể lấy ra một phần mứcáp của nguồn nuôi

Trang 17

Trong mạch: trên điện trở R2, chúng ta lấy ra mức áp 1.579V từnguồn nuôi 9V

Trang 18

Đồ thị cho thấy, khi nguồn vào cho biến đổi từ 0V đến 40V(đường màu xanh), PSpice tính ra cho chúng ta đường biến đổicủa mức áp lấy ra trên điện trở R2 (đường màu đỏ) Với đồ thị

Trang 19

này, khi Bạn cấp nguồn cho mạch, có mức áp trong khoảng từ0V đến 40V, Bạn sẽ luôn có thể nhìn thấy được mức áp lấy ratrên R2 Ngược lại, khi Bạn muốn có mức áp lấy ra trên R2,dùng đồ thị này Bạn sẽ biết được phải cấp mức nguồn chomạch là bao nhiêu Dùng cách thiết kế theo các đồ thị nhưtrên, quen gọi là cách thiết kế "đồ tính".

2 Tụ điện

Trong mạch: Tụ điện là các kho chứa điện năng theo mức áp

Tụ hóa là loại tụ có điện môi là một lớp oxid nhôm rất mỏng, tụhóa có điện dung lớn và thường có cực tính âm dương Khi

là cực dương và bên có mức áp thấp là cực âm, gắn sai cực sẽtạo dòng rĩ lớn và dòng rĩ sẽ làm nóng tụ và sẽ làm nổ tụ Loạitụ hóa Tantalum là tụ có mức tiếng ồn rất nhỏ nên thường đượcdùng làm các tụ liên lạc ở các tầng đầu của các mạch khuếchđại Khi cằm trên tay một tụ điện Bạn phải biết 2 tham số:

* Sức chứa điện của tụ, tính theo đơn vị Faraday

* Sức chịu áp của tụ tính theo đơn vị Volt Thường người ta ghitrên tụ mức áp làm việc WV

Trang 20

Vì tụ là phần tử kho dùng để chứa điện năng, nên khi làm việcnó có 2 quá trình: Quá trình nạp và quá trình xả Các tụ trongmạch không bị đốt nóng như các điện trở Khi rờ tay thấy có tụđiện bị nóng, đó là dấu hiệu "bất thường", phải tắt nguồn vàkiểm tra mạch điện.

Tụ thường là loại tụ không có cực tính âm dương, điện môithường là các chất cách điện, như mica, gốm, chất poly Điệndung của các tụ thường thường không lớn, nhưng tụ thường cómức chịu áp cao Người ta thường dùng tụ thường trong cácmạch mà tần số nguồn kích thích cao

Tụ xoay hay các tụ tinh chỉnh là các loại tụ điện mà điện dungcủa nó thay đổi được Người ta thường dùng các tụ xoay trongcác mạch cộng hưởng, chúng ta biết khi tụ C kết hợp với ốngdây L sẽ tạo ra dạng mạch cộng hưởng dùng để tạo ra tín hiệudạng Sin, có tần số lấy theo trị của tụ C và trị của cuộn cảm L,mạch cộng hường LC còn dùng làm bẩy sóng, dùng để bắt giữcác sóng điện có trong không gian

Trang 21

Với các tụ dùng màu ghi trị điện dung, cách đọc trị điện dungcũng tương tự như điện trở.

Hình vẽ cho thấy ký hiệu của các tụ điện Đơn vị của tụ làFaraday, nhưng trong thực tế thường là micro, nano và pico

Trang 22

Tụ vốn là các kho chứa điện, các hệ thức sau cho thấy cáchtính lượng điện chứa trong tụ.

