Không chỉ ở Việt Nam mà ở hầu hết các quốc gia khác trên thế giới đều coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, cho nên ở Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ hai khóa VIII (tháng 12 năm 1996), Đảng ta đã khẳng định: “Thực sự coi giáo dục đào tạo, là quốc sách hàng đầu”. Mặc dù kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, song chúng ta vẫn quyết tâm thực hiện tốt quan điểm chỉ đạo trên. Giáo dục Việt Nam những năm gần đây đã có sự khởi sắc nhất định. Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế, cần tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, để xã hội hóa giáo dục, làm cho giáo dục trở thành “quốc sách hàng đầu” một cách đúng nghĩa và toàn vẹn nhất. Đất nước ta đang trong tiến trình đổi mới, phát triển và hội nhập, không những cần đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ môi trường mà còn phải quan tâm đến đổi mới giáo dục đào tạo, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững năm 2030 của Việt Nam là “Đảm bảo nền giáo dục có chất lượng, công bằng, toàn diện và thúc đẩy các cơ hội học tập suốt đời cho tất cả mọi người” Giáo dục vì sự phát triển bền vững hướng tới các kiến thức, kỹ năng, giá trị và năng lực hành động để thực hiện các mục tiêu quốc gia theo các trụ cột của phát triển bền vững.
Trang 1HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
LỚP TRUNG CẤP CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH H840
BÀI THU HOẠCH
Đề tài:
ĐÁNH GIÁ KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO Ở NƯỚC TA HIỆN NAY, ĐỒNG CHÍ ĐỀ XUẤT NHỮNG GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐÀO TẠO Ở ĐỊA PHƯƠNG
Giảng viên hướng dẫn:
Học viên thực hiện:
Lớp:
Mã số học viên:
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2021
Trang 2Không chỉ ở Việt Nam mà ở hầu hết các quốc gia khác trên thế giới đều coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, cho nên ở Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ hai khóa VIII (tháng 12 năm 1996), Đảng
ta đã khẳng định: “Thực sự coi giáo dục - đào tạo, là quốc sách hàng đầu” Mặc dù kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, song chúng ta vẫn quyết tâm thực hiện tốt quan điểm chỉ đạo trên Giáo dục Việt Nam những năm gần đây đã có sự khởi sắc nhất định Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế, cần tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, để xã hội hóa giáo dục, làm cho giáo dục trở thành “quốc sách hàng đầu” một cách đúng nghĩa và toàn vẹn nhất Đất nước ta đang trong tiến trình đổi mới, phát triển và hội nhập, không những cần đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường mà còn phải quan tâm đến đổi mới giáo dục
- đào tạo, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững năm 2030 của Việt Nam là “Đảm bảo nền giáo dục có chất lượng, công bằng, toàn diện và thúc đẩy các cơ hội học tập suốt đời cho tất cả mọi người” Giáo dục vì sự phát triển bền vững hướng tới các kiến thức, kỹ năng, giá trị và năng lực hành động để thực hiện các mục tiêu quốc gia theo các trụ cột của phát triển bền vững
NỘI DUNG
I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1.1 Khái niệm, tính chất, nguyên lý của giáo dục đào tạo Việt Nam
Trang 3Giáo dục là lĩnh vực trọng yếu quyết định sự tồn tại và phát triển của nhân loại Nội hàm khái niệm, nguồn từ khái niệm văn hóa (culture) tinh thần, vun đắp trí tuệ cho con người: “văn “nhân văn giáo hóa” [7, tr.190] Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của đảng, nhà nước và của toàn dân nhưng bao giờ và trước hết cũng gắn với
cơ quan thực thi nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của đất nước, do nhà nước quy định về chức năng nhiệm vụ quyền hạn cơ cấu tổ chức và những vấn đề khác có liên quan
Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng Vì vậy cùng với tính phổ biến, tính lịch sử của giáo dục nói chung thì trong Luật giáo dục 2019 xác định giáo dục Việt Nam có tính nhân dân, tính dân tộc tính khoa học, tính hiện đại
Nền giáo dục của Việt Nam là nền giáo dục của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, xóa bỏ mọi bất công, phát triển hệ thống giáo dục quốc dân, phổ cập giáo dục phổ thông, nâng cao dân chí, phát huy tối đa nguồn lực con người Nền giáo dục đó góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị, làm sâu sắc thêm bản sắc văn hóa của dân tộc Ngoài ra nền giáo dục Việt Nam còn có tính chất giai cấp Tuy nhiên hiện nay đảng và nhà nước ta chủ trương hướng tới sự bình đẳng, công bằng, mọi công dân đều không phân biệt giai cấp, lứa tuổi, giới tính, dân tộc, tôn giáo đều có quyền như nhau trong việc tiếp cận với giáo dục
Nguyên lý giáo dục là những luận điểm chung nhất được khái quát trên cơ sở khoa học và thực tiễn, góp phần định hướng các hoạt
Trang 4động của giáo dục trong và ngoài nhà trường để giáo dục thực hiện mục tiêu một cách có hiệu quả cao nhất Nghị quyết số 29 / NQ/TW nghị ngay 14/11/ 2013 của ban chấp hành trung ương khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu hóa hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập hội nhập quốc tế Điều 3 luật giáo dục 2019 xác định nguyên lý của giáo dục Việt Nam là “học đi đôi với hành,
lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”
1.3 Vai trò chủ yếu của giáo dục và đào tạo trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế
Một là, là nền tảng, quốc sách hàng đầu, động lực then chốt đáp ứng yêu cầu mới của phát triển bền vững đất nước, xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc.
Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực trọng yếu quyết định sự tồn tại
và phát triển của mỗi một quốc gia Trước đây, việc đánh giá sự phát triển của một quốc gia chủ yếu dựa vào tiêu chí sự tăng trưởng của nền kinh tế Những thập niên gần đây, liên hợp quốc khẳng định, giáo dục cùng với khoa học là nền tảng, là trung tâm, là chìa khóa để thực hiện sự phát triển bền vững Nắm bắt được xu thế của
sự phát triển, Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó Đảng ta vẫn luôn nhấn mạnh “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển”, giáo dục là quốc sách hàng đầu cho sự phát triển bền vững của đất nước, và chính chiến lược đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, sự chấn hưng giáo dục hiện nay đang minh chứng cho điều đó
Trang 5Hai là, giáo dục và đào tạo là trọng yếu đối với việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay
Giáo dục và đào tạo có vai trò quyết định trong phát triển nguồn nhân lực ở chỗ: chính giáo dục đào tạo sẽ tạo nên một lực lượng có tri thức, có trình độ chuyên môn, có tư duy đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Chính giáo dục đào tạo sẽ góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách, đạo đức nghề nghiệp, nâng cao thể chất đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước Giáo dục đào tạo sẽ xây dựng phương pháp làm việc khoa học và khả năng thích ứng nhanh với biến đổi của môi trường làm việc Tất cả những điều nói trên khẳng định vai trò của giáo dục trong phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam hiện nay
Ba là, có vai trò to lớn trong việc truyền bá hệ tư tưởng chính trị xã hội chủ nghĩa, là cơ sở để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Giáo dục và đào tạo Việt Nam với mục tiêu, tính chất, nội dung, phương pháp đặc trưng, có vai trò to lớn trong việc tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương đường, lối của đảng,Chính sách pháp luật của nhà nước không chỉ cho học sinh, sinh viên mà còn cho đông đảo nhân dân
II THỰC TRẠNG CỦA GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Ở VIỆT NAM HIÊN NAY
2.1 Thành tựu
Trang 6Trong những năm qua, giáo dục đào tạo ở nước ta đã được đổi mới một cách toàn diện, đã thể hiện được vai trò của nó đối với sự
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế và dã đạt được những thành tựu cơ bản sau:
Về phía Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về phát triển giáo dục - đào tạo Các nghị quyết của đảng về giáo dục - đào tạo được lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đạt được thành quả nhất định Quy mô, mang lưới cơ
sở giáo dục - đào tạo tiếp tục được mở rộng, cả nước hiện có gần
24 triệu cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh, sinh viên Hệ thống giáo dục - đào tạo các cấp từ cơ sở đến đại học, dạy - Hồ được tổ chức lại một bước Quan tâm đầu tư cho giáo dục - đào tạo được chú ý hơn, chi ngân sách nhà nước cho giáo dục - đào tạo đạt trên 20% tổng chi ngân sách Chất lượng giáo dục - đào tạo có bước tiến bộ Cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục - đào tạo được cải thiện và
có bước hiện đại hóa Xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh Công tác quản lý giáo dục - đào tạo có bước chuyển biến Chủ trương đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho con người, cho phát triển đã được các cấp ủy, chính quyền quan tâm chỉ đạo thực hiện và nhận được sự ủng hộ của toàn xã hội
Về quy mô giáo dục và mạng lưới cơ sở giáo dục phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của nhân dân Mạng lưới cơ sở giáo dục phát triển rộng khắp trong toàn quốc đã mở rộng cơ hội học tập cho mọi người, bước đầu xây dựng xã hội học tập
Trang 7Về chất lượng giáo dục ở các cấp học và trình độ đào tạo có tiến bộ Trình độ hiểu biết, năng lực tiếp cận tri thức mới của học sinh, sinh viên được nâng cao một bước Số đông học sinh, sinh viên tốt nghiệp có hoài bão lập thân, lập nghiệp và tinh thần tự lập; đại bộ phận sinh viên tốt nghiệp đã có việc làm Phát triển giáo dục và đào tạo đã chuyển theo hướng đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ; đã mở thêm nhiều ngành nghề đào tạo mới, bước đầu đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động
