GV: Ví dụ 2 khi thay ngôi kể thứ nhất thì đoạn văn không thay đổi nhiều nó chỉ làm cho người kể giấu HS: trao đổi, trình bày mình.. - Cách chọn ngôi kể 1, 3 có - Sự chuyển đổi ngôi kể đã[r]
Trang 1Ngày dạy: 17/10/2018
Tiết 33: NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
A Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm được khái niệm ngôi kể trong văn bản tự sự, đặc điểm và ý nghĩa của ngôi kể và lời kể trong bài văn tự sự (Ngôi kể thứ nhất và ngôi kể thứ 3)
- Phân biệt được sự khác nhau giữa ngôi kể thứ ba và ngôi kể thứ nhất
2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng lựa chọn và thay đổi ngôi kể thích hợp trong văn tự sự Vận dụng ngôi kể vào đọc - hiểu văn bản tự sự
- Phân biệt được tính khác nhau của ngôi kể thứ ba và thứ nhất
3 Tư tưởng:
- Giáo dục học sinh có ý thức học bài nghiêm túc, tích cực tự giác, chăm chỉ học tập và yêu thích môn văn
B Đồ dùng - Phư ơng tiện.,
- Giáo viên: Bảng phụ ghi ví dụ, giáo án
- Học sinh: Sgk, vở bài tập
C Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ:
- Hãy cho biết để làm một bài văn tự sự chúng ta cần phải trải qua những bước
nào? Khi xây dựng một bài văn tự sự chúng ta sẽ xây dựng chúng theo bố cục mấy phần?
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt
(Ghi bảng)
* HĐ1: Giao nhiệm vụ cho
học sinh tìm hiểu ngôi kể và
vai trò của ngôi kể trong
văn tự sự
GV: Chiếu ví dụ trên máy
chiếu
GV: Gọi học sinh đọc kỹ
đoạn văn số 1
- Đoạn văn trên là kể về
những sự việc gì ?
- Người kể chuyện trong
đoạn văn trên đã gọi tên các
nhân vật là gì? Gạch chân
HS: Chú ý nghe
- Kể về ý nghĩ, dự định của vua, các đình thần và cảnh hai cha con em bé thông minh ăn cơm ở công quán, câu đố và câu trả lời của em bé thông minh
I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:
1 Ví dụ:
(Sgk)
* Nhận xét:
- Ví dụ 1:
Đoạn 1: Ngôi thứ ba vì:
- Gọi tên nhân vật bằng chính tên của chúng (vua, thằng bé, hai cha con, sứ giả, chim sẻ )
- Tác giả tự giấu mình đi
Trang 2dưới các tên gọi ấy?
- Người kể có hiện diện
không?
GV: Vừa có vừa không vì
anh ta giấu mặt, đồng thời
anh ta có mặt ở bất cứ nơi
nào anh ta kể đến
- Vậy khi kể mà gọi tên của
nhân vật bằng tên của chúng
là tác giả sử dụng ngôi kể
thứ mấy?
- Khi sử dụng ngôi kể như
thế tác giả có thể làm những
gì?
- Với ngôi kể như vậy thì
lời kể trong đoạn văn trên
có đặc điểm như thế nào?
GV: Mang màu sắc khách
quan
GV: Gọi h/s đọc đoạn 2
- Đoạn văn này kể về điều
gì?
- Em có nhận xét gì về đặc
điểm của những lời kể trong
đoạn văn đó?
- Để có được những lời văn
như vậy người kể xưng hô
như thế nào? Gạch dưới các
từ xưng hô đó? Trong đoạn
2 tôi có phải là tác giả Tô
Hoài không? Vì sao?
GV: Không vì Tô Hoài đã
nhập vào vai Dế Mèn
- Tôi là đại từ nhân xưng kể
theo ngôi thứ mấy? Kể theo
ngôi thứ nhất là ntn?
- Nếu chọn ngôi kể thứ 3
người kể có khả năng làm
được như thế ko? Vì sao?
- Khi xưng hô như vậy
người kể có thể làm những
gì?
