- Hiểu bản chất của thế giới, phân biệt quan điểm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật về bản chất thế giới - Biết được các hạn chế trong quan niệm của các nhà duy vật trước Mác về
Trang 1Gi¸o ¸n sè 01
Môn học : Chính trị
Bài học: Bài 2 : Chủ nghĩa duy vật khoa học
Số tiết của bài học: 6 tiết
Tiết giảng : Vật chất
Thời gian : 45 phút
Ngày học :
Giáo viên : ………
Tổ bộ môn thông qua
A KiÕn thøc s½n cã
A KIẾN THỨC SẴN CÓ
1 Về học sinh
- Học sinh có tinh thần và thái độ học tập tốt, ham học hỏi, cầu tiến bộ
- Có kiến thức phổ thông, kiến thức xã hội
- Khả năng tiếp thu phần kiến thức cơ bản trong giáo trình của học sinh tương đối tốt
2 Về phương pháp giảng dạy
- Học sinh đã được học bộ môn giáo dục công dân hệ trung học phổ thông
- Học sinh bước đầu hình thành thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
B MỤC TIÊU
Sau khi học xong, học sinh phải:
1 VÒ kiÕn thøc.
- Hiểu bản chất của thế giới, phân biệt quan điểm của chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật về bản chất thế giới
- Biết được các hạn chế trong quan niệm của các nhà duy vật trước Mác về bản chất thế giới
- Hiểu được nội dung định nghĩa vật chất của Lênin
2 Về kỹ năng
- Vận dụng kiến thức đã học để xem xét, giải quyết các vấn đề theo lập trường của chủ nghĩa duy vật biện chứng Hiểu và
Trang 2chấp hành chủ trương đường lối của Đảng.
- Chống lại quan điểm duy tõm khi xem xột cỏc sự vật, hiện tượng, tư tưởng mờ tớn dị đoan
3 Về thỏi độ
- Tụn trọng khỏch quan.
- Tụn trọng giỏo viờn, ghi chộp bài đầy đủ
- Học sinh tớch cực tham gia đúng gúp xõy dựng bài.
C ĐÁNH GIÁ
- Giỏo viờn tổ chức cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm liờn quan đến nội dung bài học để củng cố kiến thức.
D Kế hoạch lên lớp.
I ổn định tổ chức: 1 phút
- Sĩ số:
- Nội dung nhắc nhở: + Giáo viên khen ngợi, động viên nếu lớp đi học đầy đủ
+ Nhắc nhở, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đi học đầy đủ
II Kiểm tra bài cũ: Kết hợp lúc giảng bài mới
III Kế hoạch giảng bài mới
gian Cỏc hoạt động của giỏo viờn Cỏc hoạt động của học sinh
Thiết bị, đồ dựng
và tài liệu học tập
I Vật chất
- Dẫn dắt vào bài
1 Bản chất của thế giới
a Quan điểm của chủ nghĩa duy
tõm về bản chất thế giới
2
4
- Nờu vấn đề vào bài
- Túm tắt nội dung chớnh của bài
- Thuyết trỡnh
- Phỏt vấn: Chủ nghĩa duy tõm
Học sinh ghi đầu bài
Mỏy chiếu T1,T2
T3
Trang 3- Chủ nghĩa duy tâm cho rằng;
bản chất thế giới là ý thức
- Chủ nghĩa duy tâm có hai loại:
+ DTCQ:
+ DTKQ:
b Quan điểm duy vật về bản
chất thế giới
Bản chất thế giới là vật chất
2 Phạm trù vật chất
a Quan điểm của các nhà duy
vật trước Mác
- Thời cổ đại:
- Thời phục hưng và cận đại
4
5
quan niệm như thế nào về bản chất thế giới?
- Thuyêt trình
- Phân tích
- Các ví dụ minh họa
- Phát vấn: Chủ nghĩa duy vật quan niệm như thế nào về bản chất thế giới?
- Diễn giảng
- Phát vấn: Từ quan niệm của CNDV em hãy rút ra ý nghĩa của vấn đề này?
Phát vấn: Các nhà duy vật thời
cổ đại quan niệm như thế nào
về vật chất ?
- ví dụ minh họa
- Thuyết trình
- Phát vấn: Từ việc nghiên cứu những quan điểm trên em hãy
Suy nghĩ trả lời
Nghe, ghi chép bài
Nghe, ghi chép bài
Suy nghĩ trả lời
Suy nghĩ trả lời
Suy nghĩ trả lời
Nghe, ghi chép bài
Suy nghĩ trả lời
T4 T5
T6
T7
T8,T9
T10
Trang 4- Ưu, nhược điểm
b Quan điểm Mỏc – Lờnin về
vật chất
- Quan điểm của Mỏc – Ăngghen
- Định nghĩa vật chất của Lờnin
Nội dung của định nghĩa:
c í nghĩa
3.5 Bài tập trắc nghiệm
2 5 8
6
7
rỳt ra nhận xột?
- Tổng kết lại vấn đề
- Phỏt vấn: Mỏc- Ănghen đưa
ra quan niệm như thế nào về vật chất?
- Diễn giảng
- Phỏt vấn: Định nghĩa vật chất của Lờnin cú nội dung gỡ?
- Phõn tớch
- Từ định nghĩa vật chất của Lờnin em hóy rỳt ra ý nghĩa phương phỏp luận?
- Tổng kết lại
- Yêu cầu học sinh chữa bài, đa đáp án và đánh giá kết quả
Suy nghĩ trả lời
Nghe, ghi chộp
Suy nghĩ trả lời Nghe, ghi chộp
Suy nghĩ trả lời
- Chữa bài, tự kiểm tra kết quả
T11
T12
T13
T14,T15 T16,T17 T18 T19
T20,T21
- Phiếu bài tập
Trang 5Tóm tắt nội dung bài học - Tổng kết các kiến thức trong
bài
- Chốt lại kiến thức cho bản thân
- Máy chiếu: T22
V, Câu hỏi và bài tập: 1 phút
VI Tự đánh giá của giáo viên
………
ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
Trang 6Bài 1: CHỦ NGHĨA DUY VẬT KHOA HỌC
Vào bài : Triết học là một bộ môn khoa học nghiên cứu về những quy luật chung nhất về sự vận động, phát triển của tự
nhiên, xã hội và tư duy Một trong những vấn đề cơ bản của triết học là trả lời câu hỏi : Giữa vật chất và ý thức cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết định cái nào ?Có rất nhiều quan điểm khác nhau nhưng chỉ có quan điểm của CNDVBC
là đúng đắn và khoa học
I Vật chất
1 Bản chất của thế giới
Hỏi : Bản chất của thế giới là gì ?
a Quan niệm duy tâm về bản chất thế giới
- Quan điểm duy tâm cho rằng : Bản chất thế giới là ý thức
- CNDT chia thành hai loại :
+ CNDTKQ : Ý thức, tinh thần là cái có trước tồn tại bên ngoài con người
+ CNDTCQ : Ý thức, cảm giác của con người là cơ sở quyết định sự tồn tại của các sự vật trong thế giới
Câu hỏi : Sự giống và khác nhau giữa CNDTKQ và CNDTCQ ?
b Quan điểm duy vật về bản chất thế giới :
- Bản chất thế giới là vật chất, các sự vật, hiện tượng chỉ là biểu hiện những dạng cụ thể của thế giới vật chất mà thôi
- Trong mối quan hệ giữa vật chất và ý thức thì vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau, vật chất quyết định ý thức, còn ý thức chỉ là sự phản ánh thế giới vật chất vào đầu óc con người mà thôi
- Ý nghĩa : Quan điểm duy vật khẳng định bản chất thế giới là vật chất là quan điểm đúng đắn, khoa học, nó đem lại cho con
người niềm tin và sức mạnh trong việc nhận thức và cải tạo thế giới
2 Phạm trù vật chất
Hỏi : Vật chất là gì ?
a Quan điểm của các nhà triết học duy vật trước Mác
- Thời cổ đại : Các nhà triết học duy vật quan niệm rằng : Vật chất là một dạng vật thể cụ thể, hữu hình, tồn tại cảm tính
Ví dụ :
- Thời cận đại : Tếp tục đồng nhất vật chất với vật thể Vật chất, vận động, không gian, thời gian tồn tại tách rời nhau
Ví dụ
Hỏi : Từ việc nghiên cứu những quan điểm trên em hãy rút ra nhận xét ?