* Dòng điện chính là sự chảy của các hạt điện, trên các hạtđiện nó mạng một lượng điện tích, với hệ thức Q = C x V,chúng ta có thể xác định được lượng điện tích Q chứa trong tụ

C bằng cách lấy C nhân cho mức áp V hiện có trên tụ

Trang 23

* Điện năng chứa trong tụ, tính theo Joule, nó là 1/2 của trị điệndung C và bình phương của mức áp V hiện có trong tụ Hệ thứcnày cho thấy, mức áp trên tụ càng cao, cho biết tụ đang chứalượng điện năng càng lớn Do đó với các tụ hóa có trị điện dung

C lớn, có mức áp WV làm việc cao, lượng điện năng chứa trongcác tụ điện này sẽ rất lớn, nên khi làm việc với các loại tụ điệnnày, Bạn nên thận trọng, nên dùng một điện trở lớn Watt, vàitrăn Ohm cho xả điện để tránh sự vô ý để tụ phóng điện có thểgây ra cháy da, cháy thịt

Khi Bạn cho kích thích tụ với các nguồn điện xoay chiều dạngSin, có tần số f, lúc đó tụ có tác dụng cản dòng, sức cản dòngcủa tụ C gọi là dung kháng Hệ thức dưới đây, cho thấycách tính dung kháng của tụ C với nguồn tín hiệu dạng Sin, cótần số f

Hệ thức cho thấy: Với nguồn Sin có tần số f càng cao, dungkháng Xc của tụ càng nhỏ, hay dòng xoay chiều dạng Sin cótần số càng cao, càng dễ chảy qua tụ Và đối với nguồn điện

DC, có tần số f = 0Hz, dung kháng của tụ sẽ vô cùng lớn,chúng ta nói tụ có tác dung "như hở mạch" đối với nguồn DC

Do sức cản dòng của các tụ điện thay đổi theo tần số, do đó

điện tử các mạch lọc tần đóng vai trò rất quan trọng Cơ bản có

4 loại mạch lọc tần:

1 Mạch lọc thấp qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tầnsố thấp: "lọc lấy thấp bỏ cao"

Trang 24

2 Mạch lọc cao qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tần sốcao: "lọc lấy cao bỏ thấp"

3 Mạch lọc dãi qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu ở khoảnggiữa, bỏ thấp, bỏ cao

4 mạch lọc dãi chắn, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tầnthấp, tần cao, bỏ các tín hiệu có tần số ở khoảng giữa

Cũng như điện trở, với các tụ điện, chúng ta cũng có 2 cáchmắc tụ, mắc nối tiếp và cách mắc tụ song song

Hình dưới đây cho thấy cách tính tụ đẳng hiệu của cách mắc tụnối tiếp và cách mắc tụ song song

Trang 25

* Khi mắc các tụ nối tiếp, trị điện dung C của tụ tương đươngnhỏ, "nghịch đảo của tụ tương đương bằng tổng ngịch đảo củacác tụ mắc nối tiếp", nhưng sức chịu áp của tụ đẳng hiệu tăng.

* Khi mắc các tụ song song, trị điện dung C của tụ tương đươnglớn, "điện dung của tụ tương đương bằng tổng trị điện dungcủa các tụ trong mạch", nhưng sức chịu áp của tụ phải tínhtheo sức chịu áp nhỏ nhất

Khái niệm về thời hằng (hằng số thời gian)

Chúng ta thấy: Khi tụ điện ở thời kỳ nạp điện, dòng điện tích Ichảy vào tụ C và lúc này mức áp Vc trên tụ điện tăng dần lên.Chúng ta có hệ thức dùng xác định cường độ dòng điện đangchảy vào tụ

* Ở thời điểm khởi đầu: Khi mức áp trong tụ bằng 0V Lúc nàydòng điện chảy vào tụ có biên độ lớn nhất Io = Vs/R

* Ở thời điểm đủ lâu: Khi mức áp trên tụ đã lên cao bằng mứcáp của nguồn Vs, lúc này chúng ta nói tụ đã nạp đầy và dòngnạp Is = 0

* Ở thời điểm đang nạp: Lúc này dòng chảy vào tụ sẽ làm mứcáp trên tụ dân cao dần và cường độ dòng điện cũng giảm dần.Ở đây, qua phep toán, người ta thấy: Sau khoảng thời gian R x

C, thì mức áp trên tụ C đã lên đến mức bằng 63% mức áp củanguồn Người ta gọi R x C là hằng số thời gian

Trang 26

Hình vẽ cho thấy: đường cong điện áp tăng dần lên khi tụ C ởthời kỳ nạp điện Và bảng liệt kê mức áp trên tụ theo thời hằng