GV: Bộc lộ suy ghĩ, tình
- Người kể có hiện diện trong truyện
HS: Quan sát, suy nghĩ, trình bày
- Người kể gọi các nhân vật = chính tên của chúng: Vua, thằng bé, 2 cha con,
sứ giả, chim sẻ, họ,
em bé cha, mình
Người kể là người ngoài cuộc
HS: quan sát, đọc đoạn văn 2
HS: suy nghĩ, tìm phát hiện, trả lời
- Kể về chế độ ăn uống, làm việc, quá trình thay đổi hình dáng bên ngoài của
dế Mèn
- Đây là những suy nghĩ cảm nhận mang tính chủ quan của nhân vật dế Mèn
Ngôi thứ nhất
- Không bởi những điều đó người ngoài không để ý và khó có thể biết được
- Kể ra những suy nghĩ của mình
như là không có mặt nhưng thật ra vẫn có mặt
ở khắp nơi trong toàn truyện
- Với cách kể này, người
kể có thể kể linh hoạt, tự
do những gì diễn ra với nhân vật
-> Đây là ngôi kể hay được sử dụng
+ Người kể đã sử dụng ngôi thứ 3
+ Vai trò: Người kể có thể linh hoạt tự do kể những gì diễn ra với nhân vật
-> Lời kể mang màu sắc khách quan
- Ví dụ 2:
+ Nhân vật Dế Mèn tự xưng là tôi
-> Ngôi kể thứ nhất
- Người kể trực tiếp kể ra những gì mình nghe thấy mình trải qua, trực tiếp nói cảm tưởng, ý nghĩ, tình cảm của mình
-> Lời kể mang đậm màu sắc chủ quan
Trang 3cảm chủ quan
- Lời kể có đặc điểm ra sao?
- Khi sử dụng ngôi kể thứ
nhất thì người kể xưng tôi
ấy có thể là ai?
- Trong 2 đoạn văn trên
ngôi kể nào ko bị hạn chế
về vị trí quan sát miêu tả và
kể nhân vật, sự việc? (Ngôi
kể thứ 3)
- Ngôi kể nào chỉ được kể
những gì mình biết và trải
qua? (thứ nhất)
Bài tập nhanh:
- Thử giữ nguyên lời kể
trong 2 đoạn văn trên và
chuyển ngôi kể thứ ba sang
ngôi kể thứ nhất trong ví dụ
1 từ ngôi kể thứ nhất sang
ngôi kể thứ ba và nhận xét?
GV: - Ví dụ 1 khi thay ngôi
kể thì lời kể không phù hợp
vì khó có thể tìm được một
người nào có thể có mặt ở
khắp mọi nơi như vậy
GV: Ví dụ 2 khi thay ngôi
kể thứ nhất thì đoạn văn
không thay đổi nhiều nó chỉ
làm cho người kể giấu
mình
- Cách chọn ngôi kể 1, 3 có
những ưu điểm gì?
- Theo em trong khi kể
chuyện người ta có thể kết
hợp cả 2 ngôi kể không?
GV: đưa ví dụ 3 (bảng phụ)
- Xuân đang trên đường về
nhà Sao hôm nay mình
không tự kiềm chế được và
mắng các em học sinh
Có tính chân thật
HS: có 2 khả năng:
- Tôi là tác giả
- Tôi là nhân vật
HS: trao đổi, nêu ví dụ:
HS: suy nghĩ, trao đổi, trình bày
- Đoạn văn 1: Không nên đổi ngôi kể vì nó phá vỡ cách kể ban đầu
- Đoạn văn 2: Có thể đổi được
HS: Rút ra nhận xét
HS: trao đổi, trình bày
- Sự chuyển đổi ngôi
kể đã làm cho giọng điệu tự sự hài hoà, vẻ đẹp hồn nhiên của tâm hồn nhân vật tuổi thơ được thể hiện một cách đáng yêu
HS: suy nghĩ, trả lời
Ví dụ 3:
Trang 4- Xác định ngôi kể trong ví
dụ?
- Việc kết hợp 2 ngôi kể
trong đoạn văn trên có tác
dụng như thế nào tới lời kể?
GVG: Lời kể trong văn tự
sự sẽ mang linh hoạt, tự do
nếu được kể theo ngôi thứ
ba và dễ dàng bộc lộ tư
tưởng, ý nghĩ chủ quan nếu
được kể theo ngôi kể thứ
nhất Cũng có khi để cho lời
kể được tự nhiên, hài hoà
người ta có thể kết hợp cả 2
ngôi kể Khi thay đổi ngôi
kể cho câu chuyện, cần có
sự điều chỉnh lời kể sao cho
phù hợp
- Vậy ngôi kể là gì? Có
những ngôi kể nào khi kể
chuyện?
* BT nhanh:
? Khi viết thư em dùng ngôi
kể nào?
* HĐ2: Giao nhiệm vụ cho
học sinh luyện tập
Bài 1: “Kỳ lạ thật, giữa núi
rừng âm u mưa dầm rả rích
sao trước mắt mình cứ hiện
rõ một vườn hoa rực rỡ
trong ánh nắng mùa xuân
tươi đẹp Những luống
hồng, lay dơn, cúc, đào
chen chúc những hoa mình
và một người bạn thân
thư-ơng dạo bước Cảnh hoà
bình ấy xa vời quá rồi! Bao
giờ cho miền Nam được
hưởng những mùa hoa tươi
thắm ấy? Ở đây bom đạn
đau thương tang tóc còn
nặng trĩu trên cuộc sống của
mỗi người Mới hôm qua
đó, một thanh niên hai mốt
tuổi thương tích đầy mình
Anh ta gọi tên mình mong
Ngôi kể thứ ba và ngôi kể thứ nhất
HS chú ý nghe
Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
- HS đọc ghi nhớ
HS: Đọc đoạn nhật kí
Học sinh suy nghĩ làm bài
HS: hoạt động nhóm, làm bài
HS: Đại diện nhóm trả lời, nhận xét
-> Sự kết hợp 2 ngôi kể
đã làm cho lời kể hài hoà, thể hiện được vẻ đẹp của tâm hồn nhân vật
2 Bài học
Ghi nhớ: Sgk/T.89
II Luyện tập
Bài 1:
Đọc trích đoạn "Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm" sau và trả lời câu hỏi:
1 Đoạn nhật kí trên được viết theo ngôi kể nào?
2 Tại sao viết nhật kí tuy dùng ngôi thứ nhất nhưng người viết không dùng
“tôi” mà dùng “mình”?
3 Thử đổi ngôi kể của đoạn nhật kí trên sang ngôi kể thứ ba Nhận xét?
Trang 5được cứu chữa, nhưng mình
cũng đành rơi nước mắt
nhìn anh chết trong đôi tay
bất lực Vậy đó, ở miền
Nam này hoa chiến công
vẫn nở nhưng hoa ấy bằng
máu xương, bằng cả cuôc
đời thanh xuân của bao
nhiêu người”
GV: Chia nhóm h/s làm bài
tập
GV: Nhận xét, kết luận
Bài 2.
GV: Gợi ý, hướng dẫn h/s
làm bài,
GV: Gọi học sinh lên bảng
trình bày
GV: nhận xét ,khái quát lại
Bài 3 (Nâng cao)
GV ra bài tập
Dùng ngôi kể thứ nhất kể
miệng về cảm xúc của em
khi nhận được quà tặng của
người thân
HS: suy nghĩ, làm và trình bày trước lớp
Học sinh nhận xét phần trình bày của bạn
Học sinh đọc yêu cầu bài tập
HS tự do bộc lộ suy nghĩ tình cảm - lên trình bày trước lớp
Bài 2: Viết lời giới thiệu
về bản thân
Xin chào các bạn Tên tôi là: Nguyễn Thị Hằng Năm nay tôi 12 tuổi Tôi
là con út trong một gia đình có tới 3 người con Tôi cao 1m50 nên mẹ tôi gọi tôi là cây sào Sở thích của mình là làm toán, viết văn
Bài 3 (Nâng cao)
(HS trình bày)
4 Giao nhiệm vụ về nhà:
* Bài vừa học.
- Giáo viên khái quát lại: Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện Khi người kể xưng tôi thì đó là ngôi kể thứ nhất Khi người kể dấu mình gọi tên sự vật băng tên của chúng kể như người ta kể thì gọi là ngôi kể thứ ba
- Phân biệt sự khác nhau giữa ngôi kể thứ nhất với thứ ba?
- Nêu vai trò, tác dụng của ngôi kể thứ nhất với ngôi kể thứ ba?
* Bài của tiết sau.
- Về nhà học bài, phân biệt ngôi kể thứ nhất và thứ ba
- Chuẩn bị tiếp bài: Luyện tập về ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
============================================
