Câu hỏi 1: Trình bày đặc điểm, quy trình mã hóa và quy trình gửi thông điệp sử dụng hạ tầng khóa công khai? Theo em, người sử dụng phải làm gì để nhận diện một website thương mại điện tử an toàn?Câu hỏi 2: Trình bày lợi ích của thương mại điện tử đối với xã hội? Trình bày các ứng dụng của thương mại điện tử trong lĩnh vực giáo dục đào tạo tại Việt Nam? Liên hệ thực tế tại một số doanh nghiệp mà em biết.Công ty cổ phần dịch vụ di động trực tuyến hoạt động chính trong lĩnh vực thanh toán trên di động dưới thương hiệu MoMo. Công ty đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép cung cấp dịch vụ chuyển tiền, thu hộ chi hộ… MoMo là một ứng dụng trên điện thoại thông minh, đã có mặt trên 2 hệ điều hành iOS và Android với hơn 13 triệu người dùng. Là nền tảng thanh toán di động, MoMo thúc đẩy nền kinh tế không tiền mặt và cung cấp cho khách hàng trải nghiệm thanh toán một chạm. MoMo hiện đã liên kết trực tiếp với hơn 20 ngân hàng. Người dùng Ví MoMo có thể thanh toán mọi tiện ích hàng ngày như điện, nước, Internet, truyền hình cáp, mua vé máy bay vé xe vé tàu hỏa, thanh toán taxi Vinasun, mua vé xem phim tất cả rạp, đặt dịch vụ giúp việc, mua hoa tươi… Muốn sử dụng MoMo, người dùng chỉ cần tải ứng dụng về điện thoại, liên kết ứng dụng với ngân hàng. Những ưu điểm khi sử dụng MoMo trong việc thanh toán hóa đơn định kỳ:
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BỘ MÔN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
BÀI THI HẾT HỌC PHẦN Học phần: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CĂN BẢN
Mã lớp: 2046 PCOM 0111
Giảng viên: ThS Trần T Huyền Trang
Trang 2HÀ NỘI, 06/2020
Trang 3PHẦN 1 BÁO CÁO THU HOẠCH Câu hỏi 1: Trình bày đặc điểm, quy trình mã hóa và quy trình gửi thông điệp sử dụng hạ tầng khóa công khai? Theo em, người sử dụng phải làm gì để nhận diện một website thương mại điện tử an toàn? (3 điểm)
Trả lời:
Hạ tầng khóa công khai (PKI) là một cơ chế để cho một bên thứ 3 (thường là nhà cung cấp chứng thực số) cung cấp và xác thực định danh các bên tham gia vào quá trình trao đổi thông tin Cơ chế này cũng cho phép gán cho mỗi người sử dụng trong
hệ thống một cặp khóa công khai/ khóa bí mật
1 Đặc điểm của hạ tầng khóa công khai
− PKI bao gồm các thành phần chính sau:
●Thực thể cuối
●Tổ chức chứng nhận
●Chứng nhận khóa công khai
●Tổ chức đăng kí chứng nhận
●Kho lưu trữ chứng nhận
− PKI cung cấp khóa công khai và xác định mối liên hệ giữa khóa và định danh người dùng
− Trong một hệ thống trao đổi thông tin, PKI đảm bảo về:
●Tính bí mật: PKI phải đảm bảo tính bí mật của dữ liệu
●Tính toàn vẹn: PKI phải đảm bảo dữ liệu không thể bị mất mát hoặc chỉnh sử và các giao tác không thể bị thay đổi
●Tính xác thực: PKI phải đảm bảo danh tính của thực thể được xác minh
●Tính không thể từ chối: PKI phải đảm bảo dữ liệu không thể bị không thừa nhận hoặc giao tác bị từ chối
2 Quy trình mã hóa: hai kỹ thuật cơ bản được sử dụng để mã hóa là mã hóa khóa
bí mật và mã hóa khóa công cộng
− Quy trình mã hóa khóa bí mật
Bước 1: Đầu tiên bên gửi và bên nhận bằng cách nào đó sẽ phải thỏa thuận khóa bí mật (secret key) được dùng để mã hóa và giải mã Vì chỉ cần biết được secret key này thì bên thức ba có thể giải mã được thông tin nên thông tin này
Trang 4Bước 2: Sau đó bên gửi sẽ dùng một thuật toán ngẫu nhiên mã hóa với secret key tương ứng để mã hóa dữ liệu sắp được truyền đi
Bước 3: Khi bên nhận nhận được sẽ dùng chính secret key đó để giải mã dữ liệu
