Quản lý kiến trúc cảnh quan hai bờ sông tam bạc, thành phố hải phòng (đoạn từ cầu lạc long đến cầu tam bạc) (tóm tắt)

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BỜ SÔNG TAM BẠC, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.. Thực trạng công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực hai bờ sông Tam Bạc, thành phố

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2020

-

NGUYỄN ĐẮC QUYẾT KHÓA: 2018 – 2020

QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BỜ SÔNG TAM BẠC, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG (ĐOẠN TỪ CẦU LẠC LONG ĐẾN CẦU TAM BẠC)

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 8.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS.KTS NGUYỄN TUẤN ANH

Hà Nội – 2020

i

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Khoa Đào tạo Sau đại học – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, sự tận tình giảng dậy của thầy cô trong suốt khóa học và sự giúp đỡ của bạn bè cùng lớp

Tôi xin chân thành cảm ơn và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Nguyễn Tuấn Anh đã trực tiếp, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo trong suốt thời gian

thực hiện luận văn và cung cấp nhiều thông tin khoa học có giá trị để luận văn này được hoàn thành

Tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội và Khoa Sau Đại học đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi được học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của Lãnh đạo và cán bộ các cơ quan: Sở Xây Dựng Hải Phòng, Viện Quy hoạch Hải Phòng, Phòng Quản lý Đô thị quận Hồng Bàng đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập tài liệu phục vụ luận văn

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến người thân, bạn bè và đồng nghiệp