R x C của mạch nạp Có thể thấy sau 5 (RxC) thì mức áp trên tụ

C đã gần bằng mức áp của nguồn

Trang 27

Hình vẽ cho thấy: đường cong điện áp giảm dần xuống khi tụ ởthời kỳ xả điện Và sau 5 (RxC), co8 th36 xem nh[ tu9 0a7 xa6g25n h38t 0i39n

Do sức cản dòng của tụ thay đổi theo tần số của các tín hiệudạng Sin, do đó tác dụng của các tụ liên lạc sẽ có dung khánglớn đối với các tín hiệu có tần số thấp Điều này sẽ gây meo đốivới các nguồn tín hiệu "đa hài" có dạng xung vuông Chúng tabiết: Các tín hiệu tần số thấp sẽ khóa qua tụ liên lạc, đều nàysẽ tạo ra dạng meo hình thanh hay dạng meo xung nhọn

Trang 28

Dùng trình PSpice để khảo sát vai trò của các tụ điện trong mạch:

Qua phân tích trên Bạn thấy dung kháng Xc của tụ điện thayđổi theo tần số của các nguồn tín hiệu, do vậy người ta có thểdùng các tụ điện làm mạch chia áp AC Trong mạch, dùng tụC1 và điện trở R1 ráp thành cầu chia volt, qua phân tích củatrình PSpice, chúng ta thấy được mức áp AC lấy ra trên điện trởR1, ở đây tụ có trị điện dung càng nhỏ, dung kháng Xc của tụcàng lớn, mức áp trên điện trở R1 sẽ càng thấp Với các mạchgiảm áp bằng tụ, tụ điện còn gây ra sự lệch pha giữa tín hiệuSin trên tụ C và trên điện trở R Tóm lại khi dùng tụ làm mạchgiảm áp AC, chúng ta dùng PSpice để biết:

* Mức áp lấy ra trên điện trở R, và cũng biết được mức áp cótrên tụ điện C

Trang 29

* Tính ra được góc lệch pha giữa nguồn tín hiệu Sin trên tụ C vàtrên điện trở R

Trang 30

Khi khảo sát mạch RC với nguồn tín hiệu dạng xung vuông, lúcđó chúng ta có 2 kiểu mạch: mạch vi phân và mạch tích phân.

Mạch vi phân: Khi tín hiệu lấy ra trên điện trở R, Bạn xem

hình, lúc đó chúng ta có quan hệ tín hiệu ngả ra và tín hiệu ngảvào qua một phep toán vi phân, dùng phep toán này, chúng tasẽ thấy, khi tín hiệu ngả vào có dạng xung vuông thì tín hiệu ởngả ra sẽ là 2 xung nhọn ngược dấu

Trang 31

Mạch tích phân: Khi tín hiệu lấy ra trên tụ C, Bạn xem hình,

lúc đó quan hệ tín hiệu ngả vào và tín hiệu ngả ra sẽ là phep

Trang 32

toán tích phân Lúc nầy nếu đặt tín hiệu xung vuông ở ngả vào,trên ngả ra chúng ta sẽ có xung tam giác cong.

Trang 33

Ý nghĩa của mạch vi phân và mạch tích phân: Với một xung

đứng, hay bờ lên và bờ xuống, ở đây nó cho thấy có sự thayđổi biên độ rất đột ngột, thay đổi rất nhanh, người tanói: "ở các cạnh lên xuống, nó tập trung rất nhiều các tín hiệu

mức cao, ở đây nó cho thấy có sự thay đổi biên độ rất chậm,người ta nói: "trong vùng này, nó tập trung các tín hiệu có tầnsố thấp" Vậy:

* Ở mạch vi phân: Chúng ta thấy, trong tín hiệu ngả ra, các bờtrước và bờ sau vẫn bảo toàn, phần biên độ mức cao và phần

* Ở mạch tích phân: Chúng ta thấy, trong tín hiệu ngả ra, cácbờ dóc trước và sau bị biến mất, và tín hiệu mức cao và mức

Sau đây, chúng ta cho khảo sát các dạng mạch lọc tần cơ bảnthường dùng trong các mạch điện thực dụng, mạch lọc đượcráp với tụ điện C và các điện trở R Khi khảo sát tắc dụng lọctần, nguồn tín hiệu cho kích thích mạch phải là nguồn dạngSin