− Quy trình mã hóa khóa công cộng
Bước 1: Bên nhận sẽ tạo ra một cặp khóa là public key và private key Bên nhận sẽ giữ lại private key và truyền cho bên gửi public key Vì public key công khai nên có thể truyền tự do mà không cần bảo mật
Bước 2: Bên gửi trước khi gửi dữ liệu sẽ mã hóa dữ liệu bằng thuật toán mã hóa bất đối xứng với key là public key từ bên nhận
Bước 3: Bên nhận sẽ giải mã dữ liệu nhận được bằng thuật toán sử dụng ở bên gửi, với key giải mã là private key
3 Quy trình gửi thông điệp sử dụng hạ tầng khóa công khai
Bước 1: Tạo một thông điệp gốc để gửi đi
Bước 2: Sử dụng hàm băm (thuật toán máy tính) để chuyển từ thông điệp gốc thành tóm tắt thông điệp Đây là bản tóm tắt của thông điệp gốc nhưng đã được số hóa
Bước 3: Người sử dụng khóa riêng để mã hóa thông điệp số Thông điệp số sau khi được mã hóa gọi là chữ ký số hay chữ ký điện tử Chỉ có người gửi mới
có thể tạo ra chữ ký điện tử vì nó được tạo ra trên cơ sở khóa riêng
Bước 4: Người gửi mã hóa cả thông điệp gốc và chữ ký số sử dụng khóa chung của người nhận Thông điệp gốc và chữ ký số sau khi được mã hóa gọi là phong bì số hóa
Bước 5: Người gửi gửi phong bì số hóa cho người nhận
Bước 6: Khi nhận được phong bì số hóa, người nhận sử dụng khóa riêng của mình để giải mã nội dung của phong bì số hóa và nhận được một bản sao của thông điệp gốc và chữ ký số của người gửi
Bước 7: Người nhận sử dụng khóa chung của người gửi để giải mã chữ ký
số và nhận được một bản sao của thông điệp số gốc
Bước 8: Người nhận sử dụng cùng một hàm băm để chuyển thông điệp gốc thành thông điệp số như ở bước 2 người gửi đã làm
Trang 5Bước 9: Người nhận so sánh thông điệp số vừa tạo ra và bản copy số đã nhận được Nếu hai thông điệp số trùng nhau, có thể kết luận thông điệp gốc đã được xác thực
4 Để biết được một website an toàn hay không, người sử dụng cần phải chú ý các yếu tố sau:
− Thông tin được công khai: website thương mại điện tử đó phải công khai đầy đủ, rõ ràng các thông tin liên quan trực tiếp đến website như thông tin về người sở hữu website, sản phẩm, quy trình mua hàng, thanh toán, vận chuyển …
− Có chính sách bảo mật và khiếu nại: quyền lợi của người sử dụng được đảm bảo thông qua các chính sách bảo vệ thông tin cá nhân, giải quyết tranh chấp và khiếu nại
− Nhãn uy tín: nhãn uy tín là chủ thể trung lập đứng ra thẩm định website căn cứ trên bộ nguyên tắc hay tiêu chí của nhãn Người sử dụng nên lựa chọn mua hàng tại những website được nhận diện thông qua nhãn uy tín
Câu hỏi 2: Trình bày lợi ích của thương mại điện tử đối với xã hội? Trình bày các ứng dụng của thương mại điện tử trong lĩnh vực giáo dục đào tạo tại Việt Nam? Liên hệ thực tế tại một số doanh nghiệp mà em biết (3 điểm)
Trả lời:
1 Lợi ích của thương mại điện tử đối với xã hội
− Làm giảm ách tắc, tai nạn giao thông, giảm ô nhiễm môi trường: Thương mại điện tử phát triển, nhờ vậy mà càng nhiều công việc có thể làm tại nhà, giảm việc di chuyển từ nhà ở đến nơi làm việc và các nơi mua sắm, giảm ách tắc giao thông và ô nhiễm không khí
− Nâng cao mức sống của các gia đình: Một số loại hàng hóa có thể bán với giá thấp hơn, cho phép những người thu nhập thấp mua được nhiều hàng hóa, dịch vụ hơn, nhờ vậy mà tăng khả năng mua của khách hàng, tăng nhu cầu tiêu dùng trong nhân dân, nâng cao mức sống của mọi người
− Nâng cao an ninh trong nước: Thương mại điện tử nâng cao anh ninh nội địa nhờ vào việc phát triển truyền thông, sự phối hợp trong việc cung cấp thông tin và hành động…