đã động viên, giúp đỡ tôi trong thời gian qua

Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Đắc Quyết

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Nguyễn Đắc Quyết

DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HỌA

Hình 1.1 Ảnh sông Tam Bạc năm 1910 06

Hình 1.2 Vị trí khu vực nghiên cứu thuộc TP Hải Phòng 07

Hình 1.3 Vị trí khu vực nghiên cứu thuộc quận Hồng Bàng 08

Hình 1.4 Bản đồ hiện trạng hai bờ sông Tam Bạc 11

Hình 1.5 Bản đồ công trình nhà ở hiện trạng 11

Hình 1.6 Phía Nam sông Tam Bạc 12

Hình 1.7 Phía Bắc sông Tam Bạc 12

Hình 1.8 Bản đồ hiện trạng công trình quân sự 12

Hình 1.9 Bản đồ hiện trạng công trình tôn giáo 13

Hình 1.10 Miến nhỏ trên đường Thế Lữ 14

Hình 1.15 Bản đồ hiện trạng cây xanh mặt nước 15

Hình 1.16 Sông Tam Bạc nhìn từ cầu Lạc Long 16

Hình 1.17 –

Hình 1.18

Cảnh quan không gian khu vực chân cầu Lạc Long 17

Hình 1.19 Chiếu sáng ven sông Tam Bạc 19

Hình 1.20 Chiếu sáng đường Tam Bạc, đường Thế Lữ 19

Hình 1.21 Đèn chiếu sáng trang trí tại hai đảo giao thông đầu

Hình 1.22 Chiếu sáng cầu Lạc Long 20

Hình 1.23 Chiếu sáng cầu Tam Bạc mới 20

Hình 1.28 Hình ảnh các phương tiện đỗ xe tràn xuống lòng

đường, đi xe vào khu vực phố đi bộ

Hình 2.3 Minh họa Lý thuyết liên hệ của Roger Trancik 42

Hình 2.4 Minh họa Lý thuyết về vị trí của Roger Trancik 43

v

Hình 2.5 Sơ đồ vị trí và vai trò của quản lý không gian, kiến

trúc, cảnh quan đô thị trong tổ chức thực hiện và quản

lý phát triển đô thị theo quy hoạch

44

Hình 2.6 Sông Seine 51 Hình 2.7 Cảnh quan bờ Sông Seine 51 Hình 2.8 Cảnh quan bờ sông Seine 52 Hình 2.9 Sông Seine về đêm 52 Hình 2.10 Các bờ kè và cây xanh ven sông Seine 52 Hình 2.11 Những cây cầu thơ mộng bắt qua sông Seine 52 Hình 2.12 Sông Thame 53 Hình 2.13 Cảnh quan sông Thames 53 Hình 2.14 Du lịch trên sông Thames 54 Hình 2.15 Các công trình biệt thự ven sông Thames 54 Hình 2.16 Những cây cầu bắt qua sông Thame 54 Hình 2.17 Sông Thames và London 54 Hình 2.18 Các công trình đặc biệt bên bờ sông Singapore 55 Hình 2.19 Phố đi bộ ven sông Singapore 55 Hình 2.20 Du lịch trên sông Singapore 56 Hình 2.21 Cảnh quan hai bờ sông với cây xanh mát mẻ 56 Hình 2.22 Sông Hương 57 Hình 2.23 Bờ Bắc sông Hương 57 Hình 2.24 Chùa Thiên Mụ bên bờ sông Hương 57 Hình 2.25 Cảnh quan hai bờ sông Hương 57 Hình 2.26 Công trình bên bờ sông Hương 57 Hình 2.27 Sông Hồng 58 Hình 2.28 Bờ sông Hồng tan hoang sau lũ 59 Hình 2.29 Đám cưới trên sông Hồng 59 Hình 2.30 Đời sống của người dân Vạn Đò 59 Hình 2.31 Bờ sông đầy phù sa thuận lợi cho nông nghiệp 59 Hình 2.32 Tuyến đường dọc sông Hàn 60 Hình 2.33 Lễ hội pháo hoa trên sông Hàn 60 Hình 2.34 Tuyến đi bộ dọc sông hàn 61 Hình 2.35 Cầu sông Hàn về đêm 61 Hình 2.36 Tác phẩm nghệ thuật trên tuyến phố đi bộ 61 Hình 2.37 Cầu Rồng về đêm 61 Hình 3.1 Sơ đồ phân vùng cảnh quan 65 Hình 3.2 Sơ đồ vị trí khu vực 1 (màu vàng) 66 Hình 3.3 Sơ đồ vị trí khu vực 2 (màu da cam) 68 Hình 3.4 Sơ đồ vị trí khu vực 3 (màu đỏ) 70

Hình 3.5 Sơ đồ vị trí khu vực 4 (màu xanh) 71 Hình 3.6 Minh họa cải tạo mặt đứng tuyến phố 75 Hình 3.7 Minh họa cải tạo tuyến phố Thế Lữ 76 Hình 3.8 Minh họa cầu cảnh quan đi bộ, tọa điểm nhấn dòng

sông

80-81

Hình 3.9 –

Hình 3.10

Chiếu sáng mặt nước sông Tam Bạc 84

Hình 3.11 Minh họa chiếu sáng cầu Lạc Long 84 Hình 3.12 Ví dụ minh họa hệ thống quản lý GIS 94

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU

Bảng 1.1 Bảng thống kê hiện trạng sử dụng đất 10

Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức và quy trình phối hợp của ban quản lý

khu vực sông Tam Bạc

88

Bảng 3.2 Phân công trách nhiệm đối với các bộ phận quản lý 89

Bảng 3.3 Các tiêu chuẩn về năng lực và trình độ cán bộ tham

gia thực thi công tác quản lý

91

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN ………i

LỜI CAM ĐOAN ……… ………ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ……… iii

DANH MỤC HÌNH MINH HỌA………iv

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG, BIỂU……….…v

MỤC LỤC……….………vi

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Các khái niệm liên quan đến đề tài 3

7 Cấu trúc luận văn 7

NỘI DUNG 6

Chương 1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BỜ SÔNG TAM BẠC, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 6

1.1 Giới thiệu chung về khu vực nghiên cứu 6

1.1.1 Sự hình thành và phát triển 6

1.1.2 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 7

1.1.3 Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội 9

1.2 Thực trạng kiến trúc cảnh quan khu vực hai bờ sông Tam Bạc, thành phố Hải Phòng 10

ix

1.2.1 Thực trạng sử dụng đất 10

1.2.2 Thực trạng các công trình kiến trúc 11

1.2.3 Thực trạng cây xanh, mặt nước 15

1.2.4 Thực trạng hạ tầng kỹ thuật 17

1.2.5 Thực trạng môi trường 20

1.2.6 Thực trạng các hoạt động tác động đến kiến trúc cảnh quan 21

1.3 Thực trạng công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực hai bờ sông Tam Bạc, thành phố Hải Phòng 23

1.3.1 Thực trạng bộ máy quản lý kiến trúc cảnh quan 23

1.3.2 Về ban hành cơ chế chính sách 25

1.3.3 Công tác quản lý kiến trúc cảnh quan 26

1.3.4 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 27

1.4 Các vấn đề cần giải quyết trong công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 28

1.4.1 Xây dựng cơ chế chính sách 28

1.4.2 Quản lý kiến trúc cảnh quan 28

1.4.3 Sự tham gia của cộng đồng 29

1.5.4 Bộ máy quản lý 29

Chương 2 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BỜ SÔNG TAM BẠC, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 30