Về công bằng xã hội trong tiếp cận giáo dục đã được cải thiện, đặc biệt người dân tộc thiểu số, con em các gia đình nghèo, trẻ em gái và các đối tượng bị thiệt thòi ngày càng được quan tâm Về cơ bản, đã đạt được sự bình đẳng nam nữ trong giáo dục phổ thông và giáo dục đại học Giáo dục ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa tiếp tục phát triển Một số chính sách miễn, giảm học phí, cấp học bổng, cho vay đi học và hỗ trợ khác đối với học sinh, sinh viên thuộc diện chính sách đã mang lại hiệu quả thiết thực trong việc thực hiện công bằng xã hội và phát triển nguồn nhân lực chất lượng ngày một cao
Về công tác quản lý giáo dục có bước chuyển biến tích cực theo hướng: khắc phục các tiêu cực trong ngành, chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; đổi mới cơ chế tài chính của ngành giáo dục; tăng cường phân cấp quản lý giáo dục, quyền tự chủ và trách nhiệm của các cơ sở giáo dục; ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin; hình thành giám sát xã hội đối với chất lượng giáo
Trang 8dục và đào tạo; xây dựng hệ thống quản lý chất lượng từ Trung ương đến địa phương và các cơ sở giáo dục; đẩy mạnh cải cách hành chính trong toàn ngành; mở rộng môi trường giáo dục thân thiện, khuyến khích tính tích cực, chủ động trong học sinh, sinh viên; đổi mới và tăng cường giáo dục truyền thống và văn hóa dân tộc
Về đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tăng nhanh về
số lượng, nâng dần về chất lượng, từng bước khắc phục một phần bất hợp lý về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục và phát triển các cấp học và trình độ đào tạo
Trong 10 năm qua, những thành tựu của giáo dục nước ta đã đóng góp quan trọng trong việc nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, tạo điều kiện cho đất nước tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế
2.2 Hạn chế
Bên cạnh những thành tựu đạt được, quá trình giáo dục đào tạo ở nước ta hiện nay vẫn còn những hạn chế bất cập như sau:
Chất lượng, hiệu quả giáo dục - đào tạo còn thấp so với yêu cầu, nhất là giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Hệ thống giáo dục - đào tạo thiếu liên thông giữa các trình độ và giữa các phương thức giáo dục - đào tạo; còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành
Đào tạo thiếu gắn kết với nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh và nhu cầu của thị trường lao động trong và ngoài nước; chưa
Trang 9chú trọng đúng mức việc giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống, nếp sống và kỹ năng làm việc
Phương pháp giáo dục, thi, kiểm tra và đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất, còn chạy theo bệnh thành tích
Quản lý giáo dục - đào tạo có mặt còn yếu kém
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu Đầu tư cho giáo dục - đào tạo còn dàn trải, chưa hiệu quả Chính sách, cơ chế tài chính - đào tạo chưa phù hợp Cơ sở vật chất
- kỹ thuật còn thiếu thốn và lạc hậu, nhất là ở vùng sâu, vùng xa và vùng biệt khó khăn
2.3 Nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế
* Nguyên nhân của những ưu điểm
Sự lãnh đạo của Đảng, quan tâm của Quốc hội; sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và chính quyền các cấp; sự quan tâm, tham gia đóng góp của các đoàn thể, tổ chức xã hội trong và ngoài nước, của toàn dân đối với giáo dục đã quyết định sự thành công của sự nghiệp giáo dục
Sự ổn định chính trị, những thành quả phát triển kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân được cải thiện và hội nhập quốc tế trong thời
kỳ đổi mới đã tạo môi trường thuận lợi cho phát triển giáo dục Đầu
tư cho giáo dục trong tổng chi ngân sách nhà nước đã liên tục tăng qua các năm
Lòng yêu nước, yêu người, yêu nghề, ý thức trách nhiệm, sự
nỗ lực của đội ngũ nhà giáo và quyết tâm đổi mới của ngành giáo dục đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện tốt nhiệm vụ giáo