− Nâng cao nhận thức: Những người có mức sống thấp có khả năng tiếp cận với các sản phẩm, dịch vụ tốt hơn thông qua thương mại điện tử Các sản phẩm dịch vụ này bao hàm cả các chương trình đào tạo kiến thức cơ bản và chuyên nghiệp nâng cao trình độ,
Trang 6− Tiếp cận các dịch vụ công: Các dịch cụ công như chăm sóc sức khỏe, đào tạo, các dịch
vụ hành chính của chính phủ có thể được thực hiện và cung ứng với chi phí thấp, chất lượng được cải thiện Cấp các loại giấy phép qua mạng, tư vấn y tế… là các ví dụ thành công điển hình
2 Ứng dụng của thương mại điện tử trong lĩnh vực giáo dục đào tạo tại Việt Nam
Thương mại điện tử giúp tạo môi trường mới cho giáo dục, phát triển hình thức đào tạo trực tuyến, học online, cung cấp các dịch vụ thuộc lĩnh vực giáo dục
Ưu điểm:
− Thỏa mãn nhu cầu: người học có thể chủ động lựa chọn những kiến thức phù hợp với mình, không bị hạn chế về thời gian và địa điểm, đáp ứng được nhu cầu học tập đối với nhứng người không có khả năng học theo phương pháp truyền thống
− Tiết kiệm: tiết kiệm được chi phí đào tạo như lương giáo viên, chi phí thuê phòng học, chi phí đi lại… làm tăng hiệu quả học tập Bên cạnh đó cắt giảm được chi phí in ấn, xuất bản và phân phối các loại sách giáo khoa, sách tham khảo
− Dễ dàng trong việc tiếp cận tri thức: các website đào tạo đem lại những kiến thức cơ bản, chuyên môn giúp việc cập nhập kiến thức dễ dàng hơn, tạo cơ hội học tập và chia
sẻ kiến thức
Hạn chế:
− Việc học tập trở nên bị động: việc giao tiếp giảm bớt, không kích thích môi trường học tích cực chủ động, việc học tập và giảng dạy thiếu nhiệt huyết
− Chưa phổ biến: hạn chế sử dụng đối với những người không có phương tiện truy cập hoặc không sử dụng thành tạo thiết bị, nhiều người còn e ngại với hình thức giao tiếp qua mạng
− Chất lượng đào tạo không đảm bảo: kiến thức được truyền tải không được kiểm duyệt nên khó tránh khỏi sai lệch, không đảm bảo được kiến thức mà người học tiếp thu được
− Phát sinh các vấn đề về sở hữu trí tuệ, an ninh mạng
3. Liên hệ với doanh nghiệp ở Việt Nam
− Tổ hợp Công nghệ Giáo dục Topica là một doanh nghiệp công nghệ giáo dục Topica xây dựng nền tảng Edumall với sàn giao dịch điện tử là www.edumall.vn hoạt động trong lĩnh vực giáo dục
Trang 7− Hoạt động trên Sàn thương mại điện tử Edumall.vn bao gồm: Đối tác và người học có đăng ký sử dụng tài khoản được Ban quản trị Edumall phê duyệt
− Edumall xây dựng quy chế dựa trên các quy định vè thương mại điện tử và tuân theo các quy định của pháp luật Việt Nam
− Edumall cho phép các giáo viên, chuyên gia đưa khóa học trực tuyến của họ đến với học viên Những khóa học này chủ yếu về Công nghệ thông tin, phát triển kĩ năng, kinh doanh và khởi nghiệp, ứng dụng văn phòng, tiếng anh
PHẦN 2 BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
Mô tả lại Bài tập tình huống
Công ty cổ phần dịch vụ di động trực tuyến hoạt động chính trong lĩnh vực thanh toán trên di động dưới thương hiệu MoMo Công ty đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép cung cấp dịch vụ chuyển tiền, thu hộ/ chi hộ… MoMo là một ứng dụng trên điện thoại thông minh, đã có mặt trên 2 hệ điều hành iOS và Android với hơn 13 triệu người dùng Là nền tảng thanh toán di động, MoMo thúc đẩy nền kinh tế không tiền mặt và cung cấp cho khách hàng trải nghiệm thanh toán một chạm MoMo hiện đã liên kết trực tiếp với hơn 20 ngân hàng Người dùng Ví MoMo có thể thanh toán mọi tiện ích hàng ngày như điện, nước, Internet, truyền hình cáp, mua vé máy bay/ vé xe/