2.1 Cơ sở pháp lý 30

2.1.1 Hệ thống văn bản pháp luật của Nhà nước 30

2.1.2 Các văn bản pháp lý của địa phương 35

2.2 Cơ sở lý luận 36

2.2.1 Lý thuyết Kiến trúc cảnh quan 36

2.2.2 Lý thuyết quản lý Kiến trúc cảnh quan 43

2.2.3 Lý thuyết quản lý Kiến trúc cảnh quan tuyến phố 45

2.2.4 Lý thuyết quản lý Kiến trúc cảnh quan đô thị với sự tham gia của cộng đồng 46

2.3 Các yếu tố tác động đến công tác quản lý Kiến trúc cảnh quan 47

2.3.1 Yếu tố tự nhiên 47

2.3.2 Yếu tố kinh tế - xã hội 48

2.3.3 Yếu tố quy hoạch 49

2.3.4 Yếu tố khoa học kỹ thuật 50

2.3.5 Vai trò của cộng đồng 50

2.4 Bài học kinh nghiệm trong nước và trên thế giới 51

2.4.1 Kinh nghiệm trên thế giới 51

2.4.2 Kinh nghiệm trong nước 56

Chương 3 GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BỜ SÔNG TAM BẠC, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 63

3.1 Quan điểm và mục tiêu 63

3.1.1 Quan điểm 63

3.1.2 Mục tiêu 63

3.2 Nguyên tắc 64

3.3 Giải pháp quản lý Kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 65

3.2.1 Phân vùng để quản lý 65

3.2.2 Quản lý theo các chỉ tiêu quy hoạch 73

3.2.3 Quản lý các công trình kiến trúc 74

3.2.4 Quản lý cây xanh mặt nước 78

3.2.5 Quản lý hạ tầng kỹ thuật liên quan 81

3.2.6 Quản lý các hoạt động có nguy cơ tác động đến Kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu 85

3.4 Giải pháp tổ chức bộ máy quản lý 87

xi

3.5 Giải pháp cơ chế chính sách 92

3.6 Giải pháp quản lý thông qua công cụ GIS 94

3.7 Giải pháp quản lý có sự tham gia của cộng đồng 94

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 97

1 KẾT LUẬN 97

2 KIẾN NGHỊ 98 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thành phố Hải Phòng là đô thị loại I trực thuộc Trung ương và đang phấn đấu đến năm 2025 cơ bản đạt các tiêu chí của đô thị đặc biệt Trong thời gian qua, nền kinh tế xã hội của thành phố phát triển nhanh, trong khi đó kết cấu hạ tầng giao thông đô thị và hệ thống vận tải đô thị chậm phát triển, do đó thành phố hiện nay đang đối mặt với các vấn đề ún tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, đặc biệt tại khu vực trung tâm thành phố

Quận Hồng Bàng là quận trung tâm của thành phố, là trung tâm kinh tế

- chính trị, văn hóa- xã hội, là nơi tập trung các công trình văn hóa, du lịch lớn như dải trung tâm thành phố, công viên Tam Bạc, nhà hát thành phố, bưu điện thành phố, …

Khu vực sông Tam Bạc là khu vực có ý nghĩ lịch sử, văn hóa và phát triển của đô thị Hải Phòng nói chung và khu vực trung tâm của thành phố nói riêng Cùng với sự phát triển của thành phố Hải Phòng sông Tam Bạc đã có nhiều thay đổi theo quá trình lịch sử và phát triển Từ là con sông vận tải gắn liền với việc buôn bán tại khu vực chợ Sắt, Cảng Hải Phòng đến bây giờ là con sông cảnh quan của khu vực trung tâm, gắn với vai trò du lịch, văn hóa của Thành phố

Trong những năm qua, Thành phố Hải Phòng đã thực sự quan tâm đến công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đô thị, đặc biệt là các địa điểm có tiềm năng du lịch; tuy nhiên công tác quản lý kiến trúc cảnh quan trên sông Tam Bạc còn nhiều bất cập như: Quản lý kiến trúc cảnh quan yếu kém dẫn đến dân cư tự xây dựng nhà ở, café tự phát, lấn chiếm vỉa hè làm khu vực để xe, quán café, nhà hàng gây mất mỹ quan, an ninh Người dân vứt rác bừa bãi, vấn đề thu gom rác vẫn chưa xử lý triệt để gây ảnh hưởng mỹ quan

2

đô thị, không gian kiến trúc đặc thù du lịch bị bào mòn, quy chế quản lý đô thị, công tác quy hoạch xây dựng và thiết kế kiến trúc cảnh quan còn nhiều bất cập, hạn chế dẫn đến khó khăn trong quá trình thực hiện; Sự tham gia của cộng đồng dân cư đối với công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đô thị chưa được quan tâm…