Trang 10dục Các thế hệ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục công tác ở mọi miền Tổ quốc, đặc biệt ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, đóng góp công sức to lớn cho sự nghiệp trồng người
Truyền thống hiếu học của dân tộc được phát huy mạnh mẽ, thể hiện trong từng gia đình, từng dòng họ, từng địa phương, từng cộng đồng dân cư
* Nguyên nhân của những hạn chế
Hệ thống giáo dục quốc dân thiếu tính thống nhất, thiếu liên thông giữa một số cấp học và một số trình độ đào tạo, chưa có khung trình độ quốc gia về giáo dục
Chất lượng giáo dục còn thấp so với yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới và so với trình độ của các nước có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực, trên thế giới
Quản lý giáo dục vẫn còn nhiều bất cập, còn mang tính bao cấp, ôm đồm, sự vụ và chồng chéo, phân tán; trách nhiệm và quyền hạn quản lý chuyên môn chưa đi đôi với trách nhiệm, quyền hạn quản lý về nhân sự và tài chính
Một bộ phận nhà giáo và cán bộ quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới Đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu cục bộ, vừa không đồng bộ về cơ cấu chuyên môn
Nội dung chương trình, phương pháp dạy và học, công tác thi, kiểm tra, đánh giá chậm được đổi mới
Cơ sở vật chất kỹ thuật của nhà trường còn thiếu và lạc hậu Vẫn còn tình trạng phòng học tạm tranh tre, nứa lá ở mầm non và
Trang 11phổ thông, nhất là ở vùng sâu, vùng xa; thư viện, phòng thí nghiệm, phòng học bộ môn và các phương tiện dạy học chưa đảm bảo về số lượng, chủng loại và chất lượng so với yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là ở các trường đại học Quỹ đất dành cho các cơ sở giáo dục chưa đạt chuẩn quy định
2.4 Một số vấn đề đặt ra đối với giáo dục ở địa phương hiện nay
Duy Xuyên nổi tiếng đất Quảng là miền đất học, kinh tế xã hội tại địa phương trong những năm qua có bước phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên, ngành giáo dục tại địa phương hiện nay vẫn còn tồn tại một số vấn đề như:
Đội ngũ giáo viên các cấp học chưa đồng đều, vẫn còn tình trạng thừa, thiếu cục bộ (Có môn thừa giáo viên, không biết phân công vào việc gì, nhưng có môn lại thiếu trầm trọng khiến khối lượng công việc nặng nề dẫn tới hiệu quả, chất lượng giảng dạy không cao Cùng với đó, trình độ giáo viên hiện nay còn có mặt hạn chế trong viết tiếp chế, đặc biệt là các giáo viên lớn tuổi, không theo kịp với đổi yêu cầu đổi mới, phát triển của giáo dục hiện nay, trình
độ ngoại ngữ, tin học còn yếu kém Nhiều giáo viên đã đổi mới phương pháp giảng dạy Song vẫn còn nhiều giáo viên độc thoại, thuyết trình là chính, phương pháp này đã lỗi thời, sơ cứng làm học sinh thụ động, máy móc, học sinh không có tư duy sáng tạo, không dám đổi mới, không tự tin khi có ý tưởng mới vì phải thuộc bài giảng của thày, nếu không điểm thi sẽ kém
Trang 12Chất lượng giáo dục có thời điểm còn mang tính thành tích, chưa phản ánh được thực lực của học sinh, vẫn còn tình trạng chạy
lớp, chạy trường…Chương trình đào tạo dạy lý thuyết nhiều, nhiều
mục trong bài giảng chưa phù hợp, còn nặng tính lý thuyết suông, không gắn với thực tế Phần trang bị các kỹ năng xã hội cho học sinh chưa được chú trọng
Cơ sở vật chất nghèo nàn, thiếu thốn, yếu kém, đa phần các trường vẫn còn thiếu phòng học, thiếu các trang thiết bị cần thiết cho việc phục vụ dạy học theo hướng đổi mới phát triển năng lực học sinh
3 Giải pháp phát triển giáo dục đào tạo tại huyện Duy xuyên, tỉnh Quảng Nam hiện nay
Thứ nhất là, cần tăng cường xây dựng cơ sở vật chất theo
hướng kiên cố hoá, mua sắm, cung cấp đủ trang thiết bị đáp ứng cho nhu cầu dạy và học, tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh phát huy hết khả năng giảng dạy và học tập, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo trong các nhà trường Thực hiện tốt công tác xã hội hóa tại
cơ sở
Thứ hai là, Thực hiện tốt các chế độ chính sách cho giáo viên
và học sinh; chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên; đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, tăng dần tỷ lệ giáo viên người địa phương; xây dựng đủ nhà công vụ cho nhà giáo để đội ngũ viên chức ngành giáo dục an tâm gắn bó với nghề