vé tàu hỏa, thanh toán taxi Vinasun, mua vé xem phim tất cả rạp, đặt dịch vụ giúp việc, mua hoa tươi… Muốn sử dụng MoMo, người dùng chỉ cần tải ứng dụng về điện thoại, liên kết ứng dụng với ngân hàng Những ưu điểm khi sử dụng MoMo trong việc thanh toán hóa đơn định kỳ:
− Lựa chọn chức năng thanh toán và nhập và lưu thông tin mã hóa đơn (điện, nước, điện thoại…)
− Nhắc nhở, theo dõi việc chi trả khi đến kỳ hạn thanh toán, trước khi hóa đơn giấy gửi
đế nhà
− Lưu thông tin thanh toán mỗi kỳ dưới dạng biểu đồ
− Tích điểm sau mỗi chi trả, điểm tích được sẽ dùng trong việc đổi quà trên hệ thống MoMo
Câu hỏi 1: MoMo là phương tiện thanh toán điện tử nào? So với thanh toán hóa đơn bằng tiền mặt, thanh toán tiền điện/ nước bằng MoMo, khách hàng sẽ nhận
Trang 81 MoMo là ví điện tử Vì ví điện tử là một tài khoản online có thể liên kết với ngân hàng, thanh toán các giao dịch trực tuyến, lưu giữ thông tin các nhân của người dùng MoMo là nền tảng thanh toán di động, có thể liên kết trực tiếp với hơn 20 ngân hàng,
có thể thanh toán trực tuyến mọi tiện ích thường ngày
2 Những lợi ích mà khách hàng sẽ nhận được khi thanh toán tiền điện/ nước bằng MoMo
so với thanh toán hóa đơn bằng tiền mặt là:
− Tiết kiệm thời gian: thanh toán tiền điện/ nước trực tiếp qua điện thoại, không cần tốn thời gian đi đến quầy giao dịch
− Nhanh chóng, tiện lợi: thanh toán mọi lúc, mọi nơi, giao dịch chỉ bằng một cái chạm tay
− Việc tra cứu, kiểm tra thông tin dễ dàng: tiện theo dõi khi giao dịch được lưu lại trong lịch sử giao dịch Theo dõi lịch sử thu chi hàng tháng dưới dạng biểu đồ Nhắc nhở khi đến kì hạn thanh toán tiền điện/ nước
− Nhận được ưu đãi khi thanh toán tiền điện/ nước
Câu hỏi 2: Những trở ngại khi sử dụng MoMo trong hoạt động thanh toán điện
tử với người mua? Một số giải pháp khắc phục trở ngại? (2 điểm)
Trả lời:
1 Những trở ngại khi sử dụng MoMo trong hoạt động thanh toán điện tử với người mua:
− Tính bảo mật: có thể dễ dàng bị mất tài khoản do máy tính, điện thoại thường xuyên truy cập vào các website không đáng tin cậy, hoặc khi bị mất điện thoại thông tin và tài khoản trong điện thoại dễ bị đánh cắp
− Hành lang pháp lý: hành lang pháp lý trong lĩnh vực thanh toán chưa hoàn thiện, chưa
có một cơ quan chức năng nào đảm bảo sự an toàn đối với tài sản của người dùng khi
có tranh chấp gây nên tâm lý hoang mang, e ngại khi sử dụng ví điện tử để thanh toán
− Chưa thống nhất trong thanh toán: không nhất quán trong việc sử dụng loại ví nào để thanh toán, nhiều giao dịch lại yêu cầu thanh toán bằng các hình thức khác hoặc bằng
ví điện tử khác, nhiều nơi chưa chấp nhận thanh toán bằng ví
2 Một số giải pháp khắc phục trở ngại:
− Tính bảo mật: Tiến hành giao dịch với các website, cửa hàng uy tín; khóa tài khoản và đổi mật khẩu ngày khi mất điện thoại; tạo một mật khẩu dê nhớ nhưng khó đoán cho ví điện tử; không chia sẻ tài khoản, mật khẩu cho người khác
Trang 9− Hành lang pháp lý: Hoàn thiện và đồng bộ hóa hành lang pháp lý để quản lý, giám sát, tạo điều kiện thuận lợi cho hình thức thanh toán bằng ví điện tử, tăng cường các biện pháp bảo vệ lợi ích hợp pháp của người sử dụng ví điện tử
− Thống nhất trong thanh toán: phát triển rộng rãi hình thức thanh toán bằng ví để việc thanh toán trở nên tiện lợi, thanh toán bằng một loại ví chung cho tất cả các giao dịch