Nhằm quản lý việc cải tạo chỉnh trang, xây dựng mới không gian kiến trúc cảnh quan dọc hai bờ sông Tam Bạc, Thành phố Hải Phòng , tạo điều kiện sống và môi trường đô thị, công tác Quản lý kiến trúc cảnh quan hai bờ sông Tam Bạc, Thành phố Hải Phòng là hết sức cần thiết

Chính vì vậy, đề tài “Quản lý kiến trúc cảnh quan hai bờ sông Tam Bạc, Thành phố Hải Phòng” sẽ có ý nghĩa thực tế cao, đưa ra được giải pháp

về quản lý kiến trúc cảnh quan, giải quyết được các vấn đề cấp bách về kiến trúc cảnh quan của khu vực hai bờ sông Tam Bạc

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý kiến trúc cảnh quan bao gồm

cơ chế, chính sách, nội dung và các giải pháp quản lý ven sông nhằm đảm bảo xây dựng và phát triển theo đúng quy hoạch, kế hoạch, theo định hướng đề ra

- Phạm vi nghiên cứu: nằm trong địa giới hành chính một phần phía Nam quận Hồng Bàng, đoạn từ cầu Tam Bạc mới đến chân cầu Lạc Long có chiều dài khoảng 1300m; diện tích nghiên cứu khoảng 21.73 ha

+ Phía Bắc giáp đường Hạ Lý

+ Phía Nam, Đông Nam, Đông giáp đường Tôn Đản và Lý Thường Kiệt

+ Phía Tây giáp phần còn lại của sông Tam Bạc

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra, khảo sát (thu thập thông tin): đánh giá thực trạng về quản lý kiến trúc cảnh quan dọc hai bờ sông Tam Bạc, làm rõ những kết quả đạt được và tồn tại, nguyên nhân của những tồn tại yếu kém

- Phương pháp phân tích, xử lý các thông tin, số liệu và tư liệu: những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý kiến trúc cảnh quan sông, hồ

- Phương pháp phân tích tổng hợp, quy nạp, đề xuất giải pháp: xây dựng một số giải pháp chủ yếu để quản lý kiến trúc cảnh quan hai bờ sông Tam Bạc một cách hiệu quả

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Đề xuất đồng bộ giải pháp và quan điểm, nguyên tắc quản lý kiến trúc cảnh quan để làm căn cứ áp dụng vào thực tiễn

- Ý nghĩa thực tiễn: Áp dụng hệ thống các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan trên sông Tam Bạc, qua đó có thể tham khảo áp dụng vào một số con sông, khu vực khác có tính chất tương tự của Thành phố Hải Phòng

6 Các khái niệm liên quan đến đề tài

* Quy hoạch đô thị: là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan

đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà

ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch đô thị. [19]

* Quy hoạch chung: là việc tổ chức không gian, hệ thống các công

trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở cho một đô thị phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đô thị, bảo đảm quốc phòng, an ninh

và phát triển bền vững [19]

4

* Quy hoạch phân khu: là việc phân chia và xác định chức năng, chỉ

tiêu sử dụng đất quy hoạch đô thị của các khu đất, mạng lưới công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội trong một khu vực đô thị nhằm cụ thể hoá nội dung quy hoạch chung [19]

* Quy hoạch chi tiết: là việc phân chia và xác định chỉ tiêu sử dụng

đất quy hoạch đô thị, yêu cầu quản lý kiến trúc, cảnh quan của từng lô đất; bố trí công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội nhằm cụ thể hoá nội dung của quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung. [19]

* Không gian đô thị: là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô

thị, cây xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị [19]

* Kiến trúc đô thị: là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các

công trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.[19]

* Cảnh quan đô thị: là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở

trong đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố,

hè, đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị. [19]

* Quản lý đô thị: là các hoạt động nhằm huy động mọi nguồn lực vào

công tác quy hoạch, hoạch định các chương trình phát triển và duy trì các hoạt động đố để đạt được các mục tiêu phát triển của chính quyền thành phố Quản

lý đô thì gồm: quản lý đất và nhà ở đô thị, quản lý quy hoạch xây dựng đô thị, quản lý hạ tầng kỹ thuật đô thị, quản lý môi trường đô thị, quản lý hạ tầng xã hội đô thị, quản lý kinh tế, tài chính đô thị.[19]

* Kiến trúc cảnh quan: