Câu 1: Phân tích nội dung đánh giá tác động chính sách trong quy trình lập đề nghị xây dựng luật theo quy định của pháp luật hiện hành.. Nội dung chính sách xác định các vấn đề sau đây:
Trang 1Câu 1: Phân tích nội dung đánh giá tác động chính sách trong quy trình lập đề nghị xây dựng luật theo quy định của pháp luật hiện hành.
I Chính sách trong quy trình lập đề nghị xây dựng luật theo quy
định của pháp luật hiện hành
Nghị định số 154/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định
số 34/2016/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể theo đề bài là “luật” phải được xây dựng, phân tích, thông qua chính sách trước khi tiến hành soạn thảo
1 Nội dung chính sách
Chính sách là một hệ thống nguyên tắc có chủ ý hướng dẫn các quyết định
và đạt được các kết quả hợp lý; một công cụ quan trọng của quản lý nhà nước Thông qua việc ban hành và thực thi chính sách, những mục tiêu của Nhà nước được hiện thực hóa Chính sách có thể hỗ trợ cả việc đưa ra quyết định chủ quan
và khách quan
Trang 2Nội dung chính sách xác định các vấn đề sau đây: các vấn đề cần giải quyết, nguyên nhân của từng vấn đề; mục tiêu tổng thể, mục tiêu cụ thể cần đạt được khi giải quyết các vấn đề; định hướng, giải pháp để giải quyết từng vấn đề; đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của chính sách, nhóm đối tượng chịu trách nhiệm thực hiện chính sách; thẩm quyền ban hành chính sách để giải quyết vấn đề
2 Chủ thể có thẩm quyền xây dựng, ban hành, thông qua chính sách
Bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm lập đề nghị xây dựng luật, thực hiện quy trình xây dựng, phân tích, thông qua chính sách
3 Các loại chính sách
Chính sách tồn tại dưới hai dạng: chính sách công và chính sách tư
Chính sách công do nhà nước (các cơ quan nhà nước) ban hành
Chính sách tư do các tổ chức phi nhà nước (phi chính phủ) ban hành Chính sách công thuộc khu vực công, chính sách tư thuộc khu vực tư
Chính sách công, theo các quan điểm nói trên, có các đặc điểm cơ bản sau đây:
Chính sách công là tập hợp các quyết định khác nhau có liên quan với nhau
Trang 3Chính sách công do các chủ thê’ có thẩm quyền (các cơ quan nhà nước có thẩm quyền) ban hành
Chính sách công nhằm vào những mục tiêu nhất định theo mong muốn của Nhà nước
Chính sách công bao gồm các giải pháp để đạt được những mục tiêu đã được lựa chọn
1 Đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
Đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật được xác định là thủ tục đầu tiên và có ý nghĩa quan trọng trong quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật Đây là giai đoạn cần có sự nghiên cứu kĩ lưỡng, nhằm xác định nhu cầu, tìm ra các chính sách, quy định pháp luật phù hợp để giải quyết các vấn đề của xã hội và quản lý nhà nước Vì vậy, đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật phải thật chi tiết, cụ thể, rõ ràng với những luận cứ khoa học và thực tế, có tính thuyết phục cao
II Đánh giá tác động chính sách trong quy trình lập đề nghị xây
dựng luật theo quy định của pháp luật hiện hành.
Trang 4Theo điều 3 Nghị định số 154/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 34/2016/NĐ-CP quy định về “Đánh giá tác động chính sách”:
“1 Tác động về kinh tế được đánh giá trên cơ sở phân tích chi phí và lợi ích đối với một hoặc một số nội dung về sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng, môi trường đầu tư và kinh doanh, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, tổ chức
và cá nhân, cơ cấu phát triển kinh tế của quốc gia hoặc địa phương, chi tiêu công, đầu tư công và các vấn đề khác có liên quan đến kinh tế;
2 Tác động về xã hội được đánh giá trên cơ sở phân tích, dự báo tác động đối với một hoặc một số nội dung về dân số, việc làm, tài sản, sức khỏe, môi trường, y tế, giáo dục, đi lại, giảm nghèo, giá trị văn hóa truyền thống, gắn kết cộng đồng, xã hội, chính sách dân tộc (nếu có) và các vấn đề khác có liên quan đến xã hội
3 Tác động về giới (nếu có) được đánh giá trên cơ sở phân tích, dự báo các tác động kinh tế, xã hội liên quan đến cơ hội, điều kiện, năng lực thực hiện và thụ hưởng các quyền, lợi ích của mỗi giới
Trang 54 Tác động của thủ tục hành chính (nếu có) được đánh giá trên cơ sở phân tích, dự báo về sự cần thiết, tính hợp pháp, tính hợp lý và chi phí tuân thủ của thủ tục hành chính để thực hiện chính sách;
5 Tác động đối với hệ thống pháp luật được đánh giá trên cơ sở phân tích,
dự báo tác động đối với tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; khả năng thi hành và tuân thủ pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân; khả năng thi hành và tuân thủ của Việt Nam đối với các điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.”
Các chính sách luôn có mối quan hệ với nhau: chẳng hạn chính sách kinh tế
và chính sách xã hội có mối quan hệ mật thiết với nhau Chính sách kinh tế nhằm tạo ra nhiều của cải vật chất, đưa xã hội đến phồn vinh, dân giầu nước mạnh để giải quyết các vấn đề xã hội; ngược lại chính sách xã hội nhằm tạo ra
sự công bằng, bình đẳng, xây dựng xã hội văn minh, làm động lực cho sự phát triển kinh tế
1 Tác động về kinh tế
Quá trình phân tích, đánh giá cụ thể khi dự định áp dụng chính sách mới trên cơ sở phân tích chi phí và lợi ích đối với một hoặc một số nội dung tác
Trang 6động về kinh tế sẽ giúp dự kiến chi phí nguồn lực và lợi ích thu được đối Nhà nước, người dân, tổ chức, các đối tượng khác Kinh tế là lĩnh vực vô cùng quan trọng đối với Việt Nam hiện nay, được đặt lên hàng đầu những lĩnh vực khác, chính vì điều đó mà việc xem xét tác động kinh tế của các chính sách là vấn đề tất yếu Nếu chính sách ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế của Nhà nước, người dân, tổ chức hay các đối tượng khác thì đây là một chính sách chưa hiệu quả Phương pháp đánh giá tác động của chính sách đối với kinh tế là sử dụng các giả định cho mỗi phương án của chính sách kết hợp với phương pháp định tính để so sánh số liệu
Mỗi chính sách cần đưa ra 3 phương án để đánh giá tác động đối với kinh tế
và căn cứ vào kết quả để lựa chọn phương án tốt nhất
2 Tác động về xã hội
Cần xem xét khi dự định áp dụng chính sách mới thì sẽ tác động đến các vấn
đề xã hội nêu trên sẽ mang tích cực hoặc tiêu cực; ý kiến, phản ứng của xã hội
ra sao mới có thể quyết định được tính khả thi của chính sách
Phương pháp đánh giá gồm phương pháp định lượng (mỗi vấn đề xã hội cần xem xét dưới dạng số liệu để so sánh việc dự định áp dụng chính sách mới với
Trang 7việc không áp dụng) và có thể kết hợp phương pháp định tính để phân tích, mô
tả, diễn giải quan điểm lựa chọn phương án tốt nhất
Mỗi chính sách cần đưa ra 3 phương án để đánh giá tác động đối với các vấn đề xã hội và căn cứ vào kết quả để lựa chọn phương án tốt nhất
3 Tác động về giới
Trước hết xác định chính sách mới có vấn đề giới hay không, nếu có thì việc đánh giá tác động về giới là vô cùng quan trọng vì nó liên quan trực tiếp tới cơ hội, điều kiện, năng lực thực hiện và thụ hưởng các quyền, lợi ích của mỗi giới Nếu như những điều kiện, quyền và lợi ích này không được đánh giá thì sẽ gây mất cân bằng về giới, từ đó ảnh hưởng rất nhiều tới những lĩnh vực khác
Xem xét chính sách mới cụ thể cần xem xét sẽ ảnh hưởng tác động đến nam
và nữ như thế nào, có bảo đảm bình đẳng giới hay không hoặc có gây bất lợi cho 2 giới trong quá trình sinh sống và làm việc hay không
Mỗi chính sách cần đưa ra 3 phương án để đánh giá tác động đối với giới và căn cứ vào kết quả để lựa chọn phương án tốt nhất
4 Tác động của thủ tục hành chính
Trang 8Đánh giá xem chính sách mới cần làm rõ việc có hay không phát sinh thêm thủ tục hành chính Nếu thêm thủ tục hành chính mới thì xem xét ưu điểm/ hạn chế trong mối quan hệ giữa yêu cầu quản lý nhà nước với thuận tiện cho hoạt động của doanh nghiệp, công dân
Ngoài ra, cần đánh giá sự cần thiết, tính hợp lý, hợp pháp và có chi phí tuân thủ thấp nhất của thủ tục hành chính mới
Mỗi chính sách cần đưa ra 3 phương án để đánh giá tác động đối với thủ tục hành chính và căn cứ vào kết quả để lựa chọn phương án tốt nhất
5 Tác động đối với hệ thống pháp luật
Trước tiên, cần đánh giá tính hợp pháp của chính sách mới có phù hợp với quy định của Hiến pháp hay các văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên Điều này là vô cùng quan trọng vì nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quy trình của các cơ quan nhà nước
Ngoài ra, cần xem xét cả những các văn bản pháp luật hiện hành của địa phương nhằm bảo đảm chính sách mới có tính thống nhất với các chính sách trong các văn bản pháp luật hiện hành của địa phương
Trang 9Không những vậy, việc đánh giá về tính khả thi của chính sách mới còn cần cân nhắc xem có tác động đến tổ chức bộ máy hay không, có phù hợp với các quy định của điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia hay không
Mỗi chính sách cần đưa ra 3 phương án để đánh giá tác động đối với hệ thống pháp luật và căn cứ vào kết quả để lựa chọn phương án tốt nhất
III Phương pháp đánh giá tác động của chính sách
Căn cứ vào điều 7 Nghị định 34/2016/NĐ-CP quy định về các phương pháp đánh giá tác động của chính sách
“Tác động của chính sách được đánh giá theo phương pháp định lượng, phương pháp định tính Trong trường hợp không thể áp dụng phương pháp định lượng thì trong báo cáo đánh giá tác động của chính sách phải nêu rõ lý do.”
Trách nhiệm xây dựng báo cáo đánh giá tác động của chính sách Bộ, cơ quan ngang bộ lập đề nghị xây dựng xây dựng luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội có trách nhiệm:
Xây dựng báo cáo đánh giá tác động của chính sách theo Mẫu số 01 Phụ lục
V kèm theo Nghị định này;
Trang 10Lấy ý kiến góp ý, phản biện dự thảo báo cáo đánh giá tác động của chính sách; tiếp thu, chỉnh lý dự thảo báo cáo
Nội dung, bố cục của báo cáo đánh giá tác động của chính sách Nội dung đánh giá tác động của từng chính sách trong đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh phải nêu rõ: vấn đề cần giải quyết; mục tiêu của chính sách; giải pháp để thực hiện chính sách; tác động tích cực, tiêu cực của chính sách; chi phí, lợi ích của các giải pháp; so sánh chi phí, lợi ích của các giải pháp; lựa chọn giải pháp của
cơ quan, tổ chức và lý do của việc lựa chọn; đánh giá tác động thủ tục hành chính, tác động về giới (nếu có) (khoản 2 Điều 35 của Luật)
Sử dụng thông tin khi xây dựng báo cáo đánh giá tác động của chính sách Thông tin được sử dụng khi xây dựng báo cáo đánh giá tác động của chính sách phải chính xác, trung thực và ghi rõ nguồn thông tin
IV Thực trạng thi hành các quy định của pháp luật về đánh giá tác
động của chính sách trong xây dựng luật
Mặc dù đã có một số quy định bước đầu về đánh giá tác động của chính sách trong xây dựng luật nói chung và quy định khá cụ thể về đánh giá tác động
Trang 11của thủ tục hành chính, nhưng theo đánh giá chung thì kết quả triển khai trong thực tế lại chưa được như mong muốn
Hầu hết báo cáo đánh giá tác động của chính sách còn sơ sài, chất lượng thấp Qua rà soát các báo cáo, tác giả có một số nhận xét cụ thể như sau
Về các nội dung đánh giá: Còn khó khăn, lúng túng khi đánh giá tác động
từng nội dung cụ thể, nhất là tác động về giới và tác động về thủ tục hành chính.
Qua khảo sát cho thấy, nhiều báo cáo đánh giá tác động các luật nêu là “Không
có tác động về giới”, thậm chí không đề cập đến tác động về giới; khá nhiều báo cáo cũng nêu "không có tác động về thủ tục hành chính” hoặc không đề cập đến nội dung này Bên cạnh đó, có báo cáo không nêu cụ thể từng nội dung đánh giá hoặc gộp chung nội dung kinh tế với nội dung xã hội
Thực tế cho thấy, trong khi các dự án luật về vực lĩnh xã hội (do Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế chủ trì xây dựng) sử dụng khá nhiều số liệu khi đánh giá, thì các dự án luật về lĩnh vực kinh tế (do Bộ Kế hoạch và Đầu
tư chủ trì xây dựng) lại có rất ít số liệu, kể cả khi đánh giá tác động về nội dung kinh tế, mà lẽ ra đây là điều bắt buộc, không thể thiếu
Trang 12Khi thẩm định đề nghị/dự án luật, thẩm tra dự án luật và xem xét, thông qua các dự án luật, cơ quan thẩm định, cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội chưa thực sự coi trọng xem xét báo cáo đánh giá tác động của chính sách (nhiều dự
án có báo cáo đánh giá tác động của chính sách sơ sài nhưng vẫn được thông qua, thậm chí thông qua với tỷ lệ cao) Hoặc, cũng có thể hiểu là báo cáo đánh giá tác động của chính sách có chất lượng tốt hay không cũng không có giá trị
gì nhiều (vì luật vẫn được thông qua) và báo cáo này chỉ mang tính hình thức,
“cho đủ hồ sơ”
V Giải pháp khắc phục
Thứ nhất, sửa đổi nội dung đánh giá, những quy định hiện nay về 05 nội dung đánh giá (kinh tế, xã hội, giới, thủ tục hành chính và hệ thống pháp luật), một mặt, còn quá rộng (chung chung); mặt khác, còn có sự trùng lặp trong nội hàm của các nội dung cần đánh giá (như giữa đánh giá về thủ tục hành chính với đánh giá về nội dung kinh tế; đánh giá nội dung về giới với đánh giá về xã hội, kinh tế) Có thể chia các nội dung đánh giá thành 02 phương diện: “Kinh tế” và “Xã hội” Mỗi phương diện lại được chia nhỏ thành các nội dung cụ thể hơn, như: tác động về mặt kinh tế đối với mỗi giới, tác động về mặt kinh tế đối
Trang 13với thủ tục hành chính, tác động về mặt kinh tế đối với việc tổ chức thi hành pháp luật, tác động về môi trường đầu tư và kinh doanh…; tác động về mặt xã hội đối với mỗi giới, tác động về mặt xã hội đối với thủ tục hành chính, tác động về mặt xã hội đối với việc tổ chức thi hành pháp luật, tác động về việc làm; tác động về môi trường; tác động về tính ổn định của hệ thống pháp luật… Thứ hai, sửa đổi quy trình thực hiện đánh giá: Nghị định cần quy định rõ quy trình (các bước đánh giá tác động chính sách) Hiện nay, chưa có quy định ràng buộc trách nhiệm của các cơ quan trong việc tuân thủ quy trình đánh giá tác động đã dẫn đến thực tế là quy trình đánh giá tác động khá khép kín, thiếu
sự tham vấn (một trong những nguyên tắc quan trọng của đánh giá tác động là cần có sự tham vấn sớm ngay từ giai đoạn xác định vấn đề, xác định mục tiêu cho đến khi xác định các phương án cũng như lựa chọn giải pháp tối ưu) Hơn nữa, việc bổ sung quy định liên quan đến quy trình đánh giá tác động của chính sách không có nghĩa là gia tăng gánh nặng cho hoạt động lập pháp, mà đây chỉ
là những yêu cầu tối thiểu cần thực hiện để có được hệ thống chính sách, pháp luật chất lượng cao
Trang 14Thứ ba, trong quá trình thẩm định đề nghị/dự án luật, thẩm tra dự án luật và
xem xét, thông qua các dự án luật, cơ quan thẩm định (Bộ Tư pháp), cơ quan thẩm tra (Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội)và đại biểu Quốc hội cần chú trọng xem xét kỹ báo cáo đánh giá tác động của chính sách Trường hợp báo cáo chưa đầy đủ, chưa bảo đảm chất lượng thì kiên quyết yêu cầu cơ quan/cá nhân soạn thảo thực hiện đánh giá lại tác động của chính sách
Câu 2 (5 điểm) Soạn thảo VBPL để chủ thể có thẩm quyền xử lý đối với Quyết định số 03/2021/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố
A quy định đấu giá cho thuê diện tích kinh doanh dịch vụ tại nhà chung cư, vì có nội dung trái Luật Đấu giá tài sản năm 2016.
Trang 15ỦY BAN NHÂN DÂN
TỈNH A
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
Số:… /2021/QĐ-UBND A, ngày… tháng… năm…
QUYẾT ĐỊNH Bãi bỏ Quyết định số 03/2021/QĐ-UBND ngày… tháng… năm… của Ủy ban nhân dân tỉnh A ban hành quy định về đấu giá cho thuê diện tích kinh
doanh dịch vụ tại nhà chung cư
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH A
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 19 tháng 6 năm 2015;
Căn cứ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 22 tháng 11 năm 2019;