* Ưu điểm :
Trang 7+ Lấy chính bản thân giới tự nhiên để giải thích giới tự nhiên
+ Chống CNDT và tôn giáo
* Nhược điểm :
+ Bế tắc về phượng diện nhận thức luận
+ Không giải quyết đúng đắn vấn đề bản chất của ý thức, mqh giữa vật chất và ý thức nên rơi vào CNDV nửa vời
b Quan niệm triết học Mác – Lênin về vật chất
- Mác và Ăngghen chưa đưa ra định nghĩa về vật chất, nhưng những tư tưởng cơ bản vầ vật chất đã được các ông đề cập tới
- Định nghĩa vật chất của Lênin :
« Vật chất là một phạm trù triết học, dùng để chỉ thực tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác »
Nội dung cơ bản định nghĩa vật chất của Lênnin :
+ « Vật chất là một phạm trù triết học » Với tính cách là phạm trù triết học, vật chất không tồn tại cảm tính, nghĩa là nó
không đồng với các dạng tồn tại cụ thể mà ta thường gọi là vật thể
Vậy sự khác nhau giữa vật chất và vật thể được thể hiện như thế nào ?
Vật chất là cái vô hạn, vô sinh vô diệt
Vật thể là cái có hạn, có sinh, có diệt và chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác
Như vậy : không thể quy vật chất về vật thể cũng như không thể đồng nhất vật chất với vật thể
+ Thuộc tính chung nhất của vật chất là thực tại khách quan, tồn tại bên ngoài, không lệ thuộc vào cảm giác, ý thức của con
người Cái gì tồn tại khách quan là vật chất và cái gì không tồn tại khách quan thì không phải là vật chất
+ Vật chất « đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác chụp lại, chép lại, phản ánh » Vật chất tồn tại khách
quan, nhưng không tồn tại trừu tượng mà tồn tại hiện thực qua các sự vật cụ thể, khi tác động vào giác quan, chúng gây nên cảm giác, chứng tỏ con người nhận thức được thế giới
- Ý nghĩa :
+ Kết hợp được tính trừu tượng, khái quát với tính hiện thực, trực tiếp
+ Giải quyết đúng đắn cả hai mặt vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường của CNDV biện chứng
+ Khắc phục tính chất trực quan, siêu hình của CNDV trước đó, bảo vệ và phát triển CNDV; chống CNDT và tôn giáo
+ Trang bị thế giới quan và phương pháp luận khoa học, mở đường cho các khoa học cụ thể phát triển, đem lại niềm tin cho con người trong nhận thức và cải tạo thế giới
3 Bài tập trắc nghiệm
Hà nội, ngày… tháng……năm 2010
Trang 8Người soạn bài
………
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Trang 9Hãy chỉ ra đâu là quan điểm đúng, đâu là quan điểm sai trong các quan điểm sau:
• 1 Chủ nghĩa duy tâm quan niệm: bản chất thế giới là vật chất
• 2 Chủ nghĩa duy vật quan niệm: bản chất thế giới là ý thức
• 3 Các nhà duy vật cho rằng: vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức
• 4 Các nhà DT chủ quan cho rằng: ý thức là cái có trước tồn tại bên ngoài con người
• 5 Các nhà DT khách quan cho rằng: ý thức, cảm giác của con người quyết định sự tồn tại của sự vật trong thế giới
• 6 Các nhà duy vật trước Mác quy vật chất về vật thể
• 7 Vật chất là cái vô hạn, vô sinh, vô diệt
• 8 Vật chất tồn tại phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người