Mạch lọc thấp qua: Đồ thị cho thấy, ở ngả ra biên độ các tín

hiệu có tần số cao đã bị nen biên

Trang 34

Mạch lọc cao qua: Đồ thị cho thấy, biên độ các tín hiệu ở

vùng tần số thấp đã bị nen biên

Trang 35

Mạch lọc dãi qua: Đồ thị cho thấy, các tín hiệu nằm trong

vùng tần thấp và vùng tần cao đã bị nen biên

Trang 36

Mạch lọc dãi chắn: Đồ thị cho thấy, các tín hiệu nằm ở vùng

giữa đã bị nen biên

Trang 38

3 Máy biến áp và mạch cấp nguồn 5V

Máy biến áp là một thiết bị điện từ, nó rất thông dụng trongcác mạch điện máy biến áp thường có 2 công dụng:

* Nó biến đổi mức áp bên cuộn sơ cấp ra mức áp bên cuộn thứcấp cho phụhợp với tải Thí dụ: Bạn dùng máy biến áp chuyểnđổi điện nhà đèn 220V ra mức áp 9V

* Nó có chức năng tạo cách ly giữa các linh kiện hàn trên bomạch với đường nguồn AC của nhà đèn Nhờ có tính cách ly,khi Bạn cho tay chạm vào bo mạch sẽ không bị điện giật, tínhcách ly giữa an toàn cho người sử dụng

Hình vẽ sau cho thấy các thành phần cần có trong một mạch

dòng toàn kỳ Dòng nắn ra có dạng còn nhấp nhô dợn sóng,

định mức áp ngả ra và cho mức nguồn có tính ổn áp rất tốt

Trang 39

Hình vẽ cho thấy một máy biến áp với mức áp ngả vào là điệnnhà đèn 220V và mức áp ngả ra trên cuộn thứ cấp là 9V Điệnnhà đèn có dạng Sin, tần số 50Hz Chúng ta thấy không có sự

"dính nhau" giữa bên cuộn thứ và bên cuộn sơ, điện ra trêncuộn thứ là do hiện tượng cảm ứng điện từ Mức áp ra tỷ lệtheo số vòng quấn, quấn càng nhiều vòng, mức áp lấy ra càngcao

Mạch dùng 4 diode ráp theo dạng cầu, người ta dùng 4 diodeđể nắn dòng xoay chiều ra dạng dòng xung một chiều Đây làkiểu nắn dòng toàn kỳ nên lượng điện cấp cho tải sẽ nhiều hơnkiểu nắn dòng bán kỳ Hình vẽ cho thấy mức áp ở ngả ra tuy làmột pha, ở đây là pha dương nhưng mức dợn sóng còn rất lớn,nó chưa có dạng giống như điện của các nguồn pin, nên chưathể dùng để cấp điện cho các mạch điện điện tử

Trang 40

Hình động cho thấy nguyên lý hoạt động của cầu nắn dòngdùng 4 diode: Môi pha luôn có 2 diode đối diện dẫn điện, nhờvậy mạch luôn cho điện ra dùng điện xoay chiều ở ngả vàoluôn đổi pha Nhờ vậy mạch nắn dòng toàn kỳ cho lượng điện

ra nhiều hơn là mạch nắn dòng bán kỳ

Người ta dùng tụ hóa lớn làm kho chứa điện, tụ sẽ nạp cácdòng xung nắn ra từ cầu 4 diode và vì là phần tử kho nên tụ sẽgiữ điện trong tụ để "có điện thường xuyên cấp cho tải" Ở đâytụ hóa lớn có 3 chức năng:

* Tụ hóa lớn sẽ làm giảm độ dợn sóng của nguồn, mức áp ítdợn sóng hơn

* Tụ hóa lớn sẽ nâng cao mức nguồn DC, nâng mức nguồn DClên gần bằng mức volt cực đại của tín hiệu Sin

* Tụ hóa lớn sẽ làm kho chứa điện để luôn có điện cấp cho tải,dù điện nhà đèn có lúc chuyển qua trị 0V

Định dạng
Số trang	81
Dung lượng	7,